໓໔. ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຎາຓນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໘໓. ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຎາຓນິທ຺ເທເສ ສມຖພລນ຺ຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທໂຍ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມ ສເມຕີຕິ ສມໂຖ, ໂສເຍວ ອກມ຺ປນີຍຏ຺ເຐນ ພລໍ. ອນາຄາມິອຣຫນ຺ຕານໍເຍວ ສມາຘິປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ກາມຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ປຫາເນນ ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣິຠາວປ຺ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຕສໍເຍວ ສມາຘິ ພລປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ສມຖພລ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ອຎ຺ເຎສໍ. ສມາຘິພລນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ວິປສ຺ສນາພລນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ວິວິເຘຫິ ອາກາເຣຫິ ຘມ຺ເມ ປສ຺ສຕີຕິ ວິປສ຺ສນາ, ສາເຍວ ອກມ຺ປນີຍຏ຺ເຐນ ພລໍ. ເຕສໍເຍວ ອຸຠິນ຺ນໍ ພລປ຺ປຕ຺ຕໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ສມຖພລໍ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານວູປສມນຕ຺ຖໍ ນິໂຣເຘ ຈ ປຏິປາທນຕ຺ຖໍ, ວິປສ຺ສນາພລໍ ປວຕ຺ເຕ ອາທີນວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ນິໂຣເຘ ຈ ອານິສໍສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ.

ນີວຣເຓຕິ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມວຈນໍ, ນີວຣຓນິມິຕ຺ຕໍ ນີວຣຓປຈ຺ຈຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຣຓຕ຺ເຖ ວາ ຠຸມ຺ມວຈນໍ, ນີວຣເຓນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ກມ຺ປຕີຕິ ຌານສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄໂລ. ອຖ ວາ ຌານນ຺ຕິ ຌານງ຺ຄານໍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ປຐເມນ ຌາເນນ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສມາຘິ ນີວຣເຓ ນ ກມ຺ປຕິ. ອຍເມວ ເຈຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ຄເຫຕພ຺ພາ. ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈ ຈາຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈ ຈ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນ຺ຕິ ຈ ອຸທ຺ຘຕຠາໂວ, ຕໍ ອວູປສມລກ຺ຂຓໍ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕກິເລເສ ຈາຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ສຫຄເຕ ເອກຸປ຺ປາທາທິຠາວໍ ຄເຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ໂມຫອຫິຣິກອໂນຕ຺ຕປ຺ປກິເລເສ ຈ. ຂນ຺ເຘ ຈາຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈຕຸກ຺ຂນ຺ເຘ ຈ. ນ ກມ຺ປຕິ ນ ຈລຕິ ນ ເວຘຕີຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎເວວຈນານິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈ ນ ກມ຺ປຕິ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕກິເລເສ ນ ຈລຕິ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕກ຺ຂນ຺ເຘ ນ ເວຘຕີຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ວິປສ຺ສນາພລໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍເຍວ ອນຸປສ຺ສນານໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕາສໍເຍວ ວເສນ ວິປສ຺ສນາພລໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຈາຕິ ທ຺ວາທສສຸປິ ອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ອວິຊ຺ຊາຍ ຈ. ອວິຊ຺ຊາສຫຄຕກິເລເສ ຈາຕິ ຍຖາໂຍຄໍ ອວິຊ຺ຊາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໂລຠໂທສມານທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາຖິນອຸທ຺ຘຈ຺ຈອຫິຣິກອໂນຕ຺ຕປ຺ປກິເລເສ ຈ.

ວຈີສງ຺ຂາຣາຕິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ. ‘‘ປຸພ຺ເພ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ວິຕກ຺ເກຕ຺ວາ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ວາຈໍ ຠິນ຺ທຕິ, ຕສ຺ມາ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໓) ວຈນໂຕ ວາຈໍ ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕີຕິ ວຈີສງ຺ຂາຣາ. ກາຍສງ຺ຂາຣາຕິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ. ‘‘ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ກາຍິກາ ເອເຕ ຘມ຺ມາ ກາຍປຏິພທ຺ຘາ, ຕສ຺ມາ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໓) ວຈນໂຕ ກາເຍນ ສງ຺ຂຣີຍນ຺ຕີຕິ ກາຍສງ຺ຂາຣາ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ເວທນາຍ ຈ ນິໂຣຘໍ. ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາຕິ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ. ‘‘ເຈຕສິກາ ເອເຕ ຘມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕປຏິພທ຺ຘາ, ຕສ຺ມາ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໓) ວຈນໂຕ ຈິຕ຺ເຕນ ສງ຺ຂຣີຍນ຺ຕີຕິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ.

໘໔. ຎາຓຈຣິຍາສຸ ອນຸປສ຺ສນາວສາເນ, ວິວຏ຺ຏນານຸປສ຺ສນາຄຫເຓນ ວາ ຕສ຺ສາ ອາທິຠູຕາ ຈຣິຍາກຖາຍ ຎາຓຈຣິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕາ ເສສານຸປສ຺ສນາປິ ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂສຬສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫີຕິ ຈ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉໂທ, ອນາຄາມິສ຺ສ ປນ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຜລວຊ຺ຊາຫິ ຈຸທ຺ທສຫິປິ ໂຫຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓພລຕ຺ຕາ.

໘໕. ນວຫິ ສມາຘິຈຣິຍາຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຐມຊ຺ຌານາທີຫິ ອຏ຺ຐ, ປຐມຊ຺ຌານາທີນໍ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານວເສນ ເອກາຕິ ນວ ສມາຘິຈຣິຍາ. ພລຈຣິຍານໍ ກິໍ ນານຕ຺ຕໍ? ສມຖພເລນປິ ຫິ ‘‘ເນກ຺ຂມ຺ມວເສນາ’’ຕິອາທີຫິ ສຕ຺ຕຫິ ປຣິຍາເຍຫິ ອຸປຈາຣສມາຘິ ວຸຕ຺ໂຕ, ເປຍ຺ຍາລວິຕ຺ຖາຣໂຕ ‘‘ປຐມຊ຺ຌານວເສນາ’’ຕິອາທີຫິ ສມສຕ຺ຕຕິຍາ ວາເຣຫິ ຍຖາໂຍຄໍ ອປ຺ປນູປຈາຣສມາຘິ ວຸຕ຺ໂຕ, ສມາຘິຈຣິຍາຍປິ ‘‘ປຐມໍ ຌານ’’ນ຺ຕິອາທີຫິ ອຏ຺ຐຫິ ປຣິຍາເຍຫິ ອປ຺ປນາສມາຘິ ວຸຕ຺ໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍາຕິອາທີຫິ ອຏ຺ຐຫິ ປຣິຍາເຍຫິ ອຸປຈາຣສມາຘິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ອປ຺ປນູປຈາຣສມາຘິເຍວ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ພລານິ ວສີຠາວຏ຺ເຐນ ຈຣິຍາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ວິປສ຺ສນາພເລ ປນ ສຕ຺ຕ ອນຸປສ຺ສນາວ ‘‘ວິປສ຺ສນາພລ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ຎາຓຈຣິຍາຍ ສຕ຺ຕ ຈ ອນຸປສ຺ສນາ ວຸຕ຺ຕາ, ວິວຏ຺ຏນານຸປສ຺ສນາທໂຍ ນວ ຈ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ. ອິທໍ ເນສໍ ນານຕ຺ຕໍ. ສຕ຺ຕ ອນຸປສ຺ສນາ ປນ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ພລານິ ວສີຠາວຏ຺ເຐນ ຈຣິຍາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

‘‘ວສີຠາວຕາ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໓໔ ມາຕິກາ) ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕວສິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ວສີຕິ ປຎ຺ຈ ວສິໂຍຕິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໂວຫາເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ. ວໂສ ເອວ ວສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຸນ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ຕາ ວສິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ອາວຊ຺ຊນວສີຕິອາທິມາຫ. ອາວຊ຺ຊນາຍ ວໂສ ອາວຊ຺ຊນວໂສ, ໂສ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອາວຊ຺ຊນວສີ. ເອເສວ ນໂຍ ເສເສສຸ. ປຐມໍ ຌານໍ ຍຕ຺ຖິຈ຺ຉກນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປເທເສ ອິຈ຺ຉຕິ ຄາເມ ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວາ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອາວຊ຺ຊຕິ. ຍທິຈ຺ຉກນ຺ຕິ ຍທາ ຍທາ ກາເລ ສີຕກາເລ ວາ ອຸຓ຺ຫກາເລ ວາ, ຕທາ ຕທາ ອາວຊ຺ຊຕິ. ອຖ ວາ ຍໍ ຍໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອິຈ຺ຉຕິ ປຖວີກສິຓາຣມ຺ມຓໍ ວາ ເສສາຣມ຺ມຓໍ ວາ, ຕໍ ຕໍ ອາວຊ຺ຊຕິ. ເອເກກກສິຓາຣມ຺ມຓສ຺ສາປິ ຌານສ຺ສ ວສິຕານໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຸຣິມໂຍຊນາເຍວ ສຸນ຺ທຣຕຣາ. ຍາວຕິຈ຺ຉກນ຺ຕິ ຍາວຕກໍ ກາລໍ ອິຈ຺ຉຕິ ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆາຕມຕ຺ຕໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ວາ, ຕາວຕກໍ ກາລໍ ອາວຊ຺ຊຕິ. ອາວຊ຺ຊນາຍາຕິ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນາຍ. ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ອວສວຕ຺ຕິຠາໂວ, ອລສຠາໂວ ວາ. ສມາປຊ຺ຊຕີຕິ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ອປ຺ເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຘິຏ຺ຐາຕີຕິ ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍ ອຘິກໍ ກຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ວຸຏ຺ຐານວສິຍໍປຐມໍ ຌານນ຺ຕິ ນິສ຺ສກ຺ກຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ, ປຐມຊ຺ຌານາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຊວເນຫິ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປສ຺ສຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ປາຬິວຓ຺ຓນາ.

ອຍໍ ປນ ອຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ – ປຐມຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ວິຕກ຺ກໍ ອາວຊ຺ຊຍໂຕ ຠວງ຺ຄໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາວຊ຺ຊນານນ຺ຕຣໍ ວິຕກ຺ກາຣມ຺ມຓາເນວ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຎ຺ຈ ວາ ຊວນານິ ຊວນ຺ຕິ, ຕໂຕ ທ຺ເວ ຠວງ຺ຄານິ, ຕໂຕ ປຸນ ວິຈາຣາຣມ຺ມຓໍ ອາວຊ຺ຊນໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຊວນານີຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈສຸ ຌານງ຺ເຄສຸ ຍທາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເປເສຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອຖສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນວສີ ສິທ຺ຘາວ ໂຫຕິ. ອຍໍ ປນ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕາ ວສີ ຠຄວໂຕ ຍມກປາຏິຫາຣິເຍວ ລພ຺ຠຕິ. ອິໂຕ ປຣໍ ສີຆຕຣາ ອາວຊ຺ຊນວສີ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຠວງ຺ຄວາເຣ ຄຓນາ ນຕ຺ຖິ. ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖຣສ຺ສ ນນ຺ໂທປນນ຺ທທມເນ ວິຍ ສີຆໍ ສມາປຕ຺ຕິສມາປຊ຺ຊນສມຕ຺ຖຕາ ສມາປຊ຺ຊນວສີ ນາມ. ອຈ຺ຉຣາມຕ຺ຕໍ ວາ ທສຈ຺ຉຣາມຕ຺ຕໍ ວາ ຂຓໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຐເປຕຸໍ ສມຕ຺ຖຕາ ອຘິຏ຺ຐານວສີ ນາມ. ຕເຖວ ຕໂຕ ລຫຸໍ ວຸຏ຺ຐານສມຕ຺ຖຕາ ວຸຏ຺ຐານວສີ ນາມ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວສີ ປນ ອາວຊ຺ຊນວສິຍາ ເອວ ວຸຕ຺ຕາ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຊວນາເນວ ຫິ ຕຕ຺ຖ ອາວຊ຺ຊນານນ຺ຕຣານີຕິ. ອິຕິ ອາວຊ຺ຊນວສິຍາ ສິທ຺ຘາຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວສີ ສິທ຺ຘາ ໂຫຕິ, ອຘິຏ຺ຐານວສິຍາ ຈ ສິທ຺ຘາຍ ວຸຏ຺ຐານວສີ ສິທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ‘‘ອຍໍ ປນ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕາ ວສີ ຠຄວໂຕ ຍມກປາຏິຫາຣິເຍວ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາຏິຫາຣິຍກາເລ ຌານງ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານໍ ອຠາວໂຕ ນານາວິຘວຓ຺ຓາທິນິມ຺ມານສ຺ສ ນານາກສິຓວເສນ ອິຊ຺ຌນໂຕ ຕໍຕໍກສິຓາຣມ຺ມຓໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸກາມສ຺ສ ຍຖາຣຸຈິ ລຫຸໍ ຕສ຺ມິໍ ກສິເຓ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອາວຊ຺ຊນປວຕ຺ຕນສມຕ຺ຖຕາ ອາວຊ຺ຊນວສີ, ຕທາວຊ຺ຊນວີຖິຍໍເຍວ ຕສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອປ຺ປນາສມຕ຺ຖຕາສມາປຊ຺ຊນສມຕ຺ຖຕາ ສມາປຊ຺ຊນວສີ. ເອວຎ຺ຫິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ຍຸຕ຺ຕິ ຈ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ວສີປຏິປາຏິ ຈ ຍຖາກ຺ກເມເນວ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຌານງ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍໍ ປນ ‘‘ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕາເຍວ ປຎ຺ຈ ຊວນານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສຕ຺ຕສຸປິ ຊວເນສຸ ຊວນ຺ເຕສຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວສີເຍວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ‘‘ປຐມຊ຺ຌານໍ ອາວຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ເຈ? ຍຖາ ກສິເຓ ປວຕ຺ຕໍ ຌານໍ ກາຣໂຓປຈາເຣນ ກສິຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ຌານປຈ຺ຈຍໍ ກສິຓໍ ‘‘ສຸໂຂ ພຸທ຺ຘານມຸປ຺ປາໂທ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໑໙໔) ວິຍ ຜໂລປຈາເຣນ ຌານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ກາເລ ຐຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ນິທ຺ທາຍ ປພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຸນ ນິທ຺ໂທກ຺ກມເນ ວິຍ ປຸນ ຌາໂນກ຺ກມເນ ສຕິປິ ອຘິຏ຺ຐານວສີເຍວ ນາມ, ຍຖາປຣິຈ຺ເຉເທນ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ປນ ວຸຏ຺ຐາເນເຍວ ອຘິຏ຺ຐາເນ ສຕິປິ ວຸຏ຺ຐານວສີ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຍໍ ເຕສໍ ວິເສໂສ.

ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວິຠາວນຕ຺ຖໍ ປນ ອິທໍ ປຎ຺ຫກມ຺ມໍ – ກາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ, ເກ ຕໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເກ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກຕ຺ຖ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກສ຺ມາ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກຖຎ຺ຈສ຺ສາ ສມາປຊ຺ຊນໍ ໂຫຕິ, ກຖໍ ຐານໍ, ກຖໍ ວຸຏ຺ຐານໍ, ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ກິນ຺ນິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ມຕສ຺ສ ຈ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຈ ໂກ ວິເສໂສ, ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ກິໍ ສງ຺ຂຕາ ອສງ຺ຂຕາ ໂລກິຍາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ນິປ຺ຜນ຺ນາ ອນິປ຺ຜນ຺ນາຕິ?

ຕຕ຺ຖ ກາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕີຕິ? ຍາ ອນຸປຸພ຺ພນິໂຣຘວເສນ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ຘມ຺ມານໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ.

ເກ ຕໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເກ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ສພ຺ເພປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ໂສຕາປນ຺ນາ ສກທາຄາມິໂນ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກາ ຈ ອນາຄາມີ ອຣຫນ຺ໂຕ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ປນ ອນາຄາມິໂນ ຈ ຂີຓາສວາ ຈ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ກຕ຺ຖ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ. ກສ຺ມາ? ອນຸປຸພ຺ພສມາປຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ. ຈຕຸໂວກາຣຠເວ ປນ ປຐມຊ຺ຌານາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິເຍວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ນ ສກ຺ກາ ຕຕ຺ຖ ສມາປຊ຺ຊິຕຸໍ.

ກສ຺ມາ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ສງ຺ຂາຣານໍ ປວຕ຺ຕິເຠເທ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕ຺ວາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຈິຕ຺ຕກາ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ນິໂຣຘໍ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ວາ ສຸຂໍ ວິຫຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ກຖໍ ຈສ຺ສາ ສມາປຊ຺ຊນໍ ໂຫຕີຕິ? ສມຖວິປສ຺ສນາວເສນ ອຸສ຺ສກ຺ກິຕ຺ວາ ກຕປຸພ຺ພກິຈ຺ຈສ຺ສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ນິໂຣຘຍໂຕ ເອວມສ຺ສາ ສມາປຊ຺ຊນໍ ໂຫຕິ. ໂຍ ຫິ ສມຖວເສເນວ ອຸສ຺ສກ຺ກຕິ, ໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂຍ ວິປສ຺ສນາວເສເນວ ອຸສ຺ສກ຺ກຕິ, ໂສ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂຍ ປນ ອຸຠຍວເສນ ອຸສ຺ສກ຺ກິຕ຺ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ນິໂຣເຘຕິ, ໂສ ຕໍ ສມາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ.

ອຍໍ ປນ ວິຕ຺ຖາໂຣ – ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸກາໂມ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ສຸໂຘຕຫຕ຺ຖປາໂທ ວິວິຕ຺ເຕ ໂອກາເສ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາເຣ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ວິປສ຺ສຕິ. ວິປສ຺ສນາ ປເນສາ ຕິວິຘາ ໂຫຕິ – ສງ຺ຂາຣປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນກວິປສ຺ສນາ, ຜລສມາປຕ຺ຕິວິປສ຺ສນາ, ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິວິປສ຺ສນາຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນກວິປສ຺ສນາ ມນ຺ທາ ວາ ໂຫຕຸ ຕິກ຺ຂາ ວາ, ມຄ຺ຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິເຍວ. ຜລສມາປຕ຺ຕິວິປສ຺ສນາ ຕິກ຺ຂາວ ວຏ຺ຏຕິ ມຄ຺ຄຠາວນາສທິສາ. ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິວິປສ຺ສນາ ປນ ນາຕິມນ຺ທາ ນາຕິຕິກ຺ຂາ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມາ ເອສ ນາຕິມນ຺ທາຍ ນາຕິຕິກ຺ຂາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ເຕ ສງ຺ຂາເຣ ວິປສ຺ສຕິ. ຕໂຕ ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາເຣ ຕເຖວ ວິປສ຺ສຕິ. ຕໂຕ ຕຕິຍຊ຺ຌານໍ…ເປ… ຕໂຕ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາເຣ ຕເຖວ ວິປສ຺ສຕິ. ອຖ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ – ນານາພທ຺ຘອວິໂກປນໍ, ສງ຺ຆປຏິມານນໍ, ສຕ຺ຖຸປກ຺ໂກສນໍ, ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ນານາພທ຺ຘອວິໂກປນນ຺ຕິ ຍໍ ອິມິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກາພທ຺ຘໍ ນ ໂຫຕິ, ນານາພທ຺ຘໍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕໍ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ວາ ມຎ຺ຈປີຐໍ ວາ ນິວາສເຄຫໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ປນ ກິຎ຺ຈິ ປຣິກ຺ຂາຣຊາຕໍ, ຕໍ ຍຖາ ນ ວິກຸປ຺ປຕິ, ອຄ຺ຄິອຸທກວາຕໂຈຣອຸນ຺ທູຣາທີນໍ ວເສນ ນ ວິນສ຺ສຕິ, ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣິທໍ ອຘິຏ຺ຐານວິຘານໍ – ‘‘ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ມາ ອຄ຺ຄິນາ ຌາຍຕຸ, ມາ ອຸທເກນ ວຸຍ຺ຫຕຸ, ມາ ວາເຕນ ວິທ຺ຘໍສຕຸ, ມາ ໂຈເຣຫິ ຫຣີຍຕຸ, ມາ ອຸນ຺ທູຣາທີຫິ ຂຊ຺ຊຕູ’’ຕິ. ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐິເຕ ຕໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ຕສ຺ສ ນ ໂກຈິ ປຣິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ, ອນຘິຏ຺ຐຫໂຕ ປນ ອຄ຺ຄິອາທີຫິ ວິນສ຺ສຕິ. ອິທໍ ນານາພທ຺ຘອວິໂກປນໍ ນາມ. ຍໍ ປນ ເອກາພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ນິວາສນປາຣຸປນໍ ວາ ນິສິນ຺ນາສນໍ ວາ, ຕຕ຺ຖ ວິສຸໍ ອຘິຏ຺ຐານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ສມາປຕ຺ຕິເຍວ ນໍ ຣກ຺ຂຕິ.

ສງ຺ຆປຏິມານນນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປຏິມານນໍ ອຸທິກ຺ຂນໍ. ຍາວ ເອໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ສງ຺ຆກມ຺ມສ຺ສ ອກຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນ ປຏິມານນໍ ເອຕສ຺ສ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ, ປຏິມານນາວຊ຺ຊນໍ ປນ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ – ‘‘ສເຈ ມຍິ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນ ສງ຺ໂຆ ອປໂລກນກມ຺ມາທີສຸ ກິຎ຺ຈິເທວ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຍາວ ມໍ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ປກ຺ໂກສຕິ, ຕາວເທວ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເອວໍ ກຕ຺ວາ ສມາປນ຺ໂນ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວຸຏ຺ຐາຕິເຍວ. ໂຍ ປນ ເອວໍ ນ ກໂຣຕິ, ສງ຺ໂຆ ຈ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ອສຸໂກ ຠິກ຺ຂຸ ກຸຫິ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກຎ຺ຈິ ຠິກ຺ຂຸໍ ເປເສຕິ ‘‘ຄຈ຺ຉ ຕໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວຈເນນ ປກ຺ໂກສາ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສວນູປຈາເຣ ຐຕ຺ວາ ‘‘ສງ຺ໂຆ ຕໍ ອາວຸໂສ ປຏິມາເນຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕເຍວ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ເອວໍຄຣຸກາ ຫິ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາຓາ ນາມ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາ ສຍເມວ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ເອວໍ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ສຕ຺ຖຸປກ຺ໂກສນນ຺ຕິ ອິຘາປິ ສຕ຺ຖຸປກ຺ໂກສນາວຊ຺ຊນເມວ ອິມສ຺ສ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ. ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ເອວໍ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ – ‘‘ສເຈ ມຍິ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນ ສຕ຺ຖາ ໂອຕິຓ຺ເຓ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ວາ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕຖາຣູປາຍ ວາ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ຍາວ ມໍ ໂກຈິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ປກ຺ໂກສຕິ, ຕາວເທວ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເອວໍ ກຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວຸຏ຺ຐາຕິເຍວ. ໂຍ ປນ ເອວໍ ນ ກໂຣຕິ, ສຕ຺ຖາ ຈ ສງ຺ເຆ ສນ຺ນິປຕິເຕ ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ອສຸໂກ ຠິກ຺ຂຸ ກຸຫິ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກຎ຺ຈິ ຠິກ຺ຂຸໍ ເປເສຕິ ‘‘ຄຈ຺ຉ ຕໍ ມມ ວຈເນນ ປກ຺ໂກສາ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສວນູປຈາເຣ ຐຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕເຍວ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ເອວໍຄຣຸກຎ຺ຫິ ສຕ຺ຖຸປກ຺ໂກສນໍ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາ ສຍເມວ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ເອວໍ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ຊີວິຕທ຺ຘານສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉໂທ. ອິມິນາ ຫິ ຠິກ຺ຂຸນາ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉເທ ກຸສເລນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ອາຍຸສງ຺ຂາຣາ ສຕ຺ຕາຫໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ປວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຫິ ສຕ຺ຕາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ນິຣຸຊ຺ຌນເກ ອາຍຸສງ຺ຂາເຣ ອນາວຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ມຣຓໍ ປຏິພາຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອນ຺ໂຕນິໂຣເຘ ມຣຓສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍ ອນ຺ຕຣາວ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ອວເສສຎ຺ຫິ ອນາວຊ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ອິທໍ ປນ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ເອວໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ອິມໍ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ອເຖກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ຈິຕ຺ຕວາເຣ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຈິຕ຺ຕໂກ ໂຫຕິ, ນິໂຣຘໍ ຜຸສຕິ. ກສ຺ມາ ປນສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ອຸປຣິ ຈິຕ຺ຕານິ ນປ຺ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ? ນິໂຣຘສ຺ສ ປໂຍຄຕ຺ຕາ. ອິທຎ຺ຫິ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທ຺ເວ ສມຖວິປສ຺ສນາຘມ຺ເມ ຍຸຄນທ຺ເຘ ກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິອາໂຣຫນໍ ອນຸປຸພ຺ພນິໂຣຘສ຺ສ ປໂຍໂຄ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ນິໂຣຘສ຺ສ ປໂຍຄຕ຺ຕາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ອຸປຣິ ນປ຺ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ກຖໍ ຐານນ຺ຕິ? ເອວໍ ສມາປນ຺ນາຍ ປນສ຺ສາ ກາລປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ເຈວ ອນ຺ຕຣາ ອາຍຸກ຺ຂຍສງ຺ຆປຏິມານນສຕ຺ຖຸປກ຺ໂກສນາຠາເວນ ຈ ຐານໍ ໂຫຕິ.

ກຖໍ ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ? ອນາຄາມິສ຺ສ ອນາຄາມິຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຣຫໂຕ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ເອວໍ ທ຺ເວຘາ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ.

ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ກິນ຺ນິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ? ນິພ຺ພານນິນ຺ນໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິເວກນິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ວິເວກໂປຓໍ ວິເວກປພ຺ຠາຣ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໔).

ມຕສ຺ສ ຈ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຈ ໂກ ວິເສໂສຕິ? ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ຍຖາຫ – ‘‘ໂຍ ຈາຍໍ, ອາວຸໂສ, ມໂຕ ກາລງ຺ກໂຕ, ຕສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ວຈີສງ຺ຂາຣາ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ອາຍຸ ປຣິກ຺ຂີໂຓ, ອຸສ຺ມາ ວູປສນ຺ຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຣິຠິນ຺ນານິ. ຍ຺ວາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສປິ ກາຍສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ວຈີສງ຺ຂາຣາ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ອາຍຸ ອປຣິກ຺ຂີໂຓ, ອຸສ຺ມາ ອວູປສນ຺ຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອປຣິຠິນ຺ນານີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໕໗).

ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ກິໍ ສງ຺ຂຕາຕິອາທິປຸຈ຺ຉາຍໍ ປນ ‘‘ສງ຺ຂຕາ’’ຕິປິ ‘‘ອສງ຺ຂຕາ’’ຕິປິ ‘‘ໂລກິຍາ’’ຕິປິ ‘‘ໂລກຸຕ຺ຕຣາ’’ຕິປິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ກສ຺ມາ? ສຠາວໂຕ ນຕ຺ຖິຕາຍ. ຍສ຺ມາ ປນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ສມາປນ຺ໂນ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນິປ຺ຜນ຺ນາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ໂນ ອນິປ຺ຜນ຺ນາຕິ.

‘‘ອິຕິ ສນ຺ຕາ ສມາປຕ຺ຕິ, ອຍໍ ອຣິຍນິເສວິຕາ;

ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ນິພ຺ພານມິຕິ ສງ຺ຂມຸປາຄຕາ’’ຕິ.

ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຎາຓນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.