໔. ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາ

໑. ປຐມສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໘໔. ອິທານິ ອານາປານສ຺ສຕິກຖານນ຺ຕຣໍ ກຖິຕາຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາຍ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ. ອຍຎ຺ຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາ ອານາປານສ຺ສຕິຠາວນາຍ ອຸປກາຣການໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຠາເວ ອານາປານສ຺ສຕິຠາວນາຍ ອຠາວໂຕ ຕທຸປກາຣການໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວິໂສຘນາທິວິຘິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອານາປານສ຺ສຕິກຖານນ຺ຕຣໍ ກຖິຕາຕິ ຕຎ຺ຈ ກເຖຕພ຺ພໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖໍ ອຕ຺ຕນາ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕາຘິປ຺ປາຍສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກເທສນໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ກຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖປ຺ປກາສນວເສນ ກເຖຕຸກາໂມ ປຐມໍ ຕາວ ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ເອວນ຺ຕິ ນິປາຕປທໍ. ເມຕິອາທີນິ ນາມປທານິ. ວິຫຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວິ-ອິຕິ ອຸປສຄ຺ຄປທໍ, ຫຣຕີຕິ ອາຂ຺ຍາຕປທນ຺ຕິ ອິມິນາ ຕາວ ນເຍນ ປທວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ອຸປມູປເທສຄຣຫປສໍສນາກາຣວຈນຄ຺ຄຫເຓສຸ ເອວໍ-ສທ຺ໂທ ທິສ຺ສຕິ ນິທສ຺ສນຕ຺ເຖ ຈ ອວຘາຣຓຕ຺ເຖ ຈ. ອິຘ ປນ ເອວໍສທ຺ໂທ ອາກາຣຕ຺ເຖ ນິທສ຺ສນຕ຺ເຖ ຈ ວິຎ຺ຎຸຊເນນ ປວຸຕ຺ໂຕ, ຕເຖວ ອວຘາຣຓຕ຺ເຖ ຈ.

ຕຕ຺ຖ ອາກາຣຕ຺ເຖນ ເອວໍສທ຺ເທນ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ – ນານານຍນິປຸຓມເນກຊ຺ຌາສຍສມຸຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊນສມ຺ປນ຺ນໍ ວິວິຘປາຏິຫາຣິຍໍ ຘມ຺ມຕ຺ຖເທສນາປຏິເວຘຄມ຺ຠີຣໍ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ສກສກຠາສານຸຣູປໂຕ ໂສຕປຖມາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ສພ຺ພປ຺ປກາເຣນ ໂກ ສມຕ຺ໂຖ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ, ສພ຺ພຖາເມນ ປນ ໂສຕຸກາມຕໍ ຊເນຕ຺ວາປິ ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ, ມຍາປິ ເອເກນາກາເຣນ ສຸຕນ຺ຕິ.

ນິທສ຺ສນຕ຺ເຖນ ‘‘ນາຫໍ ສຍມ຺ຠູ, ນ ມຍາ ອິທໍ ສຈ຺ຉິກຕ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິໂມເຈນ຺ໂຕ ‘‘ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ, ມຍາປິ ເອວໍ ສຸຕ’’ນ຺ຕິ ອິທານິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສກລໍ ສຸຕ຺ຕໍ ນິທສ຺ເສຕິ.

ອວຘາຣຓຕ຺ເຖນ ເຖໂຣ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ມຫາປຎ຺ຎານໍ ຍທິທໍ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໑໘໘-໑໘໙), ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎໍ ເອກປຸຄ຺ຄລມ຺ປິ ສມນຸປສ຺ສາມິ, ໂຍ ເອວໍ ຕຖາຄເຕນ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ສມ຺ມເທວ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕຕິ ຍຖຍິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ. ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄເຕນ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ສມ຺ມເທວ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕຕີ’’ຕິເອວມາທິນາ (ອ. ນິ. ໑.໑໘໗) ນເຍນ ຠຄວຕາ ປສຕ຺ຖຠາວານຸຣູປໍ ອຕ຺ຕໂນ ຘາຣຓພລໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ໂສຕຸກາມຕໍ ຊເນຕິ ‘‘ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອຕ຺ຖໂຕ ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ວາ ອນູນມນຘິກໍ, ເອວເມວ, ນ ອຎ຺ຎຖາ ທຏ຺ຐພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ເມສທ຺ໂທ ກຣຓສມ຺ປທານສາມິອຕ຺ເຖສຸ ທິສ຺ສຕິ. ອິຘ ປນ ‘‘ມຍາ ສຸຕໍ, ມມ ສຸຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ອຕ຺ຖທ຺ວເຍ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ສຸຕນ຺ຕິ ອຍໍສທ຺ໂທ ສອຸປສຄ຺ໂຄ ອນຸປສຄ຺ໂຄ ຈ ວິສ຺ສຸຕຄມນກິລິນ຺ນອຸປຈິຕອນຸໂຍຄໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ທິສ຺ສຕິ ວິຎ຺ຎາເຕປິ ຈ ໂສຕທ຺ວາຣານຸສາເຣນ. ອິຘ ປນສ຺ສ ໂສຕທ຺ວາຣານຸສາເຣນ ອຸປຘາຣິຕນ຺ຕິ ວາ ອຸປຘາຣຓນ຺ຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ເມ-ສທ຺ທສ຺ສ ຫິ ມຍາຕິອຕ຺ເຖ ສຕິ ‘‘ເອວໍ ມຍາ ສຸຕໍ ໂສຕທ຺ວາຣານຸສາເຣນ ອຸປຘາຣິຕ’’ນ຺ຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ມມາຕິອຕ຺ເຖ ສຕິ ‘‘ເອວໍ ມມ ສຸຕໍ ໂສຕທ຺ວາຣານຸສາເຣນ ອຸປຘາຣຓ’’ນ຺ຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ອປິຈ ‘‘ເອວໍ ເມ ສຸຕ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາ ອຸປ຺ປາທິຕຠາວໍ ອປ຺ປຏິຊານນ຺ໂຕ ປຸຣິມສວນໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ‘‘ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕມິທໍ ມຍາ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊວິສາຣທສ຺ສ ທສພລຘຣສ຺ສ ອາສຠຏ຺ຐານຏ຺ຐາຍິໂນ ສີຫນາທນາທິໂນ ສພ຺ພສຕ຺ຕຸຕ຺ຕມສ຺ສ ຘມ຺ມິສ຺ສຣສ຺ສ ຘມ຺ມຣາຊສ຺ສ ຘມ຺ມາຘິປຕິໂນ ຘມ຺ມທີປສ຺ສ ຘມ຺ມສຣຓສ຺ສ ສທ຺ຘມ຺ມວຣຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວຈນໍ, ນ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ເຖ ວາ ຘມ຺ເມ ວາ ປເທ ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊເນ ວາ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ ກາຕພ຺ພາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ວິນາເສຕິ, ສທ຺ຘາສມ຺ປທໍ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ວິນາສຍຕິ ອສ຺ສທ຺ຘໍ, ສທ຺ຘໍ ວຑ຺ເຒຕິ ສາສເນ;

ເອວໍ ເມ ສຸຕມິຈ຺ເຈວໍ, ວທໍ ໂຄຕມສາວໂກ’’ຕິ.

ເອກນ຺ຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉທນິທ຺ເທໂສ. ສມຍນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນນິທ຺ເທໂສ. ເອກໍ ສມຍນ຺ຕິ ອນິຍມິຕປຣິທີປນໍ. ຕຕ຺ຖ ສມຍສທ຺ໂທ –

ສມວາເຍ ຂເຓ ກາເລ, ສມູເຫ ເຫຕຸທິຏ຺ຐິສຸ;

ປຏິລາເຠ ປຫາເນ ຈ, ປຏິເວເຘ ຈ ທິສ຺ສຕິ.

ອິຘ ປນສ຺ສ ກາໂລ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ສໍວຈ຺ຉຣອຸຕຸມາສທ຺ຘມາສຣຕ຺ຕິນ຺ທິວປຸພ຺ພຓ຺ຫມຊ຺ຌນ຺ຫິກສາຍນ຺ຫປຐມ- ມຊ຺ຌິມປຈ຺ຉິມຍາມມຸຫຸຕ຺ຕາທີສຸ ກາລປ຺ປເຠທຠູເຕສຸ ສມເຍສຸ ເອກໍ ສມຍນ຺ຕິ ທີເປຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ເອເຕສຸ ສໍວຈ຺ຉຣາທີສຸ ສມເຍສຸ ຍໍ ຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຍມ຺ຫິ ຍມ຺ຫິ ສໍວຈ຺ຉເຣ ອຸຕຸມ຺ຫິ ມາເສ ປກ຺ເຂ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ທິວສຠາເຄ ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ເຖຣສ຺ສ ສຸວິທິຕໍ ສຸວວຕ຺ຖາປິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ. ຍສ຺ມາ ປນ ‘‘ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ ອສຸກສໍວຈ຺ຉເຣ ອສຸກອຸຕຸມ຺ຫິ ອສຸກມາເສ ອສຸກປກ຺ເຂ ອສຸກຣຕ຺ຕິຠາເຄ ອສຸກທິວສຠາເຄ ວາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ນ ສກ຺ກາ ສຸເຂນ ຘາເຣຕຸໍ ວາ ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ ວາ ອຸທ຺ທິສາເປຕຸໍ ວາ, ພຫຸ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເອເກເນວ ປເທນ ຕມຕ຺ຖໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ‘‘ເອກໍ ສມຍ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ເຍ ວາ ອິເມ ຄພ຺ໂຠກ຺ກນ຺ຕິສມໂຍ ຊາຕິສມໂຍ ສໍເວຄສມໂຍ ອຠິນິກ຺ຂມນສມໂຍ ທຸກ຺ກຣກາຣິກສມໂຍ ມາຣວິຊຍສມໂຍ ອຠິສມ຺ໂພຘິສມໂຍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣສມໂຍ ເທສນາສມໂຍ ປຣິນິພ຺ພານສມໂຍຕິເອວມາທໂຍ ຠຄວໂຕ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ອຕິວິຍ ປກາສາ ອເນກກາລປ຺ປເຠທາ ເອວ ສມຍາ, ເຕສຸ ສມເຍສຸ ເທສນາສມຍສງ຺ຂາຕໍ ເອກໍ ສມຍນ຺ຕິ ທີເປຕິ. ໂຍ ຈາຍໍ ຎາຓກຣຸຓາກິຈ຺ຈສມເຍສຸ ກຣຸຓາກິຈ຺ຈສມໂຍ, ອຕ຺ຕຫິຕປຣຫິຕປຏິປຕ຺ຕິສມເຍສຸ ປຣຫິຕປຏິປຕ຺ຕິສມໂຍ, ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ກຣຓີຍທ຺ວຍສມເຍສຸ ຘມ຺ມິກຖາສມໂຍ, ເທສນາປຏິປຕ຺ຕິສມເຍສຸ ເທສນາສມໂຍ, ເຕສຸປິ ສມເຍສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມຍໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເອກໍ ສມຍ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ຍສ຺ມາ ປນ ‘‘ເອກໍ ສມຍ’’ນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍຄຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕິ. ຍຎ຺ຫິ ສມຍໍ ຠຄວາ ອິມໍ ອຎ຺ຎໍ ວາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ເທເສສິ, ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ຕໍ ສມຍໍ ກຣຸຓາວິຫາເຣນ ວິຫາສິ, ຕສ຺ມາ ຕທຕ຺ຖໂຊຕນຕ຺ຖໍ ອິຘ ອຸປໂຍຄວຈນນິທ຺ເທໂສ ກໂຕຕິ.

ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຕໍ ຕໍ ອຕ຺ຖມເປກ຺ຂິຕ຺ວາ, ຠຸມ຺ເມນ ກຣເຓນ ຈ;

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ອຸປໂຍເຄນ ໂສ ອິຘາ’’ຕິ.

ໂປຣາຓາ ປນ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ – ‘‘ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ’’ຕິ ວາ ‘‘ເຕນ ສມເຍນາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຕໍ ສມຍ’’ນ຺ຕິ ວາ ອຠິລາປມຕ຺ຕເຠໂທ ເອສ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ຠຸມ຺ມເມວຕ຺ໂຖຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ເອກໍ ສມຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ສມເຍ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຠຄວາຕິ ຄຣຸ. ຄຣຸຎ຺ຫິ ໂລເກ ‘‘ຠຄວາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຍຎ຺ຈ ສພ຺ພຄຸຓວິສິຏ຺ຐຕາຍ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ຄຣຸ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຠຄວາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂປຣາເຓຫິປິ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ຠຄວາຕິ ວຈນໍ ເສຏ຺ຐໍ, ຠຄວາຕິ ວຈນມຸຕ຺ຕມໍ;

ຄຣຸ ຄາຣວຍຸຕ຺ໂຕ ໂສ, ຠຄວາ ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ອປິຈ –

‘‘ຠາຄ຺ຍວາ ຠຄ຺ຄວາ ຍຸຕ຺ໂຕ, ຠເຄຫິ ຈ ວິຠຕ຺ຕວາ;

ຠຕ຺ຕວາ ວນ຺ຕຄມໂນ, ຠເວສຸ ຠຄວາ ຕໂຕ’’ຕິ. –

ອິມິສ຺ສາປິ ຄາຖາຍ ວເສນ ອສ຺ສ ປທສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ຈ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິນິທ຺ເທເສ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໒໓ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ໂຕເຍວ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ເຈຕ຺ຖ ເອວນ຺ຕິ ວຈເນນ ເທສນາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ນິທ຺ທິສຕິ, ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ສາວກສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ເອກໍ ສມຍນ຺ຕິ ກາລສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ຠຄວາຕິ ເທສກສມ຺ປຕ຺ຕິໍ.

ສາວຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ສວຕ຺ຖສ຺ສ ອິສິໂນ ນິວາສຏ຺ຐານຠູຕາ ນຄຣີ ສາວຕ຺ຖີ, ຍຖາ ກາກນ຺ທີ ມາກນ຺ທີຕິ ເອວໍ ຕາວ ອກ຺ຂຣຈິນ຺ຕກາ. ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ ປນ ຠຓນ຺ຕິ – ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄໍ ສພ຺ພເມຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ສາວຕ຺ຖີ, ສຕ຺ຖສມາໂຍເຄ ຈ ກິໍ ຠຓ຺ຑມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉິເຕ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິປິ ວຈນມຸປາທາຍ ສາວຕ຺ຖີ.

‘‘ສພ຺ພທາ ສພ຺ພູປກຣຓໍ, ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສໂມຫິຕໍ;

ຕສ຺ມາ ສພ຺ພມຸປາທາຍ, ສາວຕ຺ຖີຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. –

ຕສ຺ສໍ ສາວຕ຺ຖິຍໍ. ສມີປຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ວິຫຣຕີຕິ ອວິເສເສນ ອິຣິຍາປຖທິພ຺ພພ຺ຣຫ຺ມອຣິຍວິຫາເຣສຸ ອຎ຺ຎຕຣວິຫາຣສມງ຺ຄິປຣິທີປນເມຕໍ, ອິຘ ປນ ຐານຄມນາສນສຍນປ຺ປເຠເທສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ ອຎ຺ຎຕຣອິຣິຍາປຖສມາໂຍຄປຣິທີປນໍ. ເຕນ ຐິໂຕປິ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ນິສິນ຺ໂນປິ ສຍາໂນປິ ຠຄວາ ‘‘ວິຫຣຕິ’’ຈ຺ເຈວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ຫິ ຠຄວາ ເອກໍ ອິຣິຍາປຖພາຘນໍ ອຎ຺ເຎນ ອິຣິຍາປເຖນ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອປຣິປຕນ຺ຕມຕ຺ຕຠາວໍ ຫຣຕິ ປວຕ຺ເຕຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ວິຫຣຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເຊຕວເນຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກຊນໍ ຊິນາຕີຕິ ເຊໂຕ, ຣຎ຺ໂຎ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກຊເນ ຊິເຕ ຊາໂຕຕິ ເຊໂຕ, ມງ຺ຄລກມ຺ຍຕາຍ ວາ ຕສ຺ສ ເອວໍນາມເມວ ກຕນ຺ຕິ ເຊໂຕ, ວນຍຕີຕິ ວນໍ, ອຕ຺ຕສມ຺ປທາຍ ສຕ຺ຕານໍ ຠຕ຺ຕິໍ ກາເຣຕິ, ອຕ຺ຕນິ ສິເນຫໍ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວນຸເຕ ອິຕິ ວາ ວນໍ, ນານາວິຘກຸສຸມຄນ຺ຘສມ຺ໂມທມຕ຺ຕໂກກິລາທິວິຫງ຺ຄາຠິຣຸເຕຫິ ມນ຺ທມາຣຸຕຈລິຕຣຸກ຺ຂສາຂາວິຏປປລ຺ລວປລາເສຫິ ‘‘ເອຖ ມໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ປາຓິໂນ ຍາຈຕິ ວິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຊຕສ຺ສ ວນໍ ເຊຕວນໍ. ຕຎ຺ຫິ ເຊເຕນ ຣາຊກຸມາເຣນ ໂຣປິຕໍ ສໍວທ຺ຘິຕໍ ປຣິປາລິຕໍ, ໂສ ຈ ຕສ຺ສ ສາມີ ອໂຫສິ, ຕສ຺ມາ ເຊຕວນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມິໍ ເຊຕວເນ. ວນຎ຺ຈ ນາມ ໂຣປິມໍ ສຍໍຊາຕນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ. ອິທຎ຺ຈ ເວຬຸວນາທີນິ ຈ ໂຣປິມານິ, ອນ຺ຘວນມຫາວນາທີນິ ສຍໍຊາຕານິ.

ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມຕິ ສຸທຕ຺ໂຕ ນາມ ໂສ ຄຫປຕິ ມາຕາປິຕູຫິ ກຕນາມວເສນ. ສພ຺ພກາມສມິທ຺ຘຕາຍ ປນ ວິຄຕມຈ຺ເຉຣຕາຍ ກຣຸຓາທິຄຸຓສມງ຺ຄິຕາຍ ຈ ນິຈ຺ຈກາລໍ ອນາຖານໍ ປິຓ຺ຑມທາສິ, ເຕນ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກຕິ ສງ຺ຂໍ ຄໂຕ. ອາຣມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປາຓິໂນ, ວິເສເສນ ວາ ປພ຺ພຊິຕາຕິ ອາຣາໂມ, ຕສ຺ສ ປຸປ຺ຜຜລາທິໂສຠາຍ ນາຕິທູຣນຈ຺ຈາສນ຺ນຕາທິປຎ຺ຈວິຘເສນາສນງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ຕໂຕ ຕໂຕ ອາຄມ຺ມ ຣມນ຺ຕິ ອຠິຣມນ຺ຕິ, ອນຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິວສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄເຕປິ ອຕ຺ຕໂນ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ອາເນຕ຺ວາ ຣມາເປຕີຕິ ອາຣາໂມ. ໂສ ຫິ ອນາຖປິຓ຺ຑິເກນ ຄຫປຕິນາ ເຊຕສ຺ສ ຣາຊກຸມາຣສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ອຏ຺ຐາຣສຫິ ຫິຣຎ຺ຎໂກຏີຫິ ໂກຏິສນ຺ຖເຣນ ກີຓິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາຣສຫິ ຫິຣຎ຺ຎໂກຏີຫິ ເສນາສນານິ ກາຣາເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາຣສຫິ ຫິຣຎ຺ຎໂກຏີຫິ ວິຫາຣມຫໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເອວໍ ຈຕຸປຎ຺ຎາສຫິຣຎ຺ຎໂກຏິປຣິຈ຺ຈາເຄນ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ນິຍ຺ຍາທິໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາໂມ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມິໍ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ເຊຕວເນ’’ຕິວຈນໍ ປຸຣິມສາມິປຣິກິຕ຺ຕນໍ, ‘‘ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ’’ຕິ ປຈ຺ຉິມສາມິປຣິກິຕ຺ຕນໍ. ກິເມເຕສໍ ປຣິກິຕ຺ຕເນ ປໂຍຊນນ຺ຕິ? ປຸຎ຺ຎກາມານໍ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິອາປຊ຺ຊນໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກປາສາທມາປເນ ຠູມິວິກ຺ກຍລທ຺ຘາ ອຏ຺ຐາຣສ ຫິຣຎ຺ຎໂກຏິໂຍ ອເນກໂກຏິອຄ຺ຆນກາ ຣຸກ຺ຂາ ຈ ເຊຕສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈາໂຄ, ຈຕຸປຎ຺ຎາສ ຫິຣຎ຺ຎໂກຏິໂຍ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ. ອິຕິ ເຕສໍ ປຣິກິຕ຺ຕເນນ ເອວໍ ປຸຎ຺ຎກາມາ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອຎ຺ເຎປິ ປຸຎ຺ຎກາເມ ເຕສໍ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິອາປຊ຺ຊເນ ນິໂຍເຊຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ຍທິ ຕາວ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ, ‘‘ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຖ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕິ, ‘‘ສາວຕ຺ຖິຍ’’ນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ອຸຠຍຕ຺ຖ ເອກໍ ສມຍໍ ວິຫຣິຕຸນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປເນຕໍ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ນນຸ ອໂວຈຸມ຺ຫ ‘‘ສມີປຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມວຈນ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ຄງ຺ຄາຍມຸນາທີນໍ ສມີເປ ໂຄຍູຖານິ ຈຣນ຺ຕານິ ‘‘ຄງ຺ຄາຍ ຈຣນ຺ຕິ, ຍມຸນາຍ ຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວມິຘາປິ ຍທິທໍ ສາວຕ຺ຖິຍາ ສມີເປ ເຊຕວນໍ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາໂມ, ຕຕ຺ຖ ວິຫຣນ຺ໂຕ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ’’ຕິ. ໂຄຈຣຄາມນິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຫິສ຺ສ ສາວຕ຺ຖິວຈນໍ, ປພ຺ພຊິຕານຸຣູປນິວາສຏ຺ຐານນິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ເສສວຈນໍ.

ຕຕ຺ຖ ສາວຕ຺ຖິກິຕ຺ຕເນນ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ຄຫຏ຺ຐານຸຄ຺ຄຫກຣຓໍ ທສ຺ເສຕິ, ເຊຕວນາທິກິຕ຺ຕເນນ ປພ຺ພຊິຕານຸຄ຺ຄຫກຣຓໍ. ຕຖາ ປຸຣິເມນ ປຈ຺ຈຍຄ຺ຄຫຓໂຕ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄວິວຊ຺ຊນໍ, ປຈ຺ຉິເມນ ວຕ຺ຖຸກາມປ຺ປຫານໂຕ ກາມສຸຂລ຺ລິການຸໂຍຄວິວຊ຺ຊນູປາຍໍ. ອຖ ວາ ປຸຣິເມນ ຈ ຘມ຺ມເທສນາຠິໂຍຄໍ, ປຈ຺ຉິເມນ ວິເວກາຘິມຸຕ຺ຕິໍ. ປຸຣິເມນ ກຣຸຓາຍ ອຸປຄມນໍ, ປຈ຺ຉິເມນ ປຎ຺ຎາຍ ອປຄມນໍ. ປຸຣິເມນ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕສຸຂນິປ຺ຜາທນາຘິມຸຕ຺ຕຕໍ, ປຈ຺ຉິເມນ ປຣຫິຕສຸຂກຣເຓ ນິຣຸປເລປຕໍ. ປຸຣິເມນ ຘມ຺ມິກສຸຂາປຣິຈ຺ຈາຄນິມິຕ຺ຕໍ ຜາສຸວິຫາຣໍ, ປຈ຺ຉິເມນ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມານຸໂຍຄນິມິຕ຺ຕໍ. ປຸຣິເມນ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸປກາຣພຫຸລຕໍ, ປຈ຺ຉິເມນ ເທວານໍ. ປຸຣິເມນ ໂລເກ ຊາຕສ຺ສ ໂລເກ ສໍວທ຺ຘຠາວໍ, ປຈ຺ຉິເມນ ໂລເກນ ອນຸປລິຕ຺ຕຕໍ. ປຸຣິເມນ ‘‘ເອກປຸຄ຺ຄໂລ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ພຫຸຊນສຸຂາຍ ໂລການຸກມ຺ປາຍ ອຕ຺ຖາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ. ກຕໂມ ເອກປຸຄ຺ຄໂລ? ຕຖາຄໂຕ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໑໗໐) ວຈນໂຕ ຍທຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕທຕ຺ຖປຣິທີປນໍ, ປຈ຺ຉິເມນ ຍຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕທນຸຣູປວິຫາຣປຣິທີປນໍ. ຠຄວາ ຫິ ປຐມໍ ລຸມ຺ພິນິວເນ, ທຸຕິຍໍ ໂພຘິມຓ຺ເຑຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວເນເຍວ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ເຕນສ຺ສ ວເນເຍວ ວິຫາຣໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ເທສກາລປຣິທີປນໍ. ຕຎ຺ຫິ ຍໍ ສມຍໍ ວິຫຣຕິ, ຕຕ຺ຣ ສມເຍ, ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ເຊຕວເນ ວິຫຣຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຊຕວເນຕິ ທີເປຕິ. ຠາສິຕພ຺ພຍຸຕ຺ເຕ ວາ ເທສກາເລ ທີເປຕິ. ນ ຫິ ຠຄວາ ອຍຸຕ຺ເຕ ເທເສ ກາເລ ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ‘‘ອກາໂລ ໂຂ ຕາວ ພາຫິຍາ’’ຕິອາທິ (ອຸທາ. ໑໐) ເຈຕ຺ຖ ສາຘກໍ. ໂຂຕິ ປທປູຣຓມຕ຺ເຕ ອວຘາຣຓຕ຺ເຖ ອາທິກາລຕ຺ເຖ ວາ ນິປາໂຕ. ຠຄວາຕິ ໂລກຄຣຸທີປນໍ. ຠິກ຺ຂູຕິ ກຖາສວນຍຸຕ຺ຕປຸຄ຺ຄລວຈນໍ. ອປິເຈຕ຺ຖ ‘‘ຠິກ຺ຂໂກຕິ ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂາຈຣິຍໍ ອຊ຺ຌຸປຄໂຕຕິ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໕໑໐; ປາຣາ. ໔໕) ນເຍນ ວຈນຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອາມນ຺ເຕສີຕິ ອາລປິ ອຠາສິ ສມ຺ໂພເຘສິ, ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປນ ຎາປເນປິ ປກ຺ໂກສເນປິ. ຠິກ຺ຂໂວຕິ ອາມນ຺ຕນາກາຣທີປນໍ. ເຕນ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂນສີລຕາຠິກ຺ຂນຘມ຺ມຕາຠິກ຺ຂເນສາຘຸກາຣິຕາທິຄຸຓໂຍຄສິທ຺ເຘນ ວຈເນນ ຫີນາຘິກຊນເສວິຕໍ ວຸຕ຺ຕິໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘຕທີນຠາວນິຄ຺ຄຫໍ ກໂຣຕິ. ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ອິມິນາ ຈ ກຣຸຓາວິປ຺ຜາຣໂສມ຺ມຫທຍນຍນນິປາຕປຸພ຺ພງ຺ຄເມນ ວຈເນນ ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ມຸຂາຠິມຸເຂ ກໂຣນ຺ໂຕ ເຕເນວ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາທີປເກນ ວຈເນນ ເນສໍ ໂສຕຸກມ຺ຍຕໍ ຊເນຕິ. ເຕເນວ ຈ ສມ຺ໂພຘນຕ຺ເຖນ ວຈເນນ ສາຘຸກສວນມນສິກາເຣປິ ເຕ ນິໂຍເຊຕິ. ສາຘຸກສວນມນສິກາຣາຍຕ຺ຕາ ຫິ ສາສນສມ຺ປຕ຺ຕິ.

ອປເຣສຸ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ກສ຺ມາ ຠິກ຺ຂູເຍວ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ເຈ? ເຊຏ຺ຐເສຏ຺ຐາສນ຺ນສທາສນ຺ນິຫິຕຠາຊນຠາວໂຕ. ສພ຺ພປຣິສສາຘາຣຓາ ຫິ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນາ. ປຣິສາຍ ຈ ເຊຏ຺ຐາ ຠິກ຺ຂູ ປຐມຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ, ເສຏ຺ຐາ ອນຄາຣິຍຠາວໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ຈຣິຍານຸວິຘາຍກຕ຺ຕາ ສກລສາສນປຏິຄ຺ຄາຫກຕ຺ຕາ ຈ, ອາສນ຺ນາ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ເນສຸ ສຕ຺ຖຸສນ຺ນິກຕ຺ຕາ, ສທາສນ຺ນິຫິຕາ ສຕ຺ຖຸສນ຺ຕິກາວຈຣຕ຺ຕາ, ຘມ຺ມເທສນາຍ ຈ ເຕ ເອວ ຠາຊນໍ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ກິມຕ຺ຖໍ ປນ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ປຐມໍ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ, ນ ຘມ຺ມເມວ ເທເສສີຕິ? ສຕິຊນນຕ຺ຖໍ. ປຣິສາຍ ຫິ ຠິກ຺ຂູ ອຎ຺ຎໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕາປິ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາປິ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕາປິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິກໂຣນ຺ຕາປິ ນິສິນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ອນາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ຘມ຺ເມ ເທສິຍມາເນ ‘‘ອຍໍ ເທສນາ ກິໍນິທານາ ກິໍປຈ຺ຈຍາ ກຕມາຍ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເທສິຕາ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ວິກ຺ເຂປໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ ວາ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍຸໍ. ເຕນ ເຕສໍ ສຕິຊນນຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ປຐມໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ.

ຠທນ຺ເຕຕິ ຄາຣວວຈນເມຕໍ, ສຕ຺ຖຸໂນ ປຏິວຈນທານໍ ວາ. ອປິເຈຕ຺ຖ ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ວທມາໂນ ຠຄວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາລປຕິ, ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ວທມານາ ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຈ຺ຈາລປນ຺ຕິ. ຕຖາ ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ຠຄວາ ອາຠາສຕິ, ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ປຈ຺ຈາຠາສນ຺ຕິ. ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ປຏິວຈນໍ ທາເປຕິ, ຠທນ຺ເຕຕິ ປຏິວຈນໍ ເທນ຺ຕິ. ເຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ເຍ ຠຄວາ ອາມນ຺ເຕສິ. ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸນ຺ຕິ ຠຄວໂຕ ອາມນ຺ຕນໍ ປຏິອສ຺ໂສສຸໍ, ອຠິມຸຂາ ຫຸຕ຺ວາ ສຸຓິໍສຸ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິໍສຸ ປຏິຄ຺ຄເຫສຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈາຕິ ຠຄວາ ເອຕໍ ອິທານິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສກລສຸຕ຺ຕໍ ອໂວຈ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ຍໍ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ກມລກຸວລຍຸຊ຺ຊລວິມລສາທຸຣສສລິລາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ສຸຂາວຕຣຓຕ຺ຖໍ ນິມ຺ມລສິລາຕລຣຈນວິລາສໂສປານໍ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓມຸຕ຺ຕາຊາລສທິສວາລິກາກິຓ຺ຓປຓ຺ຑຣຠູມິຠາຄໍ ຕິຕ຺ຖໍ ວິຍ, ສຸວິຠຕ຺ຕຠິຕ຺ຕິວິຈິຕ຺ຣເວທິກາປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ນກ຺ຂຕ຺ຕປຖໍ ຜຸສິຕຸກາມຕາຍ ວິຍ, ວິຊມ຺ຠິຕສມຸສ຺ສຍສ຺ສ ປາສາທວຣສ຺ສ ສຸຂາໂຣຫຓຕ຺ຖໍ ທນ຺ຕມຍສຓ຺ຫມຸທຸຜລກກຎ຺ຈນລຕາວິນທ຺ຘມຓິຄຓປ຺ປຠາສມຸທຍຸຊ຺ຊລໂສຠໍ ໂສປານໍ ວິຍ, ສຸວຓ຺ຓວລຍນູປຸຣາທິສງ຺ຆຏ຺ຏນສທ຺ທສມ຺ມິສ຺ສິຕກຖິຕຫສິຕມຘຸຣສ຺ສຣເຄຫຊນວິຈຣິຕສ຺ສ ອຸຬາຣິສ຺ສຣິຍວິຠວໂສຠິຕສ຺ສ ມຫາຆຣສ຺ສ ສຸຂປ຺ປເວສນຕ຺ຖໍ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຓິມຸຕ຺ຕາປວາຬາທິຊຸຕິວິສທວິຊ຺ໂຊຕິຕສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕວິສາລທ຺ວາຣກວາຏໍ ມຫາທ຺ວາຣໍ ວິຍ ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊນສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ພຸທ຺ຘານໍ ເທສນາຎາຓຄມ຺ຠີຣຠາວສໍສູຈກສ຺ສ ອິມສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຂາວຄາຫຓຕ຺ຖໍ ກາລເທສເທສກປຣິສາປເທສປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ນິທານໍ ຠາສິຕໍ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ສມຕ຺ຕາ.

ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ປຎ຺ຈາຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ອິມານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຘມ຺ມນິທສ຺ສນໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍຏ຺ໂຐ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໘໕. ອິທານິ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວິສຸທ຺ຘິຠາວນາວິຘານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ອິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ອສ຺ສທ຺ເຘຕິ ຕີສຸ ຣຕເນສຸ ສທ຺ຘາວິຣຫິເຕ. ສທ຺ເຘຕິ ຕີສຸ ຣຕເນສຸ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ເນ. ເສວໂຕຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ເສວນ຺ຕສ຺ສ. ຠຊໂຕຕິ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ. ປຍິຣຸປາສໂຕຕິ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຸປນິສີທນ຺ຕສ຺ສ. ປສາທນີເຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕຕິ ປສາທຊນເກ ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸຓປຏິສໍຍຸຕ຺ເຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ. ກຸສີເຕຕິ ກຸຈ຺ຉິເຕນ ອາກາເຣນ ສີທນ຺ຕີຕິ ກຸສີທາ, ກຸສີທາ ເອວ ກຸສີຕາ. ເຕ ກຸສີເຕ. ສມ຺ມປ຺ປຘາເນຕິ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘກວີຣິຍປຏິສໍຍຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ. ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີຕິ ນຏ຺ຐສ຺ສຕິເກ. ສຕິປຏ຺ຐາເນຕິ ສຕິປຏ຺ຐານາຘິກາຣເກ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ. ຌານວິໂມກ຺ເຂຕິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານອຏ຺ຐວິໂມກ຺ຂຕິວິຘວິໂມກ຺ຂາຘິກາຣເກ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ. ທຸປ຺ປຎ຺ເຎຕິ ນິປ຺ປຎ຺ເຎ, ປຎ຺ຎາຠາວໂຕ ວາ ທຸຏ຺ຐາ ປຎ຺ຎາ ເອເຕສນ຺ຕິ ທຸປ຺ປຎ຺ຎາ. ເຕ ທຸປ຺ປຎ຺ເຎ. ຄມ຺ຠີຣຎາຓຈຣິຍນ຺ຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ເຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ, ຎາຓກຖາສທິເສ ວາ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕກ຺ຂນ຺ເຘຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໂກຏ຺ຐາເສ. ອສ຺ສທ຺ຘິຍນ຺ຕິອາທີສຸ ອສ຺ສທ຺ຘິຍນ຺ຕິ ອສ຺ສທ຺ຘຠາວໍ. ອສ຺ສທ຺ຘິເຍ ອາທີນວທສ຺ສາວີ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ, ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິເຍ ອານິສໍສທສ຺ສາວີ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຊຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸ. ໂກສຊ຺ຊນ຺ຕິ ກຸສີຕຠາວໍ. ປມາທນ຺ຕິ ສຕິວິປ຺ປວາສໍ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘຕຠາວໍ, ວິກ຺ເຂປນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຫີນຕ຺ຕາຕິ ອປ຺ປນາວເສນ ຌານປາຣິປູຣິຍາ ປຫີນຕ຺ຕາ. ສຸປ຺ປຫີນຕ຺ຕາຕິ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວເສນ ວິປສ຺ສນາປາຣິປູຣິຍາ ສຸຏ຺ຐຸ ປຫີນຕ຺ຕາ. ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ ສຸຠາວິຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕກ຺ກເມເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ວິປສ຺ສນາຍ ຫິ ວິປກ຺ຂວເສນ ປຫີນຕ຺ຕາ ‘‘ສຸປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາເຍວ ຈ ‘‘ສຸຠາວິຕ’’ນ຺ຕິ, ນ ຕຖາ ຌາເນນ. ຍສ຺ມາ ປນ ປຫາຕພ຺ພານໍ ປຫາເນນ ຠາວນາສິທ຺ຘິ, ຠາວນາສິທ຺ຘິຍາ ຈ ປຫາຕພ຺ພານໍ ປຫານສິທ຺ຘິ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຍມກໍ ກຕ຺ວາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ.

໑໘໖. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວາເຣ ຠາວິຕານິ ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານິ ຈາຕິ ຠາວິຕານໍເຍວ ສຸຠາວິຕຕາ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈາຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານໍເຍວ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຜລກ຺ຂເຓ ມຄ຺ຄກິຈ຺ຈນິພ຺ພຕ຺ຕິວເສນ ຠາວິຕຕາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ສມຸຈ຺ເຉທວິສຸທ຺ຘິໂຍຕິ ມຄ຺ຄວິສຸທ຺ຘິໂຍເຍວ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິສຸທ຺ຘິໂຍຕິ ຜລວິສຸທ຺ຘິໂຍ ເອວ.

ອິທານິ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕວິຘານານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ກາຣກປຸຄ຺ຄລວເສນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຕິນໍ ປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສວເນນ ພຸທ຺ໂຘຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໂຕ ຘມ຺ມກຖາສວເນນ ຈຕຸສຈ຺ຈໍ ພຸທ຺ຘວາ, ຎາຕວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ. ຠາວນາຠິສມຍວເສນ ຫິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ຜລກ຺ຂເຓ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ໂຫຕິ. ອຏ຺ຐນ຺ນມ຺ປິ ອຣິຍານໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສາວກຕ຺ຕາ ວິເສເສຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕຜລຏ຺ຐເມວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຂີຓາສໂວຕິ ອາຫ. ໂສເຍວ ຫິ ສພ຺ພກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິຍາ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອິຕເຣປິ ປນ ຕໍຕໍມຄ຺ຄກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິຍາ ປຣິຍາເຍນ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ ເອວ. ຕສ຺ມາ ເອວ ຈ ຈຕູສຸ ຜລກ຺ຂເຓສຸ ‘‘ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານິ ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານິ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ເຕສໍ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນາ ອຕ຺ຖິເຍວ, ຕສ຺ມາ ເຕ ນ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ. ສຍໍ ຠູຕຏ຺ເຐນາຕິ ອນາຈຣິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ສຍເມວ ອຣິຍາຍ ຊາຕິຍາ ຠູຕຏ຺ເຐນ ຊາຕຏ຺ເຐນ ຠຄວາ. ໂສປິ ຫິ ຠາວນາສິທ຺ຘິວເສນ ຜລກ຺ຂເຓ ສຍມ຺ຠູ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສຍໍ ຠູຕຏ຺ເຐນ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ. ອປ຺ປເມຍ຺ຍຏ຺ເຐນາຕິ ອນນ຺ຕຄຸຓໂຍຄໂຕ ປມາເຓຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຏ຺ເຐນ. ຠຄວາ ຜລກ຺ຂເຓ ຠາວນາສິທ຺ຘິໂຕ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍຕິ. ຕສ຺ມາເຍວ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ.

ປຐມສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ທຸຕິຍສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໘໗. ປຸນ ອຎ຺ຎໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຘານໍ ນິທ຺ທິສິຕຸກາໂມ ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິກໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ຫິ ເກຈີຕິ ອນວເສສປຣິຍາທານໍ, ຫິ-ກາໂຣ ປທປູຣຓມຕ຺ເຕ ນິປາໂຕ. ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາຕິ ໂລກໂວຫາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມຸທຍນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍໍ. ອຕ຺ຖງ຺ຄມນ຺ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອຠາວຄມນໍ, ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອນຸປ຺ປາທໍ ວາ. ອສ຺ສາທນ຺ຕິ ອານິສໍສໍ. ອາທີນວນ຺ຕິ ໂທສໍ. ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ນິຄ຺ຄມນໍ. ຍຖາຠູຕນ຺ຕິ ຍຖາສຠາວໍ. ສມເຓສູຕິ ສມິຕປາເປສຸ. ສມຓສມ຺ມຕາຕິ ນ ມຍາ ສມຓາຕິ ສມ຺ມຕາ. ‘‘ສມ຺ມຕາ’’ຕິ ວຕ຺ຕມານກາລວເສນ ວຸຈ຺ຈມາເນ ສທ຺ທລກ຺ຂຓວເສນ ‘‘ເມ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສາມິວຈນເມວ ໂຫຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສູຕິ ພາຫິຕປາເປສຸ. ສາມຎ຺ຎຕ຺ຖນ຺ຕິ ສມຓຠາວສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ. ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎຕ຺ຖນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຠາວສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ. ທ຺ວເຍນາປິ ອຣຫຕ຺ຕຜລເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ສາມຎ຺ຎຕ຺ຖນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຕີຓິ ຜລານິ. ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ. ສາມຎ຺ຎພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ຫິ ອຣິຍມຄ຺ໂຄເຍວ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມຕິ ປຈ຺ຈກ຺ເຂເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ. ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕນາເຍວ ອຘິເກນ ຎາເຓນ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ. ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊາຕິ ປາປຸຓິຕ຺ວາ, ນິປ຺ຜາເທຕ຺ວາ ວາ.

໑໘໘. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທເສ ປຐມໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສມຸທຍາທີນໍ ປເຠທຄຓນໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຸນ ປເຠທຄຓນາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ. ຕຕ຺ຖ ອສີຕິສຕນ຺ຕິ ອສີຕິອຸຕ຺ຕຣໍ ສຕໍ. ປຓ຺ຑິເຕຫິ ‘‘ອສີຕິສຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອາກາເຣຫີຕິ ໂຍຊນາ.

ປຸນ ປເຠທຄຓນາປຸຈ຺ຉາປຸພ຺ພງ຺ຄເມ ຄຓນານິທ຺ເທເສ ອຘິໂມກ຺ຂຕ຺ຖາຍາຕິ ອຘິມຸຈ຺ຈນຕ຺ຖາຍ ສທ຺ທຫນຕ຺ຖາຍ. ອາວຊ຺ຊນາຍ ສມຸທໂຍຕິ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມຸທໂຍ. ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ສມຸທໂຍຕິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ, ສທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມີຕິ ປຸພ຺ພຠາຄາວຊ຺ຊນໍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ, ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍຊວນສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນໍ ປຐມສ຺ສ ຊວນສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ທຸຕິຍຊວນາທີນໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ. ອຘິໂມກ຺ຂວເສນາຕິ ຉນ຺ທສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອຘິໂມກ຺ຂວເສນ. ຉນ຺ທສ຺ສ ສມຸທໂຍຕິ ປຸພ຺ພຠາຄາວຊ຺ຊນປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຘິໂມກ຺ຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ເຍວາປນກຠູຕສ຺ສ ຘມ຺ມຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ສມຸທໂຍ. ໂສ ປນ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຉນ຺ທາຘິປຕິກາເລ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ຈ ໂຫຕິ, ໂສເຍວ ທຸຕິຍສ຺ສ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍາເສວນນຕ຺ຖິວິຄຕວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອິມິນາວ ນເຍນ ມນສິກາຣສ຺ສປິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ເກວລຎ຺ເຫຕ຺ຖ ມນສິກາໂຣຕິ ສາຣຓລກ຺ຂໂຓ ເຍວາປນກມນສິກາໂຣ. ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍຕາ ປນສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍເຍວ ຄຫຓໍ ພລວປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ວເສນາຕິ ຠາວນາຠິວຸທ຺ຘິຍາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ວເສນ. ເອກຕ຺ຕຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອກາຣມ຺ມເຓ ອຈລຠາເວນ ຠຸສໍ ຐານໍ ອຸປຣູປຣິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເສສິນ຺ທ຺ຣິຍານິປິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອວເມເກກສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມຸທຍາຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວີສຕິ ສມຸທຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຸນ ຈຕຸນ຺ນໍ ສມຸທຍານໍ ເອເກກສ຺ມິໍ ສມຸທເຍ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວີສຕິ ສມຸທຍາ ວຸຕ຺ຕາ. ປຐມວີສຕິ ນານາມຄ຺ຄວເສນ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ທຸຕິຍວີສຕິ ເອກມຄ຺ຄວເສນ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ຈຕ຺ຕາລີສ ອາກາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖງ຺ຄມວາໂຣປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ປນ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘາ ປຏິລາຠຕ຺ຖງ຺ຄໂມ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນາຍ ປຣິຫີນສ຺ສ ປຏິລທ຺ຘປຣິຫານິ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ, ຜລປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ. ເອກຕ຺ຕອນຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອກຕ຺ເຕ ອນຸປຏ຺ຐານໍ.

ກ. ອສ຺ສາທນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໘໙. ອສ຺ສາທນິທ຺ເທເສ ອສ຺ສທ຺ຘິຍສ຺ສ ອນຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອສ຺ສທ຺ເຘ ປຸຄ຺ຄເລ ປຣິວຊ຺ຊຍໂຕ ສທ຺ເຘ ປຸຄ຺ຄເລ ເສວໂຕ ປສາທນີຍສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ຕຕ຺ຖ ໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ພຫຸລີກໂຣໂຕ ຈ ອສ຺ສທ຺ຘິຍສ຺ສ ອນຸປຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ອສ຺ສທ຺ຘິຍປຣິຬາຫສ຺ສ ອນຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສທ຺ຘສ຺ສ ສທ຺ຘາກຖາຍ ປວຕ຺ຕມານາຍ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ອສ຺ສທ຺ຘິຍປຣິຬາໂຫ. ອຘິໂມກ຺ຂຈຣິຍາຍ ເວສາຣຊ຺ຊນ຺ຕິ ສທ຺ຘາວຕ຺ຖຸວເສນ ວາ ຠາວນາຍ ວາ ວສິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ຘາປວຕ຺ຕິຍາ ວິສາຣທຠາໂວ ໂຫຕິ. ສນ຺ໂຕ ຈ ວິຫາຣາຘິຄໂມຕິ ສມຖສ຺ສ ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ວາ ປຏິລາໂຠ. ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຈຕສິກສຸຂຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ໂສມນສ຺ສວຈນໍ. ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສມຸຏ຺ຐິຕປຓີຕຣູປຜຸຏ຺ຐກາຍສ຺ສ ກາຍິກສຸຂມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິເຍວ. ສຸຂໂສມນສ຺ສສ຺ສ ປຘານສ຺ສາທຕ຺ຕາ ‘‘ອຍໍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອສ຺ສາໂທ’’ຕິ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາວ ນເຍນ ເສສິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສາທາປິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຂ. ອາທີນວນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໙໐. ອາທີນວນິທ຺ເທເສ ອນິຈ຺ຈຏ຺ເຐນາຕິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອນິຈ຺ຈຏ຺ເຐນ. ໂສ ອນິຈ຺ຈຏ຺ໂຐ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອາທີນໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິຕຣທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິເມ ສມຸທຍຕ຺ຖງ຺ຄມສ຺ສາທາທີນວາ ໂລກິຍອິນ຺ທ຺ຣິຍານເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຄ. ນິສ຺ສຣຓນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໙໑. ນິສ຺ສຣຓນິທ຺ເທເສ ອຘິໂມກ຺ຂຏ຺ເຐນາຕິອາທີສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຎ຺ຈວີສຕິ ນິສ຺ສຣຓານິ ມຄ຺ຄຜລວເສນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ. ຕຕ຺ຖ ຕໂຕ ປຓີຕຕຣສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ປຏິລາຠາຕິ ຕໂຕ ວິປສ຺ສນາກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຓີຕຕຣສ຺ສ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ປຏິລາຠວເສນ. ປຸຣິມຕຣສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາ ນິສ຺ສຏໍ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຸຣິມຕຣໂຕ ວິປສ຺ສນາກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິມິນາວ ນເຍນ ຜລກ຺ຂເຓ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍມ຺ປິ ອຸຠຍຕ຺ຖ ເສສິນ຺ທ຺ຣິຍານິປິ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ.

໑໙໒. ປຸພ຺ພຠາເຄ ປຎ຺ຈຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫີຕິ ປຐມຊ຺ຌານູປຈາເຣ ປຎ຺ຈຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ປຐມຊ຺ຌານາທິອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິວເສນ ອຏ຺ຐ ນິສ຺ສຣຓານິ, ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທິອຏ຺ຐາຣສມຫາວິປສ຺ສນາວເສນ ອຏ຺ຐາຣສ ນິສ຺ສຣຓານິ, ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄາທິວເສນ ອຏ຺ຐ ໂລກຸຕ຺ຕຣນິສ຺ສຣຓານິ. ເອວໍ ຌານສມາປຕ຺ຕິມຫາວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜລວເສນ ຈຕຸຕ຺ຕິໍສ ນິສ຺ສຣຓານິ ປຸຣິມປຸຣິມສມຕິກ຺ກມໂຕ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ. ເນກ຺ຂມ຺ເມ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິອາທີນິ ປນ ສຕ຺ຕຕິໍສ ນິສ຺ສຣຓານິ ປຏິປກ຺ຂປຫານວເສນ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ. ຕຕ຺ຖ ເນກ຺ຂມ຺ມາທີສຸ ສຕ຺ຕສຸ ສຕ຺ຕ ນິສ຺ສຣຓານິ ອຸປຈາຣຠູມິວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ, ຜລານິ ປນ ປຏິປກ຺ຂປຫານາຠາວໂຕ ນ ວຸຕ຺ຕານິ.

໑໙໓. ທິຏ຺ເຐກຏ຺ເຐຫີຕິ ຍາວ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄາ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຫ ເອກສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ຐິຕາຕິ ທິຏ຺ເຐກຏ຺ຐາ. ເຕຫິ ທິຏ຺ເຐກຏ຺ເຐຫິ. ໂອຬາຣິເກຫີຕິ ຖູເລຫິ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາເທຫິ. ອຓຸສຫຄເຕຫີຕິ ສຸຂຸມຠູເຕຫິ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາເທຫິເຍວ. ສພ຺ພກິເລເສຫີຕິ ຣູປຣາຄາທີຫິ. ເຕສຸ ຫິ ປຫີເນສຸ ສພ຺ພກິເລສາ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສພ຺ພກິເລເສຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຖານິ ປເນຕ຺ຖ ປທານິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວາຕິ. ສພ຺ເພສຎ຺ເຎວ ຂີຓາສວານໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ‘‘ອຘິໂມກ຺ຂຏ຺ເຐນາ’’ຕິອາທີສຸ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຐາເນສຸ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສາວການໍ ຂີຓາສວານໍ ຍຖາໂຍຄໍ ຕໂຕ ຕໂຕ ນິສ຺ສຏານິ ໂຫນ຺ຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ ຍຖາໂຍຄໍ ຂີຓາສວວເສນ ວຸຕ຺ຕາ.

ກຖໍ ປເນຕານິ ນິສ຺ສຣຓານິ ອສີຕິສຕໍ ໂຫນ຺ຕີຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ມຄ຺ຄຜລວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ ປຎ຺ຈວີສຕິ, ສມຕິກ຺ກມວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ ຈຕຸຕ຺ຕິໍສ, ປຏິປກ຺ຂວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ ສຕ຺ຕຕິໍສາຕິ ປຐມວາເຣ ສພ຺ພານິ ຉນ຺ນວຸຕິ ນິສ຺ສຣຓານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເອຕານິເຍວ ທຸຕິຍວາເຣ ຂີຓາສວານໍ ວເສນ ທ຺ວາທສສຸ ອປນີເຕສຸ ຈຕຸຣາສີຕິ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ປຸຣິມານິ ຉນ຺ນວຸຕິ, ອິມານິ ຈ ຈຕຸຣາສີຕີຕິ ອສີຕິສຕໍ ໂຫນ຺ຕິ. ກຕມານິ ປນ ທ຺ວາທສ ຂີຓາສວານໍ ອປເນຕພ຺ພານິ? ສມຕິກ຺ກມໂຕ ວຸຕ຺ເຕສຸ ມຄ຺ຄຜລວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ ອຏ຺ຐ ນິສ຺ສຣຓານິ, ປຏິປກ຺ຂໂຕ ວຸຕ຺ເຕສຸ ມຄ຺ຄວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ອິມານິ ທ຺ວາທສ ອປເນຕພ຺ພານິ. ອຣຫຕ຺ຕຜລວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ ກສ຺ມາ ອປເນຕພ຺ພານີຕິ ເຈ? ສພ຺ພປຐມໍ ວຸຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ນິສ຺ສຣຓານໍ ມຄ຺ຄຜລວເສເນວ ລພ຺ຠນໂຕ. ອຣຫຕ຺ຕຜລວເສນ ນິສ຺ສຣຓານິ ວຸຕ຺ຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ເຫຏ຺ຐິມໍ ເຫຏ຺ຐິມໍ ປນ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອຸປຣິມາ ອຸປຣິມາ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິເຍວາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຕີຓິປິ ຜລານິ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິເຍວ. ຌານສມາປຕ຺ຕິວິປສ຺ສນາເນກ຺ຂມ຺ມາທີນິ ຈ ກິຣິຍາວເສນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈປິ ເຈຕານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຸພ຺ພເມວ ປຏິປກ຺ຂານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕາ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ນິສ຺ສຏາເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

ທຸຕິຍສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຕຕິຍສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໙໔. ປຸນ ອຎ຺ຎໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຘານໍ ນິທ຺ທິສິຕຸກາໂມ ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ເຄສູຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສໂຕ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ໂສຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ຠຸສໍ ປາປຸຓນໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄານິ ສມ຺ຠາຣານິ ໂສຕາປຕ຺ຕິອງ຺ຄານິ. ໂສຕາປນ຺ນຕາຍ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິລາຠອງ຺ຄານິ. ສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ ໂສຕາປຕ຺ຕິອງ຺ຄໍ, ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິອງ຺ຄໍ, ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ໂສຕາປຕ຺ຕິອງ຺ຄໍ, ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປຕ຺ຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິອງ຺ຄໍ, ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ໂສຕາປຕ຺ຕິອງ຺ຄານິ. ເສສາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາ ເອວ. ອິທຎ຺ຈ ອິເມສໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ສກວິສເຍ ເຊຏ຺ຐກຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕາ ຣາຊາຕິຣາຊປຎ຺ຈເມສຸ ສຫາເຍສຸ ‘‘ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວີຖິໍ ໂອຕິຓ຺ເຓສຸ ເອກສ຺ສ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເຄຫໍ ຄຕກາເລ ອິຕເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທນ຺ຕິ, ເຄຫສາມິໂກວ ‘‘ອິເມສໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ເທຖ, ອິເມສໍ ຄນ຺ຘມາລາລງ຺ກາຣາທີນິ ເທຖາ’’ຕິ ເຄເຫ ວິຈາເຣຕິ, ທຸຕິຍສ຺ສ ຕຕິຍສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ເຄຫໍ ຄຕກາເລ ອິຕເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທນ຺ຕິ, ເຄຫສາມິໂກວ ‘‘ອິເມສໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ເທຖ, ອິເມສໍ ຄນ຺ຘມາລາລງ຺ກາຣາທີນິ ເທຖາ’’ຕິ ເຄເຫ ວິຈາເຣຕິ, ອຖ ສພ຺ພປຈ຺ຉາ ຣຎ຺ໂຎ ເຄຫໍ ຄຕກາເລ ກິຎ຺ຈາປິ ຣາຊາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອິສ຺ສໂຣວ, ອິມສ຺ມິໍ ປນ ກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫເຍວ ‘‘ອິເມສໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ເທຖ, ອິເມສໍ ຄນ຺ຘມາລາລງ຺ກາຣາທີນິ ເທຖາ’’ຕິ ວິຈາເຣຕິ, ເອວເມວ ສທ຺ຘາປຎ຺ຈມເກສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ເຕສຸ ສຫາເຍສຸ ເອກໂຕ ວີຖິໍ ໂອຕຣນ຺ເຕສຸ ວິຍ ເອກາຣມ຺ມເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນສຸປິ ຍຖາ ປຐມສ຺ສ ເຄເຫ ອິຕເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທນ຺ຕິ, ເຄຫສາມິໂກວ ວິຈາເຣຕິ, ເອວໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິອງ຺ຄານິ ປຕ຺ວາ ອຘິໂມກ຺ຂລກ຺ຂຓໍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍເມວ ເຊຏ຺ຐກໍ ໂຫຕິ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ, ເສສານິ ຕທນ຺ວຍານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ທຸຕິຍສ຺ສ ເຄເຫ ອິຕເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທນ຺ຕິ, ເຄຫສາມິໂກວ ວິຈາເຣຕິ, ເອວໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານານິ ປຕ຺ວາ ປຄ຺ຄຫຓລກ຺ຂຓໍ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍເມວ ເຊຏ຺ຐກໍ ໂຫຕິ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ, ເສສານິ ຕທນ຺ວຍານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ຕຕິຍສ຺ສ ເຄເຫ ອິຕເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທນ຺ຕິ, ເຄຫສາມິໂກວ ວິຈາເຣຕິ, ເອວໍ ສຕິປຏ຺ຐານານິ ປຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐານລກ຺ຂຓໍ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍເມວ ເຊຏ຺ຐກໍ ໂຫຕິ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ, ເສສານິ ຕທນ຺ວຍານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ເຄເຫ ອິຕເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທນ຺ຕິ, ເຄຫສາມິໂກວ ວິຈາເຣຕິ, ເອວໍ ຌານານິ ປຕ຺ວາ ອວິກ຺ເຂປລກ຺ຂຓໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍເມວ ເຊຏ຺ຐກໍ ໂຫຕິ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ, ເສສານິ ຕທນ຺ວຍານິ ໂຫນ຺ຕິ. ສພ຺ພປຈ຺ຉາ ຣຎ຺ໂຎ ເຄຫໍ ຄຕກາເລ ປນ ຍຖາ ອິຕເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທນ຺ຕິ, ຣາຊາວ ວິຈາເຣຕິ, ເອວໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ປຕ຺ວາ ປຊານນລກ຺ຂຓໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍເມວ ເຊຏ຺ຐກໍ ໂຫຕິ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ, ເສສານິ ຕທນ຺ວຍານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

ກ. ປເຠທຄຓນນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໙໕. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ສ ປເຠທຄຓນາປຸຈ຺ຉາປຸພ຺ພງ຺ຄເມວ ປເຠທຄຓນນິທ຺ເທເສ ສປ຺ປຸຣິສສໍເສເວຕິ ໂສຠນານໍ ປຸຣິສານໍ ສມ຺ມາ ເສວເນ. ອຘິໂມກ຺ຂາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ເຐນາຕິ ອຘິໂມກ຺ຂສງ຺ຂາເຕນ ເສສິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອຘິປຕິຠາວຏ຺ເຐນ, ເສສິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຏ຺ເຐນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສທ຺ຘມ຺ມສວເນຕິ ສຕໍ ຘມ຺ໂມ, ໂສຠໂນ ວາ ຘມ຺ໂມຕິ ສທ຺ຘມ຺ໂມ. ຕສ຺ສ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສວເນ. ໂຍນິໂສມນສິກາເຣຕິ ອຸປາເຍນ ມນສິກາເຣ. ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປຕ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ນວ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ ອນຸຄໂຕ ຘມ຺ໂມ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ໂມ, ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິ ປຏິປຊ຺ຊນໍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປຕ຺ຕິ. ສມ຺ມປ຺ປຘານາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຂ. ຈຣິຍາວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໙໖. ຈຣິຍາວາເຣປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເກວລໍ ປຐມວາໂຣ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຸປ຺ປາທນກາລວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ, ຈຣິຍາວາໂຣ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອາເສວນກາລວເສນ ຈ ປາຣິປູຣິກາລວເສນ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ. ຈຣິຍາ ປກຕິ ອຸສ຺ສນ຺ນຕາຕິ ຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ.

ຈາຣວິຫາຣນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໙໗. ອິທານິ ຈຣິຍາສມ຺ພນ຺ເຘເນວ ຈາຣວິຫາຣນິທ຺ເທສວເສນ ອປເຣນ ປຣິຍາເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຘານໍ ນິທ຺ທິສິຕຸກາໂມ ຈາໂຣ ຈ ວິຫາໂຣ ຈາຕິອາທິກໍ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ນິທ຺ເທສມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ເທເສ ຕາວ ຍຖາ ຈຣນ຺ຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎູ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຄມ຺ຠີເຣສຸ ຐາເນສຸ ໂອກປ຺ເປຍ຺ຍຸໍ – ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ປຕ຺ໂຕ ວາ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ ວາຕິ, ຕຖາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈາໂຣ ຈ ວິຫາໂຣ ຈ ວິຎ຺ຎູຫິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ອນຸພຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ປຏິວິທ຺ໂຘຕິ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຸທ຺ເທສນິທ຺ເທເສ ຈຣິຍາ ຈາໂຣເຍວ. ຈາໂຣ ຈຣິຍາຕິ ຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຈາໂຣ’’ຕິປທສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ‘‘ຈຣິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຣິຍາປຖຈຣິຍາຕິ ອິຣິຍາປຖານໍ ຈຣິຍາ, ປວຕ຺ຕນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອາຍຕນຈຣິຍາ ປນ ອາຍຕເນສຸ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎານໍ ຈຣິຍາ. ປຕ຺ຕີຕິ ຜລານິ. ຕານິ ຫິ ປາປຸຓິຍນ຺ຕີຕິ ‘‘ປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ສຕ຺ຕໂລກສ຺ສ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກາ ອຕ຺ຖາ ໂລກຕ຺ຖາຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ.

ອິທານິ ຕາສໍ ຈຣິຍານໍ ຠູມິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຈຕູສຸ ອິຣິຍາປເຖສູຕິອາທິມາຫ. ສຕິປຏ຺ຐາເນສູຕິ ອາຣມ຺ມຓສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ. ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸປິ ວຸຈ຺ຈມາເນສຸ ສຕິໂຕ ອນຎ຺ຎານິ ໂວຫາຣວເສນ ອຎ຺ຎານິ ວິຍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣິຍສຈ຺ເຈສູຕິ ປຸພ຺ພຠາຄໂລກິຍສຈ຺ຈຎາເຓນ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ສຈ຺ຈປຣິຄ຺ຄຫວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣິຍມຄ຺ເຄສຸ ສາມຎ຺ຎຜເລສູຕິ ຈ ໂວຫາຣວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ປເທເສຕິ ໂລກຕ຺ຖຈຣິຍາຍ ເອກເທເສ. ນິປ຺ປເທສໂຕ ຫິ ໂລກຕ຺ຖຈຣິຍໍ ພຸທ຺ຘາ ເອວ ກໂຣນ຺ຕິ. ປຸນ ຕາ ເອວ ຈຣິຍາໂຍ ກາຣກປຸຄ຺ຄລວເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຓິຘິສມ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຓິຘິສມ຺ປນ຺ນາ ນາມ ອິຣິຍາປຖານໍ ສນ຺ຕຕ຺ຕາ ອິຣິຍາປຖຄຸຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ປນ຺ນາ ອກມ຺ປິຕອິຣິຍາປຖາ ຠິກ຺ຂຸຠາວານຸຣູເປນ ສນ຺ເຕນ ອິຣິຍາປເຖນ ສມ຺ປນ຺ນາ. ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣານນ຺ຕິ ຈກ຺ຂາທີສຸ ຉສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວິສເຍ ປວຕ຺ຕເອເກກທ຺ວາຣວເສນ ຄຸຕ຺ຕໍ ທ຺ວາຣໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣາ. ເຕສໍ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣານໍ. ທ຺ວາຣນ຺ຕິ ເຈຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທ຺ວາຣວເສນ ຈກ຺ຂາທໂຍ ເອວ. ອປ຺ປມາທວິຫາຣີນນ຺ຕິ ສີລາທີສຸ ອປ຺ປມາທວິຫາຣວຕໍ. ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາຍ ປາທກຠາເວນ ອຘິຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຕໍ ສມາຘິມນຸຍຸຕ຺ຕານໍ. ພຸທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ນາມຣູປວວຕ຺ຖານໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ໂຄຕ຺ຣຠຸ, ຕາວ ປວຕ຺ເຕນ ຎາເຓນ ສມ຺ປນ຺ນານໍ. ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນານນ຺ຕິ ຈຕຸມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ. ອຘິຄຕຜລານນ຺ຕິ ຈຕຸຜລກ຺ຂເຓ.

ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕຕິ ອຘິໂມກ຺ຂໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ສທ຺ຘາຍ ຈຣຕີຕິ ສທ຺ຘາວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ. ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕຕິ ຈຕຸສມ຺ມປ຺ປຘານວີຣິເຍນ ປທຫນ຺ໂຕ. ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕຕິ ສຕິຍາ ອາຣມ຺ມຓໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ. ອວິກ຺ເຂປໍ ກໂຣນ຺ໂຕຕິ ສມາຘິວເສນ ວິກ຺ເຂປໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ. ປຊານນ຺ໂຕຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈປຊານນປຎ຺ຎາຍ ປກາເຣນ ຊານນ຺ໂຕ. ວິຊານນ຺ໂຕຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຊວນປຸພ຺ພງ຺ຄເມນ ອາວຊ຺ຊນວິຎ຺ຎາເຓນ ອາຣມ຺ມຓໍ ວິຊານນ຺ໂຕ. ວິຎ຺ຎາຓຈຣິຍາຍາຕິ ອາວຊ຺ຊນວິຎ຺ຎາຓຈຣິຍວເສນ. ເອວໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສາຕິ ສຫຊວນາຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຈຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ. ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອາຍາເປນ຺ຕີຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາວເສນ ປວຕ຺ຕາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠຸສໍ ຍາເປນ຺ຕິ, ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຍຕນຈຣິຍາຍາຕິ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຠຸສໍ ຍຕນຈຣິຍາຍ, ຆຏນຈຣິຍາຍ ປວຕ຺ຕນຈຣິຍາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວິເສສມຘິຄຈ຺ຉຕີຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນຕທງ຺ຄສມຸຈ຺ເຉທປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວເສນ ວິເສສໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ. ທສ຺ສນຈຣິຍາທໂຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເຍວ.

ສທ຺ຘາຍ ວິຫຣຕີຕິອາທີສຸ ສທ຺ຘາທິສມງ຺ຄິສ຺ສ ອິຣິຍາປຖວິຫາໂຣ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອນຸພຸທ຺ໂຘຕິ ອນຸມານພຸທ຺ຘິຍາ. ປຏິວິທ຺ໂຘຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂພຸທ຺ຘິຍາ. ຍສ຺ມາ ອຘິໂມກ຺ຂຏ຺ຐາທີສຸ ອນຸພຸທ຺ເຘສຸ ປຏິວິທ຺ເຘສຸ ຈ ຈາໂຣ ຈ ວິຫາໂຣ ຈ ອນຸພຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ປຏິວິທ຺ໂຘ, ຕສ຺ມາ ອນຸໂພຘປຏິເວເຘສຸ ອຘິໂມກ຺ຂຏ຺ຐາທໂຍ ຈ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ.

ເອວໍ ສທ຺ຘາຍ ຈຣນ຺ຕນ຺ຕິອາທີສຸ ເອວນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ນິທ຺ທິສນ຺ໂຕ ຍຖາສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ນິທ຺ທິສຕິ. ວິຎ຺ຎູຕິອາທີສຸປິ ຍຖາສຠາວໍ ຊານນ຺ຕີຕິ ວິຎ຺ຎູ. ວິຎ຺ຎາຕໍ ສຠາວໍ ວິຠາເວນ຺ຕິ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ວິຠາວີ. ອສນິ ວິຍ ສິລຸຈ຺ຈເຍ ກິເລເສ ເມຘຕິ ຫິໍສຕີຕິ ເມຘາ, ຂິປ຺ປໍ ຄຫຓຘາຣຓຏ຺ເຐນ ວາ ເມຘາ, ເມຘາ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ເມຘາວີ. ຎາຓຄຕິຍາ ປຓ຺ຑນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ປຓ຺ຑິຕາ. ພຸທ຺ຘິສມ຺ປທາຍ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ນາ. ສຫ ພ຺ຣຫ຺ມໍ ຈຣິຍໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປຏິປທໍ ຈຣນ຺ຕີຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ. ອປໂລກນກມ຺ມາທິຈຕຸພ຺ພິຘໍ ກມ຺ມໍ ເອກໂຕ ກຣຓວເສນ ເອກໍ ກມ຺ມໍ. ຕຖາ ປຎ຺ຈວິໂຘ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທໂສ ເອກຸທ຺ເທໂສ. ສມາ ສິກ຺ຂາ ເອເຕສນ຺ຕິ ສມສິກ຺ຂາ, ສມສິກ຺ຂານໍ ຠາໂວ ສມສິກ຺ຂຕາ. ສມສິກ຺ຂາຕາຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ເຍສໍ ເອກໍ ກມ຺ມໍ ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສ ສມສິກ຺ຂຕາ, ເຕ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ຌານານີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຌານາຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາໂສ ກໂຕ. ວິໂມກ຺ຂາຕິ ຕໂຍ ວາ ອຏ຺ຐ ວາ ວິໂມກ຺ຂາ. ສມາຘີຕິ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕອວິຕກ຺ກາວິຈາຣາ ຕໂຍ ສມາຘີ. ສມາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ສຸຎ຺ຎຕານິມິຕ຺ຕາປ຺ປຓິຫິຕາ. ອຠິຎ຺ຎາໂຍຕິ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ.

ເອໂກ ອໍໂສ ຠາໂຄ, ນ ທຸຕິໂຍຕິ ເອກໍໂສ, ເອກໍສສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວຈນໍ ເອກໍສວຈນໍ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ວິເສສໂຕ ປນ ສມໍ, ສມນ຺ຕາ ວາ ເສຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ສໍສໂຍ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ສໍສໂຍຕິ ນິສ຺ສໍສໂຍ. ເອກສ຺ມິໍເຍວ ອນິຈ຺ຉຍຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອິຕຣມ຺ປິ ກງ຺ຂຕີຕິ ກງ຺ຂາ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ກງ຺ຂາຕິ ນິກ຺ກງ຺ໂຂ. ທ຺ວິຘາ ຠາໂວ ທ຺ເວຊ຺ຌໍ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ທ຺ເວຊ຺ຌນ຺ຕິ ອທ຺ເວຊ຺ໂຌ. ທ຺ວິຘາ ເອລຍຕິ ກມ຺ເປຕີຕິ ທ຺ເວຬ຺ຫກໍ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ທ຺ເວຬ຺ຫກນ຺ຕິ ອທ຺ເວຬ຺ຫໂກ. ນິໂຍເຄນ ນິຍເມນ ວຈນໍ ນິໂຍຄວຈນໍ. ນິຍ຺ໂຍຄວຈນນ຺ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ອປຓ຺ຓກສ຺ສ ອວິຣທ຺ຘສ຺ສ ນິຍ຺ຍານິກສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວຈນໍ ອປຓ຺ຓກວຈນໍ. ອວຕ຺ຖາປນວຈນນ຺ຕິ ນິຈ຺ຉຍວຈນໍ. ສພ຺ພມ຺ປິ ເຫຕໍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຠາວສ຺ສ ເວວຈນໍ. ປິຍສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສພ຺ຠາວໂຕ ວຈນໍ, ປິຍເມວາຕິ ປິຍວຈນໍ. ຕຖາ ຄຣຸວຈນໍ. ສຫ ຄາຣເວນ ຄຣຸຠາເວນ ສຄາຣວໍ. ປຕິສ຺ສຍນໍ ປຕິສ຺ສໂຍ ປຣໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ນິສ຺ສຍນໍ ອປສ຺ສຍນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕິສ຺ສວນໍ ວາ ປຕິສ຺ສໂວ, ນິວາຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ປຣວຈນສວນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຠຍຖາປິ ປຣເຊຏ຺ຐກຠາວສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ສຫ ຄາຣເວນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ສຄາຣວໍ. ສຫ ປຕິສ຺ສເຍນ, ປຕິສ຺ສເວນ ວາ ວຕ຺ຕຕີຕິ ສປ຺ປຕິສ຺ສຍໍ. ‘‘ສປ຺ປຕິສ຺ສວ’’ນ຺ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຍ-ກາຣໍ, ວ-ກາຣໍ ວາ ໂລປໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ສປ຺ປຕິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຘິກໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ວຈນໍ ອຘິວຈນໍ, ສຄາຣວຎ຺ຈ ຕໍ ສປ຺ປຕິສ຺ສຎ຺ຈາຕິ ສຄາຣວສປ຺ປຕິສ຺ສໍ, ສຄາຣວສປ຺ປຕິສ຺ສໍ ອຘິວຈນໍ ສຄາຣວສປ຺ປຕິສ຺ສາຘິວຈນໍ. ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ເວວຈນວິກປ຺ປນານຕ຺ຕວເສນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ເອຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຕ຺ໂຕ ວາ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ ວາຕິ ຌານາທີນິເຍວາຕິ.

ຕຕິຍສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໙໘. ປຸນ ປຐມສຸຕ຺ຕເມວ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອປເຣນ ອາກາເຣນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນິທ຺ທິສຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຕິຫາກາເຣຫິ ເກນຏ຺ເຐນ ທຏ຺ຐພ຺ພານີຕິ ກຕິຫິ ອາກາເຣຫິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ເກນຏ຺ເຐນ ທຏ຺ຐພ຺ພານີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາກາເຣ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພຏ຺ຐຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຉຫາກາເຣຫິ ເຕນຏ຺ເຐນ ທຏ຺ຐພ຺ພານີຕິ ຉຫິ ອາກາເຣຫິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ, ເຕເນວ ຉອາກາຣສງ຺ຂາເຕນຏ຺ເຐນ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ເຐນາຕິ ອຘິປຕິຠາວຏ຺ເຐນ. ອາທິວິໂສຘນຏ຺ເຐນາຕິ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອາທິຠູຕສ຺ສ ສີລສ຺ສ ວິໂສຘນຏ຺ເຐນ. ອຘິມຕ຺ຕຏ຺ເຐນາຕິ ພລວຏ຺ເຐນ. ພລວຎ຺ຫິ ອຘິກາ ມຕ຺ຕາ ປມາຓໍ ອສ຺ສາຕິ ອຘິມຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນາຕິ ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ. ປຣິຍາທານຏ຺ເຐນາຕິ ເຂປນຏ຺ເຐນ. ປຕິຏ຺ຐາປກຏ຺ເຐນາຕິ ປຕິຏ຺ຐາປນຏ຺ເຐນ.

ກ. ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ຐນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໙໙. ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ຐນິທ຺ເທເສ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຊຫໂຕຕິອາທິ ເອເກກສ຺ເສວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂປຊຫນວຈນໍ ເອກກ຺ຂເຓປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປກ຺ຂປຫານກິຈ຺ຈສາຘເນ ອຘິປຕິຠາວສາຘນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາເນວ ວຸຕ຺ຕານິ. ນານາກ຺ຂເຓສຸ ວາ ເອເກກໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ຕໍ ຕໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ເສສານິ ຕທນ຺ວຍານິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິປິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກາມຈ຺ຉນ຺ທໍ ປຊຫໂຕຕິອາທິ ປນ ເອກກ຺ຂຓວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຂ. ອາທິວິໂສຘນຏ຺ຐນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໐໐. ອາທິວິໂສຘນຏ຺ຐນິທ຺ເທເສ ອສ຺ສທ຺ຘິຍສໍວຣຏ຺ເຐນ ສີລວິສຸທ຺ຘີຕິ ອສ຺ສທ຺ຘິຍສ຺ສ ນິວາຣຓຏ຺ເຐນ ວິຣຕິອຕ຺ເຖນ ສີລມລວິໂສຘນໂຕ ສີລວິສຸທ຺ຘິ ນາມ. ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອາທິວິໂສຘນາຕິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ອາທິຠູຕສ຺ສ ສີລສ຺ສ ວິໂສຘນາ. ອິມິນາວ ນເຍນ ເສສານິປິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທິສໍວຣຓມູລການິ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ຄ. ອຘິມຕ຺ຕຏ຺ຐນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໐໑. ອຘິມຕ຺ຕຏ຺ຐນິທ຺ເທເສ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠາວນາຍ ຉນ຺ໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ສທ຺ຘສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສທ຺ຘາປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ວາ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນາຍ ອສ຺ສາທໍ ທິສ຺ວາ ວາ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິເຍ ກຸສໂລ ຘມ຺ມຈ຺ຉນ຺ໂທ ຊາຍຕິ. ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຉນ຺ທຊາຕຕ຺ຕາ ທຸພ຺ພລປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປມຸທິຕຕ຺ຕາ ພລວປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປີຕິຍາ ປີຓິຕຕ຺ຕາ ກາຍຈິຕ຺ຕປສ຺ສທ຺ຘິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສຸຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປສ຺ສທ຺ຘກາຍຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຈຕສິກໍ ສຸຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ໂອຠາໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ສຸເຂນ ອຠິສນ຺ນຕ຺ຕາ ຎາໂຓຠາໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສໍເວໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຎາໂຓຠາເສນ ວິທິຕສງ຺ຂາຣາທີນວຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາຣປວຕ຺ຕິຍໍ ສໍເວໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສໍເວເຊຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາທຫຕີຕິ ສໍເວຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເຕເນວ ສໍເວເຄນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຫິຕໍ ກໂຣຕິ. ສາຘຸກໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ລີນຸທ຺ຘຕຠາວໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ສຸຏ຺ຐຸ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕີຕິ ວີຣິຍສ຺ສ ສມໍ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຸນ ວີຣິຍສມຕານິໂຍຊເນ ພ຺ຍາປາຣໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາວເສນ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ ນາມ. ອຸເປກ຺ຂາວເສນາຕິ ສມວາຫິຕລກ຺ຂຓາຍ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາຍ ວເສນ. ນານຕ຺ຕກິເລເສຫີຕິ ວິປສ຺ສນາຍ ປຏິປກ຺ຂຠູເຕຫິ ນານາສຠາເວຫິ ກິເລເສຫິ. ວິໂມກ຺ຂວເສນາຕິ ຠງ຺ຄານຸປສ຺ສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນານຕ຺ຕກິເລເສຫິ ວິມຸຈ຺ຈນວເສນ. ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ນານຕ຺ຕກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

ເຕ ຘມ຺ມາຕິ ຉນ຺ທາທໂຍ ຘມ຺ມາ. ເອກຣສາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຣເສນ ເອກຣສາ ໂຫນ຺ຕິ. ຠາວນາວເສນາຕິ ເອກຣສຠາວນາວເສນ. ຕໂຕ ປຓີຕຕເຣ ວິວຏ຺ຏນ຺ຕີຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ ວິປສ຺ສນາຣມ຺ມຓໂຕ ປຓີຕຕເຣ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓ ວິວຏ຺ຏນານຸປສ຺ສນາສງ຺ຂາເຕນ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາເຓນ ຉນ຺ທາທໂຍ ຘມ຺ມາ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓໂຕ ອປຄນ຺ຕ຺ວາ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິວຏ຺ຏນາວເສນາຕິ ເອວໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຂເຓ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓໂຕ ວິວຏ຺ຏນວເສນ. ວິວຏ຺ຏິຕຕ຺ຕາ ຕໂຕ ໂວສຊ຺ຊຕີຕິ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄໂລ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓເຍວ ທຸຠໂຕວຸຏ຺ຐານວເສນ ວິວຏ຺ຏິຕຕ຺ຕາ ເຕເນວ ກາຣເຓນ ກິເລເສ ຈ ຂນ຺ເຘ ຈ ໂວສຊ຺ຊຕິ. ໂວສຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ ຕໂຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓເຍວ ກິເລເສ ຈ ຂນ຺ເຘ ຈ ໂວສຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ ເຕເນວ ກາຣເຓນ ກິເລສາ ຈ ຂນ຺ຘາ ຈ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິນິໂຣຘວເສນ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ໂວສຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາຕິ ຈ ອາສໍສາຍໍ ຠູຕວຈນໍ ກຕໍ. ກິເລສນິໂຣເຘ ສຕິ ຂນ຺ຘນິໂຣຘສພ຺ຠາວໂຕ ຈ ຂນ຺ຘນິໂຣໂຘ ວຸຕ຺ໂຕ. ນິໂຣຘວເສນາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕນິໂຣຘວເສນ. ຕສ຺ເສວ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ທ຺ເວ ໂວສຄ຺ເຄ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ນິໂຣຘວເສນ ທ຺ເວ ໂວສຄ຺ຄາຕິອາທິມາຫ. ທ຺ເວປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາ ເອວ. ອສ຺ສທ຺ຘິຍສ຺ສ ປຫານາຍ ຉນ຺ໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິອາທີສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍາທິມູລເກສຸປິ ວາເຣສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ອິມິນາວ ນເຍນ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ຐນິທ຺ເທໂສປິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເກວລຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິຏ຺ຐາຕີຕິ ວິເສໂສ, ປຕິຏ຺ຐາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຆ-ງ. ປຣິຍາທານຏ຺ຐປຕິຏ຺ຐາປກຏ຺ຐນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໐໒-໒໐໓. ປຣິຍາທານຏ຺ຐນິທ຺ເທເສ ປຣິຍາທິຍຕີຕິ ເຂເປຕິ. ປຕິຏ຺ຐາປກຏ຺ຐນິທ຺ເທເສ ສທ຺ໂຘ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິໂມກ຺ເຂ ປຕິຏ຺ຐາເປຕີຕິ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ໂນ ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິໂມກ຺ເຂ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ອິມິນາ ປຸຄ຺ຄລວິເສເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນາວິເສໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ສທ຺ຘສ຺ສ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິໂມກ຺ເຂ ປຕິຏ຺ຐາເປຕີຕິ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕໍເຍວ ສທ຺ຘໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ຕຖາ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ຕໍ ອຘິໂມກ຺ເຂ ປຕິຏ຺ຐາເປຕີຕິ. ອິມິນາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນາວິເສເສນ ປຸຄ຺ຄລວິເສໂສ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ເອວໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຄ຺ຄເຫ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ອຸປຏ຺ຐາເນ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ສມາທຫນ຺ໂຕ ອວິກ຺ເຂເປ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາຕິ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ທສ຺ສເນ ປຕິຏ຺ຐາເປຕີຕິ ເສເສສຸປິ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ໂຍຄາວຈໂຣຕິ ສມຖໂຍເຄ, ວິປສ຺ສນາໂຍເຄ ວາ ອວຈຣຕີຕິ ໂຍຄາວຈໂຣ. ອວຈຣຕີຕິ ປວິສິຕ຺ວາ ຈຣຕີຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໂມຘານວຓ຺ຓນາ

໒໐໔. ອິທານິ ສມາຘິໍ ຠາວຍໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ຠາວຍໂຕ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໂມຘານໍ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ປຐມໍ ຕາວ ອຸປຏ຺ຐານໂກສລ຺ລປ຺ປເຠທໍ ນິທ຺ທິສິຕຸໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສມາຘິໍ ຠາເວນ຺ໂຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສມາຘິໍ ຠາເວນ຺ໂຕຕິ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສມາຘິໍ ຠາເວນ຺ໂຕ. ເສກ຺ຂສ຺ສ ວີຕຣາຄສ຺ສ ຈ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣປິ ສມາຘິ ລພ຺ຠຕິ. ອາວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາຕິ ກສິຓາທິນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອາວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ, ກສິຓາທິປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທິຕນິມິຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອາຣມ຺ມຓູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທິຕສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕສ຺ເສວ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ. ສມຖນິມິຕ຺ຕູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ອຈ຺ຈາຣທ຺ຘວີຣິຍຕາທີຫິ ອຸທ຺ຘເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປສ຺ສທ຺ຘິສມາຘິອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຠາວນາວເສນ ຈິຕ຺ໂຕປສມນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ. ປຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ອຕິສິຖິລວີຣິຍຕາທີຫິ ລີເນ ຈິຕ຺ເຕ ຘມ຺ມວິຈຍວີຣິຍປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຠາວນາວເສນ ຈິຕ຺ຕປຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ. ອວິກ຺ເຂປູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ອນຸທ຺ຘຕາລີນຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ສມາຘິສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ. ໂອຠາສູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ປຎ຺ຎາປໂຍຄມນ຺ທຕາຍ ນິຣສ຺ສາເທ ຈິຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐສໍເວຄວຕ຺ຖຸປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ຈິຕ຺ຕໍ ສໍເວເຊຕ຺ວາ ຎາໂຓຠາສສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ. ອຏ຺ຐ ສໍເວຄວຕ຺ຖູນິ ນາມ ຊາຕິຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓານິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ອປາຍທຸກ຺ຂໍ ປຎ຺ຈມໍ, ອຕີເຕ ວຏ຺ຏມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ອນາຄເຕ ວຏ຺ຏມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ອາຫາຣປຣິເຍຏ຺ຐິມູລກໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ. ສມ຺ປຫໍສນູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ອຸປສມສຸຂານຘິຄເມນ ນິຣສ຺ສາເທ ຈິຕ຺ເຕ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆຄຸຓານຸສ຺ສຣເຓນ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທນ຺ໂຕ ສມ຺ປຫໍສນສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ. ອຸເປກ຺ຂູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ອຸທ຺ຘຕາທິໂທສວິຣຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ນິຄ຺ຄຫປຄ຺ຄຫາທີສຸ ພ຺ຍາປາຣາຠາວກຣເຓນ ອຸເປກ຺ຂາຍ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ. ເສກ຺ໂຂຕິ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂຕີຕິ ເສກ຺ໂຂ. ເອກຕ຺ຕູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐາທີນໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ເນກ຺ຂມ຺ມາທິໂນ ເອກຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ.

ວີຕຣາໂຄຕິ ສພ຺ພໂສ ປຫີນຣາຄຕ຺ຕາ ວີຕຣາໂຄ ຂີຓາສໂວ. ຎາຓູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ອຣຫາ ຘມ຺ເມສຸ ວິຄຕສມ຺ໂມຫຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອສມ຺ໂມຫຎາຓສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ. ວິມຸຕ຺ຕູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ. ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ຫິ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ.

໒໐໕. ວິປສ຺ສນາຠາວນາຍ ອຸປຏ຺ຐານານຸປຏ຺ຐາເນສຸ ອນິຈ຺ຈໂຕຕິອາທີນິ ນິຈ຺ຈໂຕຕິອາທີນິ ຈ ສີລກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ປາຐໂຕ ປນ ‘‘ອາຍູຫນານຸປຏ຺ຐານກຸສໂລ ວິປຣິຓາມູປຏ຺ຐານກຸສໂລ ອນິມິຕ຺ຕູປຏ຺ຐານກຸສໂລ ນິມິຕ຺ຕານຸປຏ຺ຐານກຸສໂລ ອປ຺ປຓິຫິຕູປຏ຺ຐານກຸສໂລ ປຓິຘິອນຸປຏ຺ຐານກຸສໂລ ອຠິນິເວສານຸປຏ຺ຐານກຸສໂລ’’ຕິ ເອເຕສຸ ສາມິວຈເນນ ສມາສປທຈ຺ເຉໂທ ກາຕພ຺ໂພ. ເສເສສຸ ປນ ນິສ຺ສກ຺ກວຈເນນ ປາໂຐ.

໒໐໖. ສຸຎ຺ຎຕູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ປເນຕ຺ຖ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອຸປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ວາ ສຸຎ຺ຎຕາຍ ອຸປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ວາ ປທຈ຺ເຉໂທ ກາຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ປນ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄນິໂຣຘປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນາ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ປຏິສງ຺ຂານຸປສ຺ສນາ ວິວຏ຺ຏນານຸປສ຺ສນາຕິ ອິມາ ອຏ຺ຐ ມຫາວິປສ຺ສນາ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວວິເສເສນ ວິເສສິຕາ, ນ ອາຣມ຺ມຓວິເສເສນ, ຕສ຺ມາ ອິມາສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ‘‘ອນິຈ຺ຈໂຕ ອຸປຏ຺ຐານກຸສໂລ ໂຫຕີ’’ຕິອາທີນິ ວຈນານິ ວິຍ ‘‘ນິພ຺ພິທາໂຕ ອຸປຏ຺ຐານກຸສໂລ ໂຫຕີ’’ຕິອາທີນິ ວຈນານິ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວ ອິມາ ອຏ຺ຐ ນ ໂຍຊິຕາ. ອາທີນວານຸປສ຺ສນາ ປນ ‘‘ສຸຎ຺ຎຕູປຏ຺ຐານກຸສໂລ ໂຫຕິ, ອຠິນິເວສານຸປຏ຺ຐານກຸສໂລ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ຍຸຄລກວຈເນເນວ ອຕ຺ຖໂຕ ‘‘ອາທີນວໂຕ ອຸປຏ຺ຐານກຸສໂລ ໂຫຕິ, ອາລຍາຠິນິເວສານຸປຏ຺ຐານກຸສໂລ ໂຫຕີ’’ຕິ ໂຍຊິຕາວ ໂຫຕີຕິ ສຣູເປນ ນ ໂຍຊິຕາ. ອິຕິ ປຸຣິມາ ຈ ອຏ຺ຐ, ອຍຎ຺ຈ ອາທີນວານຸປສ຺ສນາຕິ ອຏ຺ຐາຣສສຸ ມຫາວິປສ຺ສນາສຸ ອິມາ ນວ ອໂຍເຊຕ຺ວາ ອິຕຣາ ເອວ ນວ ໂຍຊິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຎາຓູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ເສກ຺ໂຂ ວິປສ຺ສນູປກ຺ກິເລສານໍ ອຠາວໂຕ ວິປສ຺ສນາຠາວນາຍ ຎາຓສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ. ສມາຘິຠາວນາຍ ປນ ນິກນ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ຎາຓູປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລຕິ ນ ວຸຕ຺ໂຕ.

ວິສຎ຺ໂຎຄູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ‘‘ກາມໂຍຄວິສຎ຺ໂຎໂຄ ຠວໂຍຄວິສຎ຺ໂຎໂຄ ທິຏ຺ຐິໂຍຄວິສຎ຺ໂຎໂຄ ອວິຊ຺ຊາໂຍຄວິສຎ຺ໂຎໂຄ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໑໒) ຈຕຸຘາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິສຎ຺ໂຎຄສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ. ສຎ຺ໂຎຄານຸປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ກາມໂຍຄຠວໂຍຄທິຏ຺ຐິໂຍຄາວິຊ຺ຊາໂຍຄວເສນ ຈຕຸຘາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຎ຺ໂຎຄສ຺ສ ອນຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ. ນິໂຣຘູປຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິພ຺ພານນິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ນິພ຺ພານໂປຓໍ ນິພ຺ພານປພ຺ຠາຣໍ ວິເວກຏ຺ຐໍ ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣຕໍ ພ຺ຍນ຺ຕີຠູຕໍ ສພ຺ພໂສ ອາສວຏ຺ຐານິເຍຫິ ຘມ຺ເມຫີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໙໐; ປຏິ. ມ. ໒.໔໔ ອຕ຺ຖໂຕ ສມານໍ) ວຸຕ຺ຕຂີຓາສວພລວເສນ ນິພ຺ພານນິນ຺ນຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວວ ນິໂຣຘສງ຺ຂາຕສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ.

ອາຣມ຺ມຓູປຏ຺ຐານກຸສລວເສນາຕິອາທີສຸ ກຸສລນ຺ຕິ ຎາຓໍ. ຎາຓມ຺ປິ ຫິ ກຸສລປຸຄ຺ຄລໂຍຄໂຕ ກຸສລໍ ຍຖາ ປຓ຺ຑິຕປຸຄ຺ຄລໂຍຄໂຕ ‘‘ປຓ຺ຑິຕາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ທຸກມາຕິກາ ໑໐໓). ຕສ຺ມາ ໂກສລ຺ລວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໐໗. ອິທານິ ຈຕຸສຏ຺ຐິຍາ ອາກາເຣຫີຕິອາທິ ຎາຓກຖາຍໍ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໐໗) ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາສມ຺ພນ຺ເຘນ ອິຘາເນຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໐໘. ປຸນ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸສມ຺ພນ຺ເຘນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຘານໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ນ ຕສ຺ສ ອທ຺ທິຏ຺ຐມິຘຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂູຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ. ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ວເສນາຕິອາທິນາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອວິໂຍຄິຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ສທ຺ທຫນ຺ໂຕ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິອາທີຫິ ເອເກກິນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຈຕຸກ຺ເກຫິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ນິນ຺ນປໂຍຄກາເລ ວາ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ວາ ເອກຣສຠາວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ສທ຺ທຫິຕຕ຺ຕາ ປຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິອາທີຫິ ເອເກກິນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຈຕຸກ຺ເກຫິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກາເລ ວາ ຜລກາເລ ວາ ເອກຣສຠາວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ປຸນ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸສມ຺ພນ຺ເຘນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຘານໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ຍໍ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂູຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂູຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາຓໍ ອາສຍານຸສຍຎາຓຎ຺ຈ. ພຸທ຺ຘຎາຓນ຺ຕິ ຈ ອິທໍ ຕເທວ ທ຺ວຍໍ, ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໂມຘານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປກາສິນິຍາ ປຏິສມ຺ຠິທາມຄ຺ຄ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.