໖. ສຸເຫມນ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສຕລິງ຺ຄສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສາຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສຸເຫມນ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ອິໂຕ ທ຺ວານວຸເຕ ກປ຺ເປ ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ວນຈໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ວເນ ວສຕິ, ຕໍ ອນຸຄ຺ຄຫິຕຸໍ ຠຄວາ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອາສນ຺ເນ ຐາເນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທິ. ໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສຸຄນ຺ຘານິ ປຸນ຺ນາຄປຸປ຺ຜານິ ໂອຈິນິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປູເຊສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ປາຣິຍນ຺ຕເທເສ ວິຠວສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ສຸເຫມນ຺ໂຕຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສງ຺ກສ຺ສນຄເຣ ມິຄທາເຍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ເຕປິຏໂກ ຫຸຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑໖.໔໖-໕໐) –

‘‘ການນໍ ວນໂມຄຍ຺ຫ, ວສາມິ ລຸທ຺ທໂກ ອຫໍ;

ປຸນ຺ນາຄໍ ປຸປ຺ຜິຕໍ ທິສ຺ວາ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐໍ ອນຸສ຺ສຣິໍ.

‘‘ຕໍ ປຸປ຺ຜໍ ໂອຈິນິຕ຺ວານ, ສຸຄນ຺ຘໍ ຄນ຺ຘິຕໍ ສຸຠໍ;

ຖູປໍ ກຣິຕ຺ວາ ປຸລິເນ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຠິໂຣປຍິໍ.

‘‘ທ຺ເວນວຸເຕ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ປຸປ຺ຜມຠິປູຊຍິໍ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ພຸທ຺ຘປູຊາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ເອກມ຺ຫິ ນວຸເຕ ກປ຺ເປ, ເອໂກ ອາສິໍ ຕໂມນຸໂທ;

ສຕ຺ຕຣຕນສມ຺ປນ຺ໂນ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ມຫພ຺ພໂລ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍາ ໂຂ ຍໍ ສາວເກນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ, ຍໍນູນາຫໍ ອິທານິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນຸຄ຺ຄຫໍ ກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຠິນ຺ນປຏິສມ຺ຠິທຕາຍ ອກິລາສຸຕາຍ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄເຕ ຠິກ຺ຂູ ຍຖາຣຫໍ ໂອວທນ຺ໂຕ ອນຸສາສນ຺ໂຕ ກງ຺ຂໍ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ໂຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນິຄ຺ຄຸມ຺ພໍ ນິຊ຺ຊຏໍ ກຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ. ອເຖກທິວສໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິຎ຺ຎູນຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄລານໍ ວິເສສໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ –

໑໐໖. ‘‘ສຕລິງ຺ຄສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ, ສຕລກ຺ຂຓຘາຣິໂນ;

ເອກງ຺ຄທສ຺ສີ ທຸມ຺ເມໂຘ, ສຕທສ຺ສີ ຈ ປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ. – ຄາຖໍ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ສຕລິງ຺ຄສ຺ສາຕິ ລີນມຕ຺ຖໍ ຄເມນ຺ຕີຕິ ລິງ຺ຄານິ, ອຕ຺ເຖສຸ ສທ຺ທສ຺ສ ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕານິ, ຕານິ ປນ ສຕໍ ອເນການິ ລິງ຺ຄານິ ເອຕສ຺ສາຕິ ສຕລິງ຺ໂຄ. ອເນກຕ຺ໂຖ ຫິ ອິຘ ສຕສທ຺ໂທ, ‘‘ສຕໍ ສຫສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ ນ ສງ຺ຂ຺ຍາວິເສສຕ຺ໂຖ ຕສ຺ສ ສຕລິງ຺ຄສ຺ສ. ອຕ຺ຖສ຺ສາຕິ ເຎຍ຺ຍສ຺ສ, ເຎຍ຺ຍຎ຺ຫິ ຎາເຓນ ອຣຓີຍໂຕ ‘‘ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຈ ເອໂກປິ ອເນກລິງ຺ໂຄ, ຍຖາ ‘‘ສກ຺ໂກ ປຸຣິນ຺ທໂທ ມຆວາ’’ຕິ, ‘‘ປຎ຺ຎາ ວິຊ຺ຊາ ເມຘາ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ຈ. ເຍນ ລິງ຺ເຄນ ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ເຕນ ຕາວຕິໍສາຘິປຕິມ຺ຫິ ອິນ຺ທສທ຺ໂທ ປວຕ຺ໂຕ, ນ ເຕນ ຕຕ຺ຖ ສກ຺ກາທິສທ຺ທາ ປວຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ອຎ຺ເຎນ. ຕຖາ ເຍນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິມ຺ຫິ ປຎ຺ຎາສທ຺ໂທ ປວຕ຺ໂຕ, ນ ເຕນ ວິຊ຺ຊາທິສທ຺ທາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕລິງ຺ຄສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສາ’’ຕິ.

ສຕລກ຺ຂຓຘາຣິໂນຕິ ອເນກລກ຺ຂຓວໂຕ. ລກ຺ຂີຍຕິ ເອເຕນາຕິ ລກ຺ຂຓໍ, ປຈ຺ຈຍຠາວິໂນ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຜລໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ, ເຕນ ຫິ ໂສ ອຍໍ ອິມສ຺ສ ກາຣຓນ຺ຕິ ລກ຺ຂີຍຕິ. ໂສ ຈ ເອກສ຺ເສວ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອເນກປ຺ປເຠໂທ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ເຕນາຫ ‘‘ສຕລກ຺ຂຓຘາຣິໂນ’’ຕິ. ອຖ ວາ ລກ຺ຂີຍນ຺ຕີຕິ ລກ຺ຂຓານິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສງ຺ຂຕຕາທໂຍ ປກາຣວິເສສາ ເຕ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ອວຕ຺ຖາວິເສສາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕ ຈ ປນ ເຕສໍ ອນິຈ຺ຈຕາທິສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓໍ ລິງ຺ເຄນ຺ຕິ ຎາເປນ຺ຕີຕິ ‘‘ລິງ຺ຄານີ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕສ຺ສິເມ ອາກາຣາ, ຍສ຺ມາ ເອກສ຺ສາປິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອເນເກ ອຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕລິງ຺ຄສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ, ສຕລກ຺ຂຓຘາຣິໂນ’’ຕິ. ເຕນາຫ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມເສນາປຕິ – ‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ສພ຺ພາກາເຣນ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຎາຓມຸເຂ ອາປາຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫານິ. ໑໕໖; ຈູຬນິ. ໂມຆຣາຊມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໘໕; ປຏິ. ມ. ໓.໕).

ເອກງ຺ຄທສ຺ສີ ທຸມ຺ເມໂຘຕິ ເອວໍ ອເນກລິງ຺ເຄ ອເນກລກ຺ຂເຓ ອຕ຺ເຖ ໂຍ ຕຕ຺ຖ ເອກງ຺ຄທສ຺ສີ ອປຸຖຸປຎ຺ຎຕາຍ ເອກລິງ຺ຄມຕ຺ຕໍ ເອກລກ຺ຂຓມຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ທິຏ຺ຐເມວ ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ອຠິນິວິສ຺ສ ‘‘ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ອິຕຣໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຫຕ຺ຖິທສ຺ສນກອນ຺ໂຘ ວິຍ ເອກງ຺ຄຄາຫີ ທຸມ຺ເມໂຘ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ຕຕ຺ຖ ວິຊ຺ຊມານານໍເຍວ ປກາຣວິເສສານໍ ອຊານນໂຕ ມິຈ຺ຉາ ອຠິນິວິສນໂຕ ຈ. ສຕທສ຺ສີ ຈ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ ປນ ຕຕ຺ຖ ວິຊ຺ຊມາເນ ອເນເກປິ ປກາເຣ ອຕ຺ຕໂນ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ສພ຺ພໂສ ປສ຺ສຕິ. ໂຍ ວາ ຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠມາເນ ອເນເກ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ອຕ຺ຕນາປິ ປສ຺ສຕິ, ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ທສ຺ເສຕິ ປກາເສຕິ, ໂສ ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຈກ຺ຂໂຓ ອຕ຺ເຖສຸ ກຸສໂລ ນາມາຕິ. ເອວໍ ເຖໂຣ ອຸກ຺ກໍສຄຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິສມ຺ຠິທາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິຠາເວສິ.

ສຸເຫມນ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.