໒. ອາມຄນ຺ຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ສາມາກຈິງ຺ຄູລກຈີນການິ ຈາຕິ ອາມຄນ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ຠຄວຕິ ອາມຄນ຺ໂຘ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຎ຺ຈຫິ ມາຓວກສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປພ຺ພຕນ຺ຕເຣ ອສ຺ສມໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ວນມູລຜລາຫາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຏິວສຕິ, ນ ກທາຈິ ມຈ຺ຉມໍສໍ ຂາທຕິ. ອຖ ເຕສໍ ຕາປສານໍ ໂລຓມ຺ພິລາທີນິ ອປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ ປຓ຺ຑຸໂຣໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຕໂຕ ເຕ ‘‘ໂລຓມ຺ພິລາທິເສວນຕ຺ຖາຍ ມນຸສ຺ສປຖໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ປຈ຺ຈນ຺ຕຄາມໍ ສມ຺ປຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສາ ເຕສຸ ປສີທິຕ຺ວາ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂຠເຊສຸໍ, ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈານໍ ເນສໍ ມຎ຺ຈປີຐປຣິໂຠຄຠາຊນປາທມກ຺ຂນາທີນິ ອຸປເນຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຖ, ຠນ຺ເຕ, ວສຖ, ມາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕ຺ຖາ’’ຕິ ວສນຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ທຸຕິຍທິວເສປິ ເນສໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປຸນ ຆຣປຏິປາຏິຍາ ເອເກກທິວສໍ ທານມທໍສຸ. ຕາປສາ ຈຕຸມາສໍ ຕຕ຺ຖ ວສິຕ຺ວາ ໂລຓມ຺ພິລາທິເສວນາຍ ຖິຣຠາວປ຺ປຕ຺ຕສຣີຣາ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ມນຸສ຺ສາ ເຕສໍ ເຕລຕຓ຺ຑຸລາທີນິ ອທໍສຸ. ເຕ ຕານິ ອາທາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອສ຺ສມເມວ ອຄມໍສຸ. ຕຎ຺ຈ ຄາມໍ ຕເຖວ ສໍວຈ຺ຉເຣ ສໍວຈ຺ຉເຣ ອາຄມິໍສຸ. ມນຸສ຺ສາປິ ເຕສໍ ອາຄມນກາລໍ ວິທິຕ຺ວາ ທານຕ຺ຖາຍ ຕຓ຺ຑຸລາທີນິ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາວ ອຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອາຄເຕ ຈ ເນ ຕເຖວ ສມ຺ມາເນນ຺ຕິ.

ອຖ ຠຄວາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເຕສໍ ຕາປສານໍ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມ຺ມ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຕໍ ຄາມໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ມນຸສ຺ສາ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ມຫາທານານິ ອທໍສຸ. ຠຄວາ ເຕສໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເຕ ຕາຍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ໂສຕາປນ຺ນາ, ເອກຈ຺ເຈ ສກທາຄາມິໂນ, ເອກຈ຺ເຈ ອນາຄາມິໂນ ອເຫສຸໍ, ເອກຈ຺ເຈ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ຠຄວາ ປຸນເທວ ສາວຕ຺ຖິໍ ປຈ຺ຈາຄມາສິ. ອຖ ເຕ ຕາປສາ ຕໍ ຄາມໍ ອາຄມິໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ ຕາປເສ ທິສ຺ວາ ນ ປຸພ຺ພສທິສໍ ໂກຕູຫລມກໍສຸ. ຕາປສາ ຕໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ກິໍ, ອາວຸໂສ, ອິເມ ມນຸສ຺ສາ ນ ປຸພ຺ພສທິສາ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ອຍໍ ຄາໂມ ຣາຊທຓ຺ເຑນ ອຸປທ຺ທຸໂຕ, ອຸທາຫຸ ທຸພ຺ຠິກ຺ເຂນ, ອຸທາຫຸ ອມ຺ເຫຫິ ສີລາທິຄຸເຓຫິ ສມ຺ປນ຺ນຕໂຣ ໂກຈິ ປພ຺ພຊິໂຕ ອິມໍ ຄາມມນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ? ເຕ ອາຫໍສຸ – ‘‘ນ, ຠນ຺ເຕ, ຣາຊທຓ຺ເຑນ, ນ ທຸພ຺ຠິກ຺ເຂນາຍໍ ຄາໂມ ອຸປທ຺ທຸໂຕ, ອປິຈ ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ໂສ ຠຄວາ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິຘາຄໂຕ’’ຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອາມຄນ຺ຘຕາປໂສ ‘‘ພຸທ຺ໂຘຕິ, ຄຫປຕໂຍ, ວເທຖາ’’ຕິ? ‘‘ພຸທ຺ໂຘຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວທາມາ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ໂຆໂສປິ ໂຂ ເອໂສ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ, ຍທິທໍ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ອຕ຺ຕມໂນ ອຕ຺ຕມນວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ໂສ ພຸທ຺ໂຘ ອາມຄນ຺ຘໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ນ ຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂກ, ຠນ຺ເຕ, ອາມຄນ຺ໂຘ’’ຕິ? ‘‘ອາມຄນ຺ໂຘ ນາມ ມຈ຺ຉມໍສໍ, ຄຫປຕໂຍ’’ຕິ. ‘‘ຠຄວາ, ຠນ຺ເຕ, ມຈ຺ຉມໍສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຕາປໂສ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ອໂຫສິ – ‘‘ມາເຫວ ໂຂ ປນ ພຸທ຺ໂຘ ສິຍາ’’ຕິ. ປຸນ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ ປາຕຸຠາໂວ ນາມ ທຸລ຺ລໂຠ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘໍ ທິສ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ຄໂຕ, ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ມນຸສ຺ເສ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວຈ຺ຉຄິທ຺ຘິນີ ຄາວີ ວິຍ ຕຸຣິຕຕຸຣິໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອກຣຕ຺ຕິວາເສນ ສາວຕ຺ຖິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ວາ ເຊຕວນເມວ ປາວິສິ ສທ຺ຘິໍ ສກາຍ ປຣິສາຍ. ຠຄວາປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖາຍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ເອວ ໂຫຕິ. ຕາປສາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມ຺ມ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ອນຠິວາເທຕ຺ວາວ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ຠຄວາ ‘‘ກຈ຺ຈິ ໂວ ອິສໂຍ ຂມນີຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສມ຺ໂມທິ. ເຕປິ ‘‘ຂມນີຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິອາທິມາຫໍສຸ. ຕໂຕ ອາມຄນ຺ໂຘ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອາມຄນ຺ຘໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຠຸຎ຺ຊສິ, ນ ຠຸຎ຺ຊສີ’’ຕິ? ‘‘ໂກ ໂສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອາມຄນ຺ໂຘ ນາມາ’’ຕິ? ‘‘ມຈ຺ຉມໍສໍ, ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິ. ຠຄວາ ‘‘ນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ມຈ຺ຉມໍສໍ ອາມຄນ຺ໂຘ. ອປິຈ ໂຂ ອາມຄນ຺ໂຘ ນາມ ສພ຺ເພ ກິເລສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິທານິ ຕ຺ວເມວ ອາມຄນ຺ຘໍ ປຸຈ຺ຉິ, ອຕີເຕປິ ຕິສ຺ໂສ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກສ຺ສປໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ. ເອວຎ຺ຈ ໂສ ປຸຈ຺ຉິ, ເອວຎ຺ຈສ຺ສ ຠຄວາ ພ຺ຍາກາສີ’’ຕິ ຕິສ຺ເສນ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ກສ຺ສເປນ ຈ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕຄາຖາໂຍ ເອວ ອາເນຕ຺ວາ ຕາຫິ ຄາຖາຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ສຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ສາມາກຈິງ຺ຄູລກຈີນການິ ຈາ’’ຕິ. ອຍໍ ຕາວ ອິມສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອິຘ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ.

ອຕີເຕ ປນ ກສ຺ສໂປ ກິຣ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອຏ຺ຐາສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຘນວຕີ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ, ຕສ຺ສາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ອຄ຺ຄສາວໂກປິ ຕໍ ທິວສໍເຍວ ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ອນຸປຸໂຣຫິຕພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຊາປຕິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເອວໍ ເຕສໍ ເອກທິວສເມວ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓຎ຺ຈ ຄພ຺ຠວຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອໂຫສິ, ເອກທິວສເມວ ເອເຕສໍ ເອກສ຺ສ ກສ຺ສໂປ, ເອກສ຺ສ ຕິສ຺ໂສຕິ ນາມມກໍສຸ. ເຕ ສຫປໍສຸກີຬນກາ ທ຺ເວ ສຫາຍາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ວຸຑ຺ຒິໍ ອຄມິໍສຸ. ຕິສ຺ສສ຺ສ ປິຕາ ປຸຕ຺ຕໍ ອາຓາເປສິ – ‘‘ອຍໍ, ຕາຕ, ກສ຺ສໂປ ນິກ຺ຂມ຺ມ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕ຺ວມ຺ປິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຠວນິສ຺ສຣຓໍ ກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຸໂຠປິ, ສມ຺ມ, ປພ຺ພຊິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຫ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິ. ຕໂຕ ວຸຑ຺ຒິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕກາເລປິ ຕິສ຺ໂສ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ອາຫ – ‘‘ເອຫິ, ສມ຺ມ, ປພ຺ພຊິສ຺ສາມາ’’ຕິ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ນ ນິກ຺ຂມິ. ຕິສ຺ໂສ ‘‘ນ ຕາວສ຺ສ ຎາຓໍ ປຣິປາກໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ ສຍໍ ນິກ຺ຂມ຺ມ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ປພ຺ພຕປາເທ ອສ຺ສມໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ວສຕິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ອປເຣນ ສມເຍນ ຆເຣ ຐິໂຕເຍວ ອານາປານສ຺ສຕິໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ຈ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປາສາເທນ ໂພຘິມຓ຺ຑສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ປຸນ ປາສາໂທ ຍຖາຐາເນເຍວ ປຕິຏ຺ຐາຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາສິ, ໂສ ສກຏ຺ຐາເນເຍວ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ອປພ຺ພຊິເຕນ ກິຣ ໂພຘິມຓ຺ຑໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ. ໂສ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ໂພຘິມຓ຺ຑໍ ປຕ຺ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ທິວເສ ປຘານໂຍຄໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຫິ ທິວເສຫິ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ສຈ຺ຉາກາສິ.

ຕທາ ອິສິປຕເນ ວີສຕິສຫສ຺ສາ ປພ຺ພຊິຕາ ປຏິວສນ຺ຕິ. ອຖ ກສ຺ສໂປ ຠຄວາ ເຕ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ສຸຕ຺ຕປຣິໂຍສາເນ ສພ຺ເພວ ອຣຫນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ. ໂສ ສຸທໍ ຠຄວາ ວີສຕິຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສປຣິວຸໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ອິສິປຕເນ ວສຕິ. ກິກີ ຈ ນໍ ກາສິຣາຊາ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ອເຖກທິວສໍ ພາຣາຓສິວາສີ ເອໂກ ປຸຣິໂສ ປພ຺ພເຕ ຈນ຺ທນສາຣາທີນິ ຄເວສນ຺ໂຕ ຕິສ຺ສສ຺ສ ຕາປສສ຺ສ ອສ຺ສມໍ ປຕ຺ວາ ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ຕາປໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກຸໂຕ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ພາຣາຓສິໂຕ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກາ ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ຕຕ຺ຖ, ຠນ຺ເຕ, ກສ຺ສໂປ ນາມ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ. ຕາປໂສ ທຸລ຺ລຠວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິໍ ໂສ ອາມຄນ຺ຘໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ນ ຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂກ ຠນ຺ເຕ, ອາມຄນ຺ໂຘ’’ຕິ? ‘‘ມຈ຺ຉມໍສໍ ອາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ຠຄວາ, ຠນ຺ເຕ, ມຈ຺ຉມໍສໍ ຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຕາປໂສ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ສເຈ ‘ອາມຄນ຺ຘໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊາມີ’ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ຕໂຕ ນໍ ‘ຕຸມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊາຕິຍາ ຈ ກຸລສ຺ສ ຈ ໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອນນຸຈ຺ຉວິກເມຕ’ນ຺ຕິ ນິວາເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຠວນິສ຺ສຣຓໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສລ຺ລຫຸກໍ ອຸປກຣຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອກຣຕ຺ຕິວາເສນ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ພາຣາຓສິໍ ປຕ຺ວາ ອິສິປຕນເມວ ປາວິສິ. ຠຄວາປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖາຍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນເຍວ ໂຫຕິ. ຕາປໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມ຺ມ ອນຠິວາເທຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ຠຄວາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິສມ຺ໂມທິ. ໂສປິ ‘‘ຂມນີຍໍ, ໂຠ ກສ຺ສປາ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອາມຄນ຺ຘໍ, ໂຠ ກສ຺ສປ, ຠຸຎ຺ຊສິ, ນ ຠຸຎ຺ຊສີ’’ຕິ? ‘‘ນາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອາມຄນ຺ຘໍ ຠຸຎ຺ຊາມີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ສາຘຸ, ໂຠ ກສ຺ສປ, ປຣກຸຓປໍ ອຂາທນ຺ໂຕ ສຸນ຺ທຣມກາສິ, ຍຸຕ຺ຕເມຕໍ ໂຠໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຊາຕິຍາ ຈ ກຸລສ຺ສ ຈ ໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ຈາ’’ຕິ. ຕໂຕ ຠຄວາ ‘‘ອຫໍ ກິເລເສ ສນ຺ຘາຍ ‘ອາມຄນ຺ຘໍ ນ ຠຸຎ຺ຊາມີ’ຕິ ວທາມິ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຈ຺ຉມໍສໍ ປຈ຺ເຈຕິ, ຍໍນູນາຫໍ ສ຺ເວ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ອປວິສິຕ຺ວາ ກິກີຣຎ຺ໂຎ ເຄຫາ ອາຠຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍໍ, ເອວໍ ອາມຄນ຺ຘໍ ອາຣພ຺ຠ ກຖາ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ. ຕໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ສຎ຺ຎາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ທຸຕິຍທິວເສ ກາລສ຺ເສວ ສຣີຣປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປາວິສິ. ຠິກ຺ຂູ ຄນ຺ຘກຸຏິທ຺ວາຣໍ ປິຫິຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ນ ຠຄວາ ອຊ຺ຊ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປວິສິຕຸກາໂມ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິໍສຸ.

ຠຄວາປິ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມ຺ມ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິ. ຕາປໂສປິ ໂຂ ປຕ຺ຕສາກໍ ປຈິຕ຺ວາ ຂາທິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິ. ກິກີ ກາສິຣາຊາ ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ກຸຫິໍ ຠຄວາ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ວິຫາເຣ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ຈ ສຸຕ຺ວາ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນຣສມເນກມໍສວິກຕິສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຠຊນໍ ຠຄວໂຕ ປາເຫສິ. ອມຈ຺ຈາ ວິຫາຣໍ ເນຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ທຕ຺ວາ ປຣິວິສນ຺ຕາ ປຐມໍ ນານາມໍສວິກຕິສມ຺ປນ຺ນໍ ຍາຄຸໍ ອທໍສຸ, ຕາປໂສ ທິສ຺ວາ ‘‘ຂາທຕິ ນຸ ໂຂ ໂນ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ຠຄວາ ຕສ຺ສ ປສ຺ສໂຕເຍວ ຍາຄຸໍ ປິວນ຺ໂຕ ມໍສຂຓ຺ຑໍ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປິ. ຕາປໂສ ທິສ຺ວາ ກຸທ຺ໂຘ. ປຸນ ຍາຄຸປີຕສ຺ສ ນານາຣສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ໂຠຊນມທໍສຸ, ຕມ຺ປິ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຕິວິຍ ກຸທ຺ໂຘ ‘‘ມຈ຺ຉມໍສໍ ຂາທນ຺ໂຕເຍວ ‘ນ ຂາທາມີ’ຕິ ຠຓຕີ’’ຕິ. ອຖ ຠຄວນ຺ຕໍ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ຫຕ຺ຖປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນໍ ອຸປສງ຺ກມ຺ມ ‘‘ໂຠ ກສ຺ສປ, ມຸສາ ຕ຺ວໍ ຠຓສິ, ເນຕໍ ປຓ຺ຑິຕກິຈ຺ຈໍ. ມຸສາວາໂທ ຫິ ຄຣຫິໂຕ ພຸທ຺ຘານໍ, ເຍປິ ເຕ ປພ຺ພຕປາເທ ວນມູລຜລາທີຫິ ຍາເປນ຺ຕາ ອິສໂຍ ວສນ຺ຕິ, ເຕປິ ມຸສາ ນ ຠຓນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ອິສີນໍ ຄຸເຓ ຄາຖາຍ ວຓ຺ເຓນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສາມາກຈິງ຺ຄູລກຈີນການິ ຈາ’’ຕິ.

໒໔໒. ຕຕ຺ຖ ສາມາກາຕິ ຘຸນິຕ຺ວາ ວາ ສີສານິ ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວາ ວາ ຄຍ຺ຫູປຄາ ຕິຓຘຎ຺ຎຊາຕິ. ຕຖາ ຈິງ຺ຄູລກາ ກຓວີຣປຸປ຺ຜສຓ຺ຐານສີສາ ໂຫນ຺ຕິ. ຈີນການີຕິ ອຏວິປພ຺ພຕປາເທສຸ ອໂຣປິຕຊາຕາ ຈີນມຸຄ຺ຄາ. ປຕ຺ຕປ຺ຜລນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຫຣິຕປຓ຺ຓໍ. ມູລຜລນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ກນ຺ທມູລໍ. ຄວິປ຺ຜລນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຣຸກ຺ຂວລ຺ລິຜລໍ. ມູລຄ຺ຄຫເຓນ ວາ ກນ຺ທມູລໍ, ຜລຄ຺ຄຫເຓນ ຣຸກ຺ຂວລ຺ລິຜລໍ, ຄວິປ຺ຜລຄ຺ຄຫເຓນ ອຸທເກ ຊາຕສິງ຺ຆາຕກກເສຣຸກາທິຜລໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຘມ຺ເມນ ລທ຺ຘນ຺ຕິ ທູເຕຍ຺ຍປຫິຓຄມນາທິມິຈ຺ຉາຊີວໍ ປຫາຍ ວເນ ອຸຎ຺ຉາຈຣິຍາຍ ລທ຺ຘໍ. ສຕນ຺ຕິ ສນ຺ໂຕ ອຣິຍາ. ອສ຺ນມານາຕິ ຠຸຎ຺ຊມານາ. ນ ກາມກາມາ ອລິກໍ ຠຓນ຺ຕີຕິ ເຕ ເອວໍ ອມມາ ອປຣິຄ຺ຄຫາ ເອຕານິ ສາມາກາທີນິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ອິສໂຍ ຍຖາ ຕ຺ວໍ ສາທຸຣສາທິເກ ກາເມ ປຕ຺ຖຍນ຺ໂຕ ອາມຄນ຺ຘໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕເຍວ ‘‘ນາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອາມຄນ຺ຘໍ ຠຸຎ຺ຊາມີ’’ຕິ ຠຓນ຺ໂຕ ອລິກໍ ຠຓສິ, ຕຖາ ນ ກາມກາມາ ອລິກໍ ຠຓນ຺ຕິ, ກາເມ ກາມຍນ຺ຕາ ມຸສາ ນ ຠຓນ຺ຕີຕິ ອິສີນໍ ປສໍສາຍ ຠຄວໂຕ ນິນ຺ທໍ ທີເປຕິ.

໒໔໓. ເອວໍ ອິສີນໍ ປສໍສາປເທເສນ ຠຄວນ຺ຕໍ ນິນ຺ທິຕ຺ວາ ອິທານິ ອຕ຺ຕນາ ອຘິປ຺ເປຕໍ ນິນ຺ທາວຕ຺ຖຸໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ນິປ຺ປຣິຍາເຍເນວ ຠຄວນ຺ຕໍ ນິນ຺ທນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍທສ຺ນມາໂນ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ທ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ອຍໍ ປນຕ຺ໂຖ – ຍໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ສສມໍສໍ ວາ ຕິຕ຺ຕິຣມໍສໍ ວາ ໂຘວນຈ຺ເຉທນາທິນາ ປຸພ຺ພປຣິກມ຺ເມນ ສຸກຕໍ, ປຈນວາສນາທິນາ ປຈ຺ຉາປຣິກມ຺ເມນ ສຸນິຏ຺ຐິຕໍ, ນ ມາຕຣາ ນ ປິຕຣາ, ອປິຈ ໂຂ ປນ ‘‘ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຍ’’ນ຺ຕິ ມຎ຺ຎມາເນຫິ ຘມ຺ມກາເມຫິ ປເຣຫິ ທິນ຺ນໍ, ສກ຺ກາຣກຣເຓນ ປຍຕໍ ປຓີຕມລງ຺ກຕໍ, ອຸຕ຺ຕມຣສຕາຍ ໂອຊວນ຺ຕຕາຍ ຖາມພລຠຣຓສມຕ຺ຖຕາຍ ຈ ປຓີຕໍ ອສ຺ນມາໂນ ອາຫາຣຍມາໂນ, ນ ເກວລຎ຺ຈ ຍໍກິຎ຺ຈິ ມໍສເມວ, ອປິຈ ໂຂ ປນ ອິທມ຺ປິ ສາລີນມນ຺ນໍ ວິຈິຕກາຬກໍ ສາລິຕຓ຺ຑຸໂລທນໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ ໂສ ຠຸຎ຺ຊສິ, ກສ຺ສປ, ອາມຄນ຺ຘໍ, ໂສ ຕ຺ວໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ມໍສໍ ຠຸຎ຺ຊມາໂນ ອິທຎ຺ຈ ສາລີນມນ຺ນໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ ຠຸຎ຺ຊສິ, ກສ຺ສປ, ອາມຄນ຺ຘນ຺ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ໂຄຕ຺ເຕນ ອາລປຕິ.

໒໔໔. ເອວໍ ອາຫາຣໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ນິນ຺ທິຕ຺ວາ ອິທານິ ມຸສາວາທໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ນິນ຺ທນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນ ອາມຄນ຺ໂຘ…ເປ… ສຸສງ຺ຂເຕຫີ’’ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປຸພ຺ເພ ມຍາ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ສມາໂນ ‘‘ນ ອາມຄນ຺ໂຘ ມມ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ອິຈ຺ເຈວ ຕ຺ວໍ ຠາສສິ, ເອວໍ ເອກໍເສເນວ ຕ຺ວໍ ຠາສສິ ພ຺ຣຫ຺ມພນ຺ຘຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຸຓວິຣຫິຕຊາຕິມຕ຺ຕພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ປຣິຠາສນ຺ໂຕ ຠຓຕິ. ສາລີນມນ຺ນນ຺ຕິ ສາລິຕຓ຺ຑຸໂລທນໍ. ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນຕິ ຠຸຎ຺ຊມາໂນ. ສກຸນ຺ຕມໍເສຫິ ສຸສງ຺ຂເຕຫີຕິ ຕທາ ຠຄວໂຕ ອຠິຫຏໍ ສກຸຓມໍສໍ ນິທ຺ທິສນ຺ໂຕ ຠຓຕິ.

ເອວໍ ຠຓນ຺ໂຕ ເອວ ຈ ຠຄວໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ປາທຕລາ ປຠຸຕິ ຍາວ ອຸປຣິ ເກສຄ຺ຄາ ສຣີຣມຸລ຺ໂລເກນ຺ໂຕ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສວຣລກ຺ຂຓາສີຕິອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນສມ຺ປທໍ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາປຣິກ຺ເຂປຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອວຣູໂປ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓາທິປຏິມຓ຺ຑິຕກາໂຍ ນ ມຸສາ ຠຓິຕຸໍ ອຣຫຕິ. ອຍໍ ຫິສ຺ສ ຠວນ຺ຕເຣປິ ສຈ຺ຈວາຈານິສ຺ສນ຺ເທເນວ ອຸຓ຺ຓາ ຠມຸກນ຺ຕເຣ ຊາຕາ ໂອທາຕາ ມຸທຸ ຕູລສນ຺ນິຠາ, ເອເກການິ ຈ ໂລມກູເປສຸ ໂລມານິ. ສ຺ວາຍໍ ກຖມິທານິ ມຸສາ ຠຓິສ຺ສຕິ. ອທ຺ຘາ ອຎ຺ໂຎ ອິມສ຺ສ ອາມຄນ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕິ, ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ເອຕທໂວຈ – ‘ນາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອາມຄນ຺ຘໍ ຠຸຎ຺ຊາມີ’ຕິ, ຍໍນູນາຫໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຎ຺ຊາຕພຫຸມາໂນ ໂຄຕ຺ເຕເນວ ອາລປນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖາເສສໍ ອາຫ –

‘‘ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ກສ຺ສປ ເອຕມຕ຺ຖໍ, ກຖໍປກາໂຣ ຕວ ອາມຄນ຺ໂຘ’’ຕິ.

໒໔໕. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ອາມຄນ຺ຘໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ‘‘ປາຓາຕິປາໂຕ’’ຕິ ເອວມາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາໂຕຕິ ປາຓວໂຘ. ວຘເຉທພນ຺ຘນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕານໍ ທຓ຺ຑາທີຫິ ອາໂກຏນໍ ວໂຘ, ຫຕ຺ຖປາທາທີນໍ ເຉທນໍ ເຉໂທ, ຣຊ຺ຊຸອາທີຫິ ພນ຺ໂຘ ພນ຺ຘນໍ. ເຖຍ຺ຍໍ ມຸສາວາໂທຕິ ເຖຍ຺ຍຎ຺ຈ ມຸສາວາໂທ ຈ. ນິກຕີຕິ ‘‘ທສ຺ສາມິ, ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອາສໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ນິຣາສາກຣຓໍ. ວຎ຺ຈນານີຕິ ອສຸວຓ຺ຓໍ ສຸວຓ຺ຓນ຺ຕິ ຄາຫາປນາທີນິ. ອຊ຺ເຌນກຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ນິຣຕ຺ຖກມເນກຄນ຺ຖປຣິຍາປຸຓນໍ. ປຣທາຣເສວນາຕິ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕາສຸ ຈາຣິຕ຺ຕາປຊ຺ຊນໍ. ເອສາມຄນ຺ໂຘ ນ ຫິ ມໍສໂຠຊນນ຺ຕິ ເອສ ປາຓາຕິປາຕາທິອກຸສລຘມ຺ມສມຸທາຈາໂຣ ອາມຄນ຺ໂຘ ວິສ຺ສຄນ຺ໂຘ ກຸຓປຄນ຺ໂຘ. ກິໍ ກາຣຓາ? ອມນຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ກິເລສອສຸຈິມິສ຺ສກຕ຺ຕາ ສພ຺ຠິ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ປຣມທຸຄ຺ຄນ຺ຘຠາວາວຫຕ຺ຕາ ຈ. ເຍ ຫິ ອຸສ຺ສນ຺ນກິເລສາ ສຕ຺ຕາ, ເຕ ເຕຫິ ອຕິທຸຄ຺ຄນ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ, ນິກ຺ກິເລສານໍ ມຕສຣີຣມ຺ປິ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເອສາມຄນ຺ໂຘ. ມໍສໂຠຊນໍ ປນ ອທິຏ຺ຐມສຸຕມປຣິສງ຺ກິຕຎ຺ຈ ອນວຊ຺ຊໍ, ຕສ຺ມາ ນ ຫິ ມໍສໂຠຊນໍ ອາມຄນ຺ໂຘຕິ.

໒໔໖. ເອວໍ ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ເອເກນ ນເຍນ ອາມຄນ຺ຘໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອິທານິ ຍສ຺ມາ ເຕ ເຕ ສຕ຺ຕາ ເຕຫິ ເຕຫິ ອາມຄນ຺ເຘຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ, ນ ເອໂກ ເອວ ສພ຺ເພຫິ, ນ ຈ ສພ຺ເພ ເອເກເນວ, ຕສ຺ມາ ເນສໍ ເຕ ເຕ ອາມຄນ຺ເຘ ປກາເສຕຸໍ ‘‘ເຍ ອິຘ ກາເມສຸ ອສຎ຺ຎຕາ ຊນາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາຍ ຕາວ ເທສນາຍ ອາມຄນ຺ເຘ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ເຍ ອິຘ ກາເມສຸ ອສຎ຺ຎຕາ ຊນາຕິ ເຍ ເກຈິ ອິຘ ໂລເກ ກາມປຏິເສວນສງ຺ຂາເຕສຸ ກາເມສຸ ມາຕິມາຕຸຈ຺ຉາທີສຸປິ ມຣິຍາທາວິຣເຫນ ຠິນ຺ນສໍວຣຕາຍ ອສໍຍຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ຣເສສຸ ຄິທ຺ຘາຕິ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຣເສສຸ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌສນ຺ນາ ອນາທີນວທສ຺ສາວິໂນ ອນິສ຺ສຣຓປຎ຺ຎາ ຣເສ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ອສຸຈິຠາວມສ຺ສິຕາຕິ ຕາຍ ຣສຄິທ຺ຘິຍາ ຣສປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ນານປ຺ປກາຣມິຈ຺ຉາຊີວສງ຺ຂາຕອສຸຈິຠາວມິສ຺ສິຕາ. ນຕ຺ຖິກທິຏ຺ຐີຕິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິທສວຕ຺ຖຸກມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິສມນ຺ນາຄຕາ. ວິສມາຕິ ວິສເມນ ກາຍກມ຺ມາທິນາ ສມນ຺ນາຄຕາ. ທຸຣນ຺ນຍາຕິ ທຸວິຎ຺ຎາປຍາ ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີອາຘານຄ຺ຄາຫີທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄິຕາສມນ຺ນາຄຕາ. ເອສາມຄນ຺ໂຘຕິ ເອສ ເອຕາຍ ຄາຖາຍ ປຸຄ຺ຄເລ ອຘິຏ຺ຐາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ‘‘ກາເມສຸ ອສໍຍຕຕາ ຣສຄິທ຺ຘຕາ ອາຊີວວິປຕ຺ຕິນຕ຺ຖິກທິຏ຺ຐິກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິວິສມຕາ ທຸຣນ຺ນຍຠາວຕາ’’ຕິ ອປໂຣປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕເນວຕ຺ເຖນ ຉພ຺ພິໂຘ ອາມຄນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນ ຫິ ມໍສໂຠຊນນ຺ຕິ ມໍສໂຠຊນໍ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕເນວຕ຺ເຖນ ນ ອາມຄນ຺ໂຘຕິ.

໒໔໗. ທຸຕິຍຄາຖາຍປິ ເຍ ລູຂສາຕິ ເຍ ລູຂາ ນິຣສາ, ອຕ຺ຕກິລມຖານຸຍຸຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທາຣຸຓາຕິ ກກ຺ຂຬາ ໂທວຈສ຺ສຕາຍຸຕ຺ຕາ. ປິຏ຺ຐິມໍສິກາຕິ ປຸຣໂຕ ມຘຸຣໍ ຠຓິຕ຺ວາ ປຣມ຺ມຸເຂ ອວຓ຺ຓຠາສິໂນ. ເອເຕ ຫິ ອຠິມຸຂໍ ໂອໂລເກຕຸມສກ຺ໂກນ຺ຕາ ປຣມ຺ມຸຂານໍ ປິຏ຺ຐິມໍສຂາທກາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕນ ‘‘ປິຏ຺ຐິມໍສິກາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ມິຕ຺ຕທ຺ທຸໂນຕິ ມິຕ຺ຕທູຫກາ, ທາຣຘນຊີວິເຕສຸ ວິສ຺ສາສມາປນ຺ນານໍ ມິຕ຺ຕານໍ ຕຕ຺ຖ ມິຈ຺ຉາປຏິປຊ຺ຊນກາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນິກ຺ກຣຸຓາຕິ ກຣຸຓາວິຣຫິຕາ ສຕ຺ຕານໍ ອນຕ຺ຖກາມາ. ອຕິມານິໂນຕິ ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຊາຕິຍາ ວາ…ເປ… ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວຕ຺ຖຸນາ ປເຣ ອຕິມຎ຺ຎຕິ, ໂຍ ເອວຣູໂປ ມາໂນ ເກຕຸກມ຺ຍຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ (ວິຠ. ໘໘໐) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕນ ອຕິມາເນນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ອທານສີລາຕິ ອທານປກຕິກາ, ອທານາຘິມຸຕ຺ຕາ ອສໍວິຠາຄຣຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຈ ເທນ຺ຕິ ກສ຺ສຈີຕິ ຕາຍ ຈ ປນ ອທານສີລຕາຍ ຍາຈິຕາປິ ສນ຺ຕາ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິ ນ ເທນ຺ຕິ, ອທິນ຺ນປຸພ຺ພກກຸເລ ມນຸສ຺ສສທິສາ ນິຊ຺ຌາມຕຓ຺ຫິກເປຕປຣາຍຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອາທານສີລາ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ເກວລໍ ຄຫຓສີລາ, ກສ຺ສຈິ ປນ ກິຎ຺ຈິ ນ ເທນ຺ຕີຕິ. ເອສາມຄນ຺ໂຘ ນ ຫິ ມໍສໂຠຊນນ຺ຕິ ເອສ ເອຕາຍ ຄາຖາຍ ປຸຄ຺ຄເລ ອຘິຏ຺ຐາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ‘‘ລູຂຕາ, ທາຣຸຓຕາ, ປິຏ຺ຐິມໍສິກຕາ, ມິຕ຺ຕທູຠິຕາ, ນິກ຺ກຣຸຓຕາ, ອຕິມານິຕາ, ອທານສີລຕາ, ອທານ’’ນ຺ຕິ ອປໂຣປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕເນວຕ຺ເຖນ ອຏ຺ຐວິໂຘ ອາມຄນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນ ຫິ ມໍສໂຠຊນນ຺ຕິ.

໒໔໘. ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ທ຺ເວ ຄາຖາໂຍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ຕສ຺ສ ຕາປສສ຺ສ ອາສຍານຸປຣິວຕ຺ຕນໍ ວິທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານາເຍວ ເທສນາຍ ເອກໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ໂກໂຘ ອຸຣຄສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ມໂທຕິ ‘‘ຊາຕິມໂທ, ໂຄຕ຺ຕມໂທ, ອາໂຣຄ຺ຍມໂທ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໘໓໒) ນເຍນ ວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠໂທ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ມຊ຺ຊນຠາໂວ. ຖມ຺ໂຠຕິ ຖທ຺ຘຠາໂວ. ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາປນາຕິ ປຈ຺ຈນີກຏ຺ຐາປນາ, ຘມ຺ເມນ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິວິຣຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐານໍ. ມາຍາຕິ ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໘໙໔) ນເຍນ ວິຠງ຺ເຄ ວິຠຕ຺ຕາ ກຕປາປປຏິຈ຺ຉາທນຕາ. ອຸສູຍາຕິ ປຣລາຠສກ຺ກາຣາທີສຸ ອິສ຺ສາ. ຠສ຺ສສມຸສ຺ສໂຍຕິ ສມຸສ຺ສິຕໍ ຠສ຺ສໍ, ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສນຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມານາຕິມາໂນຕິ ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຊາຕິຍາ ວາ…ເປ… ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວຕ຺ຖຸນາ ປຸພ຺ພກາລໍ ປເຣຫິ ສທິສໍ ອຕ຺ຕານໍ ທຫຕິ, ອປຣກາລໍ ອຕ຺ຕານໍ ເສຍ຺ຍໍ ທຫຕິ, ປເຣ ຫີເນ ທຫຕິ, ໂຍ ເອວຣູໂປ ມາໂນ…ເປ… ເກຕຸກມ຺ຍຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ (ວິຠ. ໘໘໐) ວິຠງ຺ເຄ ວິຠຕ຺ໂຕ. ອສພ຺ຠິ ສນ຺ຖໂວຕິ ອສປ຺ປຸຣິເສຫິ ສນ຺ຖໂວ. ເອສາມຄນ຺ໂຘ ນ ຫິ ມໍສໂຠຊນນ຺ຕິ ເອສ ໂກຘາທິ ນວວິໂຘ ອກຸສລຣາສິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕເນວຕ຺ເຖນ ອາມຄນ຺ໂຘຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນ ຫິ ມໍສໂຠຊນນ຺ຕິ.

໒໔໙. ເອວໍ ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ນວວິຘໍ ອາມຄນ຺ຘໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ອາມຄນ຺ເຘ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ປາປສີລາຕິ ເຍ ປາປສມາຈາຣຕາຍ ‘‘ປາປສີລາ’’ຕິ ໂລເກ ປາກຏາ. ອິຓຆາຕສູຈກາຕິ ວສລສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອິຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອປ຺ປທາເນນ ອິຓຆາຕາ, ເປສຸຎ຺ເຎນ ສູຈກາ ຈ. ໂວຫາຣກູຏາ ອິຘ ປາຏິຣູປິກາຕິ ຘມ຺ມຏ຺ຏຏ຺ຐາເນ ຐິຕາ ລຎ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສາມິເກ ປຣາເຊນ຺ຕາ ກູເຏນ ໂວຫາເຣນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ໂວຫາຣກູຏາ, ຘມ຺ມຏ຺ຐປຏິຣູປກຕ຺ຕາ ປາຏິຣູປິກາ. ອຖ ວາ ອິຘາຕິ ສາສເນ. ປາຏິຣູປິກາຕິ ທຸສ຺ສີລາ. ເຕ ຫິ ຍສ຺ມາ ເນສໍ ອິຣິຍາປຖສມ຺ປທາທີຫິ ສີລວນ຺ຕປຏິຣູປໍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຣູປາ, ປຏິຣູປາ ເອວ ປາຏິຣູປິກາ. ນຣາຘມາ ເຍຘ ກໂຣນ຺ຕິ ກິພ຺ພິສນ຺ຕິ ເຍ ອິຘ ໂລເກ ນຣາຘມາ ມາຕາປິຕູສຸ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາທີສຸ ຈ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິສຎ຺ຎິຕໍ ກິພ຺ພິສໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ເອສາມຄນ຺ໂຘ ນ ຫິ ມໍສໂຠຊນນ຺ຕິ ເອສ ເອຕາຍ ຄາຖາຍ ປຸຄ຺ຄເລ ອຘິຏ຺ຐາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ‘‘ປາປສີລຕາ, ອິຓຆາຕຕາ, ສູຈກຕາ, ໂວຫາຣກູຏຕາ, ປາຏິຣູປິກຕາ, ກິພ຺ພິສກາຣິຕາ’’ຕິ ອປໂຣປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕເນວຕ຺ເຖນ ຉພ຺ພິໂຘ ອາມຄນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນ ຫິ ມໍສໂຠຊນນ຺ຕິ.

໒໕໐. ເຍ ອິຘ ປາເຓສຸ ອສຎ຺ຎຕາ ຊນາຕິ ເຍ ຊນາ ອິຘໂລເກ ປາເຓສຸ ຍຖາກາມຈາຣິຕາຍ ສຕມ຺ປິ ສຫສ຺ສມ຺ປິ ມາເຣຕ຺ວາ ອນຸທ຺ທຍາມຕ຺ຕສ຺ສາປິ ອກຣເຓນ ອສໍຍຕາ. ປເຣສມາທາຍ ວິເຫສມຸຍ຺ຍຸຕາຕິ ປເຣສໍ ສນ຺ຕກໍ ອາທາຍ ຘນໍ ວາ ຊີວິຕໍ ວາ ຕໂຕ ‘‘ມາ ເອວໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ຍາຈນ຺ຕານໍ ວາ ນິວາເຣນ຺ຕານໍ ວາ ປາຓິເລຑ຺ຑຸທຓ຺ຑາທີຫິ ວິເຫສໍ ອຸຍ຺ຍຸຕາ. ປເຣ ວາ ສຕ຺ເຕ ສມາທາຍ ‘‘ອຊ຺ຊ ທສ, ອຊ຺ຊ ວີສ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ເຕສໍ ວຘພນ຺ຘນາທີຫິ ວິເຫສມຸຍ຺ຍຸຕາ. ທຸສ຺ສີລລຸທ຺ທາຕິ ນິສ຺ສີລາ ຈ ທຸຣາຈາຣຕ຺ຕາ, ລຸທ຺ທາ ຈ ກຸຣູຣກມ຺ມນ຺ຕາ ໂລຫິຕປາຓິຕາຍ, ມຈ຺ຉຆາຕກມິຄພນ຺ຘກສາກຸຓິກາທໂຍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕາ. ຜຣຸສາຕິ ຜຣຸສວາຈາ. ອນາທຣາຕິ ‘‘ອິທານິ ນ ກຣິສ຺ສາມ, ວິຣມິສ຺ສາມ ເອວຣູປາ’’ຕິ ເອວໍ ອາທຣວິຣຫິຕາ. ເອສາມຄນ຺ໂຘ ນ ຫິ ມໍສໂຠຊນນ຺ຕິ ເອສ ເອຕາຍ ຄາຖາຍ ປຸຄ຺ຄເລ ອຘິຏ຺ຐາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ‘‘ປາຓາຕິປາໂຕ ວຘເຉທພນ຺ຘນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ໂຕ ຈ ອວຸຕ຺ໂຕ ຈ ‘‘ປາເຓສຸ ອສໍຍຕຕາ ປເຣສໍ ວິເຫສຕາ ທຸສ຺ສີລຕາ ລຸທ຺ທຕາ ຜຣຸສຕາ ອນາທໂຣ’’ຕິ ຉພ຺ພິໂຘ ອາມຄນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນ ຫິ ມໍສໂຠຊນນ຺ຕິ. ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ຫິ ໂສຕູນໍ ໂສຕຸກາມຕາຍ ອວຘາຣຓຕາຍ ທຬ຺ຫີກຣຓຕາຍາຕິ ເອວມາທີຫິ ກາຣເຓຫິ ປຸນ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕເນວ ຈ ປຣໂຕ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ອິຈ຺ເຈຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ, ອກ຺ຂາສິ ນໍ ເວທຍິ ມນ຺ຕປາຣຄູ’’ຕິ.

໒໕໑. ເອເຕສຸ ຄິທ຺ຘາ ວິຣຸທ຺ຘາຕິປາຕິໂນຕິ ເອເຕສຸ ປາເຓສຸ ເຄເຘນ ຄິທ຺ຘາ, ໂທເສນ ວິຣຸທ຺ຘາ, ໂມເຫນ ອາທີນວໍ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຊ຺ຌາຈາຣປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຕິປາຕິໂນ, ເອເຕສຸ ວາ ‘‘ປາຓາຕິປາໂຕ ວຘເຉທພນ຺ຘນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ເຕສຸ ປາປກມ຺ເມສຸ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ເຍ ເຄຘວິໂຣຘາຕິປາຕສງ຺ຂາຕາ ຣາຄໂທສໂມຫາ, ເຕຫິ ຄິທ຺ຘາ ວິຣຸທ຺ຘາ ອຕິປາຕິໂນ ຈ. ນິຈ຺ຈຸຍ຺ຍຸຕາຕິ ອກຸສລກຣເຓ ນິຈ຺ຈໍ ອຸຍ຺ຍຸຕາ, ກທາຈິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ອປ຺ປຏິວິຣຕາ. ເປຈ຺ຈາຕິ ອສ຺ມາ ໂລກາ ປຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ຕມໍ ວຊນ຺ຕິ ເຍ, ປຕນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ນິຣຍໍ ອວໍສິຣາຕິ ເຍ ໂລກນ຺ຕຣິກນ຺ຘກາຣສງ຺ຂາຕໍ ນີຈກຸລຕາທິເຠທໍ ວາ ຕມໍ ວຊນ຺ຕິ, ເຍ ຈ ປຕນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ອວີຈິອາທິເຠທໍ ນິຣຍໍ ອວໍສິຣາ ອໂຘຄຕສີສາ. ເອສາມຄນ຺ໂຘຕິ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມວຊນນິຣຍປຕນເຫຕຸ ເອສ ເຄຘວິໂຣຘາຕິປາຕເຠໂທ ສພ຺ພາມຄນ຺ຘມູລຠູໂຕ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນຕ຺ເຖນ ຕິວິໂຘ ອາມຄນ຺ໂຘ. ນ ຫິ ມໍສໂຠຊນນ຺ຕິ ມໍສໂຠຊນໍ ປນ ນ ອາມຄນ຺ໂຘຕິ.

໒໕໒. ເອວໍ ຠຄວາ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອາມຄນ຺ຘໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທຸຄ຺ຄຕິມຄ຺ຄຠາວຎ຺ຈສ຺ສ ປກາເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຍສ຺ມິໍ ມຈ຺ຉມໍສໂຠຊເນ ຕາປໂສ ອາມຄນ຺ຘສຎ຺ຎີ ທຸຄ຺ຄຕິມຄ຺ຄສຎ຺ຎີ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອໂຠຊເນນ ສຸທ຺ຘິກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ນ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ຕຖາວິຘສ຺ສ ໂສເຘຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ມຈ຺ຉມໍສ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ຉປ຺ປທໍ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພປທານິ ອນ຺ຕິມປາເທນ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ – ນ ມຈ຺ຉມໍສໍ ໂສເຘຕິ ມຈ຺ຈໍ ອວິຕິຓ຺ຓກງ຺ຂໍ, ນ ອາຫຸຕິຍຎ຺ຎມຸຕູປເສວນາ ໂສເຘຕິ ມຈ຺ຈໍ ອວິຕິຓ຺ຓກງ຺ຂນ຺ຕິ ເອວໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນ ມຈ຺ຉມໍສນ຺ຕິ ອຂາທິຍມານໍ ມຈ຺ຉມໍສໍ ນ ໂສເຘຕິ, ຕຖາ ອນາສກຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ໂປຣາຓາ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ. ເອວໍ ປນ ສຸນ຺ທຣຕຣໍ ສິຍາ ‘‘ນ ມຈ຺ຉມໍສານໍ ອນາສກຕ຺ຕໍ ນ ມຈ຺ຉມໍສານານາສກຕ຺ຕໍ, ມຈ຺ຉມໍສານໍ ອນາສກຕ຺ຕໍ ນ ໂສເຘຕິ, ມຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ອຖາປິ ສິຍາ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອນາສກຕ຺ຕໍ ໂອຫີຍຕີຕິ? ຕຎ຺ຈ ນ, ອມຣຕເປນ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ‘‘ເຍ ວາປິ ໂລເກ ອມຣາ ພຫູ ຕປາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິ ສພ຺ໂພປິ ວຸຕ຺ຕາວເສໂສ ອຕ຺ຕກິລມໂຖ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ນຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ອເຈລກຕ຺ຕໍ. ມຸຓ຺ຑິຍນ຺ຕິ ມຸຓ຺ຑຠາໂວ. ຊຏາຊລ຺ລນ຺ຕິ ຊຏາ ຈ ຣໂຊຊລ຺ລຎ຺ຈ. ຂຣາຊິນານີຕິ ຂຣານິ ອຊິນຈມ຺ມານິ. ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕສ຺ສຸປເສວນາຕິ ອຄ຺ຄິປາຣິຈາຣິຍາ. ອມຣາຕິ ອມຣຠາວປຕ຺ຖນຕາຍ ປວຕ຺ຕກາຍກິເລສາ. ພຫູຕິ ອຸກ຺ກຸຏິກປ຺ປຘານາທິເຠທໂຕ ອເນເກ. ຕປາຕິ ສຣີຣສນ຺ຕາປາ. ມນ຺ຕາຕິ ເວທາ. ອາຫຸຕີຕິ ອຄ຺ຄິໂຫມກມ຺ມໍ. ຍຎ຺ຎມຸຕູປເສວນາຕິ ອສ຺ສເມຘາທິຍຎ຺ຎາ ຈ ອຸຕູປເສວນາ ຈ. ອຸຕູປເສວນາ ນາມ ຄິມ຺ເຫ ອາຕປຏ຺ຐານເສວນາ, ວສ຺ເສ ຣຸກ຺ຂມູລເສວນາ, ເຫມນ຺ເຕ ຊລປ຺ປເວສເສວນາ. ນ ໂສເຘນ຺ຕິ ມຈ຺ຈໍ ອວິຕິຓ຺ຓກງ຺ຂນ຺ຕິ ກິເລສສຸທ຺ຘິຍາ ວາ ຠວສຸທ຺ຘິຍາ ວາ ອວິຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ຉໍ ມຈ຺ຈໍ ນ ໂສເຘນ຺ຕິ. ກງ຺ຂາມເລ ຫິ ສຕິ ນ ວິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຕ຺ວຎ຺ຈ ສກງ຺ໂຂເຍວາຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອວິຕິຓ຺ຓກງ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເອຕໍ ‘‘ນ ມຈ຺ຉມໍສ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ມຈ຺ຉມໍສານໍ ອໂຠຊນາທິນາ ສິຍາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ຕາປສສ຺ສ ກງ຺ຂາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາຕິ ໂນ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍາ ຈສ຺ສ ‘‘ໂສ ມຈ຺ຉມໍສໍ ຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາວ ພຸທ຺ເຘ ກງ຺ຂາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໕໓. ເອວໍ ມຈ຺ຉມໍສານາສກຕ຺ຕາທີນໍ ໂສເຘຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ໂສເຘຕຸໍ ສມຕ຺ເຖ ຘມ຺ເມ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂສເຕສຸ ຄຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອິມໍ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂສເຕສູຕິ ຉສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ. ຄຸຕ຺ໂຕຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣຄຸຕ຺ຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣປຣິວາຣສີລໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິທິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ຈເຣຕິ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາຍ ຉຬິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິທິຕ຺ວາ ປາກຏານິ ກຕ຺ວາ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິຫເຣຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ວິສຸທ຺ຘສີລສ຺ສ ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕິ. ຘມ຺ເມ ຐິໂຕຕິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ອຠິສເມຕພ຺ພຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມ ຐິໂຕ. ເອເຕນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຠູມິໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຊ຺ຊວມທ຺ທເວ ຣໂຕຕິ ອຸຊຸຠາເວ ຈ ມຸທຸຠາເວ ຈ ຣໂຕ. ເອເຕນ ສກທາຄາມິຠູມິໍ ທສ຺ເສຕິ. ສກທາຄາມີ ຫິ ກາຍວງ຺ກາທິກຣານໍ ຈິຕ຺ຕຖທ຺ຘຠາວກຣານຎ຺ຈ ຣາຄໂທສານໍ ຕນຸຠາວາ ອຊ຺ຊວມທ຺ທເວ ຣໂຕ ໂຫຕິ. ສງ຺ຄາຕິໂຄຕິ ຣາຄໂທສສງ຺ຄາຕິໂຄ. ເອເຕນ ອນາຄາມິຠູມິໍ ທສ຺ເສຕິ. ສພ຺ພທຸກ຺ຂປ຺ປຫີໂນຕິ ສພ຺ພສ຺ສ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ເຫຕຸປ຺ປຫາເນນ ປຫີນສພ຺ພທຸກ຺ໂຂ. ເອເຕນ ອຣຫຕ຺ຕຠູມິໍ ທສ຺ເສຕິ. ນ ລິປ຺ປຕິ ທິຏ຺ຐສຸເຕສຸ ຘີໂຣຕິ ໂສ ເອວໍ ອນຸປຸພ຺ເພນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ຘິຕິສມ຺ປທາຍ ຘີໂຣ ທິຏ຺ຐສຸເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ເກນຈິ ກິເລເສນ ນ ລິປ຺ປຕິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐສຸເຕສຸ, ມຸຕວິຎ຺ຎາເຕສຸ ຈ ນ ລິປ຺ປຕິ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ປຣມວິສຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ.

໒໕໔-໕. ອິໂຕ ປຣໍ ‘‘ອິຈ຺ເຈຕມຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ທ຺ເວ ຄາຖາ ສງ຺ຄີຕິກາເຣຫິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕາສມຕ຺ໂຖ – ອິຕິ ຠຄວາ ກສ຺ສໂປ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອເນກາຫິ ຄາຖາຫິ ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານາຍ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາຍ ຈ ເທສນາຍ ຍາວ ຕາປໂສ ອຎ຺ຎາສິ, ຕາວ ໂສ ອກ຺ຂາສິ ກເຖສິ ວິຕ຺ຖາເຣສິ. ນໍ ເວທຍິ ມນ຺ຕປາຣຄູຕິ ໂສປິ ຕຎ຺ຈ ອຕ຺ຖໍ ມນ຺ຕປາຣຄູ, ເວທປາຣຄູ, ຕິສ຺ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເວທຍິ ອຎ຺ຎາສິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ຍສ຺ມາ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ປທໂຕ ຈ ເທສນານຍໂຕ ຈ ຈິຕ຺ຣາຫິ ຄາຖາຫິ ມຸນີ ປກາສຍິ. ກີທິໂສ? ນິຣາມຄນ຺ໂຘ ອສິໂຕ ທຸຣນ຺ນໂຍ, ອາມຄນ຺ຘກິເລສາຠາວາ ນິຣາມຄນ຺ໂຘ, ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍາຠາວາ ອສິໂຕ, ພາຫິຣທິຏ຺ຐິວເສນ ‘‘ອິທໍ ເສຍ຺ໂຍ ອິທໍ ວຣ’’ນ຺ຕິ ເກນຈິ ເນຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ທຸຣນ຺ນໂຍ. ເອວໍ ປກາສິຕວໂຕ ຈສ຺ສ ສຸຕ຺ວານ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ປທໍ ສຸກຖິຕໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ນິຣາມຄນ຺ຘໍ ນິກ຺ກິເລສໂຍຄໍ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂປ຺ປນູທນໍ ສພ຺ພວຏ຺ຏທຸກ຺ຂປ຺ປນູທນໍ, ນີຈມໂນ ນີຈຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວນ຺ທິ ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຕິສ຺ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາເທ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ ວນ຺ທິ. ຕຕ຺ເຖວ ປພ຺ພຊ຺ຊມໂຣຈຍິຕ຺ຖາຕິ ຕຕ຺ເຖວ ຈ ນໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ນໍ ກສ຺ສປໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຕິສ຺ໂສ ຕາປໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊມໂຣຈຍິຕ຺ຖ, ອຍາຈີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ຠຄວາ ‘‘ເອຫິ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕງ຺ຂຓໍເຍວ ອຏ຺ຐປຣິກ຺ຂາຣຍຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ວສ຺ສສຕິກຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕິປາເຫເນວ ສາວກປາຣມິຎາຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕິສ຺ໂສ ນາມ ອຄ຺ຄສາວໂກ ອໂຫສິ, ປຸນ ທຸຕິໂຍ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ນາມ. ເອວໍ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຕິສ຺ສຠາຣທ຺ວາຊໍ ນາມ ສາວກຍຸຄໍ ອໂຫສິ.

ອມ຺ຫາກໍ ປນ ຠຄວາ ຍາ ຈ ຕິສ຺ເສນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ອາທິໂຕ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ, ຍາ ຈ ກສ຺ສເປນ ຠຄວຕາ ມຊ຺ເຌ ນວ, ຍາ ຈ ຕທາ ສງ຺ຄີຕິກາເຣຫິ ອນ຺ເຕ ທ຺ເວ, ຕາ ສພ຺ພາປິ ຈຸທ຺ທສ ຄາຖາ ອາເນຕ຺ວາ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ ອິມໍ ອາມຄນ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ ອາຈຣິຍປ຺ປມຸຂານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຕາປສສຕານໍ ອາມຄນ຺ຘໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕເຖວ ນີຈມໂນ ຫຸຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິສາຍ. ‘‘ເອຖ ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ເຕ ຕເຖວ ເອຫິຠິກ຺ຂຸຠາວໍ ປຕ຺ວາ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕິປາເຫເນວ ສພ຺ເພວ ອຄ຺ຄຜເລ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສູຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ອາມຄນ຺ຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.