ຍານີຘາຕິຄາຖາຕ຺ຕຍວຓ຺ຓນາ

໑໖. ອຖ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ‘‘ຠຄວຕາ ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸຓໍ ນິສ຺ສາຍ ສຈ຺ຈວຈນໍ ປຍຸຎ຺ຊມາເນນ ນາຄຣສ຺ສ ໂສຕ຺ຖິ ກຕາ, ມຍາປິ ນາຄຣສ຺ສ ໂສຕ຺ຖິຕ຺ຖໍ ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸຓໍ ນິສ຺ສາຍ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອວສາເນ ຄາຖາຕ຺ຕຍໍ ອຠາສິ ‘‘ຍານີຘ ຠູຕານີ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ພຸທ຺ໂຘ ຍຖາ ໂລກຫິຕຕ຺ຖາຍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປນ຺ເນຫິ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ອາຄຕໂຕ ຍຖາ ຈ ເຕຫິ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ຄຕໂຕ ຍຖາ ຈ ເຕຫິ ອາຊານິຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ອາຊານນໂຕ, ຍຖາ ຈ ຊານິຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ຊານນໂຕ, ຍຎ຺ຈ ຕເຖວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຄທນໂຕ ຈ ‘‘ຕຖາຄໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂສ ເທວມນຸສ຺ເສຫິ ປຸປ຺ຜຄນ຺ຘາທິນາ ພຫິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ອຸປກາຣເກນ, ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປຕ຺ຕາທິນາ ຈ ອຕ຺ຕນິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ອຕິວິຍ ປູຊິໂຕ, ຕສ຺ມາ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ສພ຺ພໍ ເທວປຣິສໍ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ຕຖາຄຕໍ ເທວມນຸສ຺ສປູຊິຕໍ, ພຸທ຺ຘໍ ນມສ຺ສາມ ສຸວຕ຺ຖິ ໂຫຕູ’’ຕິ.

໑໗. ຍສ຺ມາ ປນ ຘມ຺ເມ ມຄ຺ຄຘມ຺ໂມ ຍຖາ ຍຸຄນທ຺ຘສມຖວິປສ຺ສນາພເລນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ກິເລສປກ຺ຂໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ເຕນ, ຕຖາ ຄໂຕຕິ ຕຖາຄໂຕ. ນິພ຺ພານຘມ຺ໂມປິ ຍຖາ ຄໂຕ ປຎ຺ຎາຍ ປຏິວິທ຺ໂຘ ສພ຺ພທຸກ຺ຂປ຺ປຏິວິຆາຕາຍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ພຸທ຺ຘາທີຫິ ຕຖາ ອວຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຕຖາຄໂຕ’’ຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ສງ຺ໂຆປິ ຍຖາ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ເນຫິ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ, ຕຖາ ຄໂຕຕິ ‘‘ຕຖາຄໂຕ’’ຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມາ ອວເສສຄາຖາທ຺ວເຍປິ ຕຖາຄຕໍ ຘມ຺ມໍ ນມສ຺ສາມ ສຸວຕ຺ຖິ ໂຫຕຸ, ຕຖາຄຕໍ ສງ຺ຆໍ ນມສ຺ສາມ ສຸວຕ຺ຖິ ໂຫຕູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ເອວໍ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ອິມໍ ຄາຖາຕ຺ຕຍໍ ຠາສິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເທວປຸຣເມວ ຄໂຕ ສທ຺ຘິໍ ເທວປຣິສາຍ. ຠຄວາ ປນ ຕເທວ ຣຕນສຸຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍທິວເສປິ ເທເສສິ, ປຸນ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ, ເອວໍ ຍາວ ສຕ຺ຕມທິວສໍ ເທເສສິ, ທິວເສ ທິວເສ ຕເຖວ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ຠຄວາ ອຑ຺ຒມາສເມວ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ຣາຊູນໍ ‘‘ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ປຏິເວເທສິ. ຕໂຕ ຣາຊາໂນ ທິຄຸເຓນ ສກ຺ກາເຣນ ປຸນ ຕີຫິ ທິວເສຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄງ຺ຄາຕີຣໍ ນຍິໍສຸ. ຄງ຺ຄາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ນາຄຣາຊາໂນ ຈິນ຺ເຕສຸໍ ‘‘ມນຸສ຺ສາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ມຍໍ ກິໍ ນ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຓິມຍາ ນາວາໂຍ ມາເປຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຓິມເຍ ເອວ ປລ຺ລງ຺ເກ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓປທຸມສຎ຺ຉນ຺ນໍ ອຸທກໍ ກຣິຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອນຸຄ຺ຄຫໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ຍາຈິໍສຸ. ຠຄວາ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ຣຕນນາວມາຣູຬ຺ໂຫ, ປຎ຺ຈ ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ປຎ຺ຈສຕໍ ນາວາໂຍ ອຠິຣູຬ຺ຫາ. ນາຄຣາຊາໂນ ຠຄວນ຺ຕໍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ນາຄຠວນໍ ປເວເສສຸໍ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ນາຄປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ທຸຕິຍທິວເສ ທິພ຺ເພຫິ ຂາທນີຍໂຠຊນີເຍຫິ ມຫາທານໍ ອກໍສຸ, ຠຄວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ນາຄຠວນາ ນິກ຺ຂມິ.

ຠູມຏ຺ຐາ ເທວາ ‘‘ມນຸສ຺ສາ ຈ ນາຄາ ຈ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ມຍໍ ກິໍ ນ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ວນປ຺ປຄຸມ຺ພຣຸກ຺ຂປພ຺ພຕາທີສຸ ຉຕ຺ຕາຕິຉຕ຺ຕານິ ອຸກ຺ຂິປິໍສຸ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ຍາວ ອກນິຏ຺ຐພ຺ຣຫ຺ມຠວນໍ, ຕາວ ມຫາສກ຺ກາຣວິເສໂສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ພິມ຺ພິສາໂຣປິ ລິຈ຺ຉວີຫິ ອາຄຕກາເລ ກຕສກ຺ກາຣໂຕ ທິຄຸຓມກາສິ. ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຎ຺ຈຫິ ທິວເສຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ຣາຊຄຫໍ ອາເນສິ.

ຣາຊຄຫມນຸປ຺ປຕ຺ເຕ ຠຄວຕິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ມຓ຺ຑລມາເຬ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຍມນ຺ຕຣກຖາ ອຸທປາທິ ‘‘ອໂຫ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອານຸຠາໂວ, ຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຄງ຺ຄາຍ ໂອຣໂຕ ຈ ປາຣໂຕ ຈ ອຏ຺ຐໂຍຊໂນ ຠູມິຠາໂຄ ນິນ຺ນຎ຺ຈ ຖລຎ຺ຈ ສມໍ ກຕ຺ວາ ວາລຸກາຍ ໂອກິຣິຕ຺ວາ ປຸປ຺ເຜຫິ ສຎ຺ຉນ຺ໂນ, ໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ ຄງ຺ຄາຍ ອຸທກໍ ນານາວຓ຺ເຓຫິ ປທຸເມຫິ ສຎ຺ຉນ຺ນໍ, ຍາວ ອກນິຏ຺ຐຠວນໍ, ຕາວ ຉຕ຺ຕາຕິຉຕ຺ຕານິ ອຸສ຺ສິຕານີ’’ຕິ. ຠຄວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕງ຺ຂຓານຸຣູເປນ ປາຏິຫາຣິເຍນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຓ຺ຑລມາເຬ ປຎ຺ຎຕ຺ຕວຣພຸທ຺ຘາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ສພ຺ພໍ ອາໂຣເຈສຸໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ປູຊາວິເສໂສ ມຍ຺ຫໍ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ນ ນາຄເທວພ຺ຣຫ຺ມານຸຠາເວນ, ອປິຈ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປມຕ຺ຕກປຣິຈ຺ຈາຄານຸຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ອາຫໍສຸ ‘‘ນ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ປຣິຈ຺ຈາຄໍ ຊານາມ, ສາຘຸ ໂນ ຠຄວາ ຕຖາ ກເຖຕຸ, ຍຖາ ມຍໍ ຕໍ ຊາເນຍ຺ຍາມາ’’ຕິ.

ຠຄວາ ອາຫ – ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕກ຺ກສິລາຍໍ ສງ຺ໂຂ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ສຸສີໂມ ນາມ ມາຓໂວ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິໂກ ວເຍນ. ໂສ ເອກທິວສໍ ປິຕຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ຕໍ ປິຕາ ອາຫ ‘‘ກິໍ, ຕາຕ, ສຸສີມາ’’ຕິ? ໂສ ອາຫ ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຕາຕ, ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຕາຕ, ສຸສີມ, ອສຸໂກ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມມ ສຫາຍໂກ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ກຫາປຓສຫສ຺ສໍ ອທາສິ. ໂສ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມາຕາປິຕໂຣ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປຈາຣຍຸຕ຺ເຕນ ວິຘິນາ ອາຈຣິຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ນິເວເທສິ. ອາຈຣິໂຍ ‘‘ມມ ສຫາຍກສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ມາຓວໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ປາຫຸເນຍ຺ຍວຕ຺ຕມກາສິ. ໂສ ອທ຺ຘານກິລມຖໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຕໍ ກຫາປຓສຫສ຺ສໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ປາທມູເລ ຐເປຕ຺ວາ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕຸໍ ໂອກາສໍ ຍາຈິ. ອາຈຣິໂຍ ໂອກາສໍ ກຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສິ.

ໂສ ລຫຸຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ, ພຫຸຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ, ຄຫິຕຄຫິຕຎ຺ຈ ສຸວຓ຺ຓຠາຊເນ ປກ຺ຂິຕ຺ຕເຕລມິວ ອວິນສ຺ສມານໍ ຘາເຣນ຺ໂຕ, ທ຺ວາທສວສ຺ສິກໍ ສິປ຺ປໍ ກຕິປຍມາເສເນວ ປຣິໂຍສາເປສິ. ໂສ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາທິມຊ຺ຌໍເຍວ ປສ຺ສຕິ, ໂນ ປຣິໂຍສານໍ. ອຖ ອາຈຣິຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ອິມສ຺ສ ສິປ຺ປສ຺ສ ອາທິມຊ຺ຌເມວ ປສ຺ສາມິ, ໂນ ປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ. ອາຈຣິໂຍ ອາຫ ‘‘ອຫມ຺ປິ, ຕາຕ, ເອວເມວາ’’ຕິ. ອຖ ໂກ, ອາຈຣິຍ, ອິມສ຺ສ ສິປ຺ປສ຺ສ ປຣິໂຍສານໍ ຊານາຕີຕິ? ອິສິປຕເນ, ຕາຕ, ອິສໂຍ ອຕ຺ຖິ, ເຕ ຊາເນຍ຺ຍຸນ຺ຕິ. ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉາມິ, ອາຈຣິຍາຕິ? ປຸຈ຺ຉ, ຕາຕ, ຍຖາສຸຂນ຺ຕິ. ໂສ ອິສິປຕນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ອປິ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິໂຍສານໍ ຊານາຖາ’’ຕິ? ອາມ, ອາວຸໂສ, ຊານາມາຕິ. ຕໍ ມມ຺ປິ ສິກ຺ຂາເປຖາຕິ. ເຕນ ຫາວຸໂສ, ປພ຺ພຊາຫິ, ນ ສກ຺ກາ ອປພ຺ພຊິເຕນ ສິກ຺ຂາເປຕຸນ຺ຕິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ປພ຺ພາເຊຖ ວາ ມໍ, ຍໍ ວາ ອິຈ຺ຉຖ, ຕໍ ກຕ຺ວາ ປຣິໂຍສານໍ ຊານາເປຖາຕິ. ເຕ ຕໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ນິໂຍເຊຕຸໍ ອສມຕ຺ຖາ ‘‘ເອວໍ ເຕ ນິວາເສຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ປາຣຸປິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ສິກ຺ຂາເປສຸໍ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ສິກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ນ ຈິເຣເນວ ປຈ຺ເຈກໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິ. ສກລພາຣາຓສິຍໍ ‘‘ສຸສີມປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ປາກໂຏ ອໂຫສິ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ສມ຺ປນ຺ນປຣິວາໂຣ. ໂສ ອປ຺ປາຍຸກສໍວຕ຺ຕນິກສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ນ ຈິເຣເນວ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ຕສ຺ສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຈ ມຫາຊນກາໂຍ ຈ ສຣີຣກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ຘາຕຸໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ນຄຣທ຺ວາເຣ ຖູປໍ ປຕິຏ຺ຐາເປສຸໍ.

ອຖ ໂຂ ສງ຺ໂຂ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ຈິຣຄໂຕ, ນ ຈສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໍ ຊານາມີ’’ຕິ ປຸຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐຸກາໂມ ຕກ຺ກສິລາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາຊນກາຍໍ ສນ຺ນິປຕິຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອທ຺ຘາ ພຫູສຸ ເອໂກປິ ເມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໍ ຊານິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ສຸສີໂມ ນາມ ມາຓໂວ ອິຘ ອາຄໂຕ ອຕ຺ຖິ, ອປິ ນຸ ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໍ ຊານາຖາ’’ຕິ? ເຕ ‘‘ອາມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຊານາມ, ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ, ອຍມສ຺ສ ຖູໂປ ປຕິຏ຺ຐາປິໂຕ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ໂສ ຠູມິໍ ຫຕ຺ເຖນ ປຫຣິຕ຺ວາ ໂຣທິຕ຺ວາ ຈ ປຣິເທວິຕ຺ວາ ຈ ຕໍ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຓານິ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣສາຏເກນ ວາລຸກໍ ອາເນຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘເຈຕິຍງ຺ຄເຓ ໂອກິຣິຕ຺ວາ ກມຓ຺ຑລຸໂຕ ອຸທເກນ ສມນ຺ຕໂຕ ຠູມິໍ ປຣິປ຺ໂຜສິຕ຺ວາ ວນປຸປ຺ເຜຫິ ປູຊໍ ກຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣສາຏເກນ ປຏາກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຖູປສ຺ສ ອຸປຣິ ອຕ຺ຕໂນ ຉຕ຺ຕໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມີຕິ.

ເອວໍ ອຕີຕໍ ເທເສຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ອນຸສນ຺ເຘນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖສິ. ‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວມສ຺ສ ‘ອຎ຺ໂຎ ນູນ ເຕນ ສມເຍນ ສງ຺ໂຂ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອໂຫສີ’ຕິ, ນ ໂຂ ປເນຕໍ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ອຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ສງ຺ໂຂ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອໂຫສິໍ, ມຍາ ສຸສີມສ຺ສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ເຈຕິຍງ຺ຄເຓ ຕິຓານິ ອຸທ຺ຘຏານິ, ຕສ຺ສ ເມ ກມ຺ມສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ອຏ຺ຐໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ວິຄຕຂາຓຸກຓ຺ຏກໍ ກຕ຺ວາ ສມໍ ສຸທ຺ຘມກໍສຸ. ມຍາ ຕຕ຺ຖ ວາລຸກາ ໂອກິຓ຺ຓາ, ຕສ຺ສ ເມ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ອຏ຺ຐໂຍຊນມຄ຺ເຄ ວາລຸກໍ ໂອກິຣິໍສຸ. ມຍາ ຕຕ຺ຖ ວນກຸສຸເມຫິ ປູຊາ ກຕາ, ຕສ຺ສ ເມ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນວໂຍຊເນ ມຄ຺ເຄ ຖເລ ຈ ອຸທເກ ຈ ນານາປຸປ຺ເຜຫິ ປຸປ຺ຜສນ຺ຖຣມກໍສຸ. ມຍາ ຕຕ຺ຖ ກມຓ຺ຑລຸທເກນ ຠູມິ ປຣິປ຺ໂຜສິຕາ, ຕສ຺ສ ເມ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ເວສາລິຍໍ ໂປກ຺ຂຣວສ຺ສໍ ວສ຺ສິ. ມຍາ ຕສ຺ມິໍ ເຈຕິເຍ ປຏາກາ ອາໂຣປິຕາ, ຉຕ຺ຕຎ຺ຈ ພທ຺ຘໍ, ຕສ຺ສ ເມ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ຍາວ ອກນິຏ຺ຐຠວນາ ປຏາກາ ຈ ອາໂຣປິຕາ, ຉຕ຺ຕາຕິຉຕ຺ຕານິ ຈ ອຸສ຺ສິຕານິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ມຍ຺ຫໍ ປູຊາວິເສໂສ ເນວ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ນ ນາຄເທວພ຺ຣຫ຺ມານຸຠາເວນ, ອປິຈ ໂຂ ອປ຺ປມຕ຺ຕກປຣິຈ຺ຈາຄານຸຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ຘມ຺ມກຖາປຣິໂຍສາເນ ອິມໍ ຄາຖມຠາສິ –

‘‘ມຕ຺ຕາສຸຂປຣິຈ຺ຈາຄາ, ປສ຺ເສ ເຈ ວິປຸລໍ ສຸຂໍ;

ຈເຊ ມຕ຺ຕາສຸຂໍ ຘີໂຣ, ສມ຺ປສ຺ສໍ ວິປຸລໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໙໐);

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກປາຐ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ຣຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.