໖໘. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາຓນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໑໑. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາຓນິທ຺ເທເສ ຕຖາຄຕສ຺ສາຕິ ວຈເນ ອຸທ຺ເທເສ ສຣູປໂຕ ອວິຊ຺ຊມາເນປິ ‘‘ຉ ຎາຓານິ ອສາຘາຣຓານິ ສາວເກຫີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ມາຕິກາ ໑.໗໓) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ຕຖາຄຕສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອຸທ຺ເທເສ ອຕ຺ຖໂຕ ສິທ຺ຘສ຺ສ ຕຖາຄຕວຈນສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ຄຫຓໍ ກຕໍ. ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕີຕິ ຣູປາທີສຸ ຉນ຺ທຣາເຄນ ສຕ຺ຕຕາຍ ລຄ຺ຄຕາຍ ສຕ຺ຕາ, ເຕ ສຕ຺ເຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາເຓນ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕິ ໂອໂລເກຕິ. ອປ຺ປຣຊກ຺ເຂຕິ ປຎ຺ຎາມເຍ ອກ຺ຂິມ຺ຫິ ອປ຺ປໍ ຣາຄາທິຣໂຊ ເອເຕສນ຺ຕິ ອປ຺ປຣຊກ຺ຂາ, ອປ຺ປໍ ຣາຄາທິຣໂຊ ເອເຕສນ຺ຕິ ວາ ອປ຺ປຣຊກ຺ຂາ. ເຕ ອປ຺ປຣຊກ຺ເຂ. ມຫາຣຊກ຺ເຂຕິ ປຎ຺ຎາມເຍ ອກ຺ຂິມ຺ຫິ ມຫນ຺ຕໍ ຣາຄາທິຣໂຊ ເອເຕສນ຺ຕິ ມຫາຣຊກ຺ຂາ, ມຫນ຺ຕໍ ຣາຄາທິຣໂຊ ເອເຕສນ຺ຕິ ວາ ມຫາຣຊກ຺ຂາ. ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິເຍ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິເຍຕິ ຕິກ຺ຂານິ ສທ຺ຘາທີນິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ເອເຕສນ຺ຕິ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍາ, ມຸທູນິ ສທ຺ຘາທີນິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ເອເຕສນ຺ຕິ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍາ. ສ຺ວາກາເຣ ທ຺ວາກາເຣຕິ ສຸນ຺ທຣາ ສທ຺ຘາທໂຍ ອາກາຣາ ໂກຏ຺ຐາສາ ເອເຕສນ຺ຕິ ສ຺ວາກາຣາ, ກຸຈ຺ຉິຕາ ຄຣຫິຕາ ສທ຺ຘາທໂຍ ອາກາຣາ ໂກຏ຺ຐາສາ ເອເຕສນ຺ຕິ ທ຺ວາກາຣາ. ສຸວິຎ຺ຎາປເຍ ທຸວິຎ຺ຎາປເຍຕິ ເຍ ກຖິຕໍ ກາຣຓໍ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ຕິ ສຸເຂນ ສກ຺ກາ ໂຫນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາເປຕຸໍ, ເຕ ສຸວິຎ຺ຎາປຍາ, ຕພ຺ພິປຣີຕາ ທຸວິຎ຺ຎາປຍາ. ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິໂນຕິ ອປິ ເອເກ ປຣໂລກຎ຺ເຈວ ຣາຄາທິວຊ຺ຊຎ຺ຈ ຠຍໂຕ ປສ຺ສນ຺ເຕ, ອິມສ຺ສ ປນ ປທສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ປຣໂລກສ຺ເສວ ນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຂນ຺ຘາທິໂລເກ ຈ ຣາຄາທິວຊ຺ເຊ ຈ ປຣໍ ພາຬ຺ຫໍ ຠຍໍ ປສ຺ສນສີລາຕິ ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິໂນ. ເຕ ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິເນຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ນ ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິໂນຕິ ຕພ຺ພິປຣີເຕ. ໂລໂກຕິ ຈ ລຸຊ຺ຊນປລຸຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ. ວຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈ ວຊ຺ຊນີຍຏ຺ເຐນ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ ໂຫຕິ.

ປຸນ ນິທ຺ເທສສ຺ສ ປຏິນິທ຺ເທສໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອປ຺ປຣຊກ຺ເຂ ມຫາຣຊກ຺ເຂຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕີສຸ ຣຕເນສຸ ໂອກປ຺ປນສງ຺ຂາຕາ ສທ຺ຘາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສທ຺ໂຘ. ໂສ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອສ຺ສທ຺ຘິຍຣຊສ຺ສ ເຈວ ອສ຺ສທ຺ຘິຍມູລກສ຺ສ ເສສາກຸສລຣຊສ຺ສ ຈ ອປ຺ປກຕ຺ຕາ ອປ຺ປຣຊກ຺ໂຂ. ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ສທ຺ຘາຕິ ອສ຺ສທ຺ໂຘ. ໂສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ຣຊສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕ຺ຕາ ມຫາຣຊກ຺ໂຂ. ອາຣທ຺ຘໍ ວີຣິຍມເນນາຕິ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ. ໂສ ໂກສຊ຺ຊຣຊສ຺ສ ເຈວ ໂກສຊ຺ຊມູລກສ຺ສ ເສສາກຸສລຣຊສ຺ສ ຈ ອປ຺ປກຕ຺ຕາ ອປ຺ປຣຊກ຺ໂຂ. ຫີນວີຣິຍຕ຺ຕາ ກຸຈ຺ຉິເຕນ ອາກາເຣນ ສີທຕີຕິ ກຸສີໂທ, ກຸສີໂທ ເອວ ກຸສີໂຕ. ໂສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ຣຊສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕ຺ຕາ ມຫາຣຊກ຺ໂຂ. ອາຣມ຺ມຓໍ ອຸເປຈ຺ຈ ຐິຕາ ສຕິ ອສ຺ສາຕິ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິ. ໂສ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຈ຺ຈຣຊສ຺ສ ເຈວ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຈ຺ຈມູລກສ຺ສ ເສສາກຸສລຣຊສ຺ສ ຈ ອປ຺ປກຕ຺ຕາ ອປ຺ປຣຊກ຺ໂຂ. ມຸຏ຺ຐາ ນຏ຺ຐາ ສຕິ ອສ຺ສາຕິ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ. ໂສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ຣຊສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕ຺ຕາ ມຫາຣຊກ຺ໂຂ. ອປ຺ປນາສມາຘິນາ ອຸປຈາຣສມາຘິນາ ວາ ອາຣມ຺ມເຓ ສມໍ, ສມ຺ມາ ວາ ອາຫິໂຕ ຐິໂຕຕິ ສມາຫິໂຕ, ສມາຫິຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ວາ ສມາຫິໂຕ. ໂສ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈຣຊສ຺ສ ເຈວ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈມູລກສ຺ສ ເສສາກຸສລຣຊສ຺ສ ຈ ອປ຺ປກຕ຺ຕາ ອປ຺ປຣຊກ຺ໂຂ. ນ ສມາຫິໂຕ ອສມາຫິໂຕ. ໂສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ຣຊສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕ຺ຕາ ມຫາຣຊກ຺ໂຂ. ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນີ ປຎ຺ຎາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຎ຺ຎວາ. ໂສ ໂມຫຣຊສ຺ສ ເຈວ ໂມຫມູລກສ຺ສ ເສສາກຸສລຣຊສ຺ສ ຈ ອປ຺ປກຕ຺ຕາ ອປ຺ປຣຊກ຺ໂຂ. ໂມຫມູຬ຺ຫຕ຺ຕາ ທຸຏ຺ຐາ ປຎ຺ຎາ ອສ຺ສາຕິ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ. ໂສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ຣຊສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕ຺ຕາ ມຫາຣຊກ຺ໂຂ. ສທ຺ໂຘ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍຕິ ພຫຸລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍ ພລວຕິຍາ ສທ຺ຘາຍ ສທ຺ໂຘ, ເຕເນວ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ. ອສ຺ສທ຺ໂຘ ປຸຄ຺ຄໂລ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍຕິ ພຫຸລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນນ ອສ຺ສທ຺ຘິເຍນ ອສ຺ສທ຺ໂຘ, ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນນ ທຸພ຺ພເລນ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ສທ຺ໂຘ ປຸຄ຺ຄໂລ ສ຺ວາກາໂຣຕິ ຕາຍ ເອວ ສທ຺ຘາຍ ໂສຠນາກາໂຣ. ອສ຺ສທ຺ໂຘ ປຸຄ຺ຄໂລ ທ຺ວາກາໂຣຕິ ເຕເນວ ອສ຺ສທ຺ຘິເຍນ ວິຣູປາກາໂຣ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ສຸວິຎ຺ຎາປໂຍຕິ ສຸເຂນ ວິຎ຺ຎາເປຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ໂຍ. ທຸວິຎ຺ຎາປໂຍຕິ ທຸກ຺ເຂນ ວິຎ຺ຎາເປຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ໂຍ. ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ນສ຺ເສວ ສທ຺ຘາທີນິ ສຸປຣິສຸທ຺ຘານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສຸປຣິສຸທ຺ຘສທ຺ຘາທິສມ຺ປນ຺ໂນ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ, ສຸປຣິສຸທ຺ຘສທ຺ຘາທິສມ຺ປນ຺ໂນປິ ວາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວີ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວ ຫິ ສທ຺ຘາທໂຍປິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ‘‘ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໑໑໒. ອິທານິ ‘‘ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ໂລກຎ຺ຈ ວຊ຺ຊຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ໂລໂກຕິອາທິມາຫ. ເອຕ຺ຖ ຂນ຺ຘາ ເອວ ລຸຊ຺ຊນປລຸຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ໂລໂກຕິ ຂນ຺ຘໂລໂກ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວິປຕ຺ຕິຠວໂລໂກຕິ ອປາຍໂລໂກ. ໂສ ຫິ ອນິຏ຺ຐຜລຕ຺ຕາ ວິຣູໂປ ລາໂຠຕິ ວິປຕ຺ຕິ, ຠວຕີຕິ ຠໂວ, ວິປຕ຺ຕິ ເອວ ຠໂວ ວິປຕ຺ຕິຠໂວ, ວິປຕ຺ຕິຠໂວ ເອວ ໂລໂກ ວິປຕ຺ຕິຠວໂລໂກ. ວິປຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂລໂກຕິ ອປາຍູປຄໍ ກມ຺ມໍ. ຕຎ຺ຫິ ສມ຺ຠວຕິ ເອຕສ຺ມາ ຜລນ຺ຕິ ສມ຺ຠໂວ, ວິປຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ຠໂວ ວິປຕ຺ຕິສມ຺ຠໂວ, ວິປຕ຺ຕິສມ຺ຠໂວ ເອວ ໂລໂກ ວິປຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂລໂກ. ສມ຺ປຕ຺ຕິຠວໂລໂກຕິ ສຸຄຕິໂລໂກ. ໂສ ຫິ ອິຏ຺ຐຜລຕ຺ຕາ ສຸນ຺ທໂຣ ລາໂຠຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕິ, ຠວຕີຕິ ຠໂວ, ສມ຺ປຕ຺ຕິ ເອວ ຠໂວ ສມ຺ປຕ຺ຕິຠໂວ, ສມ຺ປຕ຺ຕິຠໂວ ເອວ ໂລໂກ ສມ຺ປຕ຺ຕິຠວໂລໂກ. ສມ຺ປຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂລໂກຕິ ສຸຄຕູປຄໍ ກມ຺ມໍ. ຕຎ຺ຫິ ສມ຺ຠວຕິ ເອຕສ຺ມາ ຜລນ຺ຕິ ສມ຺ຠໂວ, ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ຠໂວ ສມ຺ປຕ຺ຕິສມ຺ຠໂວ, ສມ຺ປຕ຺ຕິສມ຺ຠໂວ ເອວ ໂລໂກ ສມ຺ປຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂລໂກ. ເອໂກ ໂລໂກຕິອາທີນິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ.

ວຊ຺ຊນ຺ຕິ ນປຸໍສກວຈນໍ ອສຸໂກຕິ ອນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ກຕໍ. ກິເລສາຕິ ຣາຄາທໂຍ. ທຸຈ຺ຈຣິຕາຕິ ປາຓາຕິປາຕາທໂຍ. ອຠິສງ຺ຂາຣາຕິ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາທໂຍ. ຠວຄາມິກມ຺ມາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກທານວເສນ ຠວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຠວຄາມິໂນ, ອຠິສງ຺ຂາເຣສຸປິ ວິປາກຊນກາເນວ ກມ຺ມານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ອິຕີຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣນິທສ຺ສນໍ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລເກ ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ວຊ຺ເຊຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ໂລເກ ຈ ວຊ຺ເຊ ຈ. ຕິພ຺ພາ ຠຍສຎ຺ຎາຕິ ພລວຕີ ຠຍສຎ຺ຎາ. ຕິພ຺ພາຕິ ປຣສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ, ຠຍສຎ຺ຎາຕິ ຠຍສທ຺ທສ຺ສ, ໂລກວຊ຺ຊທ຺ວຍມ຺ປິ ຫິ ຠຍວຕ຺ຖຸຕ຺ຕາ ສຍຎ຺ຈ ສຠຍຕ຺ຕາ ຠຍໍ, ຠຍມິຕິ ສຎ຺ຎາ ຠຍສຎ຺ຎາ. ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕີຕິ ຕໍ ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸເປຈ຺ຈ ຐິຕາ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕາສິເກ ວຘເກຕິ ຍຖາ ນາມ ປຫຣິຕຸໍ ອຸຈ຺ຈາຣິຕຂຄ຺ເຄ ປຈ຺ຈາມິຕ຺ເຕ ຕິພ຺ພາ ຠຍສຎ຺ຎາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ໂລເກ ຈ ວຊ຺ເຊ ຈ ຕິພ຺ພາ ຠຍສຎ຺ຎາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ປຎ຺ຎາສາຍ ອາກາເຣຫີຕິ ອປ຺ປຣຊກ຺ຂປຎ຺ຈກາທີສຸ ທສສຸ ປຎ຺ຈເກສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອາກາຣານໍ ວເສນ ປຎ຺ຎາສາຍ ອາກາເຣຫິ. ອິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ຊານາຕີຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຎ຺ຎາຍ ປຊານາຕິ. ປສ຺ສຕີຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ຐໍ ວິຍ ກໂຣຕິ. ອຎ຺ຎາຕີຕິ ສພ຺ພາກາຣມຣິຍາທາຫິ ຊານາຕິ. ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ເອກເທສໍ ອເສເສຕ຺ວາ ນິຣວເສສທສ຺ສນວເສນ ປຎ຺ຎາຍ ປທາເລຕີຕິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາຓນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.