໑. ສຸຠູຕິຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອິທານິ ຉນ຺ນາ ເມ ກຸຏິກາຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕານໍ ເຖຣຄາຖານໍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ໂຫຕິ. ສາ ປນາຍໍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ຍສ຺ມາ ຕາສໍ ຕາສໍ ຄາຖານໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ປກາເສຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈມານາ ປາກຏາ ໂຫຕິ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຈ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ປກາເສຕ຺ວາ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ ກຣິສ຺ສາມາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ນາ ເມ ກຸຏິກາຕິຄາຖາຍ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ອິໂຕ ກິຣ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ອນຸປ຺ປນ຺ເນເຍວ ປທຸມຸຕ຺ຕເຣ ຠຄວຕິ ໂລກນາເຖ ຫໍສວຕີນາມເກ ນຄເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລສ຺ສ ເອໂກ ປຸຕ຺ໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຕສ຺ສ ‘‘ນນ຺ທມາຓໂວ’’ຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຕໂຍ ເວເທ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສາຣໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິວາຣຠູເຕຫິ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສາຍ ມາຓວກສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ປພ຺ພຕປາເທ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ປຎ຺ຈ ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ອນ຺ເຕວາສິການມ຺ປິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ເຕປິ ນ ຈິເຣເນວ ຌານລາຠິໂນ ອເຫສຸໍ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ຠຄວາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຫໍສວຕີນຄຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ນນ຺ທຕາປສສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສິກຊຏິລານໍ ອຣຫຕ຺ຕູປນິສ຺ສຍໍ ນນ຺ທຕາປສສ຺ສ ຈ ທ຺ວີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ສາວກຏ຺ຐານນ຺ຕຣສ຺ສ ປຕ຺ຖນໍ ທິສ຺ວາ ປາໂຕວ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມເຍ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ອຎ຺ຎໍ ກຎ຺ຈິ ອນາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ສີໂຫ ວິຍ ເອກຈໂຣ ນນ຺ທຕາປສສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສິເກສຸ ຜລາຜລຕ຺ຖາຍ ຄເຕສຸ ‘‘ພຸທ຺ຘຠາວໍ ເມ ຊານາຕູ’’ຕິ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ນນ຺ທຕາປສສ຺ສ ອາກາສໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ນນ຺ທຕາປໂສ ພຸທ຺ຘານຸຠາວຎ຺ເຈວ ລກ຺ຂຓປາຣິປູຣິຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ລກ຺ຂຓມນ຺ເຕ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ‘‘ອິເມຫິ ລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນາມ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສນ຺ໂຕ ຣາຊາ ໂຫຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ, ປພ຺ພຊນ຺ໂຕ ໂລເກ ວິວຏຈ຺ຉໂທ ສພ຺ພຎ຺ຎູ ພຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ອຍໍ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ນິສ຺ສໍສຍໍ ພຸທ຺ໂຘຕິ ຎຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຕ຺ວາ, ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ, ອທາສິ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ນນ຺ທຕາປໂສປິ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ອາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ.

ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສສຫສ຺ສຊຏິລາ ປຓີຕປຓີຕານິ ໂອຊວນ຺ຕານິ ຜລາຜລານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ສມ຺ປຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘານຎ຺ເຈວ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຈ ນິສິນ຺ນາສນໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອາຈຣິຍ, ມຍໍ ‘ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ຕຸມ຺ເຫຫິ ມຫນ຺ຕຕໂຣ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວິຈຣາມ, ອຍໍ ປນ ປຸຣິໂສ ຕຸມ຺ເຫຫິ ມຫນ຺ຕຕໂຣ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ. ນນ຺ທຕາປໂສ, ‘‘ຕາຕາ, ກິໍ ວເທຖ, ສາສເປນ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິສຕສຫສ຺ສໂຍຊນຸພ຺ເພຘໍ ສິເນຣຸໍ ອຸປເມຕຸໍ ອິຈ຺ຉຖ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ເຘນ ສທ຺ຘິໍ ມາ ມໍ ອຸປມິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ເຕ ຕາປສາ ‘‘ສເຈ ອຍໍ ໂອຣໂກ ອຠວິສ຺ສ, ນ ອມ຺ຫາກໍ ອາຈຣິໂຍ ເອວໍ ອຸປມໍ ອາຫເຣຍ຺ຍ, ຍາວ ມຫາ ວຕາຍໍ ປຸຣິສາຊານີໂຍ’’ຕິ ປາເທສຸ ນິປຕິຕ຺ວາ ສິຣສາ ວນ຺ທິໍສຸ. ອຖ ເຕ ອາຈຣິໂຍ ອາຫ – ‘‘ຕາຕາ, ອມ຺ຫາກໍ ພຸທ຺ຘານໍ ອນຸຈ຺ຉວິໂກ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ນຕ຺ຖິ, ຠຄວາ ຈ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລາຍໍ ອິຘາຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ມຍໍ ຍຖາພລໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ທສ຺ສາມ, ຕຸມ຺ເຫ ຍໍ ຍໍ ປຓີຕໍ ຜລາຜລໍ ອານີຕໍ, ຕໍ ຕໍ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖ ໂຘວິຕ຺ວາ ສຍໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ສຕ຺ຖາຣາ ຜລາຜເລ ປຏິຄ຺ຄຫິຕມຕ຺ເຕ ເທວຕາ ທິພ຺ໂພຊໍ ປກ຺ຂິປິໍສຸ. ຕາປໂສ ອຸທກມ຺ປິ ສຍເມວ ປຣິສ຺ສາເວຕ຺ວາ ອທາສິ. ຕໂຕ ໂຠຊນກິຈ຺ຈໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນ ສຕ຺ຖຣິ ສພ຺ເພ ອນ຺ເຕວາສິເກ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ສາຣຓີຍໍ ກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ຠິກ຺ຂູ ສຕ຺ຖຸ ຈິຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຕາ ຂີຓາສວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ນນ຺ທຕາປໂສ ອນ຺ເຕວາສິເກ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຕາຕາ, ພຸທ຺ຘານໍ ນິສິນ຺ນາສນມ຺ປິ ນີຈໍ, ສມຓສຕສຫສ຺ສສ຺ສປິ ອາສນໍ ນຕ຺ຖິ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ອຊ຺ຊ ອຸຬາຣໍ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ສກ຺ກາຣໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປພ຺ພຕປາທໂຕ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘສມ຺ປນ຺ນານິ ປຸປ຺ຜານິ ອາຫຣຖາ’’ຕິ. ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍຕ຺ຕາ ອິທ຺ຘິວິສຍສ຺ສ ມຸຫຸຕ຺ເຕເນວ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘສມ຺ປນ຺ນານິ ປຸປ຺ຜານິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘານໍ ໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ ປຸປ຺ຜາສນໍ ປຎ຺ຎາເປສຸໍ. ອຄ຺ຄສາວການໍ ຕິຄາວຸຕໍ, ເສສຠິກ຺ຂູນໍ ອຑ຺ຒໂຍຊນິກາທິເຠທໍ, ສງ຺ຆນວກສ຺ສ ອຸສຠມຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ເອວໍ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕສຸ ອາສເນສຸ ນນ຺ທຕາປໂສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ຐິໂຕ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ອິມໍ ປຸປ຺ຜາສນໍ ອຠິຣຸຫຖາ’’ຕິ ອາຫ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຸປ຺ຜາສເນ. ເອວໍ ນິສິນ຺ເນ ສຕ຺ຖຣິ ສຕ຺ຖຸ ອາກາຣໍ ຎຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິໍສຸ. ນນ຺ທຕາປໂສ ມຫນ຺ຕໍ ປຸປ຺ຜຉຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ຘາເຣນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ຕາປສານໍ ອຍໍ ສກ຺ກາໂຣ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕູ’’ຕິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິ. ສຕ຺ຖຸ ສມາປນ຺ນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູປິ ສມາປຊ຺ຊິໍສຸ. ຕຖາຄເຕ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນ ອນ຺ເຕວາສິກາ ຠິກ຺ຂາຈາຣກາເລ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ວນມູລຜລາຜລໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເສສກາເລ ພຸທ຺ຘານໍ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ນນ຺ທຕາປໂສ ປນ ຠິກ຺ຂາຈາຣມ຺ປິ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜຉຕ຺ຕໍ ຘາເຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາຫໍ ປີຕິສຸເຂເນວ ວີຕິນາເມຕິ.

ສຕ຺ຖາ ນິໂຣຘໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຓວິຫາຣິອງ຺ເຄນ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍງ຺ເຄນ ຈາຕິ ທ຺ວີຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ເອກໍ ສາວກໍ ‘‘ອິສິຄຓສ຺ສ ປຸປ຺ຜາສນານຸໂມທນໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ອາຓາເປສິ. ໂສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກາ ປຏິລທ຺ຘມຫາລາໂຠ ມຫາໂຍໂຘ ວິຍ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ອຕ຺ຕໂນ ວິສເຍ ຐຕ຺ວາ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອນຸໂມທນໍ ອກາສິ. ຕສ຺ສ ເທສນາວສາເນ ສຕ຺ຖາ ສຍໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ສພ຺ເພ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສສຫສ຺ສຕາປສາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ເອຖ, ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣສິ. ເຕສໍ ຕາວເທວ ເກສມສ຺ສຸ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ອຏ຺ຐ ປຣິກ຺ຂາຣາ ກາເຍ ປຏິມຸກ຺ກາວ ອເຫສຸໍ ສຏ຺ຐິວສ຺ສຕ຺ເຖຣາ ວິຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຣິວາຣຍິໍສຸ. ນນ຺ທຕາປໂສ ປນ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ວິເສສໍ ນາຘິຄຈ຺ຉິ. ຕສ຺ສ ກິຣ ອຣຓວິຫາຣິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸໍ ອາຣທ຺ຘກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ອໂຫ ວຕາຫມ຺ປິ ອນາຄເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ອິມິນາ ສາວເກນ ລທ຺ຘຘຸຣໍ ລເຠຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸທປາທິ. ໂສ ເຕນ ປຣິວິຕກ຺ເກນ ມຄ຺ຄຜລປຏິເວຘໍ ກາຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ຕຖາຄຕໍ ປນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສມ຺ມຸເຂ ຐຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເຍນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອິສິຄຓສ຺ສ ປຸປ຺ຜາສນານຸໂມທນາ ກຕາ, ໂກ ນາມາຍໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສາສເນ’’ຕິ. ‘‘ອຣຓວິຫາຣິອງ຺ເຄ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍອງ຺ເຄ ຈ ເອຕທຄ຺ຄໍ ປຕ຺ໂຕ ເອໂສ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຍ຺ວາຍໍ ມຍາ ສຕ຺ຕາຫໍ ປຸປ຺ຜຉຕ຺ຕໍ ຘາເຣນ຺ເຕນ ສກ຺ກາໂຣ ກໂຕ, ເຕນ ອຘິກາເຣນ ນ ອຎ຺ຎໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ເຖມິ, ອນາຄເຕ ປນ ເອກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ອຍໍ ເຖໂຣ ວິຍ ທ຺ວີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສາວໂກ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນມກາສິ.

ສຕ຺ຖາ ‘‘ສມິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ນຸ, ໂຂ ອິມສ຺ສ ຕາປສສ຺ສ ປຕ຺ຖນາ’’ຕິ ອນາຄຕໍສຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສມິຊ຺ຌນກຠາວໍ ທິສ຺ວາ ນນ຺ທຕາປສໍ ອາຫ – ‘‘ນ ເຕ ອຍໍ ປຕ຺ຖນາ ໂມຆາ ຠວິສ຺ສຕິ, ອນາຄເຕ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂຄຕໂມ ນາມ ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສມິຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ອາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ທິ. ນນ຺ທຕາປໂສ ຍາວ ຈກ຺ຂຸປຖສມຕິກ຺ກມາ ສຕ຺ຖາຣໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ອປຣຠາເຄ ກາເລນ ກາລໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິ. ອປຣິຫີນຊ຺ຌາໂນວ ກາລງ຺ກຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຕໂຕ ປນ ຈຸໂຕ ອປຣານິປິ ປຎ຺ຈ ຊາຕິສຕານິ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອາຣຎ຺ຎໂກ ອໂຫສິ. ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລປິ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອາຣຎ຺ຎໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕໍ ປູເຣສິ. ເອຕໍ ກິຣ ວຕ຺ຕໍ ອປຣິປູເຣຕ຺ວາ ມຫາສາວກຠາວໍ ປາປຸຓນ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕໍ ປນ ອາຄມຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂສ ວີສຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ກາລງ຺ກຕ຺ວາ ກາມາວຈຣເທວໂລເກ ຕາວຕິໍສຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໓.໑໕໑) –

‘‘ຫິມວນ຺ຕສ຺ສາວິທູເຣ, ນິສໂຠ ນາມ ປພ຺ພໂຕ;

ອສ຺ສໂມ ສຸກໂຕ ມຍ຺ຫໍ, ປຓ຺ຓສາລາ ສຸມາປິຕາ.

‘‘ໂກສິໂຍ ນາມ ນາເມນ, ຊຏິໂລ ອຸຄ຺ຄຕາປໂນ;

ເອກາກິໂຍ ອທຸຕິໂຍ, ວສາມິ ນິສເຠ ຕທາ.

‘‘ຜລໍ ມູລຎ຺ຈ ປຓ຺ຓຎ຺ຈ, ນ ຠຸຎ຺ຊາມິ ອຫໍ ຕທາ;

ປວຕ຺ຕໍວ ສຸປາຕາຫໍ, ອຸປຊີວາມິ ຕາວເທ.

‘‘ນາຫໍ ໂກເປມິ ອາຊີວໍ, ຈຊມາໂນປິ ຊີວິຕໍ;

ອາຣາເຘມິ ສກໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ວິວຊ຺ເຊມິ ອເນສນໍ.

‘‘ຣາຄູປສໍຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຍທາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕ ມມ;

ສຍໍວ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂາມິ, ເອກຄ຺ໂຄ ຕໍ ທເມມຫໍ.

‘‘ຣຊ຺ຊເສ ຣຊ຺ຊນີເຍ ຈ, ທຸສ຺ສນີເຍ ຈ ທຸສ຺ສເສ;

ມຸຍ຺ຫເສ ໂມຫນີເຍ ຈ, ນິກ຺ຂມສ຺ສຸ ວນາ ຕຸວໍ.

‘‘ວິສຸທ຺ຘານໍ ອຍໍ ວາໂສ, ນິມ຺ມລານໍ ຕປສ຺ສິນໍ;

ມາ ໂຂ ວິສຸທ຺ຘໍ ທູເສສິ, ນິກ຺ຂມສ຺ສຸ ວນາ ຕຸວໍ.

‘‘ອຄາຣິໂກ ຠວິຕ຺ວານ, ຍທາ ປຸຕ຺ຕໍ ລຠິສ຺ສສິ;

ອຸໂຠປິ ມາ ວິຣາເຘສິ, ນິກ຺ຂມສ຺ສຸ ວນາ ຕຸວໍ.

‘‘ຉວາລາຕໍ ຍຖາ ກຏ຺ຐໍ, ນ ກ຺ວຈິ ກິຈ຺ຈກາຣກໍ;

ເນວ ຄາເມ ອຣຎ຺ເຎ ວາ, ນ ຫິ ຕໍ ກຏ຺ຐສມ຺ມຕໍ.

‘‘ຉວາລາຕູປໂມ ຕ຺ວໍ ສິ, ນ ຄິຫີ ນາປິ ສຎ຺ຎໂຕ;

ອຸຠໂຕ ມຸຕ຺ຕໂກ ອຊ຺ຊ, ນິກ຺ຂມສ຺ສຸ ວນາ ຕຸວໍ.

‘‘ສິຍາ ນຸ ໂຂ ຕວ ເອຕໍ, ໂກ ປຊານາຕິ ເຕ ອິທໍ;

ສທ຺ຘາຘຸຣໍ ວຫິສິ ເມ, ໂກສຊ຺ຊພຫຸລາຍ ຈ.

‘‘ຊິຄຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ ຕໍ ວິຎ຺ຎູ, ອສຸຈິໍ ນາຄຣິໂກ ຍຖາ;

ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວານ ອິສໂຍ, ໂຈທຍິສ຺ສນ຺ຕິ ຕໍ ສທາ.

‘‘ຕໍ ວິຎ຺ຎູ ປວທິສ຺ສນ຺ຕິ, ສມຕິກ຺ກນ຺ຕສາສນໍ;

ສໍວາສໍ ອລຠນ຺ໂຕ ຫິ, ກຖໍ ຊີວິຫິສິ ຕຸວໍ.

‘‘ຕິຘາປຠິນ຺ນໍ ມາຕງ຺ຄໍ, ກຸຎ຺ຊຣໍ ສຏ຺ຐິຫາຍນໍ;

ພລີ ນາໂຄ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ, ຍູຖາ ນີຫຣເຕ ຄຊໍ.

‘‘ຍູຖາ ວິນິສ຺ສໂຏ ສນ຺ໂຕ, ສຸຂໍ ສາຕໍ ນ ວິນ຺ທຕິ;

ທຸກ຺ຂິໂຕ ວິມໂນ ໂຫຕິ, ປຊ຺ຌາຍນ຺ໂຕ ປເວຘຕິ.

‘‘ຕເຖວ ຊຏິລາ ຕມ຺ປິ, ນີຫຣິສ຺ສນ຺ຕິ ທຸມ຺ມຕິໍ;

ເຕຫິ ຕ຺ວໍ ນິສ຺ສໂຏ ສນ຺ໂຕ, ສຸຂໍ ສາຕໍ ນ ລຈ຺ຉສິ.

‘‘ທິວາ ວາ ຍທິ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ, ໂສກສລ຺ລສມປ຺ປິໂຕ;

ທຍ຺ຫຕິ ປຣິຬາເຫນ, ຄໂຊ ຍູຖາວ ນິສ຺ສໂຏ.

‘‘ຊາຕຣູປໍ ຍຖາ ກູຏໍ, ເນວ ຌາຍຕິ ກຕ຺ຖຈິ;

ຕຖາ ສີລວີຫິໂນ ຕ຺ວໍ, ນ ຌາຍິສ຺ສສິ ກຕ຺ຖຈິ.

‘‘ອຄາຣໍ ວສມາໂນປິ, ກຖໍ ຊີວິຫິສິ ຕຸວໍ;

ມຕ຺ຕິກໍ ເປຕ຺ຕິກຎ຺ຈາປິ, ນຕ຺ຖິ ເຕ ນິຫິຕໍ ຘນໍ.

‘‘ສຍໍ ກມ຺ມໍ ກຣິຕ຺ວານ, ຄຕ຺ເຕ ເສທໍ ປໂມຈຍໍ;

ເອວໍ ຊີວິຫິສິ ເຄເຫ, ສາຘຸ ເຕ ຕໍ ນ ຣຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ເອວາຫໍ ຕຕ຺ຖ ວາເຣມິ, ສໍກິເລສຄຕໍ ມນໍ;

ນານາຘມ຺ມກຖໍ ກຕ຺ວາ, ປາປາ ຈິຕ຺ຕໍ ນິວາຣຍິໍ.

‘‘ເອວໍ ເມ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ, ອປ຺ປມາທວິຫາຣິໂນ;

ຕິໍສວສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ວິປິເນ ເມ ອຕິກ຺ກມຸໍ.

‘‘ອປ຺ປມາທຣຕໍ ທິສ຺ວາ, ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ຄເວສກໍ;

ປທຸມຸຕ຺ຕຣສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ອາຄຈ຺ຉິ ມມ ສນ຺ຕິກໍ.

‘‘ຕິມ຺ພຣູສກວຓ຺ຓາໂຠ, ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ອນູປໂມ;

ຣູເປນາສທິໂສ ພຸທ຺ໂຘ, ອາກາເສ ຈງ຺ກມີ ຕທາ.

‘‘ສຸຜຸລ຺ໂລ ສາລຣາຊາວ, ວິຊ຺ຊູວພ຺ຠຆນນ຺ຕເຣ;

ຎາເຓນາສທິໂສ ພຸທ຺ໂຘ, ອາກາເສ ຈງ຺ກມີ ຕທາ.

‘‘ສີຫຣາຊາວສມ຺ຠີໂຕ, ຄຊຣາຊາວ ທປ຺ປິໂຕ;

ລາສີໂຕ ພ຺ຍຄ຺ຆຣາຊາວ, ອາກາເສ ຈງ຺ກມີ ຕທາ.

‘‘ສິງ຺ຆີນິກ຺ຂສວຓ຺ຓາໂຠ, ຂທິຣງ຺ຄາຣສນ຺ນິໂຠ;

ມຓິ ຍຖາ ໂຊຕິຣໂສ, ອາກາເສ ຈງ຺ກມີ ຕທາ.

‘‘ວິສຸທ຺ຘເກລາສນິໂຠ, ປຸຓ຺ຓມາເຍວ ຈນ຺ທິມາ;

ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກວ ສູຣິໂຍ, ອາກາເສ ຈງ຺ກມີ ຕທາ.

‘‘ທິສ຺ວາ ນເຠ ຈງ຺ກມນ຺ຕໍ, ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສຫໍ ຕທາ;

ເທໂວ ນຸ ໂຂ ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ, ອຸທາຫຸ ມນຸໂຊ ອຍໍ.

‘‘ນ ເມ ສຸໂຕ ວາ ທິຏ຺ໂຐ ວາ, ມຫິຍາ ເອທິໂສ ນໂຣ;

ອປິ ມນ຺ຕປທໍ ອຕ຺ຖິ, ອຍໍ ສຕ຺ຖາ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ເອວາຫໍ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ວານ, ສກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາທຍິໍ;

ນານາປຸປ຺ຜຎ຺ຈ ຄນ຺ຘຎ຺ຈ, ສນ຺ນິປາເຕສຫໍ ຕທາ.

‘‘ປຸປ຺ຜາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ, ສາຘຸຈິຕ຺ຕໍ ມໂນຣມໍ;

ນຣສາຣຖິນໍ ອຄ຺ຄໍ, ອິທໍ ວຈນມພ຺ຣວິໍ.

‘‘ອິທໍ ເມ ອາສນໍ ວີຣ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ຕວນຸຈ຺ຉວໍ;

ຫາສຍນ຺ໂຕ ມມໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ນິສີທ ກຸສຸມາສເນ.

‘‘ນິສີທິ ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ, ອສມ຺ຠີໂຕວ ເກສຣີ;

ສຕ຺ຕຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ພຸທ຺ໂຘ, ປວເຣ ກຸສຸມາສເນ.

‘‘ນມສ຺ສມາໂນ ອຏ຺ຐາສິໍ, ສຕ຺ຕຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ອຫໍ;

ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສມາຘິມ຺ຫາ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ອນຸຕ຺ຕໂຣ;

ມມ ກມ຺ມໍ ປກິຕ຺ເຕນ຺ໂຕ, ອິທໍ ວຈນມພ຺ຣວິ.

‘‘ຠາເວຫິ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິໍ, ຠາວນານມນຸຕ຺ຕຣໍ;

ອິມໍ ສຕິໍ ຠາວຍິຕ຺ວາ, ປູຣຍິສ຺ສສິ ມານສໍ.

‘‘ຕິໍສກປ຺ປສຫສ຺ສານິ, ເທວໂລເກ ຣມິສ຺ສສິ;

ອສີຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເທວິນ຺ໂທ, ເທວຣຊ຺ຊໍ ກຣິສ຺ສສິ;

ສຫສ຺ສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ, ຣາຊາ ຣຏ຺ເຐ ຠວິສ຺ສສິ.

‘‘ປເທສຣຊ຺ຊໍ ວິປຸລໍ, ຄຓນາໂຕ ອສງ຺ຂິຍໍ;

ອນຸໂຠສ຺ສສິ ຕໍ ສພ຺ພໍ, ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິຍາ ຜລໍ.

‘‘ຠວາຠເວ ສໍສຣນ຺ໂຕ, ມຫາໂຠຄໍ ລຠິສ຺ສສິ;

ໂຠເຄ ເຕ ອູນຕາ ນຕ຺ຖິ, ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິຍາ ຜລໍ.

‘‘ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ອສີຕິໂກຏິໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ, ທາເສ ກມ຺ມກເຣ ພຫູ;

ໂຄຕມສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ສາສເນ ປພ຺ພຊິສ຺ສສິ.

‘‘ອາຣາຘຍິຕ຺ວາ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ໂຄຕມໍ ສກ຺ຍປຸງ຺ຄວໍ;

ສຸຠູຕິ ນາມ ນາເມນ, ເຫສ຺ສສິ ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ.

‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ນິສີທິຕ຺ວາ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຄຸຓມ຺ຫິ ຕໍ;

ຕຖາຣຓວິຫາເຣ ຈ, ທ຺ວີສຸ ອຄ຺ເຄ ຐເປສ຺ສສິ.

‘‘ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ຊລຊຸຕ຺ຕມນາມໂກ;

ນຠໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄມີ ວີໂຣ, ຫໍສຣາຊາວ ອມ຺ພເຣ.

‘‘ສາສິໂຕ ໂລກນາເຖນ, ນມສ຺ສິຕ຺ວາ ຕຖາຄຕໍ;

ສທາ ຠາເວມິ ມຸທິໂຕ, ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິມຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສໍ ອຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ອສີຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເທວິນ຺ໂທ, ເທວຣຊ຺ຊມກາຣຍິໍ;

ສຫສ຺ສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຣາຊາ ຈ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ອໂຫສຫໍ.

‘‘ປເທສຣຊ຺ຊໍ ວິປຸລໍ, ຄຓນາໂຕ ອສງ຺ຂິຍໍ;

ອນຸໂຠມິ ສຸສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິຍາ ຜລໍ.

‘‘ຠວາຠເວ ສໍສຣນ຺ໂຕ, ມຫາໂຠຄໍ ລຠາມຫໍ;

ໂຠເຄ ເມ ອູນຕາ ນຕ຺ຖິ, ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິຍາ ຜລໍ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ກມ຺ມມກຣິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິຍາ ຜລໍ.

‘‘ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈຕສ຺ໂສ, ວິໂມກ຺ຂາປິ ຈ ອຏ຺ຐິເມ;

ຉຬຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. –

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ສຸຠູຕິຕ຺ເຖໂຣ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ.

ເອວໍ ປນ ໂສ ຕາວຕິໍສຠວເນ ອປຣາປຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວເສນ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ມນຸສ຺ສໂລເກ ອເນກສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊາ ຈ ປເທສຣາຊາ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ອຸຬາຣໍ ມນຸສ຺ສສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອຖ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ກາເລ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສຸມນເສຏ຺ຐິສ຺ສ ເຄເຫ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ກນິຏ຺ໂຐ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ‘‘ສຸຠູຕີ’’ຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ເວຬຸວນປຏິຄ຺ຄຫຓາທິນາ ໂລການຸຄ຺ຄຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຣາຊຄຫໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ສີຕວເນ ວິຫຣຕິ. ຕທາ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ເສຏ຺ຐິ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຸຏ຺ຐານກຠຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສຫາຍສ຺ສ ຣາຊຄຫເສຏ຺ຐິໂນ ຆຣໍ ຄໂຕ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ສີຕວເນ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຐມທສ຺ສເນເນວ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວຕ຺ຖິໍ ອາຄມນຕ຺ຖາຍ ຍາຈິຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຎ຺ຈຈຕ຺ຕາລີສໂຍຊເນ ມຄ຺ເຄ ໂຍຊເນ ໂຍຊເນ ສຕສຫສ຺ສປຣິຈ຺ຈາເຄນ ວິຫາເຣ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຣາຊມາເນນ ອຏ຺ຐກຣີສປ຺ປມາຓໍ ເຊຕສ຺ສ ຣາຊກຸມາຣສ຺ສ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ໂກຏິສນ຺ຖາເຣນ ກິຓິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ວິຫາຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອທາສິ. ວິຫາຣປຣິຄ຺ຄຫຓທິວເສ ອຍໍ ສຸຠູຕິກຸຏຸມ຺ພິໂກ ອນາຖປິຓ຺ຑິກເສຏ຺ຐິນາ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິ. ໂສ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທ຺ເວ ມາຕິກາ ປຄຸຓາ ກຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກຖາເປຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເມຕ຺ຕາຌານປາທກໍ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ຍສ຺ມາ ສຕ຺ຖາຣາ ເທສິຕນິຍາເມນ ອໂນທິສ຺ສກໍ ກຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ຕສ຺ມາ ອຣຓວິຫາຣີນໍ ອຄ຺ໂຄ ນາມ ຊາໂຕ. ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ຆເຣ ຆເຣ ເມຕ຺ຕາຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຠິກ຺ຂໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ‘‘ເອວໍ ທາຍການໍ ມຫປ຺ຜລໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍານໍ ອຄ຺ໂຄ ນາມ ຊາໂຕ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຣຓວິຫາຣີນໍ ຍທິທໍ ສຸຠູຕິ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍານໍ ຍທິທໍ ສຸຠູຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໑໙໘, ໒໐໑). ເອວມຍໍ ມຫາເຖໂຣ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕນາ ປູຣິຕປາຣມີນໍ ຜລສ຺ສ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ວາ ໂລເກ ອຠິຎ຺ຎາໂຕ ອຠິລກ຺ຂິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຣາຊຄຫໍ ອຄມາສິ.

ຣາຊາ ພິມ຺ພິສາໂຣ ເຖຣສ຺ສ ອາຄມນໍ ສຸຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ອິເຘວ, ຠນ຺ເຕ, ວສຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ນິວາສນຏ຺ຐານໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປກ຺ກນ຺ໂຕ ວິສ຺ສຣິ. ເຖໂຣ ເສນາສນໍ ອລຠນ຺ໂຕ ອພ຺ໂຠກາເສ ວີຕິນາເມສິ. ເຖຣສ຺ສ ອານຸຠາເວນ ເທໂວ ນ ວສ຺ສຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອວຸຏ຺ຐິຕາຍ ອຸປທ຺ທຸຕາ ຣຎ຺ໂຎ ນິເວສນທ຺ວາເຣ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິມກໍສຸ. ຣາຊາ ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ກາຣເຓນ ເທໂວ ນ ວສ຺ສຕີ’’ຕິ ວີມໍສນ຺ໂຕ ‘‘ເຖຣສ຺ສ ອພ຺ໂຠກາສວາເສນ ມຎ຺ເຎ ນ ວສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຓ຺ຓກຸຏິໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິມິສ຺ສາ, ຠນ຺ເຕ, ປຓ຺ຓກຸຏິຍາ ວສຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ເຖໂຣ ກຸຏິກໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຕິຓສນ຺ຖາຣເກ ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສີທິ. ຕທາ ປນ ເທໂວ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ຜຸສາຍຕິ, ນ ສມ຺ມາ ຘາຣໍ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉຕິ. ອຖ ເຖໂຣ ໂລກສ຺ສ ອວຸຏ຺ຐິກຠຍໍ ວິສມິຕຸກາໂມ ອຕ຺ຕໂນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣວຕ຺ຖຸກສ຺ສ ປຣິສ຺ສຍສ຺ສ ອຠາວໍ ປເວເທນ຺ໂຕ –

໑. ‘‘ຉນ຺ນາ ເມ ກຸຏິກາ ສຸຂາ ນິວາຕາ, ວສ຺ສ ເທວ ຍຖາສຸຂໍ;

ຈິຕ຺ຕໍ ເມ ສຸສມາຫິຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ອາຕາປີ ວິຫຣາມິ ວສ຺ສ ເທວາ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ນ-ສທ຺ໂທ ຕາວ ‘‘ຉນ຺ນາ ສາ ກຸມາຣິກາ ອິມສ຺ສ ກຸມາຣກສ຺ສ’’ (ປາຣາ. ໒໙໖) ‘‘ນຈ຺ຉນ຺ນໍ ນປ຺ປຕິຣູປ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ໓໘໓) ປຕິຣູເປ ອາຄໂຕ. ‘‘ຉນ຺ນໍ ຕ຺ເວວ, ຜຄ຺ຄຸຓ, ຜສ຺ສາຍຕນານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວຈນວິສິຏ຺ເຐ ສງ຺ຂ຺ຍາວິເສເສ. ‘‘ຉນ຺ນມຕິວສ຺ສຕິ, ວິວຏໍ ນາຕິວສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ອຸທາ. ໔໕; ຈູຬວ. ໓໘໕) ຄຫເຓ. ‘‘ກ຺ຍາຫໍ ເຕ ນຈ຺ຉນ຺ໂນປິ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິອາທີສຸ ນິວາສນປາຣຸປເນ ‘‘ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ໔໒໔) ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ. ‘‘ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນໍ ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ນໍ (ປາຈິ. ໕໒, ໕໔), ຉນ຺ນາ ກຸຏິ ອາຫິໂຕ ຄິນີ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໑໘) ຈ ອາທີສຸ ຕິຓາທີຫິ ຉາທເນ. ອິຘາປິ ຕິຓາທີຫິ ຉາທເນເຍວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ຕິເຓນ ວາ ປຓ຺ເຓນ ວາ ຉນ຺ນາ ຍຖາ ນ ວສ຺ສຕິ ວສ຺ໂສທກປຕນໍ ນ ໂຫຕິ ນ ໂອວສ຺ສຕິ, ເອວໍ ສມ຺ມເທວ ຉາທິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເມ-ສທ຺ໂທ ‘‘ກິຈ຺ເຉນ ເມ ອຘິຄຕໍ, ຫລໍ ທານິ ປກາສິຕຸ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ມຫາວ. ໘; ທີ. ນິ. ໒.໖໕; ມ. ນິ. ໑.໒໘໑; ໒.໓໓໗; ສໍ. ນິ. ໑.໑໗໒) ກຣເຓ ອາຄໂຕ, ມຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຕສ຺ສ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕູ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໓.໑໘໒; ອ. ນິ. ໔.໒໕໗) ສມ຺ປທາເນ, ມຍ຺ຫນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ປຸພ຺ເພວ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ໂພຘາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ເສວ ສໂຕ’’ອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໒໐໖; ສໍ. ນິ. ໔.໑໔) ສາມິອຕ຺ເຖ ອາຄໂຕ. ອິຘາປິ ສາມິອຕ຺ເຖ ເອວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ມມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິຎ຺ຈາປິ ຂີຓາສວານໍ ມມາຍິຕພ຺ພໍ ນາມ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖິ ໂລກຘມ຺ເມຫິ ອນຸປລິຕ຺ຕຠາວໂຕ, ໂລກສມຎ຺ຎາວເສນ ປນ ເຕສມ຺ປິ ‘‘ອຫໍ ມມາ’’ຕິ ໂວຫາຣມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ກິນ຺ຕິ ເມ ສາວກາ ຘມ຺ມທາຍາທາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ໂນ ອາມິສທາຍາທາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໙).

ກຸຏິກາຕິ ປນ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິປິ ກຣຊກາໂຍປິ ຕິຓາທິຈ຺ຉທໂນ ປຕິສ຺ສໂຍປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຖາ ຫິ –

‘‘ມາຕຣໍ ກຸຏິກໍ ພ຺ຣູສິ, ຠຣິຍໍ ພ຺ຣູສິ ກຸລາວກໍ;

ປຸຕ຺ເຕ ສນ຺ຕານເກ ພ຺ຣູສິ, ຕຓ຺ຫາ ເມ ພ຺ຣູສິ ພນ຺ຘນ’’ນ຺ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໙) –

ອາທີສຸ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິ ‘‘ກຸຏິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

‘‘ອຏ຺ຐິກງ຺ກລກຸຏິເກ, ມໍສນ຺ຫາຣຸປສິພ຺ພິເຕ;

ຘິຣຕ຺ຖຸ ປູເຣ ທຸຄ຺ຄນ຺ເຘ, ປຣຄຕ຺ເຕ ມມາຍສີ’’ຕິ. (ເຖຣຄາ. ໑໑໕໓) –

ອາທີສຸ ເກສາທິສມູຫຠູໂຕ ກຣຊກາໂຍ. ‘‘ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຠຄິນິ ກຸຏິ ໂອວສ຺ສຕິ’’ (ມ. ນິ. ໒.໒໙໑) ‘‘ກຸຏິ ນາມ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາ ວາ ໂຫຕິ ອວລິຕ຺ຕາ ວາ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ໓໔໙) ຕິຓຉທນປຕິສ຺ສໂຍ. ອິຘາປິ ໂສ ເອວ ເວທິຕພ຺ໂພ ປຓ຺ຓສາລາຍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ກຸຏິ ເອວ ຫິ ກຸຏິກາ, ອປາກຏກຸຏິ ‘‘ກຸຏິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ສຸຂ-ສທ຺ໂທ ປນ ‘‘ວິປິຏ຺ຐິກຕ຺ວານ ສຸຂໍ ທຸຂຎ຺ຈ, ປຸພ຺ເພວ ຈ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ໖໗) ສຸຂເວທນາຍໍ ອາຄໂຕ. ‘‘ສຸໂຂ ພຸທ຺ຘານມຸປ຺ປາໂທ, ສຸຂາ ສທ຺ຘມ຺ມເທສນາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໑໙໔) ສຸຂມູເລ. ‘‘ສຸຂສ຺ເສຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິວຈນໍ ຍທິທໍ ປຸຎ຺ຎານີ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໗.໖໒; ອິຕິວຸ. ໒໒) ສຸຂເຫຕຸມ຺ຫິ. ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ, ໂຂ, ມຫາລິ, ຣູປໍ ສຸຂໍ ສຸຂານຸປຕິຕໍ ສຸຂາວກ຺ກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໓.໖໐) ສຸຂາຣມ຺ມເຓ, ‘‘ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາ ເອເຕ, ຈຸນ຺ທ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໘໒) ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊ. ‘‘ນິພ຺ພານໍ ປຣມໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໒໑໕; ຘ. ປ. ໒໐໓-໒໐໔) ນິພ຺ພາເນ. ‘‘ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ສຸກຣໍ ອກ຺ຂາເນນ ປາປຸຓິຕຸໍ ຍາວ ສຸຂາ ສຄ຺ຄາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໒໒໕) ສຸຂປ຺ປຈ຺ຈຍຏ຺ຐາເນ. ‘‘ໂສວຄ຺ຄິກໍ ສຸຂວິປາກໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໑໖໓; ສໍ. ນິ. ໑.໑໓໐) ອິຏ຺ເຐ, ປິຍມນາເປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຘາປິ ອິຏ຺ເຐ ສຸຂປ຺ປຈ຺ຈເຍ ວາ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສາ ຫິ ກຸຏິ ອນ຺ໂຕ ພຫິ ຈ ມນາປຠາເວນ ສມ຺ປາທິຕາ ນິວາສນຜາສຸຕາຍ ‘‘ສຸຂາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຖາ ນາຕິສີຕນາຕິອຸຓ຺ຫຕາຍ ອຸຕຸສຸຂສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍເຄນ ກາຍິກເຈຕສິກສຸຂສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ.

ນິວາຕາຕິ ອວາຕາ, ຜຸສິຕຄ຺ຄຬປິຫິຕວາຕປານຕ຺ຕາ ວາຕປຣິສ຺ສຍຣຫິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ຕສ຺ສາ ກຸຏິກາ ສຸຂຠາວວິຠາວນໍ. ສວາເຕ ຫິ ເສນາສເນ ອຸຕຸສປ຺ປາໂຍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ນິວາເຕ ໂສ ລພ຺ຠຕີຕິ. ວສ຺ສາຕິ ປວສ຺ສ ສມ຺ມາ ຘາຣໍ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉ. ເທວາຕິ ອຍໍ ເທວ-ສທ຺ໂທ ‘‘ອິມານິ ເຕ, ເທວ, ຈຕຸຣາສີຕິ ນຄຣສຫສ຺ສານິ ກຸສວຕີຣາຊຘານິປ຺ປມຸຂານິ, ເອຕ຺ຖ, ເທວ, ຉນ຺ທໍ ຊເນຫິ ຊີວິເຕ ອເປກ຺ຂ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໒໖໖) ສມ຺ມຸຕິເທເວ ຂຕ຺ຕິເຍ ອາຄໂຕ. ‘‘ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ ເທວາ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ ສຸຂພຫຸລາ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໓໓໗) ອຸປປຕ຺ຕິເທເວສຸ. ‘‘ຕສ຺ສ ເທວາຕິເທວສ຺ສ, ສາສນໍ ສພ຺ພທສ຺ສິໂນ’’ຕິອາທີສຸ ວິສຸທ຺ຘິເທເວສຸ. ວິສຸທ຺ຘິເທວານຎ຺ຫິ ຠຄວໂຕ ອຕິເທວຠາເວ ວຸຕ຺ເຕ ອິຕເຣສໍ ວຸຕ຺ໂຕ ເອວ ໂຫຕິ. ‘‘ວິທ຺ເຘ ວິຄຕວລາຫເກ ເທເວ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໔໘໖; ສໍ. ນິ. ໑.໑໑໐; ອິຕິວຸ. ໒໗) ອາກາເສ. ‘‘ເທໂວ ຈ ກາເລນ ກາລໍ ນ ສມ຺ມາ ຘາຣໍ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໗໐) ເມເຆ ປຊ຺ຊຸນ຺ເນ ວາ. ອິຘາປິ ເມເຆ ປຊ຺ຊຸນ຺ເນ ວາ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ວສ຺ສາຕິ ຫິ ເຕ ອາຓາເປນ຺ໂຕ ເຖໂຣ ອາລປຕິ. ຍຖາສຸຂນ຺ຕິ ຍຖາຣຸຈິໍ. ຕວ ວສ຺ສເນນ ມຍ຺ຫໍ ພາຫິໂຣ ປຣິສ຺ສໂຍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາກາມໍ ວສ຺ສາຕິ ວສ຺ສູປຊີວິສຕ຺ເຕ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ວທຕິ.

ອິທານິ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປຣິສ຺ສຍາຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ເມ ສຸສມາຫິຕນ຺ຕິ ມມ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອຕິວິຍ ສມ຺ມາ ສມ຺ມເທວ ເອກຄ຺ຄຠາເວນ ອາຣມ຺ມເຓ ຐປິຕໍ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ນ ນີວຣຓາທິວິກ຺ຂມ຺ຠນມຕ຺ເຕນ; ອປິ ຈ ໂຂ ວິມຸຕ຺ຕໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍອຸທ຺ຘໍຠາຄິຍສງ຺ຄເຫຫິ ສພ຺ພສໍໂຍຊເນຫິ ສພ຺ພກິເລສຘມ຺ມໂຕ ຈ ວິເສເສນ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານວເສນ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘິປ຺ປຫານວເສນ ເຕ ປຊຫິຕ຺ວາ ຐິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຕາປີຕິ ວີຣິຍວາ. ຜລສມາປຕ຺ຕິອຕ຺ຖໍ ວິປສ຺ສນາຣມ຺ຠວເສນ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣຕ຺ຖຎ຺ຈ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣາມິ, ທິພ຺ພວິຫາຣາທີຫິ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປວຕ຺ເຕມິ, ນ ປນ ກິເລສປ຺ປຫານຕ຺ຖໍ, ປຫາຕພ຺ພສ຺ເສວ ອຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ຍຖາ ປນ ພາຫິຣປຣິສ຺ສຍາຠາເວນ, ເທວ, ມຍາ ຕ຺ວໍ ວສ຺ສເນ ນິໂຍຊິໂຕ, ເອວໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຣິສ຺ສຍາຠາເວນປີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຸນປິ ‘‘ວສ຺ສ, ເທວາ’’ຕິ ອາຫ.

ອປໂຣ ນໂຍ ຉນ຺ນາຕິ ຉາທິຕາ ປິຫິຕາ. ກຸຏິກາຕິ ອຕ຺ຕຠາໂວ. ໂສ ຫິ ‘‘ອເນກາວຍວສ຺ສ ສມຸທາຍສ຺ສ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕຓ຺ຫາສໍຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຍຎ຺ເຈວ ກາໂຍ ສມຸທາຄໂຕ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ນາມຣູປ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໙) ກາໂຍຕິ ອາຄໂຕ. ‘‘ສິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ອິມໍ ນາວໍ, ສິຕ຺ຕາ ເຕ ລຫຸເມສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໖໖) ນາວາຕິ ອາຄໂຕ. ‘‘ຄຫກາຣກ ທິຏ຺ໂຐສິ, ຄຫກູຏໍ ວິສງ຺ຂຕ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ປ. ໑໕໔) ຈ ອາທີສຸ ຄຫນ຺ຕິ ອາຄໂຕ. ‘‘ສຕ຺ໂຕ ຄຸຫາຍໍ ພຫຸນາຠິຉນ຺ໂນ, ຕິຏ຺ຐໍ ນໂຣ ໂມຫນສ຺ມິໍ ປຄາຬ຺ໂຫ’’ຕິອາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ໗໗໘) ຄຸຫາຕິ ອາຄໂຕ. ‘‘ເນລງ຺ໂຄ ເສຕປຈ຺ຉາໂທ, ເອກາໂຣ ວຕ຺ຕຕີ ຣໂຖ’’ຕິອາທີສຸ (ອຸທາ. ໖໕) ຣໂຖຕິ ອາຄໂຕ. ‘‘ປຸນ ເຄຫໍ ນ ກາຫສີ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໑໕໔) ເຄຫນ຺ຕິ ອາຄໂຕ. ‘‘ວິວຏາ ກຸຏິ ນິພ຺ພຸໂຕ ຄິນີ’’ຕິອາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ໑໙) ກຸຏີຕິ ອາຄໂຕ. ຕສ຺ມາ ອິຘາປິ ໂສ ‘‘ກຸຏິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ຕຠາໂວ ຫິ ກຏ຺ຐາທີນິ ປຏິຈ຺ຈ ລພ຺ຠມານາ ເຄຫນາມິກາ ກຸຏິກາ ວິຍ ອຏ຺ຐິອາທິສຎ຺ຎິເຕ ປຖວີຘາຕຸອາທິເກ ຜສ຺ສາທິເກ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ລພ຺ຠມາໂນ ‘‘ກຸຏິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຈິຕ຺ຕມກ຺ກຏສ຺ສ ນິວາສຠາວໂຕ ຈ. ຍຖາຫ –

‘‘ອຏ຺ຐິກງ຺ກລກຸຏິເວສາ, ມກ຺ກຏາວສໂຖ ອິຕິ;

ມກ຺ກໂຏ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາຍ, ກຸຏິກາຍ ປສກ຺ກິຍ;

ທ຺ວາເຣນານຸປຣິຍາຕິ, ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕ ປຸນປ຺ປຸນ’’ນ຺ຕິ ຈ.

ສາ ປເນສາ ອຕ຺ຕຠາວກຸຏິກາ ເຖຣສ຺ສ ຕິຓ຺ຓໍ ຉນ຺ນໍ ອຏ຺ຐນ຺ນຎ຺ຈ ອສໍວຣທ຺ວາຣານໍ ວເສນ ສມຕິ ວິຊ຺ຌນກສ຺ສ ຣາຄາທິອວສ຺ສຸຕສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍ ສໍວຸຕຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ປິຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ຉນ຺ນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ໂສຕານໍ ສໍວຣໍ ພ຺ຣູມິ, ປຎ຺ຎາເຍເຕ ປິຘີຍເຣ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໑໐໔໑). ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ເອວ ກິເລສທຸກ຺ຂາຠາວໂຕ ນິຣາມິສສຸຂສມງ຺ຄິຕາຍ ຈ ສຸຂາ ສຸຂປ຺ປຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ເອວ ຈ ນິວາຕາ ນິຫຕມານມທຖມ຺ຠສາຣມ຺ຠຕາຍ ນິວາຕວຸຕ຺ຕິກາ. ອຍຎ຺ຈ ນໂຍ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ນ ສໍກິເລສຘມ຺ມານໍ ສໍວຣຓມຕ຺ເຕນ ສິທ຺ໂຘ, ອຖ ໂຂ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄສມາຘິນາ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຫິຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ເຈວ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ສພ຺ພສໍໂຍຊເນຫິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ຈາ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ເມ ສຸສມາຫິຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍຠູໂຕ ຈ ‘‘ອິທານາຫໍ ກຕກຣຓີໂຍ’’ຕິ ນ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ ໂຫມິ, ອຖ ໂຂ ອາຕາປີ ວິຫຣາມິ, ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ຫິຕສຸຂູປສໍຫາເຣ ອຸສ຺ສາຫຊາໂຕ ຠິກ຺ຂາຈາຣກາເລປິ ອນຸຆຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣເນວ ວິຫຣາມິ. ຕສ຺ມາ ຕ຺ວມ຺ປິ, ເທວ, ປຊ຺ຊຸນ຺ນ ມຍ຺ຫໍ ປິຍໍ ກາຕຸກາມຕາຍປິ ວສ຺ສູປຊີວີນໍ ສຕ຺ຕານໍ ອນຸກມ຺ປາຍປິ ວສ຺ສ ສມ຺ມາ ຘາຣໍ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ເຖໂຣ ‘‘ຉນ຺ນາ ເມ ກຸຏິກາ ສຸຂາ ນິວາຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣເຠທໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິສີລສິກ຺ຂໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ເມ ສຸສມາຫິຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂໍ. ‘‘ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂໍ. ‘‘ອາຕາປີ ວິຫຣາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣໍ. ອຖ ວາ ‘‘ຉນ຺ນາ ເມ ກຸຏິກາ ສຸຂາ ນິວາຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ອນິມິຕ຺ຕວິຫາຣໍ ທສ຺ເສຕິ ກິເລສວສ຺ສປິຘານມຸເຂນ ນິຈ຺ຈາທິນິມິຕ຺ຕຸຄ຺ຆາຏນທີປນໂຕ. ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ເມ ສຸສມາຫິຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອປ຺ປຓິຫິຕວິຫາຣໍ. ‘‘ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສຸຎ຺ຎຕວິຫາຣໍ. ‘‘ອາຕາປີ ວິຫຣາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວິຫາຣານໍ ອຘິຄມູປາຍໍ. ປຐເມນ ວາ ໂທສປ຺ປຫານໍ, ທຸຕິເຍນ ຣາຄປ຺ປຫານໍ, ຕຕິເຍນ ໂມຫປ຺ປຫານໍ. ຕຖາ ທຸຕິເຍນ ປຐມທຸຕິເຍຫິ ວາ ຘມ຺ມວິຫາຣສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕິເຍນ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ. ‘‘ອາຕາປີ ວິຫຣາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ປຣຫິຕປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ອຕນ຺ທິຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ເອວໍ ‘‘ຍຖານາມາ’’ຕິ ຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕານໍ ຘມ຺ມວິຫາຣາທີນໍ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ອທສ຺ສິເຕສຸ ນາມໂຄຕ຺ເຕສຸ ນາມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອິຕ຺ຖໍ ສຸທ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຍ ຫິ ເຖຣາ ນາມມຕ຺ເຕນ ປາກຏາ, ເຕ ນາເມນ, ເຍ ໂຄຕ຺ຕມຕ຺ເຕນ ປາກຏາ, ເຕ ໂຄຕ຺ເຕນ, ເຍ ອຸຠຍຖາ ປາກຏາ, ເຕ ອຸຠເຍນປິ ທສ຺ສິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ເຖໂຣ ນາເມນ ອຠິລກ຺ຂິໂຕ, ນ ຕຖາ ໂຄຕ຺ເຕນາຕິ ‘‘ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ສຸຠູຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິທໍ ປກາຣໍ, ອິມິນາ ອາກາເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸທນ຺ຕິ ສຸ ອິທໍ, ສນ຺ຘິວເສນ ອິກາຣໂລໂປ. ສູຕິ ຈ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ຄາຖນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອາຍສ຺ມາຕິ ປິຍວຈນເມຕໍ ຄຣຸຄາຣວສປ຺ປຕິສ຺ສວຈນເມຕໍ. ສຸຠູຕີຕິ ນາມກິຕ຺ຕນໍ. ໂສ ຫິ ສຣີຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາປິ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ, ຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາປິ. ອິຕິ ສຸນ຺ທຣາຍ ສຣີຣາວຍວວິຠູຕິຍາ ສີລສມ຺ປຕ຺ຕິຍາທິວິຠູຕິຍາ ຈ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ສຸຠູຕີຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ ສີລສາຣາທິຖິຣຄຸຓໂຍຄໂຕ ເຖໂຣ. ອຠາສິຕ຺ຖາຕິ ກເຖສິ. ກສ຺ມາ ປເນເຕ ມຫາເຖຣາ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓ ປກາເສນ຺ຕີຕິ? ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ ອນຘິຄຕປຸພ຺ພໍ ປຣມຄມ຺ຠີຣໍ ອຕິວິຍ ສນ຺ຕໍ ປຓີຕໍ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປີຕິເວຄສມຸສ຺ສາຫິຕອຸທານວເສນ ສາສນສ຺ສ ນິຍ຺ຍານິກຠາວວິຠາວນວເສນ ຈ ປຣມປ຺ປິຈ຺ຉາ ອຣິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓ ປກາເສນ຺ຕິ, ຍຖາ ຕໍ ໂລກນາໂຖ ໂພຘເນຍ຺ຍອຊ຺ຌາສຍວເສນ ‘‘ທສພລສມນ຺ນາຄໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊວິສາຣໂທ’’ຕິອາທິນາ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓ ປກາເສຕິ, ເອວມຍໍ ເຖຣສ຺ສ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓຄາຖາ ໂຫຕີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖທີປນິຍາ ເຖຣຄາຖາສໍວຓ຺ຓນາຍ

ສຸຠູຕິຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.