໕. ປາຣາຍນວຄ຺ໂຄ

ວຕ຺ຖຸຄາຖາວຓ຺ຓນາ

໙໘໓. ໂກສລານໍ ປຸຣາ ຣມ຺ມາຕິ ປາຣາຍນວຄ຺ຄສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຄາຖາ. ຕາສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ – ອຕີເຕ ກິຣ ພາຣາຓສິວາສີ ເອໂກ ຣຸກ຺ຂວຑ຺ຒກີ ສເກ ອາຈຣິຍເກ ອທຸຕິໂຍ, ຕສ຺ສ ໂສຬສ ສິສ຺ສາ, ເອກເມກສ຺ສ ສຫສ຺ສໍ ອນ຺ເຕວາສິກາ. ເອວໍ ເຕ ສຕ຺ຕຣສາຘິກໂສຬສສຫສ຺ສາ ອາຈຣິຍນ຺ເຕວາສິໂນ ສພ຺ເພປິ ພາຣາຓສິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ຕາ ປພ຺ພຕສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຸກ຺ເຂ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນານາປາສາທວິກຕິໂຍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຸລ຺ລໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄງ຺ຄາຍ ພາຣາຓສິໍ ອາເນຕ຺ວາ ສເຈ ຣາຊາ ອຕ຺ຖິໂກ ໂຫຕິ, ຣຎ຺ໂຎ, ເອກຠູມິກໍ ວາ…ເປ… ສຕ຺ຕຠູມິກໍ ວາ ປາສາທໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ. ໂນ ເຈ, ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ວິກິຓິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ໂປເສນ຺ຕິ. ອຖ ເນສໍ ເອກທິວສໍ ອາຈຣິໂຍ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ວຑ຺ຒກິກມ຺ເມນ ນິຈ຺ຈໍ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕຸໍ, ທຸກ຺ກຣຎ຺ຫິ ຊຣາກາເລ ເອຕໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອນ຺ເຕວາສິເກ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຕາຕາ, ອຸທຸມ຺ພຣາທໂຍ, ອປ຺ປສາຣຣຸກ຺ເຂ ອາເນຖາ’’ຕິ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ອານຍິໍສຸ. ໂສ ເຕຫິ ກຏ຺ຐສກຸຓໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຍນ຺ຕໍ ປູເຣສິ. ກຏ຺ຐສກຸໂຓ ສຸປຓ຺ຓຣາຊາ ວິຍ ອາກາສໍ ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ວນສ຺ສ ອຸປຣິ ຈຣິຕ຺ວາ ອນ຺ເຕວາສີນໍ ປຸຣໂຕ ໂອຣຸຫິ. ອຖ ອາຈຣິໂຍ ສິສ຺ເສ ອາຫ – ‘‘ຕາຕາ, ອີທິສານິ ກຏ຺ຐວາຫນານິ ກຕ຺ວາ ສກ຺ກາ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ຣຊ຺ຊໍ ຄເຫຕຸໍ, ຕຸມ຺ເຫປິ, ຕາຕາ, ເອຕານິ ກໂຣຖ, ຣຊ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຊີວິສ຺ສາມ, ທຸກ຺ຂໍ ວຑ຺ຒກິສິປ຺ເປນ ຊີວິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ເຕ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ປຏິເວເທສຸໍ. ຕໂຕ ເນ ອາຈຣິໂຍ ອາຫ – ‘‘ກຕມໍ, ຕາຕາ, ຣຊ຺ຊໍ ຄຓ຺ຫາມາ’’ຕິ? ‘‘ພາຣາຓສິຣຊ຺ຊໍ ອາຈຣິຍາ’’ຕິ. ‘‘ອລໍ, ຕາຕາ, ມາ ເອຕໍ ຣຸຈ຺ຈິ, ມຍຎ຺ຫິ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາປິ ‘ວຑ຺ຒກິຣາຊາ ວຑ຺ຒກິຍຸວຣາຊາ’ຕິ ວຑ຺ຒກິວາທາ ນ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມ, ມຫນ຺ໂຕ ຊມ຺ພຸທີໂປ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ.

ຕໂຕ ສປຸຕ຺ຕທາຣາ ກຏ຺ຐວາຫນານິ, ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ສຊ຺ຊາວຸຘາ ຫຸຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕາຠິມຸຂາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຫິມວຕິ ອຎ຺ຎຕຣໍ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ນິເວສເນເຍວ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐຫໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ຣຊ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຈຣິຍໍ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ຈິໍສຸ. ໂສ ‘‘ກຏ຺ຐວາຫໂນ ຣາຊາ’’ຕິ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ຕມ຺ປິ ນຄຣໍ ເຕນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ກຏ຺ຐວາຫນນຄຣ’’ນ຺ຕ຺ເວວ ນາມໍ ລຠິ, ຕຖາ ສກລຣຏ຺ຐມ຺ປິ. ກຏ຺ຐວາຫໂນ ຣາຊາ ຘມ຺ມິໂກ ອໂຫສິ, ຕຖາ ຍຸວຣາຊາ ອມຈ຺ຈຏ຺ຐາເນສຸ ຈ ຐປິຕາ ໂສຬສ ສິສ຺ສາ. ຕໍ ຣຏ຺ຐໍ ຣຎ຺ຎາ ຈຕູຫິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ສງ຺ຄຍ຺ຫມານໍ ອຕິວິຍ ອິທ຺ຘໍ ຜີຕໍ ນິຣຸປທ຺ທວຎ຺ຈ ອໂຫສິ. ນາຄຣາ ຊານປທາ ຣາຊານຎ຺ຈ ຣາຊປຣິສຎ຺ຈ ອຕິວິຍ ມມາຍິໍສຸ ‘‘ຠທ຺ທໂກ ໂນ ຣາຊາ ລທ຺ໂຘ, ຠທ຺ທິກາ ຣາຊປຣິສາ’’ຕິ.

ອເຖກທິວສໍ ມຊ຺ຌິມເທສໂຕ ວາຓິຊາ ຠຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກຏ຺ຐວາຫນນຄຣໍ ອາຄມໍສຸ ປຓ຺ຓາກາຣຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ປສ຺ສິໍສຸ. ຣາຊາ ‘‘ກຸໂຕ ອາຄຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ພາຣາຓສິໂຕ ເທວາ’’ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພໍ ປວຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ – ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ຣຎ຺ຎາ ສທ຺ຘິໍ ມມ ມິຕ຺ຕຠາວໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ເຕສໍ ປຣິພ຺ພຍໍ ທຕ຺ວາ ຄມນກາເລ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ປຸນ ອາທເຣນ ວຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ເຕ ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຣາຊາ ‘‘ກຏ຺ຐວາຫນຣຏ຺ຐາ ອາຄຕານໍ ວາຓິຊການໍ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ສຸງ຺ກໍ ມຸຎ຺ຈາມີ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖຸ ເມ ກຏ຺ຐວາຫໂນ ມິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ທ຺ເວປິ ອທິຏ຺ຐມິຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ. ກຏ຺ຐວາຫໂນປິ ຈ ສກນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ – ‘‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ພາຣາຓສິໂຕ ອາຄຕານໍ ວາຓິຊການໍ ສຸງ຺ກໍ ມຸຎ຺ຈາມິ, ປຣິພ຺ພໂຍ ຈ ເນສໍ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ຕໂຕ ພາຣາຓສິຣາຊາ ກຏ຺ຐວາຫນສ຺ສ ເລຂໍ ເປເສສິ ‘‘ສເຈ ຕສ຺ມິໍ ຊນປເທ ທຏ຺ຐຸໍ ວາ ໂສຕຸໍ ວາ ອຣຫຣູປໍ ກິຎ຺ຈິ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອມ຺ເຫປິ ທກ຺ຂາເປຕຸ ຈ ສາເວຕຸ ຈາ’’ຕິ. ໂສປິສ຺ສ ຕເຖວ ປຏິເລຂໍ ເປເສສິ. ເອວໍ ເຕສໍ ກຕິກໍ ກຕ຺ວາ ວສນ຺ຕານໍ ກທາຈິ ກຏ຺ຐວາຫນສ຺ສ ອຕິມຫຄ຺ຆາ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂຸມາ ກມ຺ພລາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິໍສຸ ພາລສູຣິຍຣສ຺ມິສທິສາ ວຓ຺ເຓນ. ເຕ ທິສ຺ວາ ຣາຊາ ‘‘ມມ ສຫາຍສ຺ສ ເປເສມີ’’ຕິ ທນ຺ຕກາເຣຫິ ອຏ຺ຐ ທນ຺ຕກຣຓ຺ຑເກ ລິຂາເປຕ຺ວາ ເຕສຸ ກຣຓ຺ຑເກສຸ ເຕ ກມ຺ພເລ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ລາຂາຈຣິເຍຫິ ພຫິ ລາຂາໂຄຬກສທິເສ ກາຣາເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐປິ ລາຂາໂຄຬເກ ສມຸຄ຺ເຄ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວຕ຺ເຖນ ເວເຐຕ຺ວາ ຣາຊມຸທ຺ທິກາຍ ລຎ຺ເຉຕ຺ວາ ‘‘ພາຣາຓສິຣຎ຺ໂຎ ເທຖາ’’ຕິ ອມຈ຺ເຈ ເປເສສິ. ເລຂຎ຺ຈ ອທາສິ ‘‘ອຍໍ ປຓ຺ຓາກາໂຣ ນຄຣມຊ຺ເຌ ອມຈ຺ຈປຣິວຸເຕນ ເປກ຺ຂິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຣຎ຺ໂຎ ອທໍສຸ. ໂສ ເລຂໍ ວາເຈຕ຺ວາ ອມຈ຺ເຈ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ນຄຣມຊ຺ເຌ ຣາຊງ຺ຄເຓ ລຎ຺ຉນໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປລິເວຐນໍ ອປເນຕ຺ວາ ສມຸຄ຺ຄໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ລາຂາໂຄຬເກ ທິສ຺ວາ ‘‘ມມ ສຫາໂຍ ລາຂາໂຄຬເກຫິ ກີຬນກພາລການໍ ວິຍ ມຍ຺ຫໍ ລາຂາໂຄຬເກ ເປເສສີ’’ຕິ ມງ຺ກຸ ຫຸຕ຺ວາ ເອກໍ ລາຂາໂຄຬກໍ ອຕ຺ຕໂນ ນິສິນ຺ນາສເນ ປຫຣິ. ຕາວເທວ ລາຂາ ປຣິປຕິ, ທນ຺ຕກຣຓ຺ຑໂກ ວິວຣໍ ທຕ຺ວາ ທ຺ເວຠາໂຄ ອໂຫສິ. ໂສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ກມ຺ພລໍ ທິສ຺ວາ ອິຕເຣປິ ວິວຣິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕເຖວ ອໂຫສິ. ເອກເມໂກ ກມ຺ພໂລ ທີຆໂຕ ໂສຬສຫຕ຺ໂຖ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອຏ຺ຐຫຕ຺ໂຖ. ປສາຣິເຕ ກມ຺ພເລ ຣາຊງ຺ຄຓໍ ສູຣິຍປ຺ປຠາຍ ໂອຠາສິຕມິວ ອໂຫສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ມຫາຊໂນ ອງ຺ຄຸລິໂຍ ວິຘຸນິ, ເຈລຸກ຺ເຂປຎ຺ຈ ອກາສິ, ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຣຎ຺ໂຎ ອທິຏ຺ຐສຫາໂຍ ກຏ຺ຐວາຫນຣາຊາ ເອວຣູປໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ເປເສສິ, ຍຸຕ຺ຕໍ ເອວຣູປໍ ມິຕ຺ຕໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕມໂນ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ໂວຫາຣິເກ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ເອກເມກໍ ກມ຺ພລໍ ອຄ຺ຆາເປສິ, ສພ຺ເພປິ ອນຄ຺ຆາ ອເຫສຸໍ. ຕໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ປຈ຺ຉາ ເປເສນ຺ເຕນ ປຐມໍ ເປສິຕປຓ຺ຓາກາຣໂຕ ອຕິເຣກໍ ເປເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ສຫາເຍນ ຈ ເມ ອນຄ຺ໂຆ ປຓ຺ຓາກາໂຣ ເປສິໂຕ, ກິໍ ນຸ, ໂຂ, ອຫໍ ສຫາຍສ຺ສ ເປເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ? ເຕນ ຈ ສມເຍນ ກສ຺ສໂປ ຠຄວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ຣຎ຺ໂຎ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ວຕ຺ຖຸຕ຺ຕຍຣຕນໂຕ ອຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕມຣຕນໍ ນຕ຺ຖິ, ຫນ຺ທາຫໍ ວຕ຺ຖຸຕ຺ຕຍຣຕນສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ສຫາຍສ຺ສ ເປເສມີ’’ຕິ. ໂສ –

‘‘ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ສມຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຫິຕາຍ ສພ຺ພປາຓິນໍ;

ຘມ຺ໂມ ໂລເກ ສມຸປ຺ປນ຺ໂນ, ສຸຂາຍ ສພ຺ພປາຓິນໍ;

ສງ຺ໂຆ ໂລເກ ສມຸປ຺ປນ຺ໂນ, ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມໍ ຄາຖໍ, ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕໍ, ຕາວ ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ສຸວຓ຺ຓປຏ຺ເຏ ຊາຕິຫິງ຺ຄຸລເກນ ລິຂາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຣຕນມເຍ ສມຸຄ຺ເຄ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕໍ ສມຸຄ຺ຄໍ ມຓິມເຍ ສມຸຄ຺ເຄ, ມຓິມຍໍ ມສາຣຄລ຺ລມເຍ, ມສາຣຄລ຺ລມຍໍ ໂລຫິຕງ຺ຄມເຍ, ໂລຫິຕງ຺ຄມຍໍ, ສຸວຓ຺ຓມເຍ, ສຸວຓ຺ຓມຍໍ ຣຊຕມເຍ, ຣຊຕມຍໍ ທນ຺ຕມເຍ, ທນ຺ຕມຍໍ ສາຣມເຍ, ສາຣມຍໍ ສມຸຄ຺ຄໍ ເປຬາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເປຬໍ ທຸສ຺ເສນ ເວເຐຕ຺ວາ ລຎ຺ເຉຕ຺ວາ ມຕ຺ຕວຣວາຣຓໍ ໂສວຓ຺ຓທ຺ຘຊໍ ໂສວຓ຺ຓາລງ຺ກາຣ ເຫມຊາລສຎ຺ຉນ຺ນໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ສຸປຣິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ເກ ເປຬໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ເຕນ ຘາຣິຍມາເນນ ສພ຺ພຄນ຺ຘປຸປ຺ຜາທີຫິ ປູຊາຍ ກຣິຍມານາຍ ສພ຺ພຕາຬາວຈເຣຫິ ຖຸຕິສຕານິ ຄາຍມາເນຫິ ຍາວ ອຕ຺ຕໂນ ຣຊ຺ຊສີມາ, ຕາວ ມຄ຺ຄໍ ອລງ຺ກາຣາເປຕ຺ວາ ສຍເມວ ເນສິ. ຕຕ຺ຣ ຈ ຐຕ຺ວາ ສາມນ຺ຕຣາຊູນໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ເປເສສິ – ‘‘ເອວໍ ສກ຺ກໂຣນ຺ເຕຫິ ອຍໍ ປຓ຺ຓາກາໂຣ ເປເສຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ເຕ ຣາຊາໂນ ປຏິມຄ຺ຄໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຍາວ ກຏ຺ຐວາຫນສ຺ສ ຣຊ຺ຊສີມາ, ຕາວ ນຍິໍສຸ.

ກຏ຺ຐວາຫໂນປິ ສຸຕ຺ວາ ປຏິມຄ຺ຄໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕເຖວ ປູເຊນ຺ໂຕ ນຄຣໍ ປເວເສຕ຺ວາ ອມຈ຺ເຈ ຈ ນາຄເຣ ຈ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ຣາຊງ຺ຄເຓ ປລິເວຐນທຸສ຺ສໍ ອປເນຕ຺ວາ ເປຬໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ເປຬາຍ ສມຸຄ຺ຄໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສພ຺ພສມຸຄ຺ເຄ ວິວຣິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປຏ຺ເຏ ເລຂໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ‘‘ກປ຺ປສຕສຫສ຺ເສຫິ ອຕິທຸລ຺ລຠໍ ມມ ສຫາໂຍ ປຓ຺ຓາກາຣຣຕນໍ ເປເສສີ’’ຕິ ອຕ຺ຕມໂນ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ອສຸຕປຸພ຺ພໍ ວຕ ສຸຓິມ຺ຫາ ‘ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’ຕິ, ຍໍນູນາຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຎ຺ຈ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ສຸເຓຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອມຈ຺ເຈ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆຣຕນານິ ກິຣ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ, ກິໍ ກາຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຖາ’’ຕິ. ເຕ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອິເຘວ ຕຸມ຺ເຫ, ມຫາຣາຊ, ໂຫຖ, ມຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິໍ ຊານິສ຺ສາມາ’’ຕິ.

ຕໂຕ ໂສຬສສຫສ຺ສປຣິວາຣາ ໂສຬສ ອມຈ຺ຈາ ຣາຊານໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ‘‘ຍທິ ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ປຸນ ທສ຺ສນໍ ນຕ຺ຖິ, ຍທິ ນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ອາຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນິຄ຺ຄຕາ. ຣຎ຺ໂຎ ປນ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ປຈ຺ຉາ ຣາຊານໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ອຫມ຺ປິ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຕາຕ, ຕ຺ວໍ ຕຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໍ ຎຕ຺ວາ ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມມ ອາໂຣເຈຫີຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອກຣຕ຺ຕິວາເສນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພາຣາຓສິໍ ປຕ຺ຕາ. ອສມ຺ປຕ຺ເຕສ຺ເວວ ຈ ເຕສຸ ຠຄວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ເຕ ‘‘ໂກ ພຸທ຺ໂຘ, ກຸຫິໍ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ສກລວິຫາຣໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕາ ສມ຺ມຸຂສາວເກ ທິສ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ເຕ ເນສໍ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິໍສຸ. ເຕ ‘‘ອໂຫ ທູຣທ຺ຘານໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທສ຺ສນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ລຠິມ຺ຫາ’’ຕິ ປຣິເທວມານາ ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ໂກຈິ ຠຄວຕາ ທິນ຺ນໂອວາໂທ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ອາມ, ອຸປາສກາ ອຕ຺ຖິ, ສຣຓຕ຺ຕເຍ ປຕິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ, ປຎ຺ຈສີລານິ ສມາທາຕພ຺ພານິ, ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕ ອຸໂປສໂຖ ອຸປວສິຕພ຺ໂພ, ທານໍ ທາຕພ຺ພໍ, ປພ຺ພຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ເຕ ສຸຕ຺ວາ ຕໍ ຠາຄິເນຍ຺ຍໍ ອມຈ຺ຈໍ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ປຣິໂຠຄຘາຕຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກຏ຺ຐວາຫນຣຏ຺ຐາຠິມຸໂຂ ປກ຺ກາມິ. ປຣິໂຠຄຘາຕຸ ນາມ ໂພຘິຣຸກ຺ຂປຕ຺ຕຈີວຣາທີນິ. ອຍໍ ປນ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມກຣຓໍ ຘມ຺ມຘຣໍ ວິນຍຘຣເມກໍ ເຖຣຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ, ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈ ນຄຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ປຣິນິພ຺ພຸຕ຺ໂຕ ຈາ’’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ທິນ຺ໂນວາທໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ຣາຊາ ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ເຈຕິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ໂພຘິຣຸກ຺ຂໍ ໂຣເປຕ຺ວາ ສຣຓຕ຺ຕເຍ ປຎ຺ຈສຸ ຈ ນິຈ຺ຈສີເລສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸເປຕໍ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວສນ຺ໂຕ ທານາທີນິ ເທນ຺ໂຕ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ກາມາວຈຣເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເຕປິ ໂສຬສສຫສ຺ສາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປຸຖຸຊ຺ຊນກາລກິຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ຣຎ຺ໂຎ ປຣິວາຣາ ສມ຺ປຊ຺ຊິໍສຸ.

ເຕ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທວໂລເກ ເຂເປຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວຕິ ອນຸປ຺ປນ຺ເນເຍວ ເທວໂລກໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ອາຈຣິໂຍ ປເສນທິຣຎ຺ໂຎ ປິຕຸ ປຸໂຣຫິຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຊາໂຕ ນາເມນ ‘‘ພາວຣີ’’ຕິ, ຕີຫິ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ, ປິຕຸໂນ ຈ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸໂຣຫິຕຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐາສິ. ອວເສສາປິ ໂສຬສາຘິກໂສຬສສຫສ຺ສາ ຕຕ຺ເຖວ ສາວຕ຺ຖິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ເຕສຸ ໂສຬສ ເຊຏ຺ຐນ຺ເຕວາສິໂນ ພາວຣິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄເຫສຸໍ, ອິຕເຣ ໂສຬສສຫສ຺ສາ ເຕສໍເຍວ ສນ຺ຕິເກຕິ ເອວໍ ເຕ ປຸນປິ ສພ຺ເພ ສມາຄຈ຺ຉິໍສຸ. ມຫາໂກສລຣາຊາປິ ກາລມກາສິ, ຕໂຕ ປເສນທິໍ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ຈິໍສຸ. ພາວຣີ ຕສ຺ສາປິ ປຸໂຣຫິໂຕ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ປິຕຣາ ທິນ຺ນຎ຺ຈ ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ໂຠຄໍ ພາວຣິສ຺ສ ອທາສິ. ໂສ ຫິ ທຫຣກາເລ ຕສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄເຫສິ. ຕໂຕ ພາວຣີ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ – ‘‘ປພ຺ພຊິສ຺ສາມຫໍ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ອາຈຣິຍ, ຕຸມ຺ເຫສຸ ຐິເຕສຸ ມມ ປິຕາ ຐິໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ, ມາ ປພ຺ພຊິຕ຺ຖາ’’ຕິ. ‘‘ອລໍ, ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຣາຊາ ວາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ‘‘ສາຍໍ ປາຕໍ ມມ ທສ຺ສນຏ຺ຐາເນ ຣາຊຸຍ຺ຍາເນ ປພ຺ພຊຖາ’’ຕິ ຍາຈິ. ອາຈຣິໂຍ ໂສຬສສຫສ຺ສປຣິວາເຣຫິ ໂສຬສຫິ ສິສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຣາຊຸຍ຺ຍາເນ ວສິ, ຣາຊາ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫຕິ. ສາຍໍ ປາຕຎ຺ຈສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ອເຖກທິວສໍ ອນ຺ເຕວາສິໂນ ອາຈຣິຍໍ ອາຫໍສຸ – ‘‘ນຄຣສມີເປ ວາໂສ ນາມ ມຫາປລິໂພໂຘ, ວິຊນສມ຺ປາຕໍ ອາຈຣິຍ ໂອກາສໍ ຄຈ຺ຉາມ, ປນ຺ຕເສນາສນວາໂສ ນາມ ພຫູປກາໂຣ ປພ຺ພຊິຕານ’’ນ຺ຕິ. ອາຈຣິໂຍ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາເຣຕ຺ວາ ວາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ທ຺ເວສຕສຫສ຺ສານິ ກຫາປຓານິ ທຕ຺ວາ ທ຺ເວ ອມຈ຺ເຈ ອາຓາເປສິ ‘‘ຍຕ຺ຖ ອິສິຄໂຓ ວາສໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ອສ຺ສມໍ ກຕ຺ວາ ເທຖາ’’ຕິ. ຕໂຕ ອາຈຣິໂຍ ໂສຬສາຘິກໂສຬສສຫສ຺ສຊຏິລປຣິວຸໂຕ ອມຈ຺ເຈຫິ ອນຸຄ຺ຄຫມາໂນ ອຸຕ຺ຕຣຊນປທາ ທກ຺ຂິຓຊນປທາຠິມຸໂຂ ອຄມາສິ. ຕມຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສງ຺ຄີຕິກາເລ ປາຣາຍນວຄ຺ຄສ຺ສ ນິທານໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ໂກສລານໍ ປຸຣາຕິ ໂກສລຣຏ຺ຐສ຺ສ ນຄຣາ, ສາວຕ຺ຖິໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎນ຺ຕິ ອກິຎ຺ຈນຠາວໍ, ປຣິຄ຺ຄຫູປກຣຓວິເວກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໙໘໔. ໂສ ອສ຺ສກສ຺ສ ວິສເຍ, ອຬກສ຺ສ ສມາສເນຕິ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອສ຺ສກສ຺ສ ຈ ອຬກສ຺ສ ຈາຕິ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຣາຊູນໍ ສມາສນ຺ເນ ວິສເຍ ອາສນ຺ເນ ຣຏ຺ເຐ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຣຏ຺ຐານໍ ມຊ຺ເຌຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂຄຘາວຣີ ກູເລຕິ ໂຄຘາວຣິຍາ ນທິຍາ ກູເລ. ຍຕ຺ຖ ໂຄຘາວຣີ ທ຺ວິຘາ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ ອນ຺ຕຣທີປມກາສິ ສພ຺ພໍ ກປິຏ຺ຐວນສຎ຺ຉນ຺ນໍ, ຍຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພສຣຠງ຺ຄາທໂຍ ວສິໍສຸ, ຕສ຺ມິໍ ເທເສຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂສ ກິຣ ຕໍ ປເທສໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ປຸພ຺ພສມຓາລໂຍ ປພ຺ພຊິຕສາຣຸປ຺ປ’’ນ຺ຕິ ອມຈ຺ຈານໍ ນິເວເທສິ. ອມຈ຺ຈາ ຠູມິຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ອສ຺ສກຣຎ຺ໂຎ ສຕສຫສ຺ສໍ, ອຬກຣຎ຺ໂຎ ສຕສຫສ຺ສໍ ອທໍສຸ. ເຕ ຕຎ຺ຈ ປເທສໍ ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ທ຺ວິໂຍຊນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ປຎ຺ຈໂຍຊນມຕ຺ຕໍ ປເທສໍ ອທໍສຸ. ເຕສໍ ກິຣ ຣຊ຺ຊສີມນ຺ຕເຣ ໂສ ປເທໂສ ໂຫຕິ. ອມຈ຺ຈາ ຕຕ຺ຖ ອສ຺ສມໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິໂຕ ຈ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຘນໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ໂຄຈຣຄາມໍ ນິເວເສຕ຺ວາ ອຄມໍສຸ. ອຸຎ຺ເຉ ນ ຈ ຜເລນ ຈາຕິ ອຸຎ຺ຉາຈຣິຍາຍ ຈ ວນມູລຜເລນ ຈ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕສ຺ເສວ ອຸປນິສ຺ສາຍ, ຄາໂມ ຈ ວິປຸໂລ ອຫູ’’ຕິ.

໙໘໕. ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ໂຄຘາວຣີກູລສ຺ສ, ຕສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ, ຕໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ຊາເຕນ ອາເຍນ, ມຫາຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍີຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ກສິກມ຺ມາທິນາ ສຕສຫສ຺ສໍ ອາໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກຸຏຸມ຺ພິກາ ຣຎ຺ໂຎ ອສ຺ສກສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມໍສຸ ‘‘ສາທິຍຕຸ ເທໂວ ອາຍ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ‘‘ນາຫໍ ສາທິຍາມິ, ອາຈຣິຍສ຺ເສວ ອຸປເນຖາ’’ຕິ ອາຫ. ອາຈຣິໂຍປິ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທານຍຎ຺ຎໍ ອກປ຺ປຍິ. ເອວໍ ໂສ ສໍວຈ຺ຉເຣ ສໍວຈ຺ຉເຣ ທານມທາສິ.

໙໘໖. ມຫາຍຎ຺ຎນ຺ຕິ ຄາຖາຍຕ຺ໂຖ – ໂສ ເອວໍ ສໍວຈ຺ຉເຣ ສໍວຈ຺ຉເຣ ທານຍຎ຺ຎໍ ຍຊນ຺ໂຕ ເອກສ຺ມິໍ ສໍວຈ຺ຉເຣ ຕໍ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຄາມາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ປຸນ ປາວິສິ ອສ຺ສມໍ. ປວິຏ຺ໂຐ ຈ ປຓ຺ຓສາລໍ ປວິສິຕ຺ວາ ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ທານໍ ອນຸມຊ຺ຊນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ເອວໍ ຕສ຺ມິໍ ປຏິປວິຏ຺ຐມ຺ຫິ ຕຣຸຓາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ຆເຣ ກມ຺ມໍ ອກາຕຸກາມາຍ ‘‘ເອໂສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ພາວຣີ ໂຄຘາວຣີຕີເຣ ອນຸສໍວຈ຺ຉຣໍ ສຕສຫສ຺ສໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ຄຈ຺ຉ ຕໂຕ ປຎ຺ຈສຕານິ ຍາຈິຕ຺ວາ ທາສິໍ ເມ ອາເນຫີ’’ຕິ ເປສິໂຕ ອຎ຺ໂຎ ອາຄຎ຺ຉິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ.

໙໘໗-໘. ອຸຄ຺ຆຏ຺ຏປາໂທຕິ ມຄ຺ຄຄມເນນ ຆຏ຺ຏປາທຕໂລ, ປຓ຺ຫິກາຍ ວາ ປຓ຺ຫິກໍ, ໂຄປ຺ຜເກນ ວາ ໂຄປ຺ຜກໍ, ຊຓ຺ຓຸເກນ ວາ ຊຓ຺ຓຸກໍ ອາຫຈ຺ຈ ຆຏ຺ຏປາໂທ. ສຸຂຎ຺ຈ ກຸສລໍ ປຸຈ຺ຉີຕິ ສຸຂຎ຺ຈ ກຸສລຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ກຈ຺ຈິ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສຸຂໍ, ກຈ຺ຈິ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ.

໙໘໙-໙໑. ອນຸຊານາຫີຕິ ອນຸມຎ຺ຎາຫິ ສທ຺ທຫາຫິ. ສຕ຺ຕຘາຕິ ສຕ຺ຕວິເຘນ. ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາຕິ ໂຄມຍວນປຸປ຺ຜກຸສຕິຓາທີນິ ອາທາຍ ສີຆໍ ສີຆໍ ພາວຣິສ຺ສ ອສ຺ສມທ຺ວາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂຄມເຍນ ຠູມິໍ ອຸປລິມ຺ປິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ວິກິຣິຕ຺ວາ ຕິຓານິ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ວາມປາທໍ ກມຓ຺ຑລູທເກນ ໂຘວິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕປາທມຕ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປາທຕເລ ປຣາມສນ຺ໂຕ ເອວຣູປໍ ກຸຫນໍ ກຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຠຣວໍ ໂສ ອກິຕ຺ຕຍີຕິ ຠຍຊນກໍ ວຈນໍ ອກິຕ຺ຕຍິ, ‘‘ສເຈ ເມ ຍາຈມານສ຺ສາ’’ຕິ ອິມໍ ຄາຖມຠາສີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ທຸກ຺ຂິໂຕຕິ ໂທມນສ຺ສຊາໂຕ.

໙໙໒-໔. ອຸສ຺ສຸສ຺ສຕີຕິ ຕສ຺ສ ຕໍ ວຈນໍ ກທາຈິ ສຈ຺ຈໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ສຸສ຺ສຕິ. ເທວຕາຕິ ອສ຺ສເມ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ເອວ. ມຸທ຺ຘນິ ມຸທ຺ຘປາເຕ ວາຕິ ມຸທ຺ເຘ ວາ ມຸທ຺ຘປາເຕ ວາ.

໙໙໕-໖. ໂຠຕີ ຈຣຫິ ຊານາຕີຕິ ໂຠຕີ ເຈ ຊານາຕິ. ມຸທ຺ຘາຘິປາຕຎ຺ຈາຕິ ມຸທ຺ຘປາຕຎ຺ຈ. ຎາຓເມຕ຺ຖາຕິ ຎາຓໍ ເມ ເອຕ຺ຖ.

໙໙໘. ປຸຣາຕິ ເອກູນຕິໍສວສ຺ສວຍກາເລ. ພາວຣິພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປນ ໂຄຘາວຣີຕີເຣ ວສມາເນ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ວສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸທປາທິ. ອປຈ຺ໂຈຕິ ອນຸວໍໂສ.

໙໙໙. ສພ຺ພາຠິຎ຺ຎາພລປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ສພ຺ພາຠິຎ຺ຎາຍ ພລປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສພ຺ພາ ວາ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ຈ ພລານິ ຈ ປຕ຺ໂຕ. ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ.

໑໐໐໑-໓. ໂສກສ຺ສາຕິ ໂສໂກ ອສ຺ສ. ປຫູຕປຎ຺ໂຎຕິ ມຫາປຎ຺ໂຎ. ວຣຠູຣິເມຘໂສຕິ ອຸຕ຺ຕມວິປຸລປຎ຺ໂຎ ຠູເຕ ອຠິຣຕວຣປຎ຺ໂຎ ວາ. ວິຘຸໂຣຕິ ວິຄຕຘຸໂຣ, ອປ຺ປຏິໂມຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໑໐໐໔-໙. ມນ຺ຕປາຣເຄຕິ ເວທປາຣເຄ. ປສ຺ສວ຺ໂຫຕິ ປສ຺ສຖ ອຊານຕນ຺ຕິ ອຊານນ຺ຕານໍ. ລກ຺ຂຓາຕິ ລກ຺ຂຓານິ. ພ຺ຍາກ຺ຂາຕາຕິ ກຖິຕານິ, ວິຕ຺ຖາຣິຕານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສມຕ຺ຕາຕິ ສມຕ຺ຕານິ, ປຣິປຸຓ຺ຓານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຘມ຺ເມນ ມນຸສາສຕີຕິ ຘມ຺ເມນ ອນຸສາສຕິ.

໑໐໑໑. ຊາຕິໍ ໂຄຕ຺ຕຎ຺ຈ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ‘‘ກີວ ຈິຣໍ ຊາໂຕ’’ຕິ ມມ ຊາຕິຎ຺ຈ ໂຄຕ຺ຕຎ຺ຈ ລກ຺ຂຓຎ຺ຈ. ມນ຺ເຕ ສິສ຺ເສຕິ ມຍາ ປຣິຈິຕເວເທ ຈ ມມ ສິສ຺ເສ ຈ. ມນສາເຍວ ປຸຈ຺ຉຖາຕິ ອິເມ ສຕ຺ຕ ປຎ຺ເຫ ຈິຕ຺ເຕເນວ ປຸຈ຺ຉຖ.

໑໐໑໓-໘. ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ໂຍຕິ ເອໂກເຍວ ເອສ ນາມໂຄຕ຺ຕວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ທຸຠໂຍຕິ ອຸໂຠ. ປຈ຺ເຈກຄຓິໂນຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຄຓວນ຺ໂຕ. ປຸພ຺ພວາສນວາສິຕາຕິ ປຸພ຺ເພ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ. ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕປຸຎ຺ຎວາສນາຍ ວາສິຕຈິຕ຺ຕາ. ປຸຣມາຫິສ຺ສຕິນ຺ຕິ ມາຫິສ຺ສຕິນາມິກໍ ປຸຣໍ, ນຄຣນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ນຄຣໍ ປວິຏ຺ຐາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ໂຄນທ຺ຘນ຺ຕິ ໂຄຘປຸຣສ຺ສ ນາມໍ. ວນສວ຺ຫຍນ຺ຕິ ປວນນຄຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ‘‘ວນສາວຕ຺ຖິ’’ນ຺ຕິ ເອເກ. ເອວໍ ວນສາວຕ຺ຖິໂຕ ໂກສມ຺ພິໍ, ໂກສມ຺ພິໂຕ ຈ ສາເກຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕານໍ ກິຣ ເຕສໍ ໂສຬສນ຺ນໍ ຊຏິລານໍ ຉໂຍຊນມຕ຺ຕາ ປຣິສາ ອໂຫສິ.

໑໐໑໙. ອຖ ຠຄວາ ‘‘ພາວຣິສ຺ສ ຊຏິລາ ມຫາຊນໍ ສໍວຑ຺ເຒນ຺ຕາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ຈ ຕາວ ເນສໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນາປິ ອຍໍ ເທໂສ ສປ຺ປາໂຍ, ມຄຘເຂຕ຺ເຕ ປນ ເຕສໍ ປາສາຓກເຈຕິຍໍ ສປ຺ປາຍໍ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ມຍິ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ເຕ ມຫາຊນສ຺ສ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ສພ຺ພນຄຣານິ ຈ ປວິສິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ພຫຸຕເຣນ ຊເນນ ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ສາວຕ຺ຖິໂຕ ຣາຊຄຫາຠິມຸໂຂ ອຄມາສິ. ເຕປິ ຊຏິລາ ສາວຕ຺ຖິໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ‘‘ໂກ ພຸທ຺ໂຘ, ກຸຫິໍ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ວິຈິນນ຺ຕາ ຄນ຺ຘກຸຏິມູລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປທນິກ຺ເຂປໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຣຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ປທໍ ຠເວ…ເປ… ວິວຏ຺ຏຈ຺ຉທສ຺ສ ອິທມີທິສໍ ປທ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໒໖໐-໒໖໑; ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໐ ສາມາວຕີວຕ຺ຖຸ; ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໔໕) ‘‘ສພ຺ພຎ຺ຎຸ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ນິຏ຺ຐໍ ຄຕາ. ຠຄວາປິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ເສຕພ຺ຍກປິລວຕ຺ຖຸອາທີນິ ນຄຣານິ ປວິສິຕ຺ວາ ມຫາຊນໍ ສໍວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ປາສາຓກເຈຕິຍໍ ຄໂຕ. ຊຏິລາປິ ຕາວເທວ ສາວຕ຺ຖິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສພ຺ພານິ ຕານິ ນຄຣານິ ປວິສິຕ຺ວາ ປາສາຓກເຈຕິຍເມວ ອຄມໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂກສມ຺ພິຎ຺ຈາປິ ສາເກຕໍ, ສາວຕ຺ຖິຎ຺ຈ ປຸຣຸຕ຺ຕມໍ. ເສຕພ຺ຍໍ ກປິລວຕ຺ຖຸ’’ນ຺ຕິອາທິ.

໑໐໒໐. ຕຕ຺ຖ ມາຄຘໍ ປຸຣນ຺ຕິ ມຄຘປຸຣໍ ຣາຊຄຫນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປາສາຓກໍ ເຈຕິຍນ຺ຕິ ມຫໂຕ ປາສາຓສ຺ສ ອຸປຣິ ປຸພ຺ເພ ເທວຏ຺ຐານໍ ອໂຫສິ. ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປນ ຠຄວຕິ ວິຫາໂຣ ຊາໂຕ. ໂສ ເຕເນວ ປຸຣິມໂວຫາເຣນ ‘‘ປາສາຓກໍ ເຈຕິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໐໒໑. ຕສິໂຕວຸທກນ຺ຕິ ເຕ ຫິ ຊຏິລາ ເວຄສາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອນຸພນ຺ຘມານາ ສາຍໍ ຄຕມຄ຺ຄໍ ປາໂຕ, ປາໂຕ ຄຕມຄ຺ຄຎ຺ຈ ສາຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຠຄວາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ອຕິວິຍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊຊາຕາ ຕໍ ເຈຕິຍໍ ອຠິຣຸຫິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຸຣິຕາ ປພ຺ພຕມາຣຸຫຸ’’ນ຺ຕິ.

໑໐໒໔. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ຫຏ຺ໂຐຕິ ຕສ຺ມິໍ ປາສາຓເກ ເຈຕິເຍ ສກ຺ເກນ ມາປິຕມຫາມຓ຺ຑເປ ນິສິນ຺ນໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກຈ຺ຈິ ອິສໂຍ ຂມນີຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຠຄວຕາ ປຏິສມ຺ໂມທນີເຍ ກເຕ ‘‘ຂມນີຍໍ ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິອາທີຫິ ສຍມ຺ປິ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ອຊິໂຕ ເຊຏ຺ຐນ຺ເຕວາສີ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ຫຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ມໂນປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິ.

໑໐໒໕. ຕຕ຺ຖ ອາທິສ຺ສາຕິ ‘‘ກຕິວສ຺ໂສ’’ຕິ ເອວໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ. ຊມ຺ມນນ຺ຕິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຊາຕິໍ ພ຺ຣູຫີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປາຣມິນ຺ຕິ ນິຏ຺ຐາຄມນໍ.

໑໐໒໖-໗. ວີສໍ ວສ຺ສສຕນ຺ຕິ ວີສຕິວສ຺ສາຘິກໍ ວສ຺ສສຕໍ. ລກ຺ຂເຓຕິ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓ. ເອຕສ຺ມິໍ ອິໂຕ ປເຣສຸ ຈ ອິຕິຫາສາທີສຸ ອນວໂຍຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ປຣປທໍ ວາ ອາເນຕ຺ວາ ເຕສຸ ປາຣມິໍ ຄໂຕຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ປຎ຺ຈສຕານິ ວາເຈຕີຕິ ປກຕິອລສທຸມ຺ເມຘມາຓວການໍ ປຎ຺ຈສຕານິ ສຍໍ ມນ຺ເຕ ວາເຈຕິ. ສຘມ຺ເມຕິ ເອເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ເມ, ເຕວິຊ຺ຊເກ ປາວຈເນຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໑໐໒໘. ລກ຺ຂຓານໍ ປວິຈຍນ຺ຕິ ລກ຺ຂຓານໍ ວິຕ຺ຖາຣໍ, ‘‘ກຕມານິ ຕານິສ຺ສ ຄຕ຺ເຕ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ.

໑໐໓໐-໓໑. ປຸຈ຺ຉຎ຺ຫີຕິ ປຸຈ຺ຉມານໍ ກເມຕໍ ປຏິຠາສຕີຕິ ເທວາທີສຸ ກໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອຕໍ ປຎ຺ຫວຈນໍ ປຏິຠາສຕີຕິ.

໑໐໓໒-໓໓. ເອວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປຎ຺ຫານໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ສຸຕ຺ວາ ອວເສເສ ທ຺ເວ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ມຸທ຺ຘໍ ມຸທ຺ຘາຘິປາຕຎ຺ຈາ’’ຕິ ອາຫ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ເຕ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ອວິຊ຺ຊາ ມຸທ຺ຘາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ອຎ຺ຎາຓຠູຕາ ອວິຊ຺ຊາ ສໍສາຣສ຺ສ ສີສໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອວິຊ຺ຊາ ມຸທ຺ຘາ’’ຕິ ອາຫ. ຍສ຺ມາ ຈ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວິຊ຺ຊາ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາເຕຫິ ສທ຺ຘາສຕິສມາຘິກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ທວີຣິເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ເອກຣສຏ຺ຐຠາວມຸປຄຕຕ຺ຕາ ຕໍ ມຸທ຺ຘໍ ອຘິປາເຕຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຘິຊ຺ຊາ ມຸທ຺ຘາຘິປາຕິນີ’’ຕິອາທິມາຫ.

໑໐໓໔-໘. ຕໂຕ ເວເທນ ມຫຕາຕິ ອຖ ອິມໍ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ສຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ມຫາປີຕິຍາ ສນ຺ຖມ຺ຠິຕ຺ວາ ອລີນຠາວໍ, ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ອຸທຄ຺ຄໍ ປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕິຕ຺ວາ ຈ ‘‘ພາວຣີ’’ຕິ ອິມໍ ຄາຖມາຫ. ອຖ ນໍ ອນຸກມ຺ປມາໂນ ຠຄວາ ‘‘ສຸຂິໂຕ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ວຕ຺ວາ ຈ ‘‘ພາວຣິສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸປວາຣຓໍ ປວາເຣສິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສນ຺ຕິ ອນວເສສານໍ ໂສຬສສຫສ຺ສານໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉິ ຕຖາຄຕນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ປາສາຓເກ ເຈຕິເຍ, ຕຕ຺ຖ ວາ ປຣິສາຍ, ເຕສຸ ວາ ປວາຣິເຕສຸ ອຊິໂຕ ປຐມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉີຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຄາຖາສຸ ປາກຏເມວາຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ວຕ຺ຖຸຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑. ອຊິຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໓໙. ຕສ຺ມິໍ ປນ ປຎ຺ເຫ ນິວຸໂຕຕິ ປຏິຈ຺ຉາທິໂຕ. ກິສ຺ສາຠິເລປນໍ ພ຺ຣູສີຕິ ກິໍ ອສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຠິເລປນໍ ວເທສິ.

໑໐໔໐. ເວວິຈ຺ຉາ ປມາທາ ນປ຺ປກາສຕີຕິ ມຈ຺ຉຣິຍເຫຕຸ ຈ ປມາທເຫຕຸ ຈ ນປ຺ປກາສຕິ. ມຈ຺ຉຣິຍໍ ຫິສ຺ສ ທານາທິຄຸເຓຫິ ປກາສິຕຸໍ ນ ເທຕິ, ປມາໂທ ສີລາທີຫິ. ຊປ຺ປາຠິເລປນນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາ ອສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ມກ຺ກຏເລໂປ ວິຍ ມກ຺ກຏສ຺ສ ອຠິເລປນໍ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຊາຕິອາທິກໍ ທຸກ຺ຂໍ.

໑໐໔໑. ສວນ຺ຕິ ສພ຺ພຘິ ໂສຕາຕິ ສພ຺ເພສຸ ຣູປາທິອາຍຕເນສຸ ຕຓ຺ຫາທິກາ ໂສຕາ ສນ຺ທນ຺ຕິ. ກິໍ ນິວາຣຓນ຺ຕິ ເຕສໍ ກິໍ ອາວຣຓໍ ກາ ຣກ຺ຂາຕິ? ສໍວຣໍ ພ຺ຣູຫີຕິ ຕໍ ເຕສໍ ນິວາຣຓສງ຺ຂາຕໍ ສໍວຣໍ ພ຺ຣູຫິ. ເອເຕນ ສາວເສສປ຺ປຫານໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເກນ ໂສຕາ ປິຘິຍ຺ຍເຣຕິ ເກນ ຘມ຺ເມນ ເອເຕ ໂສຕາ ປິຘິຍ຺ຍນ຺ຕິ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອເຕນ ອນວເສສປ຺ປຫານໍ ປຸຈ຺ຉຕິ.

໑໐໔໒. ສຕິ ເຕສໍ ນິວາຣຓນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາຍຸຕ຺ຕາ. ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຄຕິໂຍ ສມນ຺ເນສມານາ ສຕິ ເຕສໍ ໂສຕານໍ ນິວາຣຓໍ. ໂສຕານໍ ສໍວຣໍ ພ຺ຣູມີຕິ ຕເມວາຫໍ ສຕິໍ ໂສຕານໍ ສໍວຣໍ ພ຺ຣູມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຎ຺ຎາເຍເຕ ປິຘິຍ຺ຍເຣຕິ ຣູປາທີສຸ ປນ ອນິຈ຺ຈຕາທິປຏິເວຘສາຘິກາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ເອເຕ ໂສຕາ ສພ຺ພໂສ ປິຘິຍ຺ຍນ຺ຕີຕິ.

໑໐໔໓. ປຎ຺ຎາ ເຈວາຕິ ປຎ຺ຫຄາຖາຍ, ຍາ ຈາຍໍ ຕຍາ ວຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາ ຍາ ຈ ສຕິ, ຍຎ຺ຈ ຕທວເສສໍ ນາມຣູປໍ, ເອຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ກຕ຺ຖ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເອຕໍ ເມ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ພ຺ຣູຫີຕິ ເອວໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໐໔໔. ວິສ຺ສຊ຺ຊນຄາຖາຍ ປນສ຺ສ ຍສ຺ມາ ປຎ຺ຎາສຕິໂຍ ນາເມເນວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕາ ວິສຸໍ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຍໍ ມໍ ຕ຺ວໍ, ອຊິຕ, ເອຕໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ ‘‘ກຕ຺ເຖຕໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ, ຕໍ ເຕ ຍຕ຺ຖ ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ອເສສໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕໍ ວທນ຺ໂຕ ວທາມິ, ຕສ຺ສ, ຕສ຺ສ ຫິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນ ສເຫວ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ເອຕ຺ເຖຕໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕິ. ເອຕ຺ເຖວ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣເຘ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ເອຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘາ ຕສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ. ຕໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໑໐໔໕. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ‘‘ທຸກ຺ຂມສ຺ສ ມຫພ຺ຠຍ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປກາສິຕໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ‘‘ຍານິ ໂສຕານີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ປຎ຺ຎາເຍເຕ ປິຘິຍ຺ຍເຣຕິ ອິມິນາ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ, ‘‘ອເສສໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ນິໂຣຘສຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ສຸຕ຺ວາປິ ອຣິຍຠູມິໍ ອນຘິຄໂຕ ປຸນ ເສຂາເສຂປຏິປທໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາເສ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາຕິ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ປຣິວີມໍສິຕຘມ຺ມາ, ອຣຫຕໍ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເສຂາຕິ ສີລາທີນິ ສິກ຺ຂມານາ ອວເສສາ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ. ປຸຖູຕິ ພຫູ ສຕ຺ຕຊນາ. ເຕສໍ ເມ ນິປໂກ ອິຣິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປພ຺ຣູຫີຕິ ເຕສໍ ເມ ເສຂາເສຂານໍ ນິປໂກ ປຓ຺ຑິໂຕ ຕ຺ວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ພ຺ຣູຫີຕິ.

໑໐໔໖. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຍສ຺ມາ ເສເຂນ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພກິເລສາ ປຫາຕພ຺ພາ ເອວ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກາເມສູ’’ຕິ ອຸປຑ຺ຒຄາຖາຍ ເສຂປຏິປທໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ວຕ຺ຖຸ ‘‘ກາເມສຸ’’ ກິເລສກາເມນ ນາຠິຄິຊ຺ເຌຍ຺ຍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທໂຍ ຈ ມນໂສ ອາວິລຠາວກເຣ ຘມ຺ເມ ປຊຫນ຺ໂຕ ມນສາ ນາວິໂລ ສິຍາຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອເສໂຂ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣາທີນໍ ປຣິຕຸລິຕຕ຺ຕາ ກຸສໂລ ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ກາຍານຸປສ຺ສນາສຕິອາທີຫິ ຈ ສໂຕ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິອາທີນໍ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸຠາວໍ ປຕ຺ໂຕ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ສພ຺ພິຣິຍາປເຖສຸ ປຣິພ຺ພຊຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກຸສໂລ’’ຕິ ອຸປຑ຺ຒຄາຖາຍ ອເສຂປຏິປທໍ ທສ຺ເສຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ, ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ອຊິໂຕ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ ສທ຺ຘິໍ ອນ຺ເຕວາສິສຫສ຺ເສນ, ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ອເນກສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທິ. ສຫ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຊິຕສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສິສຫສ຺ສສ຺ສ ຈ ອຊິນຊຏາວາກຈີຣາທີນິ ອນ຺ຕຣຘາຍິໍສຸ. ສພ຺ເພວ ອິທ຺ຘິມຍປຕ຺ຕຈີວຣຘຣາ, ທ຺ວງ຺ຄຸລເກສາ ເອຫິຠິກ຺ຂູ ຫຸຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ນມສ຺ສມານາ ປຎ຺ຊລິກາ ນິສີທິໍສູຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ອຊິຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໔໗. ໂກຘ ສນ຺ຕຸສ຺ສິໂຕຕິ ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ສພ຺ພສຸຕ຺ຕານໍ ປຸຈ຺ຉາວສິກາ ເອວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ເຕ ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ກຕາວກາສາ ປຸຈ຺ຉວ຺ໂຫ’’ຕິ ຠຄວຕາ ປວາຣິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສໍສຍໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ປຸຏ຺ໂຐ ປຸຏ຺ໂຐ ຈ ເຕສໍ ຠຄວາ ພ຺ຍາກາສິ. ເອວໍ ປຸຈ຺ຉາວສິກາເນເວຕານິ ສຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ນິຏ຺ຐິເຕ ປນ ອຊິຕປຎ຺ເຫ ‘‘ກຖໍ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂນ຺ຕໍ, ມຈ຺ຈຸຣາຊາ ນ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໑໑໒໔; ຈູຬນິ. ປິງ຺ຄິຍມາຓວປຸຈ຺ຉາ ໑໔໔) ເອວໍ ໂມຆຣາຊາ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ອາຣຠິ. ຕໍ ‘‘ນ ຕາວສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຣິປາກໍ ຄຕານີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຠຄວາ ‘‘ຕິຏ຺ຐ ຕ຺ວໍ, ໂມຆຣາຊ, ອຎ຺ໂຎ ປຸຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິ. ຕໂຕ ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ສໍສຍໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ໂກຘາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂກຘ ສນ຺ຕຸສ຺ສິໂຕຕິ ໂກ ອິຘ ຕຸຏ຺ໂຐ. ອິຎ຺ຊິຕາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວິປ຺ຜນ຺ທິຕານິ. ອຸຠນ຺ຕມຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອຠິຊານິຕ຺ວາ. ມນ຺ຕາ ນ ລິປ຺ປຕີຕິ ປຎ຺ຎາຍ ນ ລິປ຺ປຕິ.

໑໐໔໘-໙. ຕສ຺ເສຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ຠຄວາ ‘‘ກາເມສູ’’ຕິ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາເມສຸ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາຕິ ກາມນິມິຕ຺ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາ, ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສນ຺ຕຸສິຕໍ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ວີຕຕຓ຺ໂຫ’’ຕິອາທີຫິ ອນິຎ຺ຊິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຍ ນິພ຺ພຸໂຕຕິ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ຘມ຺ເມ ວີມໍສິຕ຺ວາ ຣາຄາທິນິພ຺ພາເນນ ນິພ຺ພຸໂຕ. ເສສໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ປາກຏເມວ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອິມມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ອຍມ຺ປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ ສທ຺ຘິໍ ອນ຺ເຕວາສິສຫສ຺ເສນ, ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ອເນກສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທິ. ເສສໍ ປຸພ຺ພສທິສເມວາຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຸຓ຺ຓກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໕໐. ອເນຊນ຺ຕິ ປຸຓ຺ຓກສຸຕ຺ຕໍ. ອິມມ຺ປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂມຆຣາຊານໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມູລທສ຺ສາວິນ຺ຕິ ອກຸສລມູລາທິທສ຺ສາວິໍ. ອິສໂຍຕິ ອິສິນາມກາ ຊຏິລາ. ຍຎ຺ຎນ຺ຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ. ອກປ຺ປຍິໍສູຕິ ປຣິເຍສນ຺ຕິ.

໑໐໕໑. ອາສີສມານາຕິ ຣູປາທີນິ ປຕ຺ຖຍມານາ. ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖຠາວຎ຺ຈ ປຕ຺ຖຍມານາ, ມນຸສ຺ສາທິຠາວໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຊຣໍ ສິຕາຕິ ຊຣໍ ນິສ຺ສິຕາ. ຊຣາມຸເຂນ ເຈຕ຺ຖ ສພ຺ພວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂນິສ຺ສິຕາ ຕໂຕ ອປຣິມຸຈ຺ຈມານາ ເອວ ກປ຺ປຍິໍສູຕິ ທີເປຕິ.

໑໐໕໒. ກຈ຺ຈິສ຺ສຸ ເຕ ຠຄວາ ຍຎ຺ຎປເຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ, ອຕາຣຸໍ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຎ຺ໂຎເຍວ ຍຎ຺ຎປໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ກຈ຺ຈິ ເຕ ຍຎ຺ເຎ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຍຎ຺ຎໍ ກປ຺ປຍນ຺ຕາ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂມຕຣິໍສູຕິ.

໑໐໕໓. ອາສີສນ຺ຕີຕິ ຣູປປຏິລາຠາທໂຍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ. ໂຖມຍນ຺ຕີຕິ ‘‘ສຸຍິຏ຺ຐໍ ສຸຈິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຍຎ຺ຎາທີນິ ປສໍສນ຺ຕິ. ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕີຕິ ຣູປາທິປຏິລາຠາຍ ວາຈໍ ຠິນ຺ທນ຺ຕິ. ຊຸຫນ຺ຕີຕິ ເທນ຺ຕິ. ກາມາຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຈ ລາຠນ຺ຕິ ຣູປາທິປຏິລາຠໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກາເມ ເອວ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ, ‘‘ອໂຫ ວຕ ອມ຺ຫາກໍ ສິຍຸ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕຓ຺ຫຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ວຑ຺ເຒນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍາຊໂຍຄາຕິ ຍາຄາຘິມຸຕ຺ຕາ. ຠວຣາຄຣຕ຺ຕາຕິ ເອວມິເມຫິ ອາສີສນາທີຫິ ຠວຣາເຄເນວ ຣຕ຺ຕາ, ຠວຣາຄຣຕ຺ຕາ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ເອຕານິ ອາສີສນາທີນິ ກໂຣນ຺ຕາ ນາຕຣິໍສຸ ຊາຕິອາທິວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ນ ອຸຕ຺ຕຣິໍສູຕິ.

໑໐໕໔-໕. ອຖໂກຈຣຫີຕິ ອຖ ອິທານິ ໂກ ອຎ຺ໂຎ ອຕາຣີຕິ. ສງ຺ຂາຍາຕິ ຎາເຓນ ວີມໍສິຕ຺ວາ. ປໂຣປຣານີຕິ ປຣານິ ຈ ໂອຣານິ ຈ, ປຣຕ຺ຕຠາວສກຕ຺ຕຠາວາທີນິ ປຣານິ ຈ ໂອຣານິ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວິຘູໂມຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິຘູມວິຣຫິໂຕ. ອນີໂຆຕິ ຣາຄາທິອີຆວິຣຫິໂຕ. ອຕາຣິ ໂສຕິ ໂສ ເອວຣູໂປ ອຣຫາ ຊາຕິຊຣໍ ອຕາຣິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອິມມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ອຍມ຺ປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ ສທ຺ຘິໍ ອນ຺ເຕວາສິສຫສ຺ເສນ, ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ອເນກສຕານໍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວາຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ປຸຓ຺ຓກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ເມຕ຺ຕຄູສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໕໖. ປຸຈ຺ຉາມິ ຕນ຺ຕິ ເມຕ຺ຕຄຸສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມຎ຺ຎາມິ ຕໍ ເວທຄຸໍ ຠາວິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ອຍໍ ເວທຄູ’’ຕິ ຈ ‘‘ຠາວິຕຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຈ ເອວໍ ຕໍ ມຎ຺ຎາມິ.

໑໐໕໗. ອປຸຈ຺ຉສີຕິ ເອຕ຺ຖ ອ-ອິຕິ ປທປູຣຓມຕ຺ເຕ ນິປາໂຕ, ປຸຈ຺ຉສິຈ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖ. ປວກ຺ຂາມິ ຍຖາ ປຊານນ຺ຕິ ຍຖາ ປຊານນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ເອວໍ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສາມິ. ອຸປຘິນິທານາ ປຠວນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂາຕິ ຕຓ຺ຫາທິອຸປຘິນິທານາ ຊາຕິອາທິທຸກ຺ຂວິເສສາ ປຠວນ຺ຕິ.

໑໐໕໘. ເອວໍ ອຸປຘິນິທານໂຕ ປຠວນ຺ເຕສຸ ທຸກ຺ເຂສຸ – ໂຍ ເວ ອວິທ຺ວາຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ປຊານນ຺ຕິ ສງ຺ຂາເຣ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ຊານນ຺ໂຕ. ທຸກ຺ຂສ຺ສຊາຕິປ຺ປຠວານຸປສ຺ສີຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ຊາຕິກາຣຓໍ ‘‘ອຸປຘີ’’ຕິ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ.

໑໐໕໙. ໂສກປຣິທ຺ທວຎ຺ຈາຕິ ໂສກຎ຺ຈ ປຣິເທວຎ຺ຈ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ວິທິໂຕ ເອສ ຘມ຺ໂມຕິ ຍຖາ ຍຖາ ສຕ຺ຕາ ຊານນ຺ຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ປຎ຺ຎາປນວເສນ ວິທິໂຕ ເອສ ຘມ຺ໂມຕິ.

໑໐໖໐-໖໑. ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ ເຕ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ນິພ຺ພານຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພານຄາມິນິປຏິປທາຘມ຺ມຎ຺ຈ ເຕ ເທສຍິສ຺ສາມິ. ທິຏ຺ເຐ ຘມ຺ເມຕິ ທິຏ຺ເຐ ທຸກ຺ຂາທິຘມ຺ເມ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ວາ ອຕ຺ຕຠາເວ. ອນີຕິຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂໍ. ຍໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ວິທິຕ຺ວາ. ຕຎ຺ຈາຫໍ ອຠິນນ຺ທາມີຕິ ຕໍ ວຸຕ຺ຕປກາຣຘມ຺ມໂຊຕກໍ ຕວ ວຈນໍ ອຫໍ ປຕ຺ຖຍາມິ. ຘມ຺ມມຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມມຸຕ຺ຕມໍ ອຠິນນ຺ທາມີຕິ.

໑໐໖໒. ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຕິຣິຍຎ຺ຈາປິ ມຊ຺ເຌຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ອນາຄຕທ຺ຘາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອໂຘຕິ ອຕີຕທ຺ຘາ, ຕິຣິຍຎ຺ຈາປິ ມຊ຺ເຌຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນທ຺ຘາ. ເອເຕສຸ ນນ຺ທິຎ຺ຈ ນິເວສນຎ຺ຈ, ປນຸຊ຺ຊ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ເອເຕສຸ ອຸທ຺ຘາທີສຸ ຕຓ຺ຫຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິນິເວສນຎ຺ຈ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ປນຸເທຫິ, ປນຸທິຕ຺ວາ ຈ ຠເວ ນ ຕິຏ຺ເຐ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ທຸວິເຘປິ ຠເວ ນ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ເອວໍ ຕາວ ປນຸຊ຺ຊສທ຺ທສ຺ສ ປນຸເທຫີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ປນຸທິຕ຺ວາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ປນ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປ ຠເວ ນ ຕິຏ຺ເຐຕິ ອຍເມວ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕານິ ນນ຺ທິນິເວສນວິຎ຺ຎາຓານິ ປນຸທິຕ຺ວາ ທຸວິເຘປິ ຠເວ ນ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໑໐໖໓-໔. ເອຕານິ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຠເວ ອຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ເອໂສ – ເອວໍວິຫາຣີຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ອິເຘວາຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ສາສເນ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ວາ ອຕ຺ຕຠາເວ. ສຸກິຕ຺ຕິຕໍ ໂຄຕມນູປຘີກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸປຘິກນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາລປນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ສຸກິຕ຺ຕິຕໍ ໂຄຕມນູປຘີກ’’ນ຺ຕິ.

໑໐໖໕. ນ ເກວລໍ ທຸກ຺ຂເມວ ປຫາສິ – ເຕ ຈາປີຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ, ສທາ ວາ. ຕໍ ຕໍ ນມສ຺ສາມີຕິ ຕສ຺ມາ ຕໍ ນມສ຺ສາມິ. ສເມຈ຺ຈາຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ. ນາຄາຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາລປນ຺ໂຕ ອາຫ.

໑໐໖໖. ອິທານິ ຕໍ ຠຄວາ ‘‘ອທ຺ຘາ ຫິ ຠຄວາ ປຫາສິ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວິທິໂຕປິ ອຕ຺ຕານໍ ອນຸປເນຕ຺ວາວ ປຫີນທຸກ຺ເຂນ ປຸຄ຺ຄເລນ ໂອວທນ຺ໂຕ ‘‘ຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍໍ ຕ຺ວໍ ອຠິຊານນ຺ໂຕ ‘‘ອຍໍ ພາຫິຕປາປຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ເວເທຫິ ຄຕຕ຺ຕາ ເວທຄູ, ກິຎ຺ຈນາຠາເວນ ອກິຎ຺ຈໂນ, ກາເມສຸ ຈ ຠເວສຸ ຈ ອສຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກາມຠເວ ອສຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຊຎ຺ຎາ ຊາເນຍ຺ຍາສິ. ອທ຺ຘາ ຫິ ໂສ ອິມໍ ໂອຆໍ ອຕາຣິ, ຕິຓ຺ໂຓ ຈ ປາຣໍ ອຂິໂລ ອກງ຺ໂຂ.

໑໐໖໗. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ວິທ຺ວາ ຈ ໂຍຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ, ອຕ຺ຕຠາເວ ວາ. ວິສຊ຺ຊາຕິ ໂວສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອິມມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ຈ ວຸຕ຺ຕສທິໂສ ເອວ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ເມຕ຺ຕຄູສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ໂຘຕກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໖໘-໙. ປຸຈ຺ຉາມິ ຕນ຺ຕິ ໂຘຕກສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວາຈາຠິກງ຺ຂາມີຕິ ວາຈໍ ອຠິກງ຺ຂາມິ. ສິກ຺ເຂ ນິພ຺ພານມຕ຺ຕໂນຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຣາຄາທີນໍ ນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ ອຘິສີລາທີນິ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ. ອິໂຕຕິ ມມ ມຸຂໂຕ.

໑໐໗໐. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຘຕໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຕ຺ຖວມາໂນ ກຖໍກຖາປໂມກ຺ຂໍ ຍາຈນ຺ໂຕ ‘‘ປສ຺ສາມຫ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສາມຫໍ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກຕິ ປສ຺ສາມິ ອຫໍ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກ. ຕໍ ຕໍ ນມສ຺ສາມີຕິ ຕໍ ເອວຣູປໍ ນມສ຺ສາມິ. ປມຸຎ຺ຈາຕິ ປໂມເຈຫິ.

໑໐໗໑. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ອຕ຺ຕາຘີນເມວ ກຖໍກຖາປໂມກ຺ຂໍ ໂອຆຕຣຓມຸເຂນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນາຫ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນາຫໍ ສຫິສ຺ສາມີຕິ ອຫໍ ນ ສຫິສ຺ສາມິ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ນ ວາຍມິສ຺ສາມີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປໂມຈນາຍາຕິ ປມາເຈຕຸໍ. ກຖໍກຖິນ຺ຕິ ສກງ຺ຂໍ. ຕເຣສີຕິ ຕເຣຍ຺ຍາສິ.

໑໐໗໒-໕. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕມນຕໂຣ ໂຘຕໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຕ຺ຖວມາໂນ ອນຸສາສນິໍ ຍາຈນ຺ໂຕ ‘‘ອນຸສາສ ພ຺ຣຫ຺ເມ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ເສຏ຺ຐວຈນເມຕໍ. ເຕນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາມນ຺ຕຍມາໂນ ອາຫ – ‘‘ອນຸສາສ ພ຺ຣຫ຺ເມ’’ຕິ. ວິເວກຘມ຺ມນ຺ຕິ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣວິເວກນິພ຺ພານຘມ຺ມໍ. ອພ຺ຍາປຊ຺ຊມາໂນຕິ ນານປ຺ປກາຣຕໍ ອນາປຊ຺ຊມາໂນ. ອິເຘວ ສນ຺ໂຕຕິ ອິເຘວ ສມາໂນ. ອສິໂຕຕິ ອນິສ຺ສິໂຕ. ອິໂຕ ປຣາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ເມຕ຺ຕຄຸສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ. ເກວລຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມໍ, ອິຘ ສນ຺ຕິນ຺ຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ. ຕຕິຍຄາຖາຍປິ ປຸພ຺ພຑ຺ຒໍ ຕຕ຺ຖ ວຸຕນຍເມວ ອປຣຑ຺ເຒ ສງ຺ໂຄຕິ ສຊ຺ຊນຏ຺ຐານໍ, ລຄ຺ຄນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ໂຘຕກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ອຸປສີວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໗໖. ເອໂກ ອຫນ຺ຕິ ອຸປສີວສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມຫນ຺ຕໂມຆນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕໍ ໂອຆໍ. ອນິສ຺ສິໂຕຕິ ປຸຄ຺ຄລໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ວາ ອນິສ຺ສິໂຕ. ໂນ ວິສຫາມີຕິ ນ ສກ຺ໂກມິ. ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ນິສ຺ສຍໍ. ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕຕິ ຍໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ວາ ນິສ຺ສິໂຕ.

໑໐໗໗. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນລາຠີ ຕຎ຺ຈ ສນ຺ຕມ຺ປິ ນິສ຺ສຍໍ ນ ຊານາຕິ, ເຕນສ຺ສ ຠຄວາ ຕຎ຺ຈ ນິສ຺ສຍໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ນິຍ຺ຍານປຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເປກ຺ຂມາໂນຕິ ຕໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ສໂຕ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຈ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ປສ຺ສມາໂນ. ນຕ຺ຖີຕິ ນິສ຺ສາຍາຕິ ຕໍ ‘‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕສມາປຕ຺ຕິໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ. ຕຣສ຺ສຸ ໂອຆນ຺ຕິ ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປວຕ຺ຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ຍຖານຸຣູປໍ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ໂອຆໍ ຕຣສ຺ສຸ. ກຖາຫີຕິ ກຖໍກຖາຫິ. ຕຓ຺ຫກ຺ຂຍໍ ນຕ຺ຕມຫາຠິປສ຺ສາຕິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ນິພ຺ພານໍ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ປສ຺ສ. ເອເຕນສ຺ສ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣໍ ກເຖຕິ.

໑໐໗໘-໙. ອິທານິ ‘‘ກາເມ ປຫາຍາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ອຕ຺ຕນາ ປຫີເນ ກາເມ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ‘‘ສພ຺ເພສູ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຫິຕ຺ວາ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ ຕໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຉພ຺ພິຘມ຺ປິ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຫິຕ຺ວາ. ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ເຂ ປຣເມຕິ ສຕ຺ຕສຸ ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ເຂສຸ ອຸຕ຺ຕເມ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ. ຕິຏ຺ເຐ ນຸ ໂສ ຕຕ຺ຖ ອນານຸຍາຍີຕິ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຕ຺ຖ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອວິຄຈ຺ຉມາໂນ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ນູຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ສຏ຺ຐິກປ຺ປສຫສ຺ສມຕ຺ຕໍເຍວ ຐານໍ ອນຸຊານນ຺ໂຕ ຕຕິຍຄາຖມາຫ.

໑໐໘໐. ເອວໍ ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຐານໍ ສຸຕ຺ວາ ອິທານິສ຺ສ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທຠາວໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ຕິຏ຺ເຐ ເຈ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປູຄມ຺ປິ ວສ຺ສານນ຺ຕິ ອເນກສງ຺ຂ຺ຍມ຺ປິ ວສ຺ສານໍ, ຄຓຣາສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ປູຄມ຺ປິ ວສ຺ສານີ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ຕຕ຺ຖ ວິຠຕ຺ຕິພ຺ຍຕ຺ຕເຍນ ສາມິວຈນສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ປູຄນ຺ຕິ ວາ ເອຕສ຺ສ ພຫູນີຕິ ອຕ຺ໂຖ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ‘‘ປູຄານີ’’ຕິ ວາປິ ປຐນ຺ຕິ, ປຸຣິມປາໂຐເຍວ ສພ຺ພສຸນ຺ທໂຣ. ຕຕ຺ເຖວ ໂສ ສີຕິ ສິຍາ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຕ຺ເຖວາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ນານາທຸກ຺ເຂຫິ ວິມຸຕ຺ໂຕ ສີຕິຠາວປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍ, ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ໂຕ ສສ຺ສໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຈເວຖ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕຖາວິຘສ຺ສາຕິ ອຸທາຫຸ ຕຖາວິຘສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຸປາທາຍ ປຣິນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍາຕິ ອຸຈ຺ເຉທໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ວາປິ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ປຏິສນ຺ຘິມ຺ປິ ຕສ຺ສ ປຸຈ຺ຉຕິ.

໑໐໘໑. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕໍ ອນຸປຄມ຺ມ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອນຸປາທາຍ ປຣິນິພ຺ພານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຈ຺ຈີ ຍຖາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໍ ປເລຕີຕິ ອຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນ ອຸເປຕິ ສງ຺ຂນ຺ຕິ ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ທິສໍ ຄໂຕ’’ຕິ ໂວຫາຣໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ມຸນີ ນາມກາຍາ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ເສກ຺ຂມຸນິ ປກຕິຍາ ປຸພ຺ເພວ ຣູປກາຍາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຘມ຺ມກາຍສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ປຸນ ນາມກາຍາປິ ວິມຸຕ຺ໂຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ຂີຓາສໂວ ຫຸຕ຺ວາ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ ປເລຕິ, ນ ອຸເປຕິ ສງ຺ຂໍ ‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ’’ຕິ ເອວມາທິກໍ.

໑໐໘໒. ອິທານິ ‘‘ອຕ຺ຖໍ ປເລຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ອຕ຺ຖໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖງ຺ຄໂຕ ໂສ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂຕ ອຸທາຫຸ ນຕ຺ຖິ, ອຸທາຫຸ ເວ ສສ຺ສຕິຍາ ສສ຺ສຕຠາເວນ ອໂຣໂຄ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ ໂສຕິ ເອວໍ ຕໍ ເມ ມຸນີ ສາຘຸ ວິຍາກໂຣຫິ. ກິໍ ກາຣຓໍ? ຕຖາ ຫິ ເຕ ວິທິໂຕ ເອສ ຘມ຺ໂມຕິ.

໑໐໘໓. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕຖາ ອວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖງ຺ຄຕສ຺ສາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖງ຺ຄຕສ຺ສາຕິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ. ນ ປມາຓມຕ຺ຖີຕິ ຣູປາທິປ຺ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ. ເຍນ ນໍ ວຊ຺ຊຸນ຺ຕິ ເຍນ ຣາຄາທິນາ ນໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ. ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ສພ຺ເພສຸ ຂນ຺ຘາທິຘມ຺ເມສຸ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ຈ ວຸຕ຺ຕສທິໂສ ເອວ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ອຸປສີວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ນນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໘໔-໕. ສນ຺ຕິ ໂລເກຕິ ນນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຐມຄາຖາຍ ອຕ຺ໂຖ – ໂລເກ ຂຕ຺ຕິຍາທໂຍ ຊນາ ອາຊີວກນິຄຓ຺ຐາທິເກ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສນ຺ຕິ ມຸນໂຍ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕຍິທໍ ກຖໍສູຕິ ກິໍ ນຸ ໂຂ ເຕ ສມາປຕ຺ຕິຎາຓາທິນາ ຎາເຓນ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຎາຓູປປນ຺ນໍ ໂນ ມຸນິໍ ວທນ຺ຕິ, ເອວໍວິຘໍ ນຸ ວທນ຺ຕິ, ອຸທາຫຸ ເວ ນານປ຺ປກາຣເກນ ລູຂຊີວິຕສງ຺ຂາເຕນ ຊີວິເຕນູປປນ຺ນນ຺ຕິ ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕທຸຠຍໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຸນິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ທິຏ຺ຐິຍາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ.

໑໐໘໖-໗. ອິທານິ ‘‘ທິຏ຺ຐາທີຫິ ສຸທ຺ຘີ’’ຕິ ວທນ຺ຕານໍ ວາເທ ກງ຺ຂາປຫານຕ຺ຖໍ ‘‘ເຍ ເກຈິເມ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ອເນກຣູເປນາຕິ ໂກຕູຫລມງ຺ຄລາທິນາ. ຕຕ຺ຖ ຍຕາ ຈຣນ຺ຕາຕິ ຕຕ຺ຖ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ຄຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕາ. ອຖສ຺ສ ຕຖາ ສຸທ຺ຘິອຠາວໍ ທີເປນ຺ໂຕ ຠຄວາ ທຸຕິຍໍ ຄາຖມາຫ.

໑໐໘໘-໙໐. ເອວໍ ‘‘ນາຕຣິໍສູ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ອິທານິ ໂຍ ອຕຣິ, ຕໍ ໂສຕຸກາໂມ ‘‘ເຍ ເກຈິເມ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ໂອຆຕິຓ຺ຓມຸເຂນ ຊາຕິຊຣາຕິຓ຺ເຓ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕຕິຍໍ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນິວຸຕາຕິ ໂອວຸຏາ ປຣິໂຍນທ຺ຘາ. ເຍສີຘາຕິ ເຍສຸ ອິຘ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສຸ-ອິຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ຕຓ຺ຫໍ ປຣິຊານິຕ຺ວາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ປາກຏເມວ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ, ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ປນ ນນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທມາໂນ ‘‘ເອຕາຠິນນ຺ທາມີ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ອິຘາປິ ຈ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕສທິໂສ ເອວ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ນນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ເຫມກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໙໑-໔. ເຍ ເມ ປຸພ຺ເພຕິ ເຫມກສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ເມ ປຸພ຺ເພ ວິຍາກໍສູຕິ ເຍ ພາວຣິອາທໂຍ ປຸພ຺ເພ ມຍ຺ຫໍ ສກໍ ລທ຺ຘິໍ ວິຍາກໍສຸ. ຫຸຣໍ ໂຄຕມສາສນາຕິ ໂຄຕມສາສນາ ປຸພ຺ພຕຣໍ. ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕກ຺ກວຑ຺ຒນນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ກາມວິຕກ຺ກາທິວຑ຺ຒນໍ. ຕຓ຺ຫານິຄ຺ຆາຕນນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາວິນາສນໍ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ອິຘາ’’ຕິ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອຕທຎ຺ຎາຍ ເຍ ສຕາຕິ ເອຕໍ ນິພ຺ພານປທມຈ຺ຈຸຕໍ ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວິປສ຺ສນ຺ຕາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຊານິຕ຺ວາ ເຍ ກາຍານຸປສ຺ສນາສຕິອາທີຫິ ສຕາ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມາຠິນິພ຺ພຸຕາຕິ ວິທິຕຘມ຺ມຕ຺ຕາ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມຕ຺ຕາ, ຣາຄາທິນິພ຺ພາເນນ ຈ ອຠິນິພ຺ພຸຕາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອິມມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ຈ ປຸພ຺ພສທິໂສ ເອວ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ເຫມກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ໂຕເທຍ຺ຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໙໕. ຍສ຺ມິໍ ກາມາຕິ ໂຕເທຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວິໂມກ຺ໂຂ ຕສ຺ສ ກີທິໂສຕິ ຕສ຺ສ ກີທິໂສ ວິໂມກ຺ໂຂ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິທານິ ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎວິໂມກ຺ຂາຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠຄວາ ທຸຕິຍໍ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິໂມກ຺ໂຂ ຕສ຺ສ ນາປໂຣຕິ ຕສ຺ສ ອຎ຺ໂຎ ວິໂມກ຺ໂຂ ນຕ຺ຖິ.

໑໐໙໗-໘. ເອວໍ ‘‘ຕຓ຺ຫກ຺ຂໂຍ ເອວ ວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ຕມຕ຺ຖໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ‘‘ນິຣາສໂສ ໂສ ອຸທ ອາສສາໂນ’’ຕິ ປຸນ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸທ ປຎ຺ຎກປ຺ປີຕິ ອຸທາຫຸ ສມາປຕ຺ຕິຎາຓາທິນາ ຎາເຓນ ຕຓ຺ຫາກປ຺ປໍ ວາ ທິຏ຺ຐິກປ຺ປໍ ວາ ກປ຺ປຍຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ທຸຕິຍໍ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາມຠເວຕິ ກາເມ ຈ ຠເວ ຈ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ໂຕເທຍ຺ຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ກປ຺ປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໙໙. ມຊ຺ເຌ ສຣສ຺ມິນ຺ຕິ ກປ຺ປສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມຊ຺ເຌ ສຣສ຺ມິນ຺ຕິ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມໂກຏິປຎ຺ຎາຓາຠາວໂຕ ມຊ຺ຌຠູເຕ ສໍສາເຣຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕິຏ຺ຐຕນ຺ຕິ ຕິຏ຺ຐມານານໍ. ຍຖາຍິທໍ ນາປຣໍ ສິຍາຕິ ຍຖາ ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຸນ ນ ຠເວຍ຺ຍ.

໑໑໐໑-໒. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ອກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈນປຏິປກ຺ຂໍ. ອນາທານນ຺ຕິ ອາທານປຏິປກ຺ຂໍ, ກິຎ຺ຈນາທານວູປສມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນາປຣນ຺ຕິ ອປຣປຏິຠາຄທີປວິຣຫິຕໍ, ເສຏ຺ຐນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນ ເຕ ມາຣສ຺ສ ປທ຺ຘຄູຕິ ເຕ ມາຣສ຺ສ ປທ຺ຘຈຣາ ປຣິຈາຣກາ ສິສ຺ສາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອິມມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທເສສິ ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ຈ ປຸພ຺ພສທິໂສ ເອວ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ກປ຺ປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑. ຊຕຸກຓ຺ຓິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໐໓-໔. ສຸຕ຺ວານຫນ຺ຕິ ຊຕຸກຓ຺ຓິສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ວານຫໍ ວີຣມກາມກາມິນ຺ຕິ ອຫໍ ‘‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວີຣໍ ກາມານໍ ອກາມນໂຕ ອກາມກາມິໍ ພຸທ຺ຘໍ ສຸຕ຺ວາ. ອກາມມາຄມນ຺ຕິ ນິກ຺ກາມໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ອາຄໂຕມ຺ຫິ. ສຫຊເນຕ຺ຕາຕິ ສຫຊາຕສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຈກ຺ຂຸ. ຍຖາຕຈ຺ຉນ຺ຕິ ຍຖາຕຖໍ. ພ຺ຣູຫິ ເມຕິ ປຸນ ຍາຈນ຺ໂຕ ຠຓຕິ. ຍາຈນ຺ໂຕ ຫິ ສຫສ຺ສກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ຠເຓຍ຺ຍ, ໂກ ປນ ວາໂທ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ. ເຕຊີ ເຕຊສາຕິ ເຕເຊນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ເຕຊສາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ. ຍມຫໍ ວິຊຎ຺ຎໍ ຊາຕິຊຣາຍ ອິຘ ວິປ຺ປຫານນ຺ຕິ ຍມຫໍ ຊາຕິຊຣານໍ ປຫານຠູຕໍ ຘມ຺ມໍ ອິເຘວ ຊາເນຍ຺ຍໍ.

໑໑໐໕-໗. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕໍ ຘມ຺ມມາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ທຏ຺ຐຸ ເຂມໂຕຕິ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ນິພ຺ພານຄາມິນິຎ຺ຈ ປຏິປທໍ ‘‘ເຂມ’’ນ຺ຕິ ທິສ຺ວາ. ອຸຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ຄຫິຕໍ. ນິຣຕ຺ຕໍ ວາຕິ ນິຣສ຺ສິຕພ຺ພໍ ວາ, ມຸຎ຺ຈິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມາ ເຕ ວິຊ຺ຊິຕ຺ຖາຕິ ມາ ເຕ ອໂຫສິ. ກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ຣາຄາທິກິຎ຺ຈນໍ ວາປິ ເຕ ມາ ວິຊ຺ຊິຕ຺ຖ. ປຸພ຺ເພຕິ ອຕີເຕ ສງ຺ຂາເຣ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນກິເລສາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ຠຄວາ ຊຕຸກຓ຺ຓິໍ ອາລປຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ຊຕຸກຓ຺ຓິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໒. ຠທ຺ຣາວຸຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໐໘-໙. ໂອກຎ຺ຊຫນ຺ຕິ ຠທ຺ຣາວຸຘສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂອກຎ຺ຊຫນ຺ຕິ ອາລຍໍ ຊຫໍ. ຕຓ຺ຫຈ຺ຉິທນ຺ຕິ ຉຕຓ຺ຫາກາຍຈ຺ຉິທໍ. ອເນຊນ຺ຕິ ໂລກຘມ຺ເມສຸ ນິກ຺ກມ຺ປໍ. ນນ຺ທິຎ຺ຊຫນ຺ຕິ ອນາຄຕຣູປາທິປຕ຺ຖນາຊຫໍ. ເອກາ ເອວ ຫິ ຕຓ຺ຫາ ຖຸຕິວເສນ ອິຘ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ວຸຕ຺ຕາ. ກປ຺ປຎ຺ຊຫນ຺ຕິ ທຸວິຘກປ຺ປຊຫໍ. ອຠິຍາເຈຕິ ອຕິວິຍ ຍາຈາມິ. ສຸຕ຺ວານ ນາຄສ຺ສ ອປນມິສ຺ສນ຺ຕິ ອິໂຕຕິ ນາຄສ຺ສ ຕວ ຠຄວາ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ອິໂຕ ປາສາຓກເຈຕິຍໂຕ ພຫູ ຊນາ ປກ຺ກມິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຊນປເທຫິ ສງ຺ຄຕາຕິ ອງ຺ຄາທີຫິ ຊນປເທຫິ ອິຘ ສມາຄຕາ. ວິຍາກໂຣຫີຕິ ຘມ຺ມໍ ເທເສຫິ.

໑໑໑໐. ອຖສ຺ສ ອາສຍານຸໂລເມນ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ຠຄວາ ທ຺ເວ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ອາທານຕຓ຺ຫນ຺ຕິ ຣູປາທີນໍ ອາທາຍິກໍ ຄຫຓຕຓ຺ຫໍ, ຕຓ຺ຫຸປາທານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍໍ ຍຎ຺ຫິ ໂລກສ຺ມິມຸປາທິຍນ຺ຕີຕິ ເອເຕສຸ ອຸທ຺ຘາທິເຠເທສຸ ຍໍ ຍໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ເຕເນວ ມາໂຣ ອນ຺ເວຕິ ຊນ຺ຕຸນ຺ຕິ ເຕເນວ ອຸປາທານປຈ຺ຈຍນິພ຺ພຕ຺ຕກມ຺ມາຠິສງ຺ຂາຣນິພ຺ພຕ຺ຕວເສນ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂນ຺ຘມາໂຣ ຕໍ ສຕ຺ຕໍ ອນຸຄຈ຺ຉຕິ.

໑໑໑໑. ຕສ຺ມາ ປຊານນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ເອຕມາທີນວໍ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ວາ ສງ຺ຂາເຣ ຊານນ຺ໂຕ. ອາທານສຕ຺ເຕ ອິຕິ ເປກ຺ຂມາໂນ, ປຊໍ ອິມໍ ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ເຍ ວິສຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາທາຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ອາທາເນສຸ ຣູປາທີສຸ ສຕ຺ເຕ ສພ຺ພໂລເກ ອິມໍ ປຊໍ ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ເຍ ລຄ຺ຄໍ ເປກ຺ຂມາໂນ. ອາທານສຕ຺ເຕ ວາ ອາທານາຠິນິວິຏ຺ເຐ ປຸຄ຺ຄເລ ອາທານສງ຺ຄເຫຕຸຎ຺ຈ ອິມໍ ປຊໍ ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ເຍ ລຄ຺ຄໍ ຕໂຕ ວີຕິກ຺ກມິຕຸໍ ອສມຕ຺ຖໍ ອິຕິ ເປກ຺ຂມາໂນ ກິຎ຺ຈນໍ ສພ຺ພໂລເກ ນ ອຸປ຺ປາທິເຍຖາຕິ ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ຠທ຺ຣາວຸຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໓. ອຸທຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໑໒-໓. ຌາຍິນ຺ຕິ ອຸທຍສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ປຎ຺ຎານຸຠາວນິຊ຺ຌາຕໍ ວິໂມກ຺ຂໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອຖ ຠຄວາ ຍສ຺ມາ ອຸທໂຍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານລາຠີ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ປຏິລທ຺ຘຊ຺ຌານວເສນ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ອຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຫານໍ ກາມຈ຺ຉນ຺ທານນ຺ຕິ ຍມິທໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ກາມຈ຺ຉນ຺ທປ຺ປຫານໍ, ຕມ຺ປິ ອຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ ປພ຺ຣູມິ. ເອວໍ ສພ຺ພປທານິ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ.

໑໑໑໔. ອຸເປກ຺ຂາສຕິສໍສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານອຸເປກ຺ຂາສຕີຫິ ສໍສຸທ຺ຘໍ. ຘມ຺ມຕກ຺ກປຸເຣຊວນ຺ຕິ ອິມິນາ ຕສ຺ມິໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານວິໂມກ຺ເຂ ຐຕ຺ວາ ຌານງ຺ຄານິ ວິປສ຺ສິຕ຺ວາ ອຘິຄຕໍ ອຣຫຕ຺ຕວິໂມກ຺ຂໍ ວທຕິ. ອຣຫຕ຺ຕວິໂມກ຺ຂສ຺ສ ຫິ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທິເຠໂທ ຘມ຺ມຕກ຺ໂກ ປຸເຣຊໂວ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ຘມ຺ມຕກ຺ກປຸເຣຊວ’’ນ຺ຕິ. ອວິຊ຺ຊາຍ ປເຠທນນ຺ຕິ ເອຕເມວ ຈ ອຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ ອວິຊ຺ຊາປເຠທນສງ຺ຂາຕໍ ນິພ຺ພານໍ ນິສ຺ສາຍ ຊາຕຕ຺ຕາ ກາຣໂຓປຈາເຣນ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ປເຠທນ’’ນ຺ຕິ ປພ຺ຣູມີຕິ.

໑໑໑໕-໖. ເອວໍ ອວິຊ຺ຊາປເຠທນວຈເນນ ວຸຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ວິປ຺ປຫາເນນ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ກິໍສຸ ສໍໂຍຊໂນ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກິໍສຸ ສໍໂຍຊໂນຕິ ກິໍ ສໍໂຍຊໂນ. ວິຈາຣຓນ຺ຕິ ວິຈຣຓກາຣຓໍ. ກິສ຺ສສ຺ສ ວິປ຺ປຫາເນນາຕິ ກິໍ ນາມກສ຺ສ ອສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ວິປ຺ປຫາເນນ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ນນ຺ທິສໍໂຍຊໂນ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິຕກ຺ກສ຺ສາຕິ ກາມວິຕກ຺ກາທິໂກ ວິຕກ຺ໂກ ອສ຺ສ.

໑໑໑໗-໘. ອິທານິ ຕສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ກຖໍ ສຕສ຺ສາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓໍ. ອຖສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ກເຖນ຺ໂຕ ຠຄວາ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ສຕສ຺ສາຕິ ເອວໍ ສຕສ຺ສ ສມ຺ປຊານສ຺ສ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ອຸທຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໔. ໂປສາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໑໑໙-໒໐. ໂຍ ອຕີຕນ຺ຕິ ໂປສາລສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອຕີຕໍ ອາທິສຕີຕິ ໂຍ ຠຄວາ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປເຣສຎ຺ຈ ‘‘ເອກມ຺ປິ ຊາຕິ’’ນ຺ຕິອາທິເຠທໍ ອຕີຕໍ ອາທິສຕິ. ວິຠູຕຣູປສຎ຺ຎິສ຺ສາຕິ ສມຕິກ຺ກນ຺ຕຣູປສຎ຺ຎິສ຺ສ. ສພ຺ພກາຍປ຺ປຫາຍິໂນຕິ ຕທງ຺ຄວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ສພ຺ພຣູປກາຍປ຺ປຫາຍິໂນ, ປຫີນຣູປຠວປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີຕິ ປສ຺ສໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຓາຠາວວິປສ຺ສເນນ ‘‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ປສ຺ສໂຕ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນລາຠິໂນຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຎາຓໍ ສກ຺ການຸປຸຈ຺ຉາມີຕິ ສກ຺ກາຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາລປນ຺ໂຕ ອາຫ. ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຎາຓໍ ປຸຈ຺ຉາມິ, ກີທິສໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ກຖໍ ເນຍ຺ໂຍຕິ ກຖໍ ໂສ ເນຕພ຺ໂພ, ກຖມສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິຎາຓໍ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ.

໑໑໒໑. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕາທິເສ ປຸຄ຺ຄເລ ອຕ຺ຕໂນ ອປ຺ປຏິຫຕຎາຓຕໍ ປກາເສຕ຺ວາ ຕໍ ຎາຓໍ ພ຺ຍາກາຕຸໍ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຍ ສພ຺ພາ, ອຠິຊານໍ ຕຖາຄໂຕຕິ ອຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ສຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ສພ຺ພາ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຍ ອຠິຊານນ຺ໂຕ ຕຖາຄໂຕ. ຕິຏ຺ຐນ຺ຕເມນໍ ຊານາຕີຕິ ກມ຺ມາຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຊານາຕິ ‘‘ອາຍຕິໍ ອຍໍ ເອວໍຄຕິໂກ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນາທີສຸ ອຘິມຸຕ຺ຕໍ. ຕປ຺ປຣາຍຓນ຺ຕິ ຕມ຺ມຍໍ.

໑໑໒໒. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎສມ຺ຠວໍ ຎຕ຺ວາຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນຊນກໍ ກມ຺ມາຠິສງ຺ຂາຣໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ກິນ຺ຕິ ປລິໂພໂຘ ອຍ’’ນ຺ຕິ. ນນ຺ທີ ສໍໂຍຊນໍ ອິຕີຕິ ຍາ ຈ ຕຕ຺ຖ ອຣູປຣາຄສງ຺ຂາຕາ ນນ຺ທີ, ຕຎ຺ຈ ສໍໂຍຊນໍ ອິຕິ ຎຕ຺ວາ. ຕໂຕ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສຕີຕິ ຕໂຕ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ວິປສ຺ສຕິ. ເອຕໍ ຎາຓໍ ຕຖໍ ຕສ຺ສາຕິ ເອຕໍ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເອວໍ ວິປສ຺ສໂຕ ອນຸກ຺ກເມເນວ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຣຫຕ຺ຕຎາຓໍ ອວິປຣີຕໍ. ວຸສີມໂຕຕິ ວຸສິຕວນ຺ຕສ຺ສ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.