໖. ຄຕິກຖາ

ຄຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໓໑. ອິທານິ ຕສ຺ສາ ວິໂມກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເຫຕຸຠູຕໍ ເຫຕຸສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ກຖິຕາຍ ຄຕິກຖາຍ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ. ທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສາປິ ຫິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ຌານໍ ອປຎ຺ຎສ຺ສາ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໓໗໒) ວຈນໂຕ ຌານມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ປນ ວິໂມກ຺ໂຂ. ຕຕ຺ຖ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ນິຣຍຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິເປຕ຺ຕິວິສຍມນຸສ຺ສເທວສງ຺ຂາຕາສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຄຕີສຸ ມນຸສ຺ສເທວສງ຺ຂາຕາຍ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ເອເຕນ ປຸຣິມາ ຕິສ຺ໂສ ຄຕິວິປຕ຺ຕິໂຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຄຕິຍາ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິ, ສຸຄຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຄຕີຕິ ຈ ສໂຫກາສາ ຂນ຺ຘາ. ປຎ຺ຈສຸ ຈ ຄຕີສຸ ເປຕ຺ຕິວິສຍຄ຺ຄຫເຓເນວ ອສຸຣກາໂຍປິ ຄຫິໂຕ. ເທວາຕິ ຉ ກາມາວຈຣເທວາ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຈ. ເທວຄ຺ຄຫເຓນ ອສຸຣາປິ ສງ຺ຄຫິຕາ. ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຕິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ. ຂໂຓປິ ຫິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂຍເຄນ ເຕເນວ ໂວຫາເຣນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກຕິນໍ ເຫຕູນນ຺ຕິ ອໂລຠາໂທສາໂມຫເຫຕູສຸ ກຕິນໍ ເຫຕູນໍ. ອຸປປຕ຺ຕີຕິ ອຸປປຊ຺ຊນໍ, ນິພ຺ພຕ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍສ຺ມາ ປນ ສຸທ຺ທກຸລຊາຕາປິ ຕິເຫຕຸກາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຐມປຸຈ຺ຉາ. ຍສ຺ມາ ຈ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ມຫາປຸຎ຺ຎາ ຕີສຸ ມຫາສາລກຸເລສຸ ຊາຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ກຸລານໍ ວເສນ ຕິສ຺ໂສ ປຸຈ຺ຉາ. ປາໂຐ ປນ ສງ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ມຫຕີ ສາລາ ເອເຕສນ຺ຕິ ມຫາສາລາ, ມຫາຆຣາ ມຫາວິຠວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ມຫາ ສາໂຣ ເອເຕສນ຺ຕິ ມຫາສາຣາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຣ-ກາຣສ຺ສ ລ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ມຫາສາລາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຂຕ຺ຕິຍາ ມຫາສາລາ, ຂຕ຺ຕິເຍສຸ ວາ ມຫາສາລາຕິ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລາ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ເຄເຫ ປຈ຺ຉິມນ຺ເຕນ ໂກຏິສຕໍ ຘນໍ ນິຘານຄຕໍ ໂຫຕິ, ກຫາປຓານຎ຺ຈ ວີສຕິ ອມ຺ພຓານິ ທິວສໍ ວລຎ຺ເຊ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ອຍໍ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາໂລ ນາມ. ຍສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເຄເຫ ປຈ຺ຉິມນ຺ເຕນ ອສີຕິໂກຏິຘນໍ ນິຘານຄຕໍ ໂຫຕິ, ກຫາປຓານຎ຺ຈ ທສ ອມ຺ພຓານິ ທິວສໍ ວລຎ຺ເຊ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາໂລ ນາມ. ຍສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ເຄເຫ ປຈ຺ຉິມນ຺ເຕນ ຈຕ຺ຕາລີສໂກຏິຘນໍ ນິຘານຄຕໍ ໂຫຕິ, ກຫາປຓານຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ອມ຺ພຓານິ ທິວສໍ ວລຎ຺ເຊ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ອຍໍ ຄຫປຕິມຫາສາໂລ ນາມ.

ຣູປາວຈຣານໍ ອຣູປາວຈຣານຎ຺ຈ ເອກນ຺ຕຕິເຫຕຸກຕ຺ຕາ ‘‘ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ມນຸສ຺ເສສຸ ປນ ທຸເຫຕຸກາເຫຕຸການຎ຺ຈ ສພ຺ຠາວໂຕ, ກາມາວຈເຣສຸ ເທເວສຸ ທຸເຫຕຸການຎ຺ຈ ສພ຺ຠາວໂຕ ເສເສສຸ ‘‘ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກາມາວຈຣເທວາ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓຣຕິຍາ ກີຬນ຺ຕິ, ສຣີຣຊຸຕິຍາ ຈ ໂຊຕນ຺ຕີຕິ ເທວາ, ຣູປາວຈຣພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຌານຣຕິຍາ ກີຬນ຺ຕິ, ສຣີຣຊຸຕິຍາ ຈ ໂຊຕນ຺ຕີຕິ ເທວາ, ອຣູປາວຈຣພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຌານຣຕິຍາ ກີຬນ຺ຕິ, ຎາຓຊຸຕິຍາ ຈ ໂຊຕນ຺ຕີຕິ ເທວາ.

໒໓໒. ກຸສລກມ຺ມສ຺ສ ຊວນກ຺ຂເຓຕິ ອຕີຕຊາຕິຍາ ອິຘ ຕິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຊນກສ຺ສ ຕິເຫຕຸກກາມາວຈຣກຸສລກມ຺ມສ຺ສ ຈ ຊວນວີຖິຍໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ສຕ຺ຕວາຣໍ ຊວນກ຺ຂເຓ, ປວຕ຺ຕນກາເລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຍ ເຫຕູ ກຸສລາຕິ ອໂລໂຠ ກຸສລເຫຕຸ ອໂທໂສ ກຸສລເຫຕຸ ອໂມໂຫ ກຸສລເຫຕຸ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຊາຕເຈຕນາຍາຕິ ຕສ຺ມິໍ ວຸຕ຺ຕກ຺ຂເຓເຍວ ຊາຕາຍ ກຸສລເຈຕນາຍ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ຈ ສຫອຸປ຺ປາທນຠາເວນ ອຸປກາຣກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ເຕນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠາເວເນວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຸສລມູລປຈ຺ຈຍາປິ ສງ຺ຂາຣາຕິ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກປຈ຺ຈຍາກາຣນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ຈ ພຫຸວຈເນນ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫິຕາ ສພ຺ເພ ເຈຕສິກາ ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອປິສທ຺ເທນ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາປິ ກຸສລມູລານີຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ນິກນ຺ຕິກ຺ຂເຓຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕກມ຺ເມ ວາ ຕຖາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕກມ຺ເມນ ອຸປຏ຺ຐາປິເຕ ກມ຺ມນິມິຕ຺ເຕ ວາ ຄຕິນິມິຕ຺ເຕ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ນິກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ. ນິກນ຺ຕີຕິ ນິກາມນາ ປຕ຺ຖນາ. ອາສນ຺ນມຣຓສ຺ສ ຫິ ໂມເຫນ ອາກຸລຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອວີຈິຊາລາຍປິ ນິກນ຺ຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ປນ ເສເສສຸ ນິມິຕ຺ເຕສຸ. ທ຺ເວ ເຫຕູຕິ ໂລໂຠ ອກຸສລເຫຕຸ ໂມໂຫ ອກຸສລເຫຕຸ. ຠວນິກນ຺ຕິ ປນ ປຏິສນ຺ຘິອນນ຺ຕຣໍ ປວຕ຺ຕຠວງ຺ຄວີຖິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕມຕ຺ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ຘສນ຺ຕານໍ ອາຣພ຺ຠ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ຍສ຺ສ ວາ ປນ ຍຕ຺ຖ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາຕິ ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ເອວມາທິ ອິທເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຊາຕເຈຕນາຍາຕິ ອກຸສລເຈຕນາຍ.

ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓຕິ ເຕນ ກມ຺ເມນ ຄຫິຕປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ. ຕໂຍ ເຫຕູຕິ ອໂລໂຠ ອພ຺ຍາກຕເຫຕຸ ອໂທໂສ ອພ຺ຍາກຕເຫຕຸ ອໂມໂຫ ອພ຺ຍາກຕເຫຕຸ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຊາຕເຈຕນາຍາຕິ ວິປາກາພ຺ຍາກຕເຈຕນາຍ. ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາປິ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ຕໂຍ ວິປາກເຫຕູ ເສສເຈຕສິກາ ຈ ນາມໍ, ຫທຍວຕ຺ຖຸ ຣູປໍ. ຕໂຕ ນາມຣູປປຈ຺ຈຍໂຕປິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາປິ ນາມຣູປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ນາມໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣເມວ, ຣູປໍ ປນ ອິຘ ສເຫຕຸກມນຸສ຺ສປຏິສນ຺ຘິຍາ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍການໍ ວຕ຺ຖຸທສກໍ ກາຍທສກໍ ຠາວທສກນ຺ຕິ ສມຕິໍສ ຣູປານິ, ສໍເສທຊານໍ ໂອປປາຕິການຎ຺ຈ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນານໍ ຈກ຺ຂຸທສກໍ ໂສຕທສກໍ ຆານທສກໍ ຊິວ຺ຫາທສກຎ຺ຈາຕິ ສມສຕ຺ຕຕິ ຣູປານິ. ຕໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ນາມຣູປໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ປວຕ຺ຕຕິ.

ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕນ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ລພ຺ຠມານານິ ຣູປານິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສຫຊາຕາ ເວທນາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເສສເຈຕສິກາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ, ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ ຈ ຫທຍຣູປຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ມຫາຠູຕາປິ ອຸປາທາຣູປານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາທນຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຠາເວນ ອຸປກາຣກາ ໂຫນ຺ຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຘິຏ຺ຐານາກາເຣນ ນິສ຺ສຍາກາເຣນ ຈ ອຸປກາຣກາ ໂຫນ຺ຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສຫຊາຕາ ວິຍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພາ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອກວຕ຺ຖຸກາທິຠາວານຸປຄມເນນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາເວນ ອຸປກາຣກາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ ປຏິສນ຺ຘິຣູປານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຫທຍຣູປໍ ອຣູປີນໍ ຂນ຺ຘານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ເຫຕ຺ຖ ເອວໍ ຍຖາລາຠວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕາເຍວ. ຕໂຍ ຊີວິຕສງ຺ຂາຣາຕິ ອາຍຸ ຈ ອຸສ຺ມາ ຈ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ. ອາຍູຕິ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ. ອຸສ຺ມາຕິ ເຕໂຊຘາຕຸ. ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ. ເອຕານິ ຫິ ອຸປຣູປຣິ ຊີວິຕສງ຺ຂາຣໍ ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ຊີວິຕສງ຺ຂາຣາ. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຂນ຺ຘານຎ຺ຈ ຫທຍຣູປສ຺ສ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕໂຊຘາຕຸ ຕິຓ຺ຓໍ ມຫາຠູຕານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ອຸປາທາຣູປານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍວ, ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສຫຊາຕຣູປານໍ ປຣິຍາເຍນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທ຺ວຍໍ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຂນ຺ຘານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ປຏິສນ຺ຘິຣູປານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕ຺ເຕ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຕໂຍ ຊີວິຕສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ຍຖາລາຠວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຈຕຸປຈ຺ຈຍຕ຺ເຕ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຈຸທ຺ທສ ຘມ຺ມາຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາ, ຕໂຍ ຊີວິຕສງ຺ຂາຣາ, ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈາຕິ ເອວໍ ຄຓນາວເສນ ຈຸທ຺ທສ ຘມ຺ມາ. ເຕສຎ຺ຈ ອຸປຣິ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວຸຕ຺ຕນໂຍ ເອວ. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ປຸນ ເອກວຕ຺ຖຸກເອກາຣມ຺ມຓເອກຸປ຺ປາທເອກນິໂຣຘສງ຺ຂາເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາເວນ ອຸປກາຣກາ ໂຫນ຺ຕິ.

ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ. ນາມຎ຺ຈາຕິ ອິຘ ເວທນາທໂຍ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ. ປຸນ ຈຸທ຺ທສ ຘມ຺ມາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ, ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ຕໂຍ ເຫຕູ, ນາມຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຕິ ເອວໍ ຄຓນາວເສນ ຈຸທ຺ທສ ຘມ຺ມາ. ອຏ຺ຐວີສຕິ ຘມ຺ມາຕິ ປຸຣິມາ ຈ ຈຸທ຺ທສ, ອິເມ ຈ ຈຸທ຺ທສາຕິ ອຏ຺ຐວີສຕິ. ອິຘ ຣູປສ຺ສາປິ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ ອປເນຕ຺ວາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ.

ເອວໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຍເຠທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຐມໍ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐ ເຫຕູ ນິຄເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ເຫຕູນໍ ປຈ຺ຈຍາ ອຸປປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອາຫ. ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ຕໂຍ ກຸສລເຫຕູ, ນິກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ທ຺ເວ ອກຸສລເຫຕູ, ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ຕໂຍ ອພ຺ຍາກຕເຫຕູຕິ ເອວໍ ອຏ຺ຐ ເຫຕູ. ຕຕ຺ຖ ຕໂຍ ກຸສລເຫຕູ, ທ຺ເວ ອກຸສລເຫຕູ ຈ ອິຘ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິຍາ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໂຍ ອພ຺ຍາກຕເຫຕູ ຍຖາໂຍຄໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສຫຊາຕປຈ຺ຈຍວເສນ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ເສສວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອຣູປາວຈຣານໍ ປນ ຣູປາຠາວາ ນາມປຈ຺ຈຍາປິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາປິ ນາມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣູປມິສ຺ສກຈຸທ຺ທສໂກປິ ຈ ປຣິຫີໂນ. ຕສ຺ສ ປຣິຫີນຕ຺ຕາ ‘‘ອຏ຺ຐວີສຕິ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ວາໂຣ ຈ ນ ລພ຺ຠຕິ.

໒໓໓. ອິທານິ ວິໂມກ຺ຂສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ຕິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເຕເນວ ສມ຺ພນ຺ເຘນ ທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິວິເສສຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ກຸສລກມ຺ມສ຺ສ ຊວນກ຺ຂເຓຕິ ອຕີຕຊາຕິຍາ ອິຘ ປຏິສນ຺ຘິຊນກສ຺ສ ທຸເຫຕຸກກຸສລກມ຺ມສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຊວນກ຺ຂເຓ. ທ຺ເວ ເຫຕູຕິ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອໂລໂຠ ກຸສລເຫຕຸ ອໂທໂສ ກຸສລເຫຕຸ. ທ຺ເວ ອພ຺ຍາກຕເຫຕູປິ ອໂລຠາໂທສາເຍວ.

ຈຕ຺ຕາຣິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍວຊ຺ຊານິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ. ທ຺ວາທສ ຘມ຺ມາຕິ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອໂມຫເຫຕຸສ຺ສ ຈ ປຣິຫີນຕ຺ຕາ ທ຺ວາທສ. ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍເຍວ ປຣິຫີນຕ຺ຕາ ຉພ຺ພີສຕິ. ຉນ຺ນໍ ເຫຕູນນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຸສລເຫຕູນໍ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ອກຸສລເຫຕູນໍ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິປາກເຫຕູນນ຺ຕິ ເອວໍ ຉນ຺ນໍ ເຫຕູນໍ. ຣູປາຣູປາວຈຣາ ປເນຕ຺ຖ ເອກນ຺ຕຕິເຫຕຸກຕ຺ຕາ ນ ຄຫິຕາ. ເສສໍ ປຐມວາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ ທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຍາ ທຸເຫຕຸກກມ຺ມສ຺ເສວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕິເຫຕຸກກມ຺ເມນ ທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ຘມ຺ມສງ຺ຄຫຏ຺ຐກຖາຍໍ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໔໙໘) ຕິປິຏກມຫາຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣວາເທ ‘‘ຕິເຫຕຸກກມ຺ເມນ ປຏິສນ຺ຘິ ຕິເຫຕຸກາວ ໂຫຕິ, ທຸເຫຕຸກາເຫຕຸກາ ນ ໂຫຕິ. ທຸເຫຕຸກກມ຺ເມນ ທຸເຫຕຸກາເຫຕຸກາ ໂຫຕິ, ຕິເຫຕຸກາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ສເມຕິ. ຍໍ ປນ ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຈ ໂມຣວາປິວາສິມຫາທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຈ ວາເທສຸ ‘‘ຕິເຫຕຸກກມ຺ເມນ ປຏິສນ຺ຘິ ຕິເຫຕຸກາປິ ໂຫຕິ ທຸເຫຕຸກາປິ, ອເຫຕຸກາ ນ ໂຫຕິ. ທຸເຫຕຸກກມ຺ເມນ ທຸເຫຕຸກາປິ ໂຫຕິ ອເຫຕຸກາປິ, ຕິເຫຕຸກາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ວິຣຸທ຺ຘໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ. ອິມິສ຺ສາ ກຖາຍ ເຫຕຸອຘິກາຣຕ຺ຕາ ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິ ນ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ຄຕິກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.