໕. ທພ຺ພຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ໂຍ ທຸທ຺ທມິໂຍຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປທຸມຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ຘກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເສນາສນປຎ຺ຎາປການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຘິກາຣກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣາ ພ຺ຍາກໂຕ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ກສ຺ສປທສພລສ຺ສ ສາສໂນສກ຺ກນກາເລ ປພ຺ພຊິ. ຕທາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອປເຣ ຉ ຊນາຕິ ສຕ຺ຕ ຠິກ຺ຂູ ເອກຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎ ສາສເນ ອຄາຣວໍ ກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ – ‘‘ອິຘ ກິໍ ກໂຣມ ເອກມນ຺ເຕ ສມຓຘມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນິສ຺ເສຓິໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈໍ ປພ຺ພຕສິຂຣໍ ອາຣຸຫິຕ຺ວາ, ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕພລໍ ຊານນ຺ຕາ ນິສ຺ເສຓິໍ ນິປາເຕນ຺ຕຸ, ຊີວິເຕ ສາລຍາ ໂອຕຣນ຺ຕຸ, ມາ ປຈ຺ຉານຸຕປ຺ປິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ເອກຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິສ຺ເສຓິໍ ປາເຕຕ຺ວາ – ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ໂຫຖ, ອາວຸໂສ’’ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂອວທິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕຣຸຈິເກສຸ ຐາເນສຸ ນິສີທິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ອາຣຠິໍສຸ.

ຕຕ຺ເຣໂກ ເຖໂຣ ປຎ຺ຈເມ ທິວເສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ, ‘‘ມມ ກິຈ຺ຈໍ ນິປ຺ຜນ຺ນໍ, ອຫໍ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ກິໍ ກຣິສ຺ສາມິ’’ຕິ ອິທ຺ຘິຍາ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໂຕ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ, ‘‘ອາວຸໂສ, ອິມໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖ, ຠິກ຺ຂາຈາຣກິຈ຺ຈໍ ມມາຍຕ຺ຕໍ ໂຫຕຸ, ຕຸມ຺ເຫ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ນິສ຺ເສຓິໍ ປາເຕນ຺ຕາ ເອວໍ ອໂວຈຸມ຺ຫ – ‘ໂຍ ປຐມໍ ຘມ຺ມໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ໂສ ຠິກ຺ຂໍ ອາຫຣຕຸ, ເຕນາຠຕໍ ເສສາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’’ຕິ. ‘‘ນຕ຺ຖິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ອຕ຺ຕໂນ ປຸພ຺ພເຫຕຸນາ ລຠິຕ຺ຖ, ມຍມ຺ປິ ສກ຺ໂກນ຺ຕາ ວຏ຺ຏສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມ, ຄຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫຕິ. ເຖໂຣ ເຕ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຜາສຸກຏ຺ຐາເນ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຄໂຕ. ອປໂຣ ເຖໂຣ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ອນາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ສຸທ຺ຘາວາສພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ອິຕເຣ ເຖຣາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ເຕສຸ ເຕສຸ ກຸເລສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ເອໂກ ຄນ຺ຘາຣຣຏ຺ເຐ ຕກ຺ກສິລານຄເຣ ຣາຊເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ເອໂກ ມຊ຺ຌນ຺ຕິກຣຏ຺ເຐ ປຣິພ຺ພາຊິກາຍ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ເອໂກ ພາຫິຍຣຏ຺ເຐ ກຸຏຸມ຺ພິຍເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສເຍ ຊາໂຕ.

ອຍໍ ປນ ທພ຺ພຕ຺ເຖໂຣ ມລ຺ລຣຏ຺ເຐ ອນຸປິຍນຄເຣ ເອກສ຺ສ ມລ຺ລຣຎ຺ໂຎ ເຄເຫ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕສ຺ສ ມາຕາ ອຸປວິຊຎ຺ຎາ ກາລມກາສິ, ມຕສຣີຣໍ ສຸສານໍ ເນຕ຺ວາ ທາຣຸຈິຕກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິໍ ອທໍສຸ. ຕສ຺ສາ ອຄ຺ຄິເວຄສນ຺ຕຕ຺ຕໍ ອຸທຣປຏລໍ ທ຺ເວຘາ ອໂຫສິ. ທາຣໂກ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຎ຺ຎພເລນ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ທພ຺ພຕ຺ຖມ຺ເຠ ນິປຕິ. ຕໍ ທາຣກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຍ຺ຍິກາຍ ອທໍສຸ. ສາ ຕສ຺ສ ນາມໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ ທພ຺ພຕ຺ຖມ຺ເຠ ປຕິຕ຺ວາ ລທ຺ຘຊີວິຕຕ຺ຕາ ‘‘ທພ຺ໂພ’’ຕິສ຺ສ ນາມໍ ອກາສິ. ຕສ຺ສ ຈ ສຕ຺ຕວສ຺ສິກກາເລ ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວາໂຣ ມລ຺ລຣຏ຺ເຐ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ອນຸປິຍມ຺ພວເນ ວິຫຣຕິ. ທພ຺ພກຸມາໂຣ ສຕ຺ຖາຣໍ ທິສ຺ວາ ທສ຺ສເນເນວ ປສີທິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ທສພລສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຍ຺ຍິກໍ ອາປຸຈ຺ຉິ. ສາ ‘‘ສາຘຸ, ຕາຕາ’’ຕິ ທພ຺ພກຸມາຣໍ ອາທາຍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມໍ ກຸມາຣໍ ປພ຺ພາເຊຖາ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຎ຺ຎໍ ອທາສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ອິມໍ ທາຣກໍ ປພ຺ພາເຊຫີ’’ຕິ. ໂສ ເຖໂຣ ສຕ຺ຖຸ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ທພ຺ພກຸມາຣໍ ປພ຺ພາເຊນ຺ໂຕ ຕຈປຎ຺ຈກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ປຸພ຺ພເຫຕຸສມ຺ປນ຺ໂນ ກຕາຠິນີຫາໂຣ ສຕ຺ໂຕ ປຐມເກສວຏ຺ຏິຍາ ໂວໂຣປນກ຺ຂເຓ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ, ທຸຕິຍາຍ ເກສວຏ຺ຏິຍາ ໂອໂຣປິຍມານາຍ ສກທາຄາມິຜເລ, ຕຕິຍາຍ ອນາຄາມິຜເລ, ສພ຺ພເກສານໍ ປນ ໂອໂຣປນຎ຺ຈ ອຣຫຕ຺ຕຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ຈ ອປຈ຺ຉາ ອປຸເຣ ອໂຫສິ. ສຕ຺ຖາ ມລ຺ລຣຏ຺ເຐ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເວຬຸວເນ ວາສໍ ກປ຺ເປສິ.

ຕຕ຺ຣາຍສ຺ມາ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ຣໂຫຄໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣເຓ ກາຍໍ ໂຍເຊຕຸກາໂມ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຍໍນູນາຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ເສນາສນຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍໍ ຠຕ຺ຕານິ ຈ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິວິຕກ຺ກໍ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ສາຘຸກາຣໍ ທຕ຺ວາ ເສນາສນປຎ຺ຎາປກຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສກຕ຺ຕຎ຺ຈ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ອຖ ນໍ ‘‘ອຍໍ ທພ຺ໂພ ທຫໂຣວ ສມາໂນ ມຫນ຺ເຕ ຐາເນ ຐິໂຕ’’ຕິ ສຕ຺ຕວສ຺ສິກກາເລເຍວ ອຸປສມ຺ປາເທສິ. ເຖໂຣ ອຸປສມ຺ປນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຣາຊຄຫໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕານໍ ສພ຺ພຠິກ຺ຂູນໍ ເສນາສນານິ ຈ ປຎ຺ຎາເປຕິ, ຠິກ຺ຂຎ຺ຈ ອຸທ຺ທິສຕິ. ຕສ຺ສ ເສນາສນປຎ຺ຎາປກຠາໂວ ສພ຺ພທິສາສຸ ປາກໂຏ ອໂຫສິ – ‘‘ທພ຺ໂພ ກິຣ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ສຠາຄສຠາຄານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອກຏ຺ຐາເນ ເສນາສນານິ ປຎ຺ຎາເປຕິ, ອາສນ຺ເນປິ ທູເຣປິ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕິ, ຄນ຺ຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕ ອິທ຺ຘິຍາ ເນຕີ’’ຕິ.

ອຖ ນໍ ຠິກ຺ຂູ ກາເລປິ ວິກາເລປິ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ອາວຸໂສ, ຊີວກມ຺ພວເນ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຫິ, ອມ຺ຫາກໍ ມທ຺ທກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ມິຄທາເຍ’’ຕິ ເອວໍ ເສນາສນໍ ອຸທ຺ທິສາເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອິທ຺ຘິໍ ປສ຺ສນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສປິ ອິທ຺ຘິຍາ ມໂນມເຍ ກາເຍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ເອເກກສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ເອເກກໍ ອຕ຺ຕນາ ສທິສໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທຕ຺ວາ ອງ຺ຄຸລິຍາ ຊລມານາຍ ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ມຎ຺ໂຈ ອິທໍ ປີຐ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ປຸນ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານເມວ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນິທໍ ວຕ຺ຖຸ ປາຬິຍໍ ອາຄຕເມວ. ສຕ຺ຖາ ອິທເມວ ກາຣຓໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ອຣິຍຄຓມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ເຖຣໍ ເສນາສນປຎ຺ຎາປການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ – ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເສນາສນປຎ຺ຎາປການໍ ຍທິທໍ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໒໐໙; ໒໑໔). ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໔, ໑໐໘-໑໔໙) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນ, ສພ຺ພໂລກວິທູ ມຸນິ;

ອິໂຕ ສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ກປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ຈກ຺ຂຸມາ.

‘‘ໂອວາທໂກ ວິຎ຺ຎາປໂກ, ຕາຣໂກ ສພ຺ພປາຓິນໍ;

ເທສນາກຸສໂລ ພຸທ຺ໂຘ, ຕາເຣສິ ຊນຕໍ ພຫຸໍ.

‘‘ອນຸກມ຺ປໂກ ກາຣຸຓິໂກ, ຫິເຕສີ ສພ຺ພປາຓິນໍ;

ສມ຺ປຕ຺ເຕ ຕິຕ຺ຖິເຍ ສພ຺ເພ, ປຎ຺ຈສີເລ ປຕິຏ຺ຐປິ.

‘‘ເອວໍ ນິຣາກຸລໍ ອາສິ, ສຸຎ຺ຎຕໍ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ຈ;

ວິຈິຕ຺ຕໍ ອຣຫນ຺ເຕຫິ, ວສີຠູເຕຫິ ຕາທິຠິ.

‘‘ຣຕນານຏ຺ຐປຎ຺ຎາສໍ, ອຸຄ຺ຄໂຕ ໂສ ມຫາມຸນິ;

ກຎ຺ຈນຄ຺ຆິຍສງ຺ກາໂສ, ພາຕ຺ຕິໍສວຣລກ຺ຂໂຓ.

‘‘ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານິ, ອາຍຸ ວິຊ຺ຊຕິ ຕາວເທ;

ຕາວຕາ ຕິຏ຺ຐມາໂນ ໂສ, ຕາເຣສິ ຊນຕໍ ພຫຸໍ.

‘‘ຕທາຫໍ ຫໍສວຕິຍໍ, ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ມຫາຍໂສ;

ອຸເປຕ຺ວາ ໂລກປຊ຺ໂຊຕໍ, ອສ຺ໂສສິໍ ຘມ຺ມເທສນໍ.

‘‘ເສນາສນານິ ຠິກ຺ຂູນໍ, ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕໍ ສສາວກໍ;

ກິຕ຺ຕຍນ຺ຕສ຺ສ ວຈນໍ, ສຸຓິຕ຺ວາ ມຸທິໂຕ ອຫໍ.

‘‘ອຘິກາຣໍ ສສງ຺ຆສ຺ສ, ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ມເຫສິໂນ;

ນິປຈ຺ຈ ສິຣສາ ປາເທ, ຕໍ ຐານມຠິປຕ຺ຖຍິໍ.

‘‘ຕທາຫ ສ ມຫາວີໂຣ, ມມ ກມ຺ມໍ ປກິຕ຺ຕຍໍ;

ໂຍ ສສງ຺ຆມໂຠເຊສິ, ສຕ຺ຕາຫໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ໂສຍໍ ກມລປຕ຺ຕກ຺ໂຂ, ສີຫໍໂສ ກນກຕ຺ຕໂຈ;

ມມ ປາທມູເລ ນິປຕິ, ປຕ຺ຖຍໍ ຐານມຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ສາວໂກ ຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ, ທພ຺ໂພ ນາເມນ ວິສ຺ສຸໂຕ;

ເສນາສນປຎ຺ຎາປໂກ, ອຄ຺ໂຄ ເຫສ຺ສຕິຍໍ ຕທາ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ສຕານໍ ຕີຓິກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ, ເທວຣຊ຺ຊມກາຣຍິໍ;

ສຕານໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ອໂຫສຫໍ.

‘‘ປເທສຣຊ຺ຊໍ ວິປຸລໍ, ຄຓນາໂຕ ອສງ຺ຂິຍໍ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ສຸຂິໂຕ ອາສິໍ, ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວາຫສາ.

‘‘ເອກນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ວິປສ຺ສີ ນາມ ນາຍໂກ;

ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ຈາຣຸທສ຺ສໂນ, ສພ຺ພຘມ຺ມວິປສ຺ສໂກ.

‘‘ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ອຸປວທິໍ, ສາວກໍ ຕສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ສພ຺ພາສວປຣິກ຺ຂີຓໍ, ສຸທ຺ໂຘຕິ ຈ ວິຊານິຍ.

‘‘ຕສ຺ເສວ ນຣວີຣສ຺ສ, ສາວການໍ ມເຫສິນໍ;

ສລາກຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວານ, ຂີໂຣທນມທາສຫໍ.

‘‘ອິມມ຺ຫິ ຠທ຺ທເກ ກປ຺ເປ, ພ຺ຣຫ຺ມພນ຺ຘຸ ມຫາຍໂສ;

ກສ຺ສໂປ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ວທຕໍ ວໂຣ.

‘‘ສາສນໍ ໂຊຕຍິຕ຺ວານ, ອຠິຠຸຍ຺ຍ ກຸຕິຕ຺ຖິເຍ;

ວິເນຍ຺ເຍ ວິນຍິຕ຺ວາວ, ນິພ຺ພຸໂຕ ໂສ ສສາວໂກ.

‘‘ສສິສ຺ເສ ນິພ຺ພຸເຕ ນາເຖ, ອຕ຺ຖເມນ຺ຕມ຺ຫິ ສາສເນ;

ເທວາ ກນ຺ທິໍສຸ ສໍວິຄ຺ຄາ, ມຸຕ຺ຕເກສາ ຣຸທມ຺ມຸຂາ.

‘‘ນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕິ ຘມ຺ມກ຺ໂຂ, ນ ປສ຺ສິສາມ ສຸພ຺ພເຕ;

ນ ສຸຓິສ຺ສາມ ສທ຺ຘມ຺ມໍ, ອໂຫ ໂນ ອປ຺ປປຸຎ຺ຎຕາ.

‘‘ຕທາຍໍ ປຖວີ ສພ຺ພາ, ອຈລາ ສາ ຈລາຈລາ;

ສາຄໂຣ ຈ ສໂສໂກວ, ວິນທີ ກຣຸຓໍ ຄິຣໍ.

‘‘ຈຕຸທ຺ທິສາ ທຸນ຺ທຸຠິໂຍ, ນາທຍິໍສຸ ອມານຸສາ;

ສມນ຺ຕໂຕ ອສນິໂຍ, ຜລິໍສຸ ຈ ຠຍາວຫາ.

‘‘ອຸກ຺ກາ ປຕິໍສຸ ນຠສາ, ຘູມເກຕຸ ຈ ທິສ຺ສຕິ;

ສຘູມາ ຊາລວຏ຺ຏາ ຈ, ຣວິໍສຸ ກຣຸຓໍ ມິຄາ.

‘‘ອຸປ຺ປາເທ ທາຣຸເຓ ທິສ຺ວາ, ສາສນຕ຺ຖງ຺ຄສູຈເກ;

ສໍວິຄ຺ຄາ ຠິກ຺ຂໂວ ສຕ຺ຕ, ຈິນ຺ຕຍິມ຺ຫ ມຍໍ ຕທາ.

‘‘ສາສເນນ ວິນາມ຺ຫາກໍ, ຊີວິເຕນ ອລໍ ມຍໍ;

ປວິສິຕ຺ວາ ມຫາຣຎ຺ຎໍ, ຍຸຎ຺ຊາມ ຊິນສາສເນ.

‘‘ອທ຺ທສມ຺ຫ ຕທາຣຎ຺ເຎ, ອຸພ຺ພິທ຺ຘໍ ເສລມຸຕ຺ຕມໍ;

ນິສ຺ເສຓິຍາ ຕມາຣຸຍ຺ຫ, ນິສ຺ເສຓິໍ ປາຕຍິມ຺ຫເສ.

‘‘ຕທາ ໂອວທິ ໂນ ເຖໂຣ, ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາໂທ ສຸທຸລ຺ລໂຠ;

ສທ຺ຘາຕິທຸລ຺ລຠາ ລທ຺ຘາ, ໂຖກໍ ເສສຎ຺ຈ ສາສນໍ.

‘‘ນິປຕນ຺ຕິ ຂຓາຕີຕາ, ອນນ຺ເຕ ທຸກ຺ຂສາຄເຣ;

ຕສ຺ມາ ປໂຍໂຄ ກຕ຺ຕພ຺ໂພ, ຍາວ ຐາຕິ ມຸເນ ມຕໍ.

‘‘ອຣຫາ ອາສິ ໂສ ເຖໂຣ, ອນາຄາມີ ຕທານຸໂຄ;

ສຸສີລາ ອິຕເຣ ຍຸຕ຺ຕາ, ເທວໂລກໍ ອຄມ຺ຫເສ.

‘‘ນິພ຺ພຸໂຕ ຕິຓ຺ຓສໍສາໂຣ, ສຸທ຺ຘາວາເສ ຈ ເອກໂກ;

ອຫຎ຺ຈ ປກ຺ກຸສາຕິ ຈ, ສຠິໂຍ ພາຫິໂຍ ຕຖາ.

‘‘ກຸມາຣກສ຺ສໂປ, ເຈວ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖູປຄາ ມຍໍ;

ສໍສາຣພນ຺ຘນາ ມຸຕ຺ຕາ, ໂຄຕເມນານຸກມ຺ປິຕາ.

‘‘ມລ຺ເລສຸ ກຸສິນາຣາຍໍ, ຄພ຺ເຠ ຊາຕສ຺ສ ເມ ສໂຕ;

ມາຕາ ມຕາ ຈິຕາຣຸຬ຺ຫາ, ຕໂຕ ນິປ຺ປຕິໂຕ ອຫໍ.

‘‘ປຕິໂຕ ທພ຺ພປຸຎ຺ຊມ຺ຫິ, ຕໂຕ ທພ຺ໂພຕິ ວິສ຺ສຸໂຕ;

ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີພເລນາຫໍ, ວິມຸຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕວສ຺ສິໂກ.

‘‘ຂີໂຣທນພເລນາຫໍ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫຸປາຄໂຕ;

ຂີຓາສໂວປວາເທນ, ປາເປຫິ ພຫຸ ໂຈທິໂຕ.

‘‘ອຸໂຠ ປຸຎ຺ຎຎ຺ຈ ປາປຎ຺ຈ, ວີຕິວຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ທານິຫໍ;

ປຕ຺ວານ ປຣມໍ ສນ຺ຕິໍ, ວິຫຣາມິ ອນາສໂວ.

‘‘ເສນາສນໍ ປຎ຺ຎາປຍິໍ, ຫາສຍິຕ຺ວານ ສຸພ຺ພເຕ;

ຊິໂນ ຕສ຺ມິໍ ຄຸເຓ ຕຸຏ຺ໂຐ, ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສິ ມໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ, ຠວາ ສພ຺ເພ ສມູຫຕາ;

ນາໂຄວ ພນ຺ຘນໍ ເຉຕ຺ວາ, ວິຫຣາມິ ອນາສໂວ.

‘‘ສ຺ວາຄຕໍ ວຕ ເມ ອາສິ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ.

‘‘ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈຕສ຺ໂສ…ເປ…ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍຠູຕໍ ປນ ຕໍ ເຍນ ປຸພ຺ເພ ເອກສ຺ສ ຂີຓາສວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອນຸທ຺ຘໍສນວເສນ ກເຕນ ປາປກມ຺ເມນ ພຫູນິ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານິ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິ, ຕາຍ ເອວ ກມ຺ມປິໂລຕິກາຍ ໂຈທິຍມານາ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊກາ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ອິມິນາ ມຍໍ ກລ຺ຍາຓຠຕ຺ຕິກສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ອນ຺ຕເຣ ປຣິເຠທິຕາ’’ຕິ ທຸຄ຺ຄຫິຕຄາຫິໂນ ອມູລເກນ ປາຣາຊິເກນ ຘມ຺ເມນ ອນຸທ຺ຘໍເສສຸໍ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ອຘິກຣເຓ ສງ຺ເຆນ ສຕິວິນເຍນ ວູປສມິເຕ ອຍໍ ເຖໂຣ ໂລການຸກມ຺ປາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ທຸທ຺ທມິໂຍ’’ຕິ ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

໕. ຕຕ຺ຖ ໂຍຕິ ອນິຍມິຕນິທ຺ເທໂສ, ຕສ຺ສ ‘‘ໂສ’’ຕິ ອິມິນາ ນິຍມຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຸຠເຍນປິ ອຎ຺ຎໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານເມວ ວທຕິ. ທຸທ຺ທມິໂຍຕິ ທຸທ຺ທໂມ, ທເມຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ໂຍ. ອິທຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ວິສູກາຍິການໍ ກິເລສານໍ ມທາເລປຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອວູປສມນຎ຺ຈ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ວທຕິ. ທເມນາຕິ ອຸຕ຺ຕເມນ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄທເມນ, ເຕນ ຫິ ທນ຺ໂຕ ປຸນ ທເມຕພ຺ພຕາຠາວໂຕ ‘‘ທນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕິ, ນ ອຎ຺ເຎນ. ອຖ ວາ ທເມນາຕິ ທມເກນ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິນາ ທມິໂຕ. ທພ຺ໂພຕິ ທ຺ຣພ຺ໂຍ, ຠພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ອິມເມວ ເຖຣໍ ສນ຺ຘາຍ – ‘‘ນ ໂຂ, ທພ຺ພ, ທພ຺ພາ ເອວໍ ນິພ຺ເພເຐນ຺ຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໓໘໔; ຈູຬວ. ໑໙໓). ສນ຺ຕຸສິໂຕຕິ ຍຖາລທ຺ຘປຈ຺ຈຍສນ຺ໂຕເສນ ຌານສມາປຕ຺ຕິສນ຺ໂຕເສນ ມຄ຺ຄຜລສນ຺ໂຕເສນ ຈ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ. ວິຕິຓ຺ຓກງ຺ໂຂຕິ ໂສຬສວຕ຺ຖຸກາຍ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາຍ ຈ ກງ຺ຂາຍ ປຐມມຄ຺ເຄເນວ ສມຸຄ຺ຆາຏິຕຕ຺ຕາ ວິຄຕກງ຺ໂຂ. ວິຊິຕາວີຕິ ປຸຣິສາຊານີເຍນ ວິເຊຕພ຺ພສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສປິ ສໍກິເລສປກ຺ຂສ຺ສ ວິຊິຕຕ຺ຕາ ວິຘມິຕຕ຺ຕາ ວິຊິຕາວີ. ອເປຕເຠຣໂວຕິ ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ຠຍານໍ ສພ຺ພໂສ ອເປຕຕ຺ຕາ ອປຄຕເຠຣໂວ ອຠຍູປຣໂຕ. ປຸນ ທພ຺ໂພຕິ ນາມກິຕ຺ຕນໍ. ປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ ທ຺ເວ ປຣິນິພ຺ພານານິ ກິເລສປຣິນິພ຺ພານຎ຺ຈ, ຍາ ສອຸປາທິເສສນິພ຺ພານຘາຕຸ, ຂນ຺ຘປຣິນິພ຺ພານຎ຺ຈ, ຍາ ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພານຘາຕຸ. ເຕສຸ ອິຘ ກິເລສປຣິນິພ຺ພານໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຫາຕພ຺ພຘມ຺ມານໍ ມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພໂສ ປຫີນຕ຺ຕາ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຐິຕຕ຺ໂຕຕິ ຐິຕສຠາໂວ ອຈໂລ ອິຏ຺ຐາທີສຸ ຕາທິຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂລກຘມ຺ເມຫິ ອກມ຺ປນີໂຍ. ຫີຕິ ຈ ເຫຕຸອຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ເຕນ ໂຍ ປຸພ຺ເພ ທຸທ຺ທໂມ ຫຸຕ຺ວາ ຐິໂຕ ຍສ຺ມາ ທພ຺ພຕ຺ຕາ ສຕ຺ຖາຣາ ອຸຕ຺ຕເມນ ທເມນ ທມິໂຕ ສນ຺ຕຸສິໂຕ ວິຕິຓ຺ຓກງ຺ໂຂ ວິຊິຕາວີ ອເປຕເຠຣໂວ, ຕສ຺ມາ ໂສ ທພ຺ໂພ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ຕໂຕເຍວ ຈ ຐິຕຕ຺ໂຕ, ເອວໍຠູເຕ ຈ ຕສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ຕປສາໂທວ ກາຕພ຺ໂພ, ນ ປສາທຎ຺ຎຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຣເນຍ຺ຍພຸທ຺ຘິເກ ສຕ຺ເຕ ອນຸກມ຺ປນ຺ໂຕ ເຖໂຣ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກາສິ.

ທພ຺ພຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.