໓. ຫິຣິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ຫິຣິໍ ຕຣນ຺ຕນ຺ຕິ ຫິຣິສຸຕ຺ຕໍ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ຠຄວຕິ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາໂລ ອຑ຺ໂຒ ອໂຫສິ ອສີຕິໂກຏິຘນວິຠໂວ. ຕສ຺ສ ເອກປຸຕ຺ຕໂກ ອໂຫສິ ປິໂຍ ມນາໂປ. ໂສ ຕໍ ເທວກຸມາຣໍ ວິຍ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ສຸຂູປກຣເຓຫິ ສໍວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ຕໍ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ຕສ຺ສ ອນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາວ ກາລມກາສິ ສທ຺ຘິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ. ຕໂຕ ຕສ຺ສ ມາຓວສ຺ສ ມາຕາປິຕູນໍ ອຈ຺ຈເຍນ ຠຓ຺ຑາຄາຣິໂກ ສາຣຄພ຺ຠໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ນິຍ຺ຍາເຕນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ອິທໍ ເຕ, ສາມິ, ມາຕາປິຕູນໍ ສນ຺ຕກໍ, ອິທໍ ອຍ຺ຍກປຍ຺ຍການໍ ສນ຺ຕກໍ, ອິທໍ ສຕ຺ຕກຸລປຣິວຏ຺ເຏນ ອາຄຕ’’ນ຺ຕິ. ມາຓໂວ ຘນໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິທໍ ຘນໍເຍວ ທິສ຺ສຕິ, ເຍຫິ ປນ ອິທໍ ສຎ຺ຈິຕໍ, ເຕ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ສພ຺ເພວ ມຈ຺ຈຸວສໍ ຄຕາ. ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຈ ນ ອິໂຕ ກິຎ຺ຈິ ອາທາຍ ອຄມໍສຸ, ເອວໍ ນາມ ໂຠເຄ ປຫາຍ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ປຣໂລໂກ, ນ ສກ຺ກາ ກິຎ຺ຈິ ອາທາຍ ຄນ຺ຕຸໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸຈຣິເຕນ. ຍໍນູນາຫໍ ອິມໍ ຘນໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ສຸຈຣິຕຘນໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍໍ, ຍໍ ສກ຺ກາ ອາທາຍ ຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ທິວເສ ທິວເສ ສຕສຫສ຺ສໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ປຸນ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ປຫູຕມິທໍ ຘນໍ, ກິໍ ອິມິນາ ເອວມປ຺ປເກນ ປຣິຈ຺ຈາເຄນ, ຍໍນູນາຫໍ ມຫາທານໍ ທເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ – ‘‘ມຫາຣາຊ, ມມ ຆເຣ ເອຕ຺ຕກໍ ຘນໍ ອຕ຺ຖິ, ອິຈ຺ຉາມິ ເຕນ ມຫາທານໍ ທາຕຸໍ. ສາຘຸ, ມຫາຣາຊ, ນຄເຣ ໂຆສນໍ ກາຣາເປຖາ’’ຕິ. ຣາຊາ ຕຖາ ກາຣາເປສິ. ໂສ ອາຄຕາຄຕານໍ ຠາຊນານິ ປູເຣຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຫິ ທິວເສຫິ ສພ຺ພຘນມທາສິ, ທຕ຺ວາ ຈ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອວໍ ມຫາປຣິຈ຺ຈາຄໍ ກຕ຺ວາ ອຍຸຕ຺ຕໍ ຆເຣ ວສິຕຸໍ, ຍໍນູນາຫໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຣິຊນສ຺ສ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຕ ‘‘ມາ, ຕ຺ວໍ ສາມິ, ‘ຘນໍ ປຣິກ຺ຂີຓ’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ຕຍິ, ມຍໍ ອປ຺ປເກເນວ ກາເລນ ນານາວິເຘຫິ ອຸປາເຍຫິ ຘນສຎ຺ຈຍໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ຕໍ ຍາຈິໍສຸ. ໂສ ເຕສໍ ຍາຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາວ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິ.

ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐວິຘາ ຕາປສາ – ສປຸຕ຺ຕຠຣິຍາ, ອຸຎ຺ຉາຈາຣິກາ, ສມ຺ປຕ຺ຕກາລິກາ, ອນຄ຺ຄິປກ຺ກິກາ, ອສ຺ມມຸຏ຺ຐິກາ, ທນ຺ຕລຸຍ຺ຍກາ, ປວຕ຺ຕຜລິກາ, ວຓ຺ຏມຸຕ຺ຕິກາ ຈາຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໘໐). ຕຕ຺ຖ ສປຸຕ຺ຕຠຣິຍາຕິ ປຸຕ຺ຕທາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກສິວຓິຊ຺ຊາທີຫິ ຊີວິກໍ ກປ຺ປຍມານາ ເກຓິຍຊຏິລາທໂຍ. ອຸຎ຺ຉາຈາຣິກາຕິ ນຄຣທ຺ວາເຣ ອສ຺ສມໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸມາຣາທໂຍ ສິປ຺ປາທີນິ ສິກ຺ຂາເປຕ຺ວາ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິລຕຓ຺ຑຸລາທິກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑປຏິຄ຺ຄາຫກາ, ເຕ ສປຸຕ຺ຕຠຣິເຍຫິ ເສຏ຺ຐຕຣາ. ສມ຺ປຕ຺ຕກາລິກາຕິ ອາຫາຣເວລາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ອາຫາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍາເປນ຺ຕາ, ເຕ ອຸຎ຺ຉາຈາຣິເກຫິ ເສຏ຺ຐຕຣາ. ອນຄ຺ຄິປກ຺ກິກາຕິ ອຄ຺ຄິນາ ອປກ຺ກປຕ຺ຕຜລານິ ຂາທິຕ຺ວາ ຍາເປນ຺ຕາ, ເຕ ສມ຺ປຕ຺ຕກາລິເກຫິ ເສຏ຺ຐຕຣາ. ອສ຺ມມຸຏ຺ຐິກາຕິ ມຸຏ຺ຐິປາສາຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ກິຎ຺ຈິ ວາສິສຕ຺ຖກາທິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕາ ຍທາ ຉາຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕທາ ສມ຺ປຕ຺ຕຣຸກ຺ຂໂຕ ຕຈໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ຠາເວນ຺ຕິ, ເຕ ອນຄ຺ຄິປກ຺ກິເກຫິ ເສຏ຺ຐຕຣາ. ທນ຺ຕລຸຍ຺ຍກາຕິ ມຸຏ຺ຐິປາສາຓາທີນິປິ ອຄເຫຕ຺ວາ ຈຣນ຺ຕາ ຂຸທາກາເລ ສມ຺ປຕ຺ຕຣຸກ຺ຂໂຕ ທນ຺ເຕຫິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຕຈໍ ຂາທິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ຠາເວນ຺ຕິ, ເຕ ອສ຺ມມຸຏ຺ຐິເກຫິ ເສຏ຺ຐຕຣາ. ປວຕ຺ຕຜລິກາຕິ ຊາຕສ຺ສຣໍ ວາ ວນສຓ຺ຑໍ ວາ ນິສ຺ສາຍ ວສນ຺ຕາ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ສເຣ ຠິສມຸຬາລາທິ, ຍໍ ວາ ວນສຓ຺ເຑ ປຸປ຺ຜກາເລ ປຸປ຺ຜໍ, ຜລກາເລ ຜລໍ, ຕເມວ ຂາທນ຺ຕິ. ປຸປ຺ຜຜເລ ອສຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຕຕ຺ຖ ຣຸກ຺ຂປປຏິກມ຺ປິ ຂາທິຕ຺ວາ ວສນ຺ຕິ, ນ ຕ຺ເວວ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຸໂປສຖງ຺ຄາຘິຏ຺ຐານໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຠາວນໍ ຈ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕ ທນ຺ຕລຸຍ຺ຍເກຫິ ເສຏ຺ຐຕຣາ. ວຓ຺ຏມຸຕ຺ຕິກາ ນາມ ວຓ຺ຏມຸຕ຺ຕານິ ຠູມິຍໍ ປຕິຕານິ ປຓ຺ຓານິເຍວ ຂາທນ຺ຕິ, ເສສໍ ປຸຣິມສທິສເມວ, ເຕ ສພ຺ພເສຏ຺ຐາ.

ອຍໍ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊາສຸ ອຄ຺ຄປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຓ຺ຏມຸຕ຺ຕິກປພ຺ພຊ຺ຊເມວ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ເຕ ທ຺ເວ ຕໂຍ ປພ຺ພເຕ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອສ຺ສມໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ປຏິວສຕິ. ອຖ ຠຄວາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິວາສີ ເອໂກ ປຸຣິໂສ ປພ຺ພເຕ ຈນ຺ທນສາຣາທີນິ ຄເວສນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອສ຺ສມໍ ປຕ຺ວາ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກຸໂຕ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ສາວຕ຺ຖິໂຕ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກາ ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ຕຕ຺ຖ, ຠນ຺ເຕ, ມນຸສ຺ສາ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ກສ຺ສ ໂອວາທໍ ສຸຕ຺ວາ’’ຕິ? ‘‘ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ’’ຕິ. ຕາປໂສ ພຸທ຺ຘສທ຺ທສ຺ສວເນນ ວິມ຺ຫິໂຕ ‘‘ພຸທ຺ໂຘຕິ ຕ຺ວໍ, ໂຠ ປຸຣິສ, ວເທສີ’’ຕິ ອາມຄນ຺ເຘ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ໂຆໂສປິ ໂຂ ເອໂສ ທຸລ຺ລໂຠ’’ຕິ ອຕ຺ຕມໂນ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຕຸຈ຺ຉເມວ ຄນ຺ຕຸໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ປຸນ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ພຸທ຺ຘາ ນາມ ອາມິສຄຣຸກາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຫນ຺ທາຫໍ ຘມ຺ມປຓ຺ຓາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ເຫ ອຠິສງ຺ຂຣິ –

‘‘ກີທິໂສ ມິຕ຺ໂຕ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ, ກີທິໂສ ມິຕ຺ໂຕ ເສວິຕພ຺ໂພ;

ກີທິໂສ ປໂຍໂຄ ປຍຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ, ກິໍ ຣສານໍ ອຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ.

ໂສ ເຕ ປຎ຺ເຫ ຄເຫຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມເທສາຠິມຸໂຂ ປກ຺ກມິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສາວຕ຺ຖິໍ ປຕ຺ວາ ເຊຕວນໍ ປວິຏ຺ໂຐ. ຠຄວາປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖາຍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນເຍວ ໂຫຕິ. ໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອວນ຺ທິຕ຺ວາວ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ຠຄວາ ‘‘ກຈ຺ຈິ, ອິສິ, ຂມນີຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສມ຺ໂມທິ. ໂສປິ ‘‘ຂມນີຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຏິສມ຺ໂມທິຕ຺ວາ ‘‘ຍທິ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕິ, ມນສາ ປຸຈ຺ຉິເຕ ປຎ຺ເຫ ວາຈາຍ ເອວ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສຕີ’’ຕິ ມນສາ ເອວ ຠຄວນ຺ຕໍ ເຕ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິ. ຠຄວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ປຸຏ຺ໂຐ ອາທິປຎ຺ຫໍ ຕາວ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ຫິຣິໍ ຕຣນ຺ຕນ຺ຕິ ອາຣຠິຕ຺ວາ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍາ ຄາຖາໂຍ ອາຫ.

໒໕໖. ຕາສໍ ອຕ຺ໂຖ – ຫິຣິໍ ຕຣນ຺ຕນ຺ຕິ ຫິຣິໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕໍ ອຫິຣິກໍ ນິລ຺ລຊ຺ຊໍ. ວິຊິຄຸຈ຺ຉມານນ຺ຕິ ອສຸຈິມິວ ປສ຺ສມານໍ. ອຫິຣິໂກ ຫິ ຫິຣິໍ ຊິຄຸຈ຺ຉຕິ ອສຸຈິມິວ ປສ຺ສຕິ, ເຕນ ນໍ ນ ຠຊຕິ ນ ອລ຺ລີຍຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິຊິຄຸຈ຺ຉມານ’’ນ຺ຕິ. ຕວາຫມສ຺ມິ ອິຕິ ຠາສມານນ຺ຕິ ‘‘ອຫໍ, ສມ຺ມ, ຕວ ສຫາໂຍ ຫິຕກາໂມ ສຸຂກາໂມ, ຊີວິຕມ຺ປິ ເມ ຕຸຍ຺ຫໍ ອຕ຺ຖາຍ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ຠາສມານໍ. ສຍ຺ຫານິ ກມ຺ມານິ ອນາທິຍນ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ຠາສິຕ຺ວາປິ ຈ ສຍ຺ຫານິ ກາຕຸໍ ສກ຺ການິປິ ຕສ຺ສ ກມ຺ມານິ ອນາທິຍນ຺ຕໍ ກຣຓຕ຺ຖາຍ ອສມາທິຍນ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ຈິຕ຺ເຕນ ຕຕ຺ຖ ອາທຣມຕ຺ຕມ຺ປິ ອກໂຣນ຺ຕໍ, ອປິຈ ໂຂ ປນ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ກິຈ຺ເຈສຸ ພ຺ຍສນເມວ ທສ຺ເສນ຺ຕໍ. ເນໂສ ມມນ຺ຕິ ອິຕິ ນໍ ວິຊຎ຺ຎາຕິ ຕໍ ເອວຣູປໍ ‘‘ມິຕ຺ຕປຏິຣູປໂກ ເອໂສ, ເນໂສ ເມ ມິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ປຸຣິໂສ ວິຊາເນຍ຺ຍ.

໒໕໗. ອນນ຺ວຍນ຺ຕິ ຍໍ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ສາມິ, ກຣິສ຺ສາມີຕິ ຈ ຠາສຕິ, ເຕນ ອນນຸຄຕໍ. ປິຍໍ ວາຈໍ ໂຍ ມິຕ຺ເຕສຸ ປກຸພ຺ພຕີຕິ ໂຍ ອຕີຕານາຄເຕຫິ ປເທຫິ ປຏິສນ຺ຖຣນ຺ໂຕ ນິຣຕ຺ຖເກນ ສງ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ເກວລໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນຈ຺ຉາຍາມຕ຺ເຕເນວ ປິຍໍ ມິຕ຺ເຕສຸ ວາຈໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ອກໂຣນ຺ຕໍ ຠາສມານໍ, ປຣິຊານນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາຕິ ເອວຣູປໍ ຍໍ ຠາສຕິ, ຕໍ ອກໂຣນ຺ຕໍ, ເກວລໍ ວາຈາຍ ຠາສມານໍ ‘‘ວຈີປຣໂມ ນາເມສ ອມິຕ຺ໂຕ ມິຕ຺ຕປຏິຣູປໂກ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຓ຺ຑິຕາ ຊານນ຺ຕິ.

໒໕໘. ນ ໂສ ມິຕ຺ໂຕ ໂຍ ສທາ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ, ເຠທາສງ຺ກີ ຣນ຺ຘເມວານຸປສ຺ສີຕິ ໂຍ ເຠທເມວ ອາສງ຺ກມາໂນ ກຕມຘຸເຣນ ອຸປຈາເຣນ ສທາ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ, ຍໍກິຎ຺ຈິ ອສ຺ສຕິຍາ ອມນສິກາເຣນ ກຕໍ, ອຎ຺ຎາຓເກນ ວາ ອກຕໍ, ‘‘ຍທາ ມໍ ຄຣຫິສ຺ສຕິ, ຕທາ ນໍ ເອເຕນ ປຏິໂຈເທສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ຣນ຺ຘເມວ ອນຸປສ຺ສຕິ, ນ ໂສ ມິຕ຺ໂຕ ເສວິຕພ຺ໂພຕິ.

ເອວໍ ຠຄວາ ‘‘ກີທິໂສ ມິຕ຺ໂຕ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອິມໍ ອາທິປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທຸຕິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ‘‘ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ເສຕີ’’ຕິ ອິມໍ ອຸປຑ຺ຒຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ມິຕ຺ເຕ ມິຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຫທຍມນຸປວິສິຕ຺ວາ ສຍເນນ ຍຖາ ນາມ ປິຕຸ ອຸຣສິ ປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ອິມສ຺ສ ມຍິ ອຸຣສິ ສຍນ຺ເຕ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອນຕ຺ຕມນຕາ ວາ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີຫິ ອປຣິສງ຺ກມາໂນ ນິພ຺ພິສງ຺ໂກ ຫຸຕ຺ວາ ເສຕິ, ເອວເມວໍ ທາຣຘນຊີວິຕາທີສຸ ວິສ຺ສາສໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ມິຕ຺ຕຠາເວນ ນິພ຺ພິສງ຺ໂກ ເສຕິ. ໂຍ ຈ ປເຣຫິ ກາຣຓສຕໍ ກາຣຓສຫສ຺ສມ຺ປິ ວຕ຺ວາ ອເຠຊ຺ໂຊ, ສ ເວ ມິຕ຺ໂຕ ເສວິຕພ຺ໂພຕິ.

໒໕໙. ເອວໍ ຠຄວາ ‘‘ກີທິໂສ ມິຕ຺ໂຕ ເສວິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ເອວໍ ທຸຕິຍປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕຕິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ‘‘ປາມຸຊ຺ຊກຣຓ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປາມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣຕີຕິ ປາມຸຊ຺ຊກຣຓໍ. ຐານນ຺ຕິ ກາຣຓໍ. ກິໍ ປນ ຕນ຺ຕິ? ວີຣິຍໍ. ຕຎ຺ຫິ ຘມ຺ມູປສຎ຺ຫິຕໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊສຸຂມຸປ຺ປາທນໂຕ ປາມຸຊ຺ຊກຣຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາຫ ‘‘ສ຺ວາຂາເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມວິນເຍ ໂຍ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ, ໂສ ສຸຂໍ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໓໑໙). ປສໍສໍ ອາວຫຕີຕິ ປສໍສາວຫນໍ. ອາທິໂຕ ທິພ຺ພມານຸສກສຸຂານໍ, ປຣິໂຍສາເນ ນິພ຺ພານສຸຂສ຺ສ ອາວຫນໂຕ ຜລູປຈາເຣນ ສຸຂໍ. ຜລໍ ປຏິກງ຺ຂມາໂນ ຜລານິສໍໂສ. ຠາເວຕີຕິ ວຑ຺ເຒຕິ. ວຫນ຺ໂຕ ໂປຣິສໍ ຘຸຣນ຺ຕິ ປຸຣິສານຸຈ຺ຉວິກໍ ຠາຣໍ ອາທາຍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານວີຣິຍສງ຺ຂາຕໍ ຐານໍ ຠາເວຕິ, ອີທິໂສ ປໂຍໂຄ ເສວິຕພ຺ໂພຕິ.

໒໖໐. ເອວໍ ຠຄວາ ‘‘ກີທິໂສ ປໂຍໂຄ ປຍຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຕຕິຍປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ‘‘ປວິເວກຣສ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປວິເວໂກຕິ ກິເລສວິເວກໂຕ ຊາຕຕ຺ຕາ ອຄ຺ຄຜລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສ ຣໂສຕິ ອສ຺ສາທນຏ຺ເຐນ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ. ອຸປສໂມປິ ກິເລສູປສມນ຺ເຕ ຊາຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພານສງ຺ຂາຕອຸປສມາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ວາ ຕເທວ, ຘມ຺ມປີຕິຣໂສປິ ອຣິຍຘມ຺ມໂຕ ອນເປຕາຍ ນິພ຺ພານສງ຺ຂາເຕ ຘມ຺ເມ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ປີຕິຍາ ຣສຕ຺ຕາ ຕເທວ. ຕໍ ປວິເວກຣສໍ ອຸປສມສ຺ສ ຈ ຣສໍ ປິຕ຺ວາ ຕເທວ ຘມ຺ມປີຕິຣສໍ ປິວໍ ນິທ຺ທໂຣ ໂຫຕິ ນິປ຺ປາໂປ, ປິວິຕ຺ວາປິ ກິເລສປຣິຬາຫາຠາເວນ ນິທ຺ທໂຣ, ປິວນ຺ໂຕປິ ປຫີນປາປຕ຺ຕາ ນິປ຺ປາໂປ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ຣສານມຄ຺ຄນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຌານນິພ຺ພານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານໍ ກາຍຈິຕ຺ຕອຸປຘິວິເວການຎ຺ຈ ວເສນ ປວິເວກຣສາທໂຍ ຕໂຍ ເອວ ເອເຕ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ໂຍເຊນ຺ຕິ, ປຸຣິມເມວ ສຸນ຺ທຣໍ. ເອວໍ ຠຄວາ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກຕິປາເຫເນວ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຣຫາ ອໂຫສີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ຫິຣິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຐໂມ ຠາໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ຂຸທ຺ທກນິກາເຍ