໒. ສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສິກ຺ຂາປທປາຐມາຕິກາ

ເອວໍ ສຣຓຄມເນຫິ ສາສໂນຕາຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສາສນໍ ໂອຕິຓ຺ເຓນ ອຸປາສເກນ ວາ ປພ຺ພຊິເຕນ ວາ ເຍສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ປຐມໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ຕານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທປາຐສ຺ສ ອິທານິ ວຓ຺ຓນຕ຺ຖໍ ອຍໍ ມາຕິກາ –

‘‘ເຍນ ຍຕ຺ຖ ຍທາ ຍສ຺ມາ, ວຸຕ຺ຕາເນຕານິ ຕໍ ນຍໍ;

ວຕ຺ວາ ກຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖານໍ, ສາຘາຣຓວິເສສໂຕ.

‘‘ປກຕິຍາ ຈ ຍໍ ວຊ຺ຊໍ, ວຊ຺ຊໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິຍາ ຈ ຍໍ;

ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ຕໍ ກຕ຺ວາ, ປທານໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນຕ຺ຖໂຕ.

‘‘ສາຘາຣຓານໍ ສພ຺ເພສໍ, ສາຘາຣຓວິຠາວນໍ;

ອຖ ປຎ຺ຈສຸ ປຸພ຺ເພສຸ, ວິເສສຕ຺ຖປ຺ປກາສໂຕ.

‘‘ປາຓາຕິປາຕປຠຸຕິ-ເຫກຕານານຕາທິໂຕ;

ອາຣມ຺ມຓາທານເຠທາ, ມຫາສາວຊ຺ຊໂຕ ຕຖາ.

‘‘ປໂຍຄງ຺ຄສມຸຏ຺ຐານາ, ເວທນາມູລກມ຺ມໂຕ;

ວິຣມໂຕ ຈ ຜລໂຕ, ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

‘‘ໂຍເຊຕພ຺ພໍ ຕໂຕ ຍຸຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ຉິເມສ຺ວປິ ປຎ຺ຈສຸ;

ອາເວຓິກຎ຺ຈ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເຎຍ຺ຍາ ຫີນາທິຕາປິ ຈາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເອຕານິ ປາຓາຕິປາຕາເວຣມຓີຕິອາທີນິ ທສ ສິກ຺ຂາປທານິ ຠຄວຕາ ເອວ ວຸຕ຺ຕານິ, ນ ສາວກາທີຫິ. ຕານິ ຈ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວຸຕ຺ຕານິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຣາຫຸລໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ກປິລວຕ຺ຖຸໂຕ ສາວຕ຺ຖິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ເຕນ ສາມເຓຣານໍ ສິກ຺ຂາປທວວຕ຺ຖາປນຕ຺ຖໍ. ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕໍ –

‘‘ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ …ເປ… ອຖ ໂຂ ສາມເຓຣານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກຕິ ນຸ ໂຂ ອມ຺ຫາກໍ ສິກ຺ຂາປທານິ, ກຕ຺ຖ ຈ ອມ຺ເຫຫິ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’’ນ຺ຕິ. ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາມເຓຣານໍ ທສ ສິກ຺ຂາປທານິ, ເຕສຸ ຈ ສາມເຓເຣຫິ ສິກ຺ຂິຕຸໍ, ປາຓາຕິປາຕາເວຣມຓີ…ເປ… ຊາຕຣູປຣຊຕປຏິຄ຺ຄຫຓາ ເວຣມຓີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໐໕).

ຕາເນຕານິ ‘‘ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສູ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໙໓; ມ. ນິ. ໒.໒໔; ວິຠ. ໕໐໘) ສຸຕ຺ຕານຸສາເຣນ ສຣຓຄມເນສຸ ຈ ທສ຺ສິຕປາຐານຸສາເຣນ ‘‘ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິສິກ຺ຂາປທໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ ເອວໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໍ ອາໂຣປິຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອວໍ ຕາວ ‘‘ເຍນ ຍຕ຺ຖ ຍທາ ຍສ຺ມາ, ວຸຕ຺ຕາເນຕານິ ຕໍ ນຍໍ ວຕ຺ວາ’’ຕິ ໂສ ນໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ສາຘາຣຓວິເສສວວຕ຺ຖານໍ

ເອຕ຺ຖ ຈ ອາທິໂຕ ທ຺ເວ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈມານິ ອຸປາສການໍ ສາມເຓຣານຎ຺ຈ ສາຘາຣຓານິ ນິຈ຺ຈສີລວເສນ. ອຸໂປສຖສີລວເສນ ປນ ອຸປາສການໍ ສຕ຺ຕມຏ຺ຐມໍ ເຈກໍ ອງ຺ຄໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມວຊ຺ຊານິ ສພ຺ພານິປິ ສາມເຓເຣຫິ ສາຘາຣຓານິ, ປຈ຺ຉິມໍ ປນ ສາມເຓຣານເມວ ວິເສສຠູຕນ຺ຕິ ເອວໍ ສາຘາຣຓວິເສສໂຕ ວວຕ຺ຖານໍ ກາຕພ຺ພໍ. ປຸຣິມານິ ເຈຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ເອກນ຺ຕອກຸສລຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ປາຓາຕິປາຕາທີນໍ ປກຕິວຊ຺ຊໂຕ ເວຣມຓິຍາ, ເສສານິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໂຕຕິ ເອວໍ ປກຕິຍາ ຈ ຍໍ ວຊ຺ຊໍ, ວຊ຺ຊໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິຍາ ຈ ຍໍ, ຕໍ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ.

ສາຘາຣຓວິຠາວນາ

ຍສ຺ມາ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ເວຣມຓິສິກ຺ຂາປທໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ ເອຕານິ ສພ຺ພສາຘາຣຓານິ ປທານິ, ຕສ຺ມາ ເອເຕສໍ ປທານໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ອຍໍ ສາຘາຣຓວິຠາວນາ ເວທິຕພ຺ພາ –

ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຕາວ ເວຣໍ ມຓຕີຕິ ເວຣມຓີ, ເວຣໍ ປຊຫຕິ, ວິໂນເທຕິ, ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ, ອນຠາວໍ ຄເມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຣມຕິ ວາ ເອຕາຍ ກຣຓຠູຕາຍ ເວຣມ຺ຫາ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ, ວິກາຣສ຺ສ ເວກາຣໍ ກຕ຺ວາ ເວຣມຓີ. ເຕເນວ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ເວຣມຓິສິກ຺ຂາປທໍ ວິຣມຓິສິກ຺ຂາປທ’’ນ຺ຕິ ທ຺ວິຘາ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ສິກ຺ຂິຕພ຺ພາຕິ ສິກ຺ຂາ, ປຊ຺ຊເຕ ອເນນາຕິ ປທໍ. ສິກ຺ຂາຍ ປທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ, ສິກ຺ຂາຍ ອຘິຄມູປາໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ມູລໍ ນິສ຺ສໂຍ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເວຣມຓີ ເອວ ສິກ຺ຂາປທໍ ເວຣມຓິສິກ຺ຂາປທໍ, ວິຣມຓິສິກ຺ຂາປທໍ ວາ ທຸຕິເຍນ ນເຍນ. ສມ຺ມາ ອາທິຍາມິ ສມາທິຍາມິ, ອວີຕິກ຺ກມນາຘິປ຺ປາເຍນ ອຂຓ຺ຑກາຣິຕາຍ ອຈ຺ຉິທ຺ທກາຣິຕາຍ ອສພລກາຣິຕາຍ ຈ ອາທິຍາມີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ເວຣມຓີຕິ ກາມາວຈຣກຸສລຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວິຣຕິ, ສາ ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ຍາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ປາຓາຕິປາຕາ ອາຣຕິ ວິຣຕິ ປຏິວິຣຕິ ເວຣມຓີ ອກິຣິຍາ ອກຣຓໍ ອນຊ຺ຌາປຕ຺ຕິ ເວລາອນຕິກ຺ກໂມ ເສຕຸຆາໂຕ’’ຕິ ເອວມາທິນາ (ວິຠ. ໗໐໔) ນເຍນ ວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕາ. ກາມຎ຺ເຈສາ ເວຣມຓີ ນາມ ໂລກຸຕ຺ຕຣາປິ ອຕ຺ຖິ, ອິຘ ປນ ສມາທິຍາມີຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສມາທານວເສນ ປວຕ຺ຕາຣຫາ, ຕສ຺ມາ ສາ ນ ໂຫຕີຕິ ກາມາວຈຣກຸສລຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວິຣຕີຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ສິກ຺ຂາຕິ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ອຘິສີລສິກ຺ຂາ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ປນຕ຺ເຖ ສມ຺ປຕ຺ຕວິຣຕິສີລໍ ໂລກິກາ ວິປສ຺ສນາ ຣູປາຣູປຌານານິ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ຈ ສິກ຺ຂາຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຍຖາຫ –

‘‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສິກ຺ຂາ? ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໍ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ…ເປ… ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຜສ຺ໂສ ໂຫຕິ…ເປ… ອວິກ຺ເຂໂປ ໂຫຕິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ສິກ຺ຂາ.

‘‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສິກ຺ຂາ? ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣູປູປປຕ຺ຕິຍາ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ…ເປ… ປຎ຺ຈມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ…ເປ… ອວິກ຺ເຂໂປ ໂຫຕິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ສິກ຺ຂາ.

‘‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສິກ຺ຂາ? ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຣູປປຕ຺ຕິຍາ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຫຄຕໍ…ເປ… ອວິກ຺ເຂໂປ ໂຫຕິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ສິກ຺ຂາ.

‘‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສິກ຺ຂາ? ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຌານໍ ຠາເວຕິ ນິຍ຺ຍານິກໍ…ເປ… ອວິກ຺ເຂໂປ ໂຫຕິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ສິກ຺ຂາ’’ຕິ (ວິຠ. ໗໑໒-໗໑໓).

ເອຕາສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ຍາຍ ກາຍຈິ ສິກ຺ຂາຍ ປທໍ ອຘິຄມູປາໂຍ, ອຖ ວາ ມູລໍ ນິສ຺ສໂຍ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສິກ຺ຂາປທໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວນ຺ໂຕ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ’’ຕິ ເອວມາທິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໘໒). ເອວເມຕ຺ຖ ສາຘາຣຓານໍ ປທານໍ ສາຘາຣຓາ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ວິຠາວນາ ກາຕພ຺ພາ.

ປຸຣິມປຎ຺ຈສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອິທານິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ປຎ຺ຈສຸ ປຸພ຺ເພສຸ, ວິເສສຕ຺ຖປ຺ປກາສໂຕ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ’’ຕິ, ຕຕ຺ເຖຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ – ປາຓາຕິປາໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາວ ປາໂຓຕິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປ຺ປຏິພທ຺ຘາ ຂນ຺ຘສນ຺ຕຕິ, ຕໍ ວາ ອຸປາທາຍ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ ສຕ຺ໂຕ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ປາເຓ ປາຓສຎ຺ຎິໂນ ຕສ຺ສ ປາຓສ຺ສ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉທກອຸປກ຺ກມສມຸຏ຺ຐາປິກາ ກາຍວຈີທ຺ວາຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ວຘກເຈຕນາ ປາຓາຕິປາໂຕ. ອທິນ຺ນາທານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອທິນ຺ນນ຺ຕິ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ, ຍຕ຺ຖ ປໂຣ ຍຖາກາມກາຣິຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອທຓ຺ຑາຣໂຫ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ຈ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິເຕ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕສຎ຺ຎິໂນ ຕທາທາຍກອຸປກ຺ກມສມຸຏ຺ຐາປິກາ ກາຍວຈີທ຺ວາຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ເອວ ເຖຍ຺ຍເຈຕນາ ອທິນ຺ນາທານໍ. ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ອເສຏ຺ຐຈຣິຍໍ, ທ຺ວຍໍທ຺ວຍສມາປຕ຺ຕິເມຖຸນປ຺ປຏິເສວນາ ກາຍທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ອສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຏິເສວນຏ຺ຐານວີຕິກ຺ກມເຈຕນາ ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ. ມຸສາວາໂທຕິ ເອຕ຺ຖ ມຸສາຕິ ວິສໍວາທນປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ອຕ຺ຖຠຎ຺ຊນໂກ ວຈີປໂຍໂຄ ກາຍປໂຍໂຄ ວາ, ວິສໍວາທນາຘິປ຺ປາເຍນ ປນສ຺ສ ປຣວິສໍວາທກກາຍວຈີປໂຍຄສມຸຏ຺ຐາປິກາ ກາຍວຈີທ຺ວາຣານເມວ ອຎ຺ຎຕຣທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ມິຈ຺ຉາເຈຕນາ ມຸສາວາໂທ. ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ສຸຣາຕິ ປຎ຺ຈ ສຸຣາ – ປິຏ຺ຐສຸຣາ, ປູວສຸຣາ, ໂອທນສຸຣາ, ກິຓ຺ຓປກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ສມ຺ຠາຣສໍຍຸຕ຺ຕາ ຈາຕິ. ເມຣຍມ຺ປິ ປຸປ຺ຜາສໂວ, ຜລາສໂວ, ຄຸຬາສໂວ, ມຘ຺ວາສໂວ, ສມ຺ຠາຣສໍຍຸຕ຺ໂຕ ຈາຕິ ປຎ຺ຈວິຘໍ. ມຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕທຸຠຍເມວ ມທນິຍຏ຺ເຐນ ມຊ຺ຊໍ, ຍໍ ວາ ປນຎ຺ຎມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ ມທນິຍໍ, ເຍນ ປີເຕນ ມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ປມຕ຺ໂຕ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຊ຺ຊໍ. ປມາທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຍາຍ ເຈຕນາຍ ຕໍ ປິວຕິ ອຊ຺ໂຌຫຣຕິ, ສາ ເຈຕນາ ມທປ຺ປມາທເຫຕຸໂຕ ປມາທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍໂຕ ອຊ຺ໂຌຫຣຓາຘິປ຺ປາເຍນ ກາຍທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊານໍ ອຊ຺ໂຌຫຣຓເຈຕນາ ‘‘ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາຕປ຺ປຠຸຕີຫິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອກຕານານຕາທິວິນິຈ຺ຉຍໍ

ເອກຕານານຕາທິໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຫ – ກິໍ ປນ ວຊ຺ຌວຘກປ຺ປໂຍຄເຈຕນາທີນໍ ເອກຕາຍ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ອທິນ຺ນາທານາທິໂນ ເອກຕ຺ຕໍ, ນານຕາຍ ນານຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອຸທາຫຸ ໂນຕິ. ກສ຺ມາ ປເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ? ຍທິ ຕາວ ເອກຕາຍ ເອກຕ຺ຕໍ, ອຖ ຍທາ ເອກໍ ວຊ຺ຌໍ ພຫູ ວຘກາ ວເຘນ຺ຕິ, ເອໂກ ວາ ວຘໂກ ພຫຸເກ ວຊ຺ເຌ ວເຘຕິ, ເອເກນ ວາ ສາຫຕ຺ຖິກາທິນາ ປໂຍເຄນ ພຫູ ວຊ຺ຌາ ວຘີຍນ຺ຕິ, ເອກາ ວາ ເຈຕນາ ພຫູນໍ ວຊ຺ຌານໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉທກປໂຍຄໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕທາ ເອເກນ ປາຓາຕິປາເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ຍທິ ປນ ນານຕາຍ ນານຕ຺ຕໍ. ອຖ ຍທາ ເອໂກ ວຘໂກ ເອກສ຺ສຕ຺ຖາຍ ເອກໍ ປໂຍຄໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ພຫູ ວຊ຺ເຌ ວເຘຕິ, ພຫູ ວາ ວຘກາ ເທວທຕ຺ຕຍຎ຺ຎທຕ຺ຕໂສມທຕ຺ຕາທີນໍ ພຫູນມຕ຺ຖາຍ ພຫູ ປໂຍເຄ ກໂຣນ຺ຕາ ເອກເມວ ເທວທຕ຺ຕໍ ຍຎ຺ຎທຕ຺ຕໍ ໂສມທຕ຺ຕໍ ວາ ວເຘນ຺ຕິ, ພຫູຫິ ວາ ສາຫຕ຺ຖິກາທີຫິ ປໂຍເຄຫິ ເອໂກ ວຊ຺ໂຌ ວຘີຍຕິ. ພຫູ ວາ ເຈຕນາ ເອກສ຺ເສວ ວຊ຺ຌສ຺ສ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉທກປໂຍຄໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ, ຕທາ ພຫູຫິ ປາຓາຕິປາເຕຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອຸຠຍມ຺ປິ ເຈຕມຍຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ເນວ ເອເຕສໍ ວຊ຺ຌາທີນໍ ເອກຕາຍ ເອກຕ຺ຕໍ, ນານຕາຍ ນານຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎເຖວ ຕຸ ເອກຕ຺ຕໍ ນານຕ຺ຕຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ຕໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ, ເອວໍ ເສສານມ຺ປີຕິ.

ວຸຈ຺ຈເຕ – ຕຕ຺ຖ ຕາວ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ນ ວຊ຺ຌວຘກາທີນໍ ປຈ຺ເຈກເມກຕາຍ ເອກຕາ, ນານຕາຍ ນານຕາ, ກິນ຺ຕຸ ວຊ຺ຌວຘກາທີນໍ ຍຸຄນນ຺ຘເມກຕາຍ ເອກຕາ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຕຸ ເຕສໍ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ວາ ນານຕາຍ ນານຕາ. ຕຖາ ຫິ ພຫູສຸ ວຘເກສຸ ພຫູຫິ ສຣກ຺ເຂປາທີຫິ ເອເກນ ວາ ໂອປາຕຂຓນາທິນາ ປໂຍເຄນ ພຫູ ວຊ຺ເຌ ວເຘນ຺ເຕສຸປິ ພຫູ ປາຓາຕິປາຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອກສ຺ມິໍ ວຘເກ ເອເກນ, ພຫູຫິ ວາ ປໂຍເຄຫິ ຕປ຺ປໂຍຄສມຸຏ຺ຐາປິກາຍ ຈ ເອກາຍ, ພຫູຫິ ວາ ເຈຕນາຫິ ພຫູ ວຊ຺ເຌ ວເຘນ຺ເຕປິ ພຫູ ປາຓາຕິປາຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ພຫູສຸ ຈ ວຘເກສຸ ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣຫິ ພຫູຫິ, ເອເກນ ວາ ປໂຍເຄນ ເອກໍ ວຊ຺ຌໍ ວເຘນ຺ເຕສຸປິ ພຫູ ປາຓາຕິປາຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ອທິນ຺ນາທານາທີສຸປີຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ເອກຕານານຕາທິໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອາຣມ຺ມຓໂຕຕິ ປາຓາຕິປາໂຕ ເຈຕ຺ຖ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາຣມ຺ມໂຓ. ອທິນ຺ນາທານອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານານິ ຣູປຘມ຺ເມສຸ ຣູປາຍຕນາທິອຎ຺ຎຕຣສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓານິ. ມຸສາວາໂທ ຍສ຺ສ ມຸສາ ຠຓຕິ, ຕມາຣຠິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນໂຕ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມໂຓ. ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍມ຺ປິ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ເອເກ. ອທິນ຺ນາທານຎ຺ຈ ຍທາ ສຕ຺ໂຕ ຫຣິຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ຕທາ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ. ອປິ ເຈຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣວເສເນວ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ, ນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວເສນາຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມຓໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອາທານໂຕຕິ ປາຓາຕິປາຕາເວຣມຓິສິກ຺ຂາປທາທີນິ ເຈຕານິ ສາມເຓເຣນ ຠິກ຺ຂຸສນ຺ຕິເກ ສມາທິນ຺ນາເນວ ສມາທິນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ອຸປາສເກນ ປນ ອຕ຺ຕນາ ສມາທິຍນ຺ເຕນາປິ ສມາທິນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ປຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສມາທິຍນ຺ເຕນາປິ. ເອກຊ຺ຌໍ ສມາທິນ຺ນານິປິ ສມາທິນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ປຈ຺ເຈກໍ ສມາທິນ຺ນານິປິ. ກິນ຺ຕຸ ນານໍ ເອກຊ຺ຌໍ ສມາທິຍໂຕ ເອກາເຍວ ວິຣຕິ, ເອກາວ ເຈຕນາ ໂຫຕິ, ກິຈ຺ຈວເສນ ປເນຕາສໍ ປຎ຺ຈວິຘຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ປຈ຺ເຈກໍ ສມາທິຍໂຕ ປນ ປຎ຺ເຈວ ວິຣຕິໂຍ, ປຎ຺ຈ ຈ ເຈຕນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວເມຕ຺ຖ ອາທານໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເຠທໂຕຕິ ສາມເຓຣານຎ຺ເຈຕ຺ຖ ເອກສ຺ມິໍ ຠິນ຺ເນ ສພ຺ພານິປິ ຠິນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕິ. ປາຣາຊິກຏ຺ຐານິຍານິ ຫິ ຕານິ ເຕສໍ, ຍໍ ຕໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເຕເນວ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ. ຄຫຏ຺ຐານໍ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ຠິນ຺ເນ ເອກເມວ ຠິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ຍໂຕ ເຕສໍ ຕໍສມາທາເນເນວ ປຸນ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກຕ຺ຕໍ ສີລສ຺ສ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອປເຣ ປນາຫຸ – ‘‘ວິສຸໍ ວິສຸໍ ສມາທິນ຺ເນສຸ ເອກສ຺ມິໍ ຠິນ຺ເນ ເອກເມວ ຠິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ‘ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ສີລໍ ສມາທິຍາມີ’ຕິ ເອວໍ ປນ ເອກໂຕ ສມາທິນ຺ເນສຸ ເອກສ຺ມິໍ ຠິນ຺ເນ ເສສານິປິ ສພ຺ພານິ ຠິນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ສມາທິນ຺ນສ຺ສ ອຠິນ຺ນຕ຺ຕາ, ຍໍ ຕໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ, ເຕເນວ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ’’ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ເຠທໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ມຫາສາວຊ຺ຊໂຕຕິ ຄຸຓວິຣຫິເຕສຸ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາທີສຸ ປາເຓສຸ ຂຸທ຺ທເກ ປາເຓ ປາຓາຕິປາໂຕ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ, ມຫາສຣີເຣ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ກສ຺ມາ? ປໂຍຄມຫນ຺ຕຕາຍ. ປໂຍຄສມຕ຺ເຕປິ ວຕ຺ຖຸມຫນ຺ຕຕາຍ. ຄຸຓວນ຺ເຕສຸ ປນ ມນຸສ຺ສາທີສຸ ອປ຺ປຄຸເຓ ປາຓາຕິປາໂຕ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ, ມຫາຄຸເຓ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ສຣີຣຄຸຓານນ຺ຕຸ ສມຠາເວ ສຕິ ກິເລສານໍ ອຸປກ຺ກມານຎ຺ຈ ມຸທຸຕາຍ ອປ຺ປສາວຊ຺ຊຕາ, ຕິພ຺ພຕາຍ ມຫາສາວຊ຺ຊຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ອປິ ເຈຕ຺ຖ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານເມວ ມຫາສາວຊ຺ຊໍ, ນ ຕຖາ ປາຓາຕິປາຕາທໂຍ. ກສ຺ມາ? ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສາປິ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກຠາວສໍວຕ຺ຕເນນ ອຣິຍຘມ຺ມນ຺ຕຣາຍກຣຓໂຕຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ມຫາສາວຊ຺ຊໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ປໂຍຄໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ສາຫຕ຺ຖິໂກ, ອາຓຕ຺ຕິໂກ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິໂຍ, ຖາວໂຣ, ວິຊ຺ຊາມໂຍ, ອິທ຺ຘິມໂຍຕິ ຉປ຺ປໂຍຄາ. ຕຕ຺ຖ ກາເຍນ ວາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ປຫຣຓໍ ສາຫຕ຺ຖິໂກ ປໂຍໂຄ, ໂສ ອຸທ຺ທິສ຺ສານຸທ຺ທິສ຺ສເຠທໂຕ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ທິສ຺ສເກ ຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປຫຣຕິ, ຕສ຺ເສວ ມຣເຓນ ກມ຺ມຸນາ ພຊ຺ຌຕິ. ‘‘ໂຍ ໂກຈິ ມຣຕູ’’ຕິ ເອວໍ ອນຸທ຺ທິສ຺ສເກ ປຫາຣປຈ຺ຈຍາ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ມຣເຓນ. ອຸຠຍຖາປິ ຈ ປຫຣິຕມຕ຺ເຕ ວາ ມຣຕຸ, ປຈ຺ຉາ ວາ ເຕເນວ ໂຣເຄນ, ປຫຣິຕກ຺ຂເຓ ເອວ ກມ຺ມຸນາ ພຊ຺ຌຕິ. ມຣຓາຘິປ຺ປາເຍນ ຈ ປຫາຣໍ ທຕ຺ວາ ເຕນ ອມຕສ຺ສ ປຸນ ອຎ຺ເຎນ ຈິຕ຺ເຕນ ປຫາເຣ ທິນ຺ເນ ປຈ຺ຉາປິ ຍທິ ປຐມປຫາເຣເນວ ມຣຕິ, ຕທາ ເອວ ກມ຺ມຸນາ ພທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ອຖ ທຸຕິຍປຫາເຣນ, ນຕ຺ຖິ ປາຓາຕິປາໂຕ. ອຸຠເຍຫິ ມເຕປິ ປຐມປຫາເຣເນວ ກມ຺ມຸນາ ພທ຺ໂຘ, ອຸຠເຍຫິປິ ອມເຕ ເນວຕ຺ຖິ ປາຓາຕິປາໂຕ. ເອສ ນໂຍ ພຫຸເກຫິປິ ເອກສ຺ສ ປຫາເຣ ທິນ຺ເນ. ຕຕ຺ຣາປິ ຫິ ຍສ຺ສ ປຫາເຣນ ມຣຕິ, ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ ໂຫຕິ.

ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປນ ອາຓາປນໍ ອາຓຕ຺ຕິໂກ ປໂຍໂຄ. ຕຕ຺ຖປິ ສາຫຕ຺ຖິເກ ປໂຍເຄ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ໂພ. ຉພ຺ພິໂຘ ເຈຕ຺ຖ ນິຍໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ –

‘‘ວຕ຺ຖຸ ກາໂລ ຈ ໂອກາໂສ, ອາວຸຘໍ ອິຣິຍາປໂຖ;

ກິຣິຍາວິເສໂສຕິ ອິເມ, ຉ ອາຓຕ຺ຕິນິຍາມກາ’’ຕິ. (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໗໔);

ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖູຕິ ມາເຣຕພ຺ໂພ ປາໂຓ. ກາໂລຕິ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສາຍນ຺ຫາທິກາໂລ ຈ, ໂຍພ຺ພນຖາວຣິຍາທິກາໂລ ຈ. ໂອກາໂສຕິ ຄາໂມ ວາ ນິຄໂມ ວາ ວນໍ ວາ ຣຈ຺ຉາ ວາ ສິງ຺ຆາຏກໍ ວາຕິ ເອວມາທິ. ອາວຸຘນ຺ຕິ ອສິ ວາ ອຸສຸ ວາ ສຕ຺ຕິ ວາຕິ ເອວມາທິ. ອິຣິຍາປໂຖຕິ ມາເຣຕພ຺ພສ຺ສ ມາຣກສ຺ສ ຈ ຐານໍ ວາ ນິສຊ຺ຊາ ວາຕິ ເອວມາທິ.

ກິຣິຍາວິເສໂສຕິ ວິຊ຺ຌນໍ ວາ ເຉທນໍ ວາ ເຠທນໍ ວາ ສງ຺ຂມຸຓ຺ຑິກໍ ວາຕິ ເອວມາທິ. ຍທິ ຫິ ວຕ຺ຖຸໍ ວິສໍວາເທຕ຺ວາ ‘‘ຍໍ ມາເຣຫີ’’ຕິ ອາຓຕ຺ໂຕ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ມາເຣຕິ, ອາຓາປກສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ. ອຖ ວຕ຺ຖຸໍ ອວິສໍວາເທຕ຺ວາ ມາເຣຕິ, ອາຓາປກສ຺ສ ອາຓຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ອາຓຕ຺ຕສ຺ສ ມາຣຓກ຺ຂເຓຕິ ອຸຠເຍສມ຺ປິ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ. ເອສ ນໂຍ ກາລາທີສຸປິ.

ມາຣຓຕ຺ຖນ຺ຕຸ ກາເຍນ ວາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ປຫຣຓນິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິໂຍ ປໂຍໂຄ. ໂສປິ ອຸທ຺ທິສ຺ສານຸທ຺ທິສ຺ສເຠທໂຕ ທຸວິໂຘ ເອວ, ກມ຺ມພທ຺ໂຘ ເຈຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ມາຣຓຕ຺ຖເມວ ໂອປາຕຂຓນໍ, ອປສ຺ເສນອຸປນິກ຺ຂິປນໍ, ເຠສຊ຺ຊວິສຍນ຺ຕາທິປ຺ປໂຍຊນໍ ວາ ຖາວໂຣ ປໂຍໂຄ. ໂສປິ ອຸທ຺ທິສ຺ສານຸທ຺ທິສ຺ສເຠທໂຕ ທຸວິໂຘ, ຍໂຕ ຕຕ຺ຖປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍນ຺ຕຸ ວິເສໂສ – ມູລຏ຺ເຐນ ໂອປາຕາທີສຸ ປເຣສໍ ມູເລນ ວາ ມຸຘາ ວາ ທິນ຺ເນສຸປິ ຍທິ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ໂກຈິ ມຣຕິ, ມູລຏ຺ຐສ຺ເສວ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ. ຍທິປິ ຈ ເຕນ ອຎ຺ເຎນ ວາ ຕຕ຺ຖ ໂອປາເຕ ວິນາເສຕ຺ວາ ຠູມິສເມ ກເຕປິ ປໍສຸໂຘວກາ ວາ ປໍສຸໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ, ມູລຂຓກາ ວາ ມູລານິ ຂຓນ຺ຕາ ອາວາຏໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເທເວ ວາ ວສ຺ສນ຺ເຕ ກທ຺ທໂມ ຊາຍຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈ ໂກຈິ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ວາ ລຄ຺ຄິຕ຺ວາ ວາ ມຣຕິ, ມູລຏ຺ຐສ຺ເສວ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ. ຍທິ ປນ ເຍນ ລທ຺ຘໍ, ໂສ ອຎ຺ໂຎ ວາ ຕໍ ວິຕ຺ຖຏຕຣໍ ຄມ຺ຠີຣຕຣໍ ວາ ກໂຣຕິ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາວ ໂກຈິ ມຣຕິ, ອຸຠເຍສມ຺ປິ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ. ຍຖາ ຕຸ ມູລານິ ມູເລຫິ ສໍສນ຺ທນ຺ຕິ, ຕຖາ ຕຕ຺ຣ ຖເລ ກເຕ ມຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ອປສ຺ເສນາທີສຸປິ ຍາວ ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິ, ຕາວ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ກມ຺ມພທ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ມາຣຓຕ຺ຖໍ ປນ ວິຊ຺ຊາປຣິຊປ຺ປນໍ ວິຊ຺ຊາມໂຍ ປໂຍໂຄ. ທາຐາວຸຘາທີນໍ ທາຐາໂກຏນາທິມິວ ມາຣຓຕ຺ຖໍ ກມ຺ມວິປາກຊິທ຺ຘິວິກາຣກຣຓໍ ອິທ຺ຘິມໂຍ ປໂຍໂຄຕິ. ອທິນ຺ນາທານສ຺ສ ຕຸ ເຖຍ຺ຍປສຍ຺ຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິກປ຺ປກຸສາວຫາຣວສປ຺ປວຕ຺ຕາ ສາຫຕ຺ຖິກາຓຕ຺ຕິກາທໂຍ ປໂຍຄາ, ເຕສມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣເນວ ປເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາທີນໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ສາຫຕ຺ຖິໂກ ເອວ ປໂຍໂຄ ລພ຺ຠຕີຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ປໂຍຄໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອງ຺ຄໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ ຠວນ຺ຕິ – ປາໂຓ ຈ ໂຫຕິ, ປາຓສຎ຺ຎີ ຈ, ວຘກຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ, ວາຍມຕິ, ເຕນ ຈ ມຣຕີຕິ. ອທິນ຺ນາທານສ຺ສາປິ ປຎ຺ເຈວ – ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕສຎ຺ຎີ ຈ, ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ, ວາຍມຕິ, ເຕນ ຈ ອາທາຕພ຺ພໍ ອາທານໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ ຠວນ຺ຕິ – ອຊ຺ຌາຈຣິຍວຕ຺ຖຸ ຈ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈ ເສວນຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ, ເສວນປຈ຺ຈຍາ ປໂຍຄຎ຺ຈ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ສາທິຍຕິ ຈາຕິ, ຕຖາ ປເຣສໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ. ຕຕ຺ຖ ມຸສາວາທສ຺ສ ຕາວ ມຸສາ ຈ ໂຫຕິ ຕໍ ວຕ຺ຖຸ, ວິສໍວາທນຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ, ຕຊ຺ໂຊ ຈ ວາຍາໂມ, ປຣວິສໍວາທນຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາປຍມານາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານສ຺ສ ປນ ສຸຣາທີນຎ຺ຈ ອຎ຺ຎຕຣໍ ໂຫຕິ ມທນີຍປາຕຸກມ຺ຍຕາຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ, ຕຊ຺ຊຎ຺ຈ ວາຍາມໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປີເຕ ຈ ປວິສຕີຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານີຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ອງ຺ຄໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ສມຸຏ຺ຐານໂຕຕິ ປາຓາຕິປາຕອທິນ຺ນາທານມຸສາວາທາ ເຈຕ຺ຖ ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ, ວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ, ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ຈາຕິ ຕິສມຸຏ຺ຐານາ ໂຫນ຺ຕິ. ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ກາຍຈິຕ຺ຕວເສນ ເອກສມຸຏ຺ຐານເມວ. ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ກາຍໂຕ ຈ, ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ ຈາຕິ ທ຺ວິສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ສມຸຏ຺ຐານໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເວທນາໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ປາຓາຕິປາໂຕ ທຸກ຺ຂເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕວ. ອທິນ຺ນາທານໍ ຕີສຸ ເວທນາສຸ ອຎ຺ຎຕຣເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ມຸສາວາໂທ. ອິຕຣານິ ທ຺ເວ ສຸຂາຍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ວາ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານີຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ເວທນາໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ມູລໂຕຕິ ປາຓາຕິປາໂຕ ເຈຕ຺ຖ ໂທສໂມຫມູໂລ. ອທິນ຺ນາທານມຸສາວາທາ ໂລຠໂມຫມູລາ ວາ ໂທສໂມຫມູລາ ວາ. ອິຕຣານິ ທ຺ເວ ໂລຠໂມຫມູລານີຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ມູລໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ກມ຺ມໂຕຕິ ປາຓາຕິປາຕອທິນ຺ນາທານອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍານິ ເຈຕ຺ຖ ກາຍກມ຺ມເມວ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕາເນວ ຈ, ມຸສາວາໂທ ວຈີກມ຺ມເມວ. ໂຍ ປນ ອຕ຺ຖຠຎ຺ຊໂກ, ໂສ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ໂຕ. ອິຕໂຣ ກມ຺ມເມວ. ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ກາຍກມ຺ມເມວາຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ກມ຺ມໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ວິຣມໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຫ ‘‘ປາຓາຕິປາຕາທີຫິ ວິຣມນ຺ໂຕ ກຸໂຕ ວິຣມຕີ’’ຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ສມາທານວເສນ ຕາວ ວິຣມນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປເຣສໍ ວາ ປາຓາຕິປາຕາທິອກຸສລໂຕ ວິຣມຕິ. ກິມາຣຠິຕ຺ວາ? ຍໂຕ ວິຣມຕິ, ຕເທວ. ສມ຺ປຕ຺ຕວເສນາປິ ວິຣມນ຺ໂຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາກຸສລໂຕວ. ກິມາຣຠິຕ຺ວາ? ປາຓາຕິປາຕາທີນໍ ວຸຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາເນວ. ເກຈິ ປນ ຠຓນ຺ຕິ ‘‘ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊສງ຺ຂາເຕ ສງ຺ຂາເຣ ອາຣຠິຕ຺ວາ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ວິຣມຕິ, ສຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣສຸ ຍໍ ປນ ອວຫຣິຕພ຺ພໍ ຠຎ຺ຊິຕພ຺ພຎ຺ຈ, ຕໍ ອາຣຠິຕ຺ວາ ອທິນ຺ນາທານາ ມຸສາວາທາ ຈ, ສຕ຺ເຕເຍວາຣຠິຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕາ ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ຈາ’’ຕິ. ຕທຎ຺ເຎ ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ‘ອຎ຺ຎໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຍຎ຺ຈ ປຊຫຕິ, ຕໍ ນ ຊາເນຍ຺ຍາ’ຕິ ເອວໍທິຏ຺ຐິກາ ຫຸຕ຺ວາ ອນິຈ຺ຉມານາ ຍເທວ ປຊຫຕິ, ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ປາຓາຕິປາຕາທິອກຸສລເມວາຣຠິຕ຺ວາ ວິຣມຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕທຍຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຠາວໂຕ ພຫິທ຺ຘາຠາວໂຕ ຈ. ສິກ຺ຂາປທານຎ຺ຫິ ວິຠງ຺ຄປາເຐ ‘‘ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສິກ຺ຂາປທານໍ ກຕິ ກຸສລາ…ເປ… ກຕິ ອຣຓາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ກຸສລາເຍວ, ສິຍາ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ (ວິຠ. ໗໑໖) ເອວໍ ປວຕ຺ຕມາເນ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ’’ຕິ ຈ ‘‘ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓາ’’ຕິ ຈ ເອວໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ປາຓາຕິປາຕາທິອກຸສລໍ ອາຣຠິຕ຺ວາ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຎ຺ຎໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຍຎ຺ຈ ປຊຫຕິ, ຕໍ ນ ຊາເນຍ຺ຍາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ວຸຈ຺ຈເຕ – ນ ກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ປວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ກໂຣຕີຕິ ວາ, ຍຎ຺ຈ ປຊຫຕິ, ຕໍ ນ ຊານາຕີຕິ ວາ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ອາຣຠິຕ຺ວານ ອມຕໍ, ຊຫນ຺ໂຕ ສພ຺ພປາປເກ;

ນິທສ຺ສນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຠເວ, ມຄ຺ຄຏ຺ໂຐຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ.

ເອວເມຕ຺ຖ ວິຣມໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຜລໂຕຕິ ສພ຺ເພ ເອວ ເຈເຕ ປາຓາຕິປາຕາທໂຍ ທຸຄ຺ຄຕິຜລນິພ຺ພຕ຺ຕກາ ໂຫນ຺ຕິ, ສຸຄຕິຍຎ຺ຈ ອນິຏ຺ຐາກນ຺ຕາມນາປວິປາກນິພ຺ພຕ຺ຕກາ ໂຫນ຺ຕິ, ສມ຺ປຣາເຍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ເອວ ຈ ອເວສາຣຊ຺ຊາທິຜລນິພ຺ພຕ຺ຕກາ. ອປິຈ ‘‘ໂຍ ສພ຺ພລຫຸໂສ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ວິປາໂກ ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສ ອປ຺ປາຍຸກສໍວຕ຺ຕນິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໔໐) ເອວມາທິນາ ນເຍເນຕ຺ຖ ຜລໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອປິ ເຈຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາຕາທິເວຣມຓີນມ຺ປິ ສມຸຏ຺ຐານເວທນາມູລກມ຺ມຜລໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ວິຎ຺ຎາປນາ – ສພ຺ພາ ເອວ ເຈຕາ ເວຣມຓິໂຍ ຈຕູຫິ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ກາຍໂຕ, ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ, ວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ, ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ຈາຕິ. ສພ຺ພາ ເອວ ຈ ສຸຂເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວາ, ອໂລຠາໂທສມູລາ ວາ ອໂລຠາໂທສາໂມຫມູລາ ວາ. ຈຕສ຺ໂສປິ ເຈຕ຺ຖ ກາຍກມ຺ມໍ, ມຸສາວາທາເວຣມຓີ ວຈີກມ຺ມໍ, ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຈ ຈິຕ຺ຕໂຕວ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ສພ຺ພາປິ ມໂນກມ຺ມໍ.

ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິຍາ ເຈຕ຺ຖ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄສມ຺ປນ຺ນຕາ ອາໂຣຫປຣິຓາຫສມ຺ປຕ຺ຕິຕາ ຊວສມ຺ປຕ຺ຕິຕາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາທຕາ ຈາຣຸຕາ ມຸທຸຕາ ສຸຈິຕາ ສູຣຕາ ມຫພ຺ພລຕາ ວິສ຺ສຕ຺ຖວຈນຕາ ໂລກປິຍຕາ ເນລຕາ ອເຠຊ຺ຊປຣິສຕາ ອຈ຺ຉມ຺ຠິຕາ ທຸປ຺ປຘໍສິຕາ ປຣູປກ຺ກເມນ ອມຣຓຕາ ອນນ຺ຕປຣິວາຣຕາ ສຸຣູປຕາ ສຸສຓ຺ຐານຕາ ອປ຺ປາພາຘຕາ ອໂສກິຕາ ປິເຍຫິ ມນາເປຫິ ສທ຺ຘິໍ ອວິປ຺ປໂຍຄຕາ ທີຆາຍຸກຕາຕິ ເອວມາທີນິ ຜລານິ.

ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓິຍາ ມຫທ຺ຘນຕາ ປຫູຕຘນຘຎ຺ຎຕາ ອນນ຺ຕໂຠຄຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນໂຠຄຸປ຺ປຕ຺ຕິຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນໂຠຄຖາວຣຕາ ອິຈ຺ຉິຕານໍ ໂຠຄານໍ ຂິປ຺ປປ຺ປຏິລາຠິຕາ ຣາຊໂຈຣຸທກຄ຺ຄິອປ຺ປິຍທາຍາເທຫິ ອສາຘາຣຓໂຠຄຕາ ອສາຘາຣຓຘນປ຺ປຏິລາຠິຕາ ໂລກຸຕ຺ຕມຕາ ນຕ຺ຖິກຠາວສ຺ສ ອຊານນຕາ ສຸຂວິຫາຣິຕາຕິ ເອວມາທີນິ.

ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ເວຣມຓິຍາ ວິຄຕປຈ຺ຈຕ຺ຖິກຕາ ສພ຺ພຊນປິຍຕາ ອນ຺ນປານວຕ຺ຖສຍນາທີນໍ ລາຠິຕາ ສຸຂສຍນຕາ ສຸຂປ຺ປຏິພຸຊ຺ຌນຕາ ອປາຍຠຍວິນິມຸຕ຺ຕຕາ ອິຕ຺ຖິຠາວປ຺ປຏິລາຠສ຺ສ ວາ ນປຸໍສກຠາວປ຺ປຏິລາຠສ຺ສ ວາ ອຠພ຺ພຕາ ອກ຺ໂກຘນຕາ ປຈ຺ຈກ຺ຂກາຣິຕາ ອປຕິຕກ຺ຂນ຺ຘຕາ ອນໂຘມຸຂຕາ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປິຍຕາ ປຣິປຸຓ຺ຓິນ຺ທ຺ຣິຍຕາ ປຣິປຸຓ຺ຓລກ຺ຂຓຕາ ນິຣາສງ຺ກຕາ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກຕາ ສຸຂວິຫາຣິຕາ ອກຸໂຕຠຍຕາ ປິຍວິປ຺ປໂຍຄາຠາວຕາຕິ ເອວມາທີນິ.

ມຸສາວາທາ ເວຣມຓິຍາ ວິປ຺ປສນ຺ນິນ຺ທ຺ຣິຍຕາ ວິສ຺ສຏ຺ຐມຘຸຣຠາຓິຕາ ສມສິຕສຸທ຺ຘທນ຺ຕຕາ ນາຕິຖູລຕາ ນາຕິກິສຕາ ນາຕິຣສ຺ສຕາ ນາຕິທີຆຕາ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສຕາ ອຸປ຺ປລຄນ຺ຘມຸຂຕາ ສຸສ຺ສູສກປຣິຊນຕາ ອາເທຍ຺ຍວຈນຕາ ກມລຸປ຺ປລສທິສມຸທຸໂລຫິຕຕນຸຊິວ຺ຫຕາ ອນຸທ຺ຘຕຕາ ອຈປລຕາຕິ ເອວມາທີນິ.

ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ເວຣມຓິຍາ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ສພ຺ພກິຈ຺ຈກຣຓີເຍສຸ ຂິປ຺ປໍ ປຏິຊານນຕາ ສທາ ອຸປຏ຺ຐິຕສຕິຕາ ອນຸມ຺ມຕ຺ຕກຕາ ຎາຓວນ຺ຕຕາ ອນລສຕາ ອຊຬຕາ ອເນລມູຄຕາ ອມຕ຺ຕຕາ ອປ຺ປມຕ຺ຕຕາ ອສມ຺ໂມຫຕາ ອຈ຺ຉມ຺ຠິຕາ ອສາຣມ຺ຠິຕາ ອນຸສ຺ສງ຺ກິຕາ ສຈ຺ຈວາທິຕາ ອປິສຸຓາຜຣຸສາສມ຺ຜປລາປວາທິຕາ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວມຕນ຺ທິຕຕາ ກຕຎ຺ຎຸຕາ ກຕເວທິຕາ ອມຈ຺ຉຣິຕາ ຈາຄວນ຺ຕຕາ ສີລວນ຺ຕຕາ ອຸຊຸຕາ ອກ຺ໂກຘນຕາ ຫິຣິມນຕາ ໂອຕ຺ຕປ຺ປິຕາ ອຸຊຸທິຏ຺ຐິກຕາ ມຫາປຎ຺ຎຕາ ເມຘາວິຕາ ປຓ຺ຑິຕຕາ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖກຸສລຕາຕິ ເອວມາທີນິ ຜລານິ. ເອວເມຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາຕາທິເວຣມຓີນໍ ສມຸຏ຺ຐານເວທນາມູລກມ຺ມຜລໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ປຈ຺ຉິມປຎ຺ຈສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອິທານິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ໂຍເຊຕພ຺ພໍ ຕໂຕ ຍຸຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ຉິເມສ຺ວປິ ປຎ຺ຈສຸ;

ອາເວຓິກຎ຺ຈ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເຎຍ຺ຍາ ຫີນາທິຕາປິ ຈາ’’ຕິ.

ຕສ຺ສາຍໍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ – ເອຕິສ຺ສາ ປຸຣິມປຎ຺ຈສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາຍ ຍໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ຕໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິເມສ຺ວປິ ປຎ຺ຈສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ໂຍຊນາ – ຍເຖວ ຫິ ປຸຣິມສິກ຺ຂາປເທສຸ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ຣູປາຍຕນາທິອຎ຺ຎຕຣສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓໍ, ຕຖາ ອິຘ ວິກາລໂຠຊນໍ. ເອເຕນ ນເຍນ ສພ຺ເພສໍ ອາຣມ຺ມຓເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອາທານໂຕ ຈ ຍຖາ ປຸຣິມານິ ສາມເຓເຣນ ວາ ອຸປາສເກນ ວາ ສມາທິຍນ຺ເຕນ ສມາທິນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ເອຕານິປິ. ອງ຺ຄໂຕປິ ຍຖາ ຕຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາຕາທີນໍ ອງ຺ຄເຠໂທ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອວມິຘາປິ ວິກາລໂຠຊນສ຺ສ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ – ວິກາໂລ, ຍາວກາລິກໍ, ອຊ຺ໂຌຫຣຓໍ, ອນຸມ຺ມຕ຺ຕກຕາຕິ. ເອເຕນານຸສາເຣນ ເສສານມ຺ປິ ອງ຺ຄວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ຕຕ຺ຖ ສມຸຏ຺ຐານໂຕ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ກາຍໂຕ ຈ ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ ຈາຕິ ທ຺ວິສມຸຏ຺ຐານໍ, ເອວມິຘ ວິກາລໂຠຊນໍ. ເອເຕນ ນເຍນ ສພ຺ເພສໍ ສມຸຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ຈ ຕຕ຺ຖ ເວທນາໂຕ ອທິນ຺ນາທານໍ ຕີສຸ ເວທນາສຸ ອຎ຺ຎຕຣເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ອິຘ ວິກາລໂຠຊນໍ. ເອເຕນ ນເຍນ ສພ຺ເພສໍ ເວທນາສມ຺ປໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ຕຕ຺ຖ ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ໂລຠໂມຫມູລໍ, ເອວມິຘ ວິກາລໂຠຊນໍ. ອປຣານິ ຈ ທ຺ເວ ເອເຕນ ນເຍນ ສພ຺ເພສໍ ມູລເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈ ຕຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາຕາທໂຍ ກາຍກມ຺ມໍ, ເອວມິຘາປິ ວິກາລໂຠຊນາທີນິ. ຊາຕຣູປຣຊຕປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ປນ ກາຍກມ຺ມໍ ວາ ສິຍາ ວຈີກມ຺ມໍ ວາ ກາຍທ຺ວາຣາທີຫິ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວປຣິຍາເຍນ, ນ ກມ຺ມປຖວເສນ. ວິຣມໂຕຕິ ຍຖາ ຈ ຕຕ຺ຖ ວິຣມນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປເຣສໍ ວາ ປາຓາຕິປາຕາທິອກຸສລໂຕ ວິຣມຕິ, ເອວມິຘາປິ ວິກາລໂຠຊນາທິອກຸສລໂຕ, ກຸສລໂຕປິ ວາ ເອກໂຕ. ຍຖາ ຈ ປຸຣິມາ ປຎ຺ຈ ເວຣມຓິໂຍ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານາ ກາຍໂຕ, ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ, ວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ, ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ຈາຕິ, ສພ຺ພາ ສຸຂເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວາ, ອໂລຠາໂທສມູລາ ວາ ອໂລຠາໂທສາໂມຫມູລາ ວາ, ສພ຺ພາ ຈ ນານປ຺ປກາຣອິຏ຺ຐຜລນິພ຺ພຕ຺ຕກາ, ຕຖາ ອິຘາປີຕິ.

‘‘ໂຍເຊຕພ຺ພໍ ຕໂຕ ຍຸຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ຉິເມສ຺ວປິ ປຎ຺ຈສຸ;

ອາເວຓິກຎ຺ຈ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເຎຍ຺ຍາ ຫີນາທິຕາປິ ຈາ’’ຕິ. –

ເອຕ຺ຖ ປນ ວິກາລໂຠຊນນ຺ຕິ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກວີຕິກ຺ກເມ ໂຠຊນໍ. ເອຕຎ຺ຫິ ອນຸຎ຺ຎາຕກາເລ ວີຕິກ຺ກນ຺ເຕ ໂຠຊນໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ວິກາລໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໂຕ ວິກາລໂຠຊນາ. ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນຈ຺ຈໍ ນາມ ຍໍກິຎ຺ຈິ ນຈ຺ຈໍ, ຄີຕນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຄີຕໍ, ວາທິຕນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວາທິຕໍ. ວິສູກທສ຺ສນນ຺ຕິ ກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍໂຕ ກຸສລປກ຺ຂຠິນ຺ທເນນ ວິສູການໍ ທສ຺ສນໍ, ວິສູກຠູຕໍ ວາ ທສ຺ສນໍ ວິສູກທສ຺ສນໍ. ນຈ຺ຈາ ຈ ຄີຕາ ຈ ວາທິຕາ ຈ ວິສູກທສ຺ສນາ ຈ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນາ. ວິສູກທສ຺ສນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ –

‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປໍ ວິສູກທສ຺ສນມນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ນຈ຺ຈໍ ຄີຕໍ ວາທິຕໍ ເປກ຺ຂໍ ອກ຺ຂານໍ ປາຓິສ຺ສຣໍ ເວຕາລໍ ກຸມ຺ຠຖູຓໍ ໂສຠນກໍ ຈຓ຺ຑາລໍ ວໍສໍ ໂຘວນໍ ຫຕ຺ຖິຍຸທ຺ຘໍ ອສ຺ສຍຸທ຺ຘໍ ມຫິໍສຍຸທ຺ຘໍ ອຸສຠຍຸທ຺ຘໍ ອຊຍຸທ຺ຘໍ ເມຓ຺ຑຍຸທ຺ຘໍ ກຸກ຺ກຸຏຍຸທ຺ຘໍ ວຏ຺ຏກຍຸທ຺ຘໍ ທຓ຺ຑຍຸທ຺ຘໍ ມຸຏ຺ຐິຍຸທ຺ຘໍ ນິພ຺ພຸທ຺ຘໍ ອຸຍ຺ໂຍຘິກໍ ພລຄ຺ຄໍ ເສນາພ຺ຍູຫໍ ອນີກທສ຺ສນໍ ອິຕິ ວາ, ອິຕິ ເອວຣູປາ ວິສູກທສ຺ສນາ ປຏິວິຣໂຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໒).

ອຖ ວາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນຕ຺ເຖນ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕານິ ເອວ ວິສູການິ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູການິ, ເຕສໍ ທສ຺ສນໍ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນໍ, ຕສ຺ມາ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນາ. ‘‘ທສ຺ສນສວນາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຍຖາ ‘‘ໂສ ຈ ໂຫຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ວິປຣີຕທສ຺ສໂນ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ອ. ນິ. ໑.໓໐໘) ອຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕມ຺ປິ ວິສຍຄ຺ຄຫຓໍ ‘‘ທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ສວນມ຺ປິ ‘‘ທສ຺ສນ’’ນ຺ຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ຕໍ. ທສ຺ສນກມ຺ຍຕາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປສ຺ສໂຕ ເອວ ເຈຕ຺ຖ ວີຕິກ຺ກໂມ ໂຫຕິ. ຐິຕນິສິນ຺ນສຍໂນກາເສ ປນ ອາຄຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ວາ ອາປາຖຄຕໍ ປສ຺ສໂຕ ສິຍາ ສໍກິເລໂສ, ນ ວີຕິກ຺ກໂມ. ຘມ຺ມູປສໍຫິຕມ຺ປິ ເຈຕ຺ຖ ຄີຕໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຄີຕູປສໍຫິໂຕ ປນ ຘມ຺ໂມ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ມາລາທີນິ ຘາຣຓາທີຫິ ຍຖາສງ຺ຂ຺ຍໍ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ. ຕຕ຺ຖ ມາລາຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຸປ຺ຜຊາຕໍ. ວິເລປນນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວິເລປນຕ຺ຖໍ ປິສິຕ຺ວາ ປຏິຍຕ຺ຕໍ. ອວເສສໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ວາສຈຸຓ຺ຓຘູປນາທິກໍ ຄນ຺ຘຊາຕໍ ຄນ຺ໂຘ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ມຓ຺ຑນວິຠູສນຕ຺ຖໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖນ຺ຕຸ ວຏ຺ຏຕິ, ປູຊນຕ຺ຖຎ຺ຈ ອຠິຫຏໍ ສາທິຍໂຕ ນ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸຈ຺ຈາສຍນນ຺ຕິ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມຫາສຍນນ຺ຕິ ອກປ຺ປິຍສຍນໍ ອກປ຺ປິຍຕ຺ຖຣຓຎ຺ຈ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ສາທິຍໂຕ ນ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ວຏ຺ຏຕິ. ຊາຕຣູປນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓໍ. ຣຊຕນ຺ຕິ ກຫາປໂຓ, ໂລຫມາສກທາຣຸມາສກຊຕຸມາສກາທິ ຍໍ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ໂວຫາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ. ຕສ຺ສ ເຍນ ເກນຈິ ປກາເຣນ ສາທິຍນໍ ປຏິຄ຺ຄໂຫ ນາມ, ໂສ ນ ເຍນ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອວໍ ອາເວຓິກໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ທສປິ ເຈຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ຫີເນນ ຉນ຺ເທນ ຈິຕ຺ຕວີຣິຍວີມໍສາຫິ ວາ ສມາທິນ຺ນານິ ຫີນານິ, ມຊ຺ຌິເມຫິ ມຊ຺ຌິມານິ, ປຓີເຕຫິ ປຓີຕານິ. ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິມາເນຫິ ວາ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐານິ ຫີນານິ, ອນຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐານິ ມຊ຺ຌິມານິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄຫິຕານິ ປຓີຕານິ. ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ວາ ກຸສລຈິຕ຺ເຕນ ສມາທິນ຺ນານິ ຫີນານິ, ສສງ຺ຂາຣິກຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ມຊ຺ຌິມານິ, ອສງ຺ຂາຣິເກນ ປຓີຕານີຕິ ເອວໍ ເຎຍ຺ຍາ ຫີນາທິຕາປິ ຈາຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ຍາ ປຸພ຺ເພ ‘‘ເຍນ ຍຕ຺ຖ ຍທາ ຍສ຺ມາ’’ຕິອາທີຫິ ຉຫິ ຄາຖາຫິ ສິກ຺ຂາປທປາຐສ຺ສ ວຓ຺ຓນຕ຺ຖໍ ມາຕິກາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ສາ ອຕ຺ຖໂຕ ປກາສິຕາ ໂຫຕີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກປາຐ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.