໖. ສີຕວນິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ໂຍ ສີຕວນນ຺ຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສມ຺ຠູຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອິໂຕ ກິຣ ອຏ຺ຐາຣສາຘິກສ຺ສ ກປ຺ປສຕສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ອຕ຺ຖທສ຺ສີ ນາມ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສເທວກໍ ໂລກໍ ສໍສາຣມໂຫຆໂຕ ຕາເຣນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ຄງ຺ຄາຕີຣໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ອຍໍ ຄຫປຕິກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຠຄວນ຺ຕໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ປາຣໍ ຄນ຺ຕຸກາມຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ຠຄວາ ‘‘ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອໂວຈ. ໂສ ຕາວເທວ ນາວາສງ຺ຆາຏໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຸປເນສິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ອນຸກມ຺ປນ຺ໂຕ ສຫ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ນາວໍ ອຠິຣຸຫິ. ໂສ ສຍມ຺ປິ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ສຸເຂເນວ ປຣຕີຣໍ ສມ຺ປາເປຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ ທຸຕິຍທິວເສ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອິໂຕ ເຕຣສາຘິກກປ຺ປສຕສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ຂຕ຺ຕິຍກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຣາຊາ ອໂຫສິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມຣາຊາ. ໂສ ສຕ຺ເຕ ສຸຄຕິມຄ຺ເຄ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເອກນວຸຕິກປ຺ເປ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຘຸຕຘມ຺ເມ ສມາທາຍ ສຸສາເນ ວສນ຺ໂຕ ສມຓຘມ຺ມໍ ອກາສິ. ປຸນ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລປິ ຕສ຺ສ ສາສເນ ຕີຫິ ສຫາເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວີສຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ສມຓຘມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄເຫ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ‘‘ສມ຺ຠູໂຕ’’ຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສິປ຺ເປສຸ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ຄໂຕ. ຠູມິໂຊ ເຊຍ຺ຍເສໂນ ອຠິຣາຘໂນຕິ ຕີຫິ ສຫາເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ຄໂຕ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິ. ເຍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ຠູມິໂຊ ເຊຍ຺ຍເສໂນ ຈ, ສມ຺ຠູໂຕ ອຠິຣາຘໂນ;

ເອເຕ ຘມ຺ມໍ ອຠິຎ຺ຎາສຸໍ, ສາສເນ ວຣຕາທິໂນ’’ຕິ.

ອຖ ສມ຺ຠູໂຕ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ກາຍຄຕາສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິພທ຺ຘໍ ສີຕວເນ ວສຕິ. ເຕເນວາຍສ຺ມາ ‘‘ສີຕວນິໂຍ’’ຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ເວສ຺ສວໂຓ ມຫາຣາຊາ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ຊມ຺ພຸທີເປ ທກ຺ຂິຓທິສາຠາຄໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເຖຣໍ ອພ຺ໂຠກາເສ ນິສີທິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິກໂຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ວິມານໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ຍທາ ເຖໂຣ ສມາຘິໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິ, ຕທາ ມມ ອາຄມນໍ ອາໂຣເຈຖ, ອາຣກ຺ຂຎ຺ຈສ຺ສ ກໂຣຖາ’’ຕິ ທ຺ເວ ຍກ຺ເຂ ອາຓາເປຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ເຕ ເຖຣສ຺ສ ສມີເປ ຐຕ຺ວາ ມນສິກາຣໍ ປຏິສໍຫຣິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນກາເລ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖໂຣ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ມມ ວຈເນນ ເວສ຺ສວຓມຫາຣາຊສ຺ສ ກເຖຖ, ຠຄວຕາ ອຕ຺ຕໂນ ສາສເນ ຐິຕານໍ ສຕິອາຣກ຺ຂາ ນາມ ຐປິຕາ ອຕ຺ຖິ, ສາເຍວ ມາທິເສ ຣກ຺ຂຕິ, ຕ຺ວໍ ຕຕ຺ຖ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ ໂຫຫິ, ຠຄວໂຕ ໂອວາເທ ຐິຕານໍ ເອທິສາຍ ອາຣກ຺ຂາຍ ກຣຓີຍໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ເຕ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕາວເທວ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ວິຊ຺ຊາຕ຺ຕຍໍ ສຈ຺ຉາກາສິ. ຕໂຕ ເວສ຺ສວໂຓ ນິວຕ຺ຕມາໂນ ເຖຣສ຺ສ ສມີປໍ ປຕ຺ວາ ມຸຂາກາຣສລ຺ລກ຺ຂເຓເນວສ຺ສ ກຕກິຈ຺ຈຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມຸຂາ ເຖຣໍ ອຠິຕ຺ຖວນ຺ໂຕ –

‘‘ສຕິອາຣກ຺ຂສມ຺ປນ຺ໂນ, ຘິຕິມາ ວີຣິຍສມາຫິໂຕ;

ອນຸຊາໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ຠູໂຕ, ເຕວິຊ຺ໂຊ ມຈ຺ຈຸປາຣຄູ’’ຕິ. –

ອິມາຍ ຄາຖາຍ ເຖຣສ຺ສ ຄຸເຓ ວຓ຺ເຓສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໒໑.໑໕-໒໐) –

‘‘ອຕ຺ຖທສ຺ສີ ຕຸ ຠຄວາ, ທ຺ວິປທິນ຺ໂທ ນຣາສໂຠ;

ປຸຣກ຺ຂໂຕ ສາວເກຫິ, ຄງ຺ຄາຕີຣມຸປາຄມິ.

‘‘ສມຕິຕ຺ຕິ ກາກເປຍ຺ຍາ, ຄງ຺ຄາ ອາສິ ທຸຣຸຕ຺ຕຣາ;

ອຸຕ຺ຕາຣຍິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ, ພຸທ຺ຘຎ຺ຈ ທ຺ວິປທຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ອຏ຺ຐາຣເສ ກປ຺ປສເຕ, ຍໍ ກມ຺ມມກຣິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ຕຣຓາຍ ອິທໍ ຜລໍ.

‘‘ເຕຣເສໂຕ ກປ຺ປສເຕ, ປຎ຺ຈ ສພ຺ໂພຠວາ ອຫຸໍ;

ສຕ຺ຕຣຕນສມ຺ປນ຺ນາ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ມຫພ຺ພລາ.

‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຈ ຠເວ ອສ຺ມິໍ, ຊາໂຕຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ກຸເລ;

ສທ຺ຘິໍ ຕີຫິ ສຫາເຍຫິ, ປພ຺ພຊິໍ ສຕ຺ຖຸ ສາສເນ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຖາຍສ຺ມາ ສມ຺ຠູໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ‘‘ອາວຸໂສ, ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຖ, ເອວຎ຺ຈ ວເທຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມາຘິກຣຓໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຕ຺ຖຸ ອວິເຫຐິຕຠາວໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ສີຕວນ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສມ຺ຠູຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສາສນໍ ສມ຺ປເວເທນ຺ຕາ, ‘‘ອາຍສ຺ມາ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ຠູໂຕ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕິ, ເອວຎ຺ຈ ວທຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ຄາຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ, ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວາ ‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ຠູໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈປາທິ ຘມ຺ມສ຺ສານຸຘມ຺ມໍ, ນ ຈ ມໍ ຘມ຺ມາຘິກຣຓໍ ວິເຫເຐຕິ. ເວສ຺ສວເຓນ ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ມຍ຺ຫໍ ອາໂຣຈິຕາ’’ຕິ ອາຫ.

໖. ຍໍ ປນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ສມ຺ຠູຕຕ຺ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂຍ ສີຕວນ’’ນ຺ຕິ ຄາຖໍ ສຕ຺ຖຸ ນິເວເທສຸໍ. ຕຕ຺ຖ ສີຕວນນ຺ຕິ ເອວໍນາມກໍ ຣາຊຄຫສມີເປ ມຫນ຺ຕໍ ເຠຣວສຸສານວນໍ. ອຸປຄາຕິ ນິວາສນວເສນ ອຸປຄຈ຺ຉິ. ເອເຕນ ຠຄວຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ປພ຺ພຊິຕານຸຣູປໍ ນິວາສນຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕິ. ຠິກ຺ຂູຕິ ສໍສາຣຠຍສ຺ສ ອິກ຺ຂນໂຕ ຠິນ຺ນກິເລສຕາຍ ຈ ຠິກ຺ຂຸ. ເອໂກຕິ ອທຸຕິໂຍ, ເອເຕນ ກາຍວິເວກໍ ທສ຺ເສຕິ. ສນ຺ຕຸສິໂຕຕິ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ. ເອເຕນ ຈຕຸປຈ຺ຈຍສນ຺ໂຕສລກ຺ຂຓໍ ອຣິຍວໍສໍ ທສ຺ເສຕິ. ສມາຫິຕຕ຺ໂຕຕິ ອຸປຈາຣປ຺ປນາເຠເທນ ສມາຘິນາ ສມາຫິຕຈິຕ຺ໂຕ, ເອເຕນ ຈິຕ຺ຕວິເວກຠາວນາມຸເຂນ ຠາວນາຣາມໍ ອຣິຍວໍສໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິຊິຕາວີຕິ ສາສເນ ສມ຺ມາປຏິປຊ຺ຊນ຺ເຕນ ວິເຊຕພ຺ພໍ ກິເລສຄຓໍ ວິຊິຕ຺ວາ ຐິໂຕ, ເອເຕນ ອຸປຘິວິເວກໍ ທສ຺ເສຕິ. ຠຍເຫຕູນໍ ກິເລສານໍ ອປຄຕຕ຺ຕາ ອເປຕໂລມຫໍໂສ, ເອເຕນ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຜລໍ ທສ຺ເສຕິ. ຣກ຺ຂນ຺ຕິ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ. ກາຍຄຕາສຕິນ຺ຕິ ກາຍາຣມ຺ມຓໍ ສຕິໍ, ກາຍຄຕາສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຣິພ຺ຣູຫນວເສນ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ. ຘິຕິມາຕິ ຘີໂຣ, ສມາຫິຕຕ຺ຕໍ ວິຊິຕາວິຠາວຕໍ ວາ ອຸປາທາຍ ປຏິປຕ຺ຕິທສ຺ສນເມຕໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ວິເວກສຸຂານຸເປກ຺ຂາຍ ເອໂກ ສີຕວນໍ ອຸປາຄມິ, ອຸປາຄໂຕ ຈ ໂລລຠາວາຠາວໂຕ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຘິຕິມາ ກາຍຄຕາສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ຕຖາຘິຄຕໍ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ອຘິຄເຕນ ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ສມາຫິໂຕ ວິຊິຕາວີ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ກຕກິຈ຺ຈຕາຍ ຠຍເຫຕູນໍ ສພ຺ພໂສ ອປຄຕຕ຺ຕາ ອເປຕໂລມຫໍໂສ ຊາໂຕຕິ.

ສີຕວນິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.