໕. ສີລສມ຺ປນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໔. ປຎ຺ຈເມ ສີລສມ຺ປນ຺ນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສີລໍ ນາມ ຂີຓາສວານໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣສີລໍ, ເຕນ ສມ຺ປນ຺ນາ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ. ສມາຘິປຎ຺ຎາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວິມຸຕ຺ຕິ ປນ ຜລວິມຸຕ຺ຕິເຍວ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ. ເອວເມຕ຺ຖ ສີລາທໂຍ ຕໂຍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ, ວິມຸຕ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣາວ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ໂລກິຍເມວ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກປຣມຕ຺ເຖຫິ ຍຖາຣຫໍ ປເຣ ໂອວທນ຺ຕິ ອນຸສາສນ຺ຕີຕິ ໂອວາທກາ. ວິຎ຺ຎາປກາຕິ ກມ຺ມານິ ກມ຺ມຜລານິ ຈ, ວິຎ຺ຎາປກາ, ຕຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ອກຸສລາ. ອິເມ ຘມ຺ມາ ສາວຊ຺ຊາ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ອນວຊ຺ຊາ’’ຕິອາທິນາ ກຸສລາທິວິຠາຄໂຕ ຂນ຺ຘາທິວິຠາຄໂຕ ສລກ຺ຂຓໂຕ ສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓໂຕຕິ ວິວິເຘຫິ ນເຍຫິ ຘມ຺ມານໍ ຎາປກາ ອວໂພຘກາ. ສນ຺ທສ຺ສກາຕິ ເຕເຍວ ຘມ຺ເມ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຍ ປຣສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ເສຕາໂຣ. ສມາທປກາຕິ ຍໍ ສີລາທິ ເຍຫິ ອສມາທິນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ສມາທາເປຕາໂຣ, ຕຕ຺ຖ ເຕ ປຕິຏ຺ຐາເປຕາໂຣ. ສມຸຕ຺ເຕຊກາຕິ ເອວໍ ກຸສລຘມ຺ເມສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕານໍ ອຸປຣິ ອຘິຈິຕ຺ຕານຸໂຍເຄ ນິໂຍຊນວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມາ ອຸຕ຺ເຕຊກາ, ຍຖາ ວິເສສາຘິຄໂມ ໂຫຕິ, ເອວໍ ນິສາມນວເສນ ເຕຊກາ. ສມ຺ປຫໍສກາຕິ ເຕສໍ ຍຖາລທ຺ເຘຫິ ອຸປຣິລທ຺ຘພ຺ເພຫິ ຈ ຄຸຓວິເສເສຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມາ ປຫໍສກາ, ລທ຺ຘສ຺ສາທວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ໂຕສກາ. ອລໍສມກ຺ຂາຕາໂຣຕິ ອລໍ ປຣິຍຕ຺ຕໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ອປຣິຫາເປຕ຺ວາ ສມ຺ມເທວ ອນຸຄ຺ຄຫາຘິປ຺ປາເຍນ ອກ຺ຂາຕາໂຣ.

ອຖ ວາ ສນ຺ທສ຺ສກາຕິ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕາ ປວຕ຺ຕິນິວຕ຺ຕິໂຍ ສຠາວສຣສລກ຺ຂຓໂຕ ສມ຺ມເທວ ທສ຺ເສຕາໂຣ. ສມາທປກາຕິ ຈິຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາປນວເສນ ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຄາຫາປກາ. ສມຸຕ຺ເຕຊກາຕິ ຕທຕ຺ຖຄ຺ຄຫເຓ ອຸສ຺ສາຫຊນເນນ ສມ຺ມເທວ ໂວທປກາ ໂຊຕກາ ວາ. ສມ຺ປຫໍສກາຕິ ຕທຕ຺ຖປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ອານິສໍສທສ຺ສເນນ ສມ຺ມເທວ ປຫໍສກາ ໂຕສກາ. ອລໍສມກ຺ຂາຕາໂຣຕິ ສມຕ຺ຖາ ຫຸຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສມກ຺ຂາຕາໂຣ. ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ປຏິເວຘສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ, ຕິວິຘສ຺ສາປິ ວາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ເທເສຕາໂຣ.

ທສ຺ສນມ຺ປຫນ຺ຕິ ທສ຺ສນມ຺ປິ ອຫໍ. ຕໍ ປເນຕໍ ຈກ຺ຂຸທສ຺ສນໍ ຎາຓທສ຺ສນນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ. ຕຕ຺ຖ ປສນ຺ເນຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ອຣິຍານໍ ໂອໂລກນໍ ຈກ຺ຂຸທສ຺ສນໍ ນາມ. ອຣິຍຠາວກຣານໍ ປນ ຘມ຺ມານໍ ອຣິຍຠາວສ຺ສ ຈ ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜເລຫິ ອຘິຄໂມ ຎາຓທສ຺ສນໍ ນາມ. ອິມສ຺ມິໍ ປນຕ຺ເຖ ຈກ຺ຂຸທສ຺ສນໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ອຣິຍານຎ຺ຫິ ປສນ຺ເນຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ໂອໂລກນມ຺ປິ ສຕ຺ຕານໍ ພຫູປກາຣເມວ. ສວນນ຺ຕິ ‘‘ອສຸໂກ ນາມ ຂີຓາສໂວ ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຣຏ຺ເຐ ວາ ຊນປເທ ວາ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ວິຫາເຣ ວາ ເລເຓ ວາ ວສຕີ’’ຕິ ກເຖນ຺ຕານໍ ໂສເຕນ ສວນໍ, ເອຕມ຺ປິ ພຫູປກາຣເມວ. ອຸປສງ຺ກມນນ຺ຕິ ‘‘ທານໍ ວາ ທສ຺ສາມິ, ປຎ຺ຫໍ ວາ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ຘມ຺ມໍ ວາ ໂສສ຺ສາມິ, ສກ຺ກາຣໍ ວາ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວຣູເປນ ຈິຕ຺ເຕນ ອຣິຍານໍ ອຸປສງ຺ກມນໍ. ປຍິຣຸປາສນນ຺ຕິ ປຎ຺ຫປຍິຣຸປາສນໍ, ອຣິຍານໍ ຄຸເຓ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ທານໍ ວາ ທຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ວາ ກຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈາທິກຣຓໍ ປຍິຣຸປາສນໍເຍວ. ອນຸສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານທິວາຏ຺ຐາເນສຸ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ‘‘ອິທານິ ອຣິຍາ ຄຸມ຺ພເລຓມຓ຺ຑປາທີສຸ ຌານວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜລສຸເຂຫິ ວີຕິນາເມນ຺ຕີ’’ຕິ ເຕສໍ ທິພ຺ພວິຫາຣາທິຄຸຓວິເສສາຣມ຺ມຓໍ ອນຸສ຺ສຣຓໍ. ໂຍ ວາ ເຕສໍ ສນ຺ຕິກາ ໂອວາໂທ ລທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ສີລໍ ກຖິຕໍ, ອິມສ຺ມິໍ ສມາຘິ, ອິມສ຺ມິໍ ວິປສ຺ສນາ, ອິມສ຺ມິໍ ມຄ຺ໂຄ, ອິມສ຺ມິໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອນຸສ຺ສຣຓໍ.

ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຣິເຍສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ຆຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ເຕສໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ. ອຣິເຍສຸ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ເຕສໍເຍວ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ເຕສໍເຍວ ໂອວາທານຸສາສນິໍ ປຈ຺ຈາສີສມານສ຺ສ ຈຣໂຕປິ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊາ ນາມ, ອຎ຺ເຎສໍ ສນ຺ຕິເກ ໂອວາທານຸສາສນິໍ ປຈ຺ຈາສີສມານສ຺ສ ຈຣໂຕປິ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊາ ນາມ, ອຣິເຍສຸ ປສາເທນ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣິຍານໍ ສນ຺ຕິເກ ໂອວາທານຸສາສນິໍ ປຈ຺ຈາສີສມານສ຺ສ ຈຣໂຕປິ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊາວ. ອຎ຺ເຎສຸ ປນ ປສາເທນ ອຎ຺ເຎສໍເຍວ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎສໍເຍວ ໂອວາທານຸສາສນິໍ ປຈ຺ຈາສີສມານສ຺ສ ຈຣໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊາ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປພ຺ພຊິເຕສຸ ປນ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຕາວ ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕາ ສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ, ຕຖາ ເຖຣສ຺ເສວ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ຈນ຺ທຄຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ, ຕສ຺ສາປິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ສູຣິຍຄຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ, ຕສ຺ສາປິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ອສ຺ສຄຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ, ຕສ຺ສາປິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ໂຍນກຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ. ຕສ຺ສ ປນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ອໂສກຣຎ຺ໂຎ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕາ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍໂກຏິສງ຺ຂາ ອເຫສຸໍ. ທີປປ຺ປສາທກມຫາມຫິນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ປນ ອນຸປພ຺ພຊິຕານໍ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ ນຕ຺ຖິ. ຍາວຊ຺ຊທິວສາ ລງ຺ກາທີເປ ສຕ຺ຖຣິ ປສາເທນ ປພ຺ພຊນ຺ຕາ ມຫາມຫິນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ເສວ ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊນ຺ຕິ ນາມ.

ອິທານິ ເຍນ ກາຣເຓນ ເຕສໍ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສນາທິ ພຫູປກາຣນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຖາຣູເປ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຖາຣູເປຕິ ຕາທິເສ ສີລາທິຄຸຓສມ຺ປນ຺ເນ ອຣິເຍ. ຍສ຺ມາ ທສ຺ສນສວນານຸສ຺ສຣຓານິ ອຸປສງ຺ກມນປຍິຣຸປາສນຏ຺ຐານານິ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ອນາມສິຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມນປຍິຣຸປາສນານິເຍວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເສວໂຕ ຠຊໂຕ ປຍິຣຸປາສໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທສ຺ສນສວນານຸສ຺ສຣຓໂຕ ຫິ ອຣິເຍສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນສທ຺ໂຘ ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ລທ຺ຘສວນານຸຕ຺ຕຣິໂຍ ອປຣິປູເຣ ສີລາທິຄຸເຓ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີຕິ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສທ຺ຘາຊາໂຕ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ ປຍິຣຸປາສຕີ’’ຕິອາທິ (ມ. ນິ. ໒.໑໘໓).

ຕຕ຺ຖ ເສວໂຕຕິ ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕກຣຓວເສນ ກາເລນ ກາລໍ ອຸປສງ຺ກມໂຕ. ຠຊໂຕຕິ ສມ຺ປິຍາຍນຠຕ຺ຕິວເສນ ຠຊໂຕ. ປຍິຣຸປາສໂຕຕິ ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉເນນ ປຏິປຕ຺ຕິອນຸກຣເຓນ ຈ ປຍິຣຸປາສໂຕຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ປທານໍ ອຕ຺ຖວິຠາໂຄ ທີເປຕພ຺ໂພ. ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສ຺ສ ປາຣິປູຣິ ເອກູນວີສຕິມສ຺ສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອວຣູປາ ຈ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູຕິອາທີສຸ ເຍ ຍຖາວຸຕ຺ຕຄຸຓສມນ຺ນາຄເມນ ເອວຣູປາ ເອທິສາ ຠິນ຺ນສພ຺ພກິເລສາ ຠິກ຺ຂູ, ເຕ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາທິຫິເຕສຸ ສຕ຺ຕານໍ ນິໂຍຊນວເສນ ອນຸສາສນໂຕ ສຕ຺ຖາໂຣຕິປິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຊາຕິກນ຺ຕາຣາທິນິຕ຺ຖຣຓໂຕ ສຕ຺ຖວາຫາຕິປິ, ຣາຄາທິຣຓານໍ ຊຫນໂຕ ຊຫາປນໂຕ ຈ ຣຓຎ຺ຊຫາຕິປິ, ອວິຊ຺ຊາຕມສ຺ສ ວິໂນທນໂຕ ວິໂນທາປນໂຕ ຈ ຕໂມນຸທາຕິປິ, ສປຣສນ຺ຕາເນສຸ ປຎ຺ຎາອາໂລກປຎ຺ຎາໂອຠາສປຎ຺ຎາປຊ຺ໂຊຕານໍ ກຣເຓນ ນິພ຺ພຕ຺ຕເນນ ອາໂລກາທິກຣາຕິປິ, ຕຖາ ຎາຓຸກ຺ກາຎາຓປ຺ປຠາຘມ຺ມຸກ຺ກາຘມ຺ມປ຺ປຠານໍ ຘາຣເຓນ ກຣເຓນ ຈ ອຸກ຺ກາຘາຣາຕິປິ, ປຠງ຺ກຣາຕິປິ, ອາຣກຕ຺ຕາ ກິເລເສຫິ, ອນເຍ ນ ອິຣິຍນໂຕ, ອເຍ ຈ ອິຣິຍນໂຕ ປເຣສໍ ຕຖາຠາວເຫຕຸຠາວໂຕ, ສເທວເກນ ໂລເກນ ອຣຓີຍໂຕ ອຣິຍາຕິປິ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸຘມ຺ມຈກ຺ຂູນໍ ສາຕິສຍປຏິລາເຠນ ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕຕິປິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ຄາຖາສຸ ປາໂມຊ຺ຊກຣຓໍ ຐານນ຺ຕິ ນິຣາມິສສ຺ສ ປໂມທສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ກາຣຓໍ. ເອຕນ຺ຕິ ອິທານິ ວຕ຺ຕພ຺ພນິທສ຺ສນໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ວິຊານຕນ຺ຕິ ສໍກິເລສໂວທາເນ ຍາຖາວໂຕ ຊານນ຺ຕານໍ. ຠາວິຕຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຠາວິຕສຠາວານໍ, ກາຍຠາວນາທີຫິ ຠາວິຕສນ຺ຕານານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ມຊີວິນນ຺ຕິ ມິຈ຺ຉາຊີວໍ ປຫາຍ ຘມ຺ເມນ ຎາເຍນ ຊີວິກກປ຺ປນໂຕ, ຘມ຺ເມນ ວາ ຎາເຍນ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ປວຕ຺ຕນໂຕ, ສມາປຕ຺ຕິພຫຸລຕາຍ ວາ ອຄ຺ຄຜລຘມ຺ເມນ ຊີວນໂຕ ຘມ຺ມຊີວິນໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຍທິທໍ ຠາວິຕຕ຺ຕານໍ ປຣິນິຏ຺ຐິຕສມາຘິປຎ຺ຎາຠາວນານໍ ຕໂຕ ເອວ ຘມ຺ມຊີວິນໍ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສນໍ. ເອຕໍ ອວິປ຺ປຏິສາຣນິມິຕ຺ຕານໍ ສີລາທີນໍ ປາຣິປູຣິເຫຕຸຠາວໂຕ ວິຊານຕໍ ສປ຺ປຎ຺ຎຊາຕິການໍ ເອກນ຺ເຕເນວ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊກາຣຓນ຺ຕິ.

ອິທານິ ຕໍ ຕສ຺ສ ກາຣຓຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຕ ໂຊຕຍນ຺ຕີ’’ຕິ ໂອສານຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຕຕິ ເຕ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມຊີວິໂນ ອຣິຍາ. ໂຊຕຍນ຺ຕີຕິ ປກາສຍນ຺ຕິ. ຠາສຍນ຺ຕີຕິ ສທ຺ຘມ຺ໂມຠາເສນ ໂລກໍ ປຠາສຍນ຺ຕິ, ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍສນ຺ຕິ ເຍສໍ ອຣິຍານໍ. ສາສນນ຺ຕິ ໂອວາທໍ. ສມ຺ມທຎ຺ຎາຍາຕິ ປຸພ຺ພຠາຄຎາເຓຫິ ສມ຺ມເທວ ຊານິຕ຺ວາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ປຎ຺ຈມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.