໗. ຠລ຺ລິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ໂຍປານຸທີຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ຠລ຺ລິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ອິໂຕ ເອກຕິໍເສ ກປ຺ເປ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ສຸມນສ຺ສ ນາມ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ຜລາຜລໍ ທຕ຺ວາ ສຸຄຕີສຸ ເອວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ສິຂິສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ກາເລ ອຣຸຓວຕີນຄເຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ‘‘ສິຂິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸຊິຕ, ໂອຊິຕາ ນາມ ທ຺ເວ ສຕ຺ຖວາຫປຸຕ຺ຕາ ປຐມາຫາຣໍ ອທໍສູ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສຫາຍເກນ ສທ຺ຘິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສ຺ວາຕນາຍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຕ຺ຖນໍ ອກໍສຸ – ‘‘ອຸໂຠປິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອນາຄເຕ ຕຸມ຺ຫາທິສສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຐມາຫາຣທາຍກາ ຠເວຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ຕາ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ໂຄປາລກເສຏ຺ຐິສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ຠາຕໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ພຫູນິ ວສ຺ສານິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ຂີຣໂຠຊເນນ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ. ອມ຺ຫາກໍ ປນ ຠຄວໂຕ ກາເລ ໂປກ຺ຂຣວຕີນຄເຣ ສຕ຺ຖວາຫສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ຠາຕໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ເຕສຸ ເຊຏ຺ໂຐ ຕຜຸສ຺ໂສ ນາມ, ກນິຏ຺ໂຐ ຠລ຺ລິໂຍ ນາມ, ເຕ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ສກຏສຕານິ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ວາຓິຊ຺ຊາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຠຄວຕິ ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ເຘ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫໍ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂຘມ຺ມປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຫິ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ອຏ຺ຐເມ ສຕ຺ຕາເຫ ຣາຊາຍຕນມູເລ ວິຫຣນ຺ເຕ ຣາຊາຍຕນສ຺ສ ອວິທູເຣ ມຫາມຄ຺ເຄນ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສເມປິ ຠູມິຠາເຄ ອກທ຺ທໂມທເກ ສກຏານິ ນປ຺ປວຕ຺ຕິໍສຸ, ‘‘ກິໍ ນຸ, ໂຂ, ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ຈ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕານໍ ໂປຣາຓສາໂລຫິຕາ ເທວຕາ ຣຸກ຺ຂວິຏປນ຺ຕເຣ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ອາຫ – ‘‘ມາທິສາ, ອຍໍ ຠຄວາ ອຈິຣາຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫໍ ອນາຫາໂຣ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂາປຏິສໍເວທີ ອິທານິ ຣາຊາຍຕນມູເລ ນິສິນ຺ໂນ, ຕໍ ອາຫາເຣນ ປຏິມາເນຖ, ຍທສ຺ສ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ອຸຬາຣໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕາ, ‘‘ອາຫາຣສມ຺ປາທນໍ ປປຎ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ມຎ຺ຎມານາ ມນ຺ຖຎ຺ຈ ມຘຸປິຓ຺ຑິກຎ຺ຈ ຠຄວໂຕ ທຕ຺ວາ ທ຺ເວວາຈິກສຣຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເກສຘາຕຸໂຍ ລຠິຕ຺ວາ ອຄມໍສຸ. ເຕ ຫິ ປຐມໍ ອຸປາສກາ ອເຫສຸໍ. ອຖ ຠຄວຕິ ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣນ຺ເຕ ຕຜຸສ຺ສຠລ຺ລິຍາ ຣາຊຄຫໍ ອຸປຄຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເຕສໍ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເຕສຸ ຕຜຸສ຺ໂສ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ອຸປາສໂກວ ອໂຫສິ. ຠລ຺ລິໂຍ ປນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໔໘.໖໖-໗໐) –

‘‘ສຸມໂນ ນາມ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ຕກ຺ກຣາຍໍ ວສີ ຕທາ;

ວລ຺ລິກາຣຜລໍ ຄຍ຺ຫ, ສຍມ຺ຠຸສ຺ສ ອທາສຫໍ.

‘‘ເອກຕິໍເສ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ຜລໍ ອທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ຜລທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອເຖກທິວສໍ ມາໂຣ ຠລ຺ລິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຠິໍສາປນຕ຺ຖໍ ຠຍານກໍ ຣູປໍ ທສ຺ເສສິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ສພ຺ພຠຍາຕິກ຺ກມໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍປານຸທີ’’ຕິ ຄາຖມຠາສິ.

໗. ຕຕ຺ຖ ໂຍປານຸທີຕິ ໂຍ ອປານຸທິ ຂິປິ ປຊຫິ ວິທ຺ຘໍເສສິ. ມຈ຺ຈຸຣາຊສ຺ສາຕິ ມຈ຺ຈຸ ນາມ ມຣຓໍ ຂນ຺ຘານໍ ເຠໂທ, ໂສ ເອວ ຈ ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ອນຸວຕ຺ຕາປນໂຕ ອິສ຺ສຣຏ຺ເຐນ ຣາຊາຕິ ມຈ຺ຈຸຣາຊາ, ຕສ຺ສ. ເສນນ຺ຕິ ຊຣາໂຣຄາທິໍ, ສາ ຫິສ຺ສ ວສວຕ຺ຕເນ ອງ຺ຄຠາວໂຕ ເສນາ ນາມ, ເຕນ ເຫສ ມຫຕາ ນານາວິເຘນ ວິປຸເລນ ‘‘ມຫາເສໂນ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໗໒; ຊາ. ໒.໒໒.໑໒໑; ເນຕ຺ຕິ. ໑໐໓). ອຖ ວາ ຄຸຓມາຣຓຏ຺ເຐນ ‘‘ມຈ຺ຈູ’’ຕິ ອິຘ ເທວປຸຕ຺ຕມາໂຣ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕສ຺ສ ຈ ສຫາຍຠາວູປຄມນໂຕ ກາມາທໂຍ ເສນາ. ຕຖາ ຈາຫ –

‘‘ກາມາ ເຕ ປຐມາ ເສນາ, ທຸຕິຍາ ອຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ຕຕິຍາ ຂຸປ຺ປິປາສາ ເຕ, ຈຕຸຕ຺ຖີ ຕຓ຺ຫາ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈມີ ຖິນມິທ຺ຘໍ ເຕ, ຉຏ຺ຐາ ຠີຣູ ປວຸຈ຺ຈຕິ;

ສຕ຺ຕມີ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ເຕ, ມາໂນ ມກ຺ໂຂ ຈ ອຏ຺ຐມີ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໔໓໘-໔໓໙; ມຫານິ. ໒໘;ຈູຬນິ. ນນ຺ທມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໔໗);

ນຬເສຕຸໍວ ສຸທຸພ຺ພລໍ ມໂຫໂຆຕິ ສາຣວິຣຫິຕໂຕ ນຬເສຕຸສທິສໍ ອຕິວິຍ ອພລຠາວໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ທຸພ຺ພລໍ ສໍກິເລສເສນໍ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມານໍ ມຫາພລວຠາວໂຕ ມໂຫຆສທິເສນ ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ໂຍ ອປານຸທິ ວິຊິຕາວີ ອເປຕເຠຣໂວ ທນ຺ໂຕ, ໂສ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ຐິຕຕ຺ໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມາໂຣ ‘‘ຊານາຕິ ມໍ ສມໂຓ’’ຕິ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍີຕິ.

ຠລ຺ລິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.