໗. ເມຕ຺ຕາຠາວນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໗. ສຕ຺ຕເມ ຍານິ ການິຈີຕິ ອນວເສສປຣິຍາທານໍ. ໂອປຘິການິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນີຕິ

ເຕສໍ ນິຍມນໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸປຘິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຂນ຺ຘາ, ອຸປຘິສ຺ສ ກຣຓໍ ສີລໍ ເອເຕສໍ, ອຸປຘິປ຺ປໂຍຊນານິ ວາ ໂອປຘິການິ. ສມ຺ປຕ຺ຕິຠເວ ອຕ຺ຕຠາວຊນການິ ປຏິສນ຺ຘິປວຕ຺ຕິວິປາກທາຍການິ. ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນີຕິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາ ຈ ຕາ ເຕສໍ ເຕສໍ ຜລານິສໍສານໍ ວຕ຺ຖູນິ ຈາຕິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ. ຕານິ ປນ ສງ຺ເຂປໂຕ ທານມຍໍ, ສີລມຍໍ, ຠາວນາມຍນ຺ຕິ ຕິວິຘານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປຣໂຕ ຕິກນິປາຕວຓ຺ຓນາຍໍ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ເມຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາຕິ ເມຕ຺ຕາຠາວນາວເສນ ປຏິລທ຺ຘຕິກຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິຍາ. ‘‘ເມຕ຺ຕາ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ເຕ ອຸປຈາໂຣປິ ລພ຺ຠຕິ ອປ຺ປນາປິ, ‘‘ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ປນ ວຸຕ຺ເຕ ອປ຺ປນາຌານເມວ ລພ຺ຠຕິ. ຕຎ຺ຫິ ນີວຣຓາທິປຈ຺ຈນີກຘມ຺ມໂຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຏ຺ຐຸ ວິມຸຕ຺ຕິຠາເວນ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກລໍ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ ໂສຬສິນ຺ຕິ ເມຕ຺ຕາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣສ຺ສ ໂສຬສຠາຄໍ ໂອປຘິການິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ ນ ອຄ຺ຆນ຺ຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເມຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ໂຍ ວິປາໂກ, ຕໍ ໂສຬສ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ເອກໍ ປຸນ ໂສຬສ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ໂຍ ເອກໂກຏ຺ຐາໂສ, ນ ຕໍ ອຎ຺ຎານິ ໂອປຘິການິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ ອຄ຺ຆນ຺ຕີຕິ. ອຘິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຠິຠວິຕ຺ວາ. ຠາສເຕຕິ ອຸປກ຺ກິເລສວິສຸທ຺ຘິຍາ ທິປ຺ປຕິ. ຕປເຕຕິ ຕໂຕ ເອວ ອນວເສເສ ປຏິປກ຺ຂຘມ຺ເມ ສນ຺ຕປຕິ. ວິໂຣຈຕີຕິ ອຸຠຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິໂຣຈຕິ. ເມຕ຺ຕາ ຫິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ຈນ຺ທາໂລກສງ຺ຂາຕາ ວິຄຕູປກ຺ກິເລສາ ຊຸຓ຺ຫາ ວິຍ ທິປ຺ປຕິ, ອາຕໂປ ວິຍ ອນ຺ຘກາຣໍ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມ ວິຘມນ຺ຕີ ຕປຕິ, ໂອສຘິຕາຣກາ ວິຍ ວິຊ຺ໂຊຕມານາ ວິໂຣຈຕິ ຈ.

ເສຍ຺ຍຖາປີຕິ ໂອປມ຺ມທສ຺ສນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ຕາຣກຣູປານນ຺ຕິ ໂຊຕີນໍ. ຈນ຺ທິຍາຕິ ຈນ຺ທສ຺ສ ອຍນ຺ຕິ ຈນ຺ທີ, ຕສ຺ສາ ຈນ຺ທິຍາ, ປຠາຍ ຊຸຓ຺ຫາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວສ຺ສານນ຺ຕິ ວສ຺ສານໍ ພຫຸວເສນ ລທ຺ຘໂວຫາຣສ຺ສ ອຸຕຸໂນ. ປຈ຺ຉິເມ ມາເສຕິ ກຕ຺ຕິກມາເສ. ສຣທສມເຍຕິ ສຣທກາເລ. ອສ຺ສຍຸຊກຕ຺ຕິກມາສາ ຫິ ໂລເກ ‘‘ສຣທອຸຕູ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ວິທ຺ເຘຕິ ອຸພ຺ພິທ຺ເຘ, ເມຆວິຄເມນ ທູຣີຠູເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວາຫ ‘‘ວິຄຕວລາຫເກ’’ຕິ. ເທເວຕິ ອາກາເສ. ນຠໍ ອພ຺ຠຸສ຺ສກ຺ກມາໂນຕິ ອຸທຍຏ຺ຐານໂຕ ອາກາສໍ ອຸລ຺ລງ຺ຆນ຺ໂຕ. ຕມຄຕນ຺ຕິ ຕມໍ. ອຠິວິຫຈ຺ຈາຕິ ອຠິຫນ຺ຕ຺ວາ ວິຘມິຕ຺ວາ. ໂອສຘິຕາຣກາຕິ ອຸສ຺ສນ຺ນາ ປຠາ ເອຕາຍ ຘີຍຕິ, ໂອສຘີນໍ ວາ ອນຸພລປ຺ປທາຍິກຕ຺ຕາ ໂອສຘີຕິ ລທ຺ຘນາມາ ຕາຣກາ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວຕາ ສມາເນປິ ໂອປຘິກຠາເວ ເມຕ຺ຕາ ອິຕເຣຫິ ໂອປຘິກປຸຎ຺ເຎຫິ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ເສຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ນິທ຺ໂທສຠາເວນ ຈ ສຕ຺ເຕສຸ ສຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຠາວໂຕ. ເສຏ຺ຐາ ຫິ ເອເຕ ວິຫາຣາ, ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຠູຕານິ ຍທິທໍ ເມຕ຺ຕາຌານານິ. ຍຖາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ນິທ຺ໂທສຈິຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເອວໍ ເອເຕຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ໂຍຄິໂນ ພ຺ຣຫ຺ມສມາວ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິເມ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິຕິ ເສຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ນິທ຺ໂທສຠາເວນ ຈ ສຕ຺ເຕສຸ ສຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຠາວໂຕ ເມຕ຺ຕາວ ອິຕເຣຫິ ໂອປຘິກປຸຎ຺ເຎຫິ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ.

ເອວມ຺ປິ ກສ຺ມາ ເມຕ຺ຕາວ ເອວໍ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ? ອິຕເຣສໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣານໍ ອຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ ທານາທີນໍ ສພ຺ເພສໍ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມານໍ ປຣິປູຣິກຕ຺ຕາ ຈ. ອຍຎ຺ຫິ ສຕ຺ເຕສຸ ຫິຕາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິລກ຺ຂຓາ ເມຕ຺ຕາ, ຫິຕູປສໍຫາຣສາ, ອາຆາຕວິນຍປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ຍທິ ອໂນຘິໂສ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ, ອຖ ສຸເຂເນວ ກຣຸຓາທິຠາວນາ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເມຕ຺ຕາ ອິຕເຣສໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣານໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ. ຕຖາ ຫິ ສຕ຺ເຕສຸ ຫິຕຊ຺ຌາສຍຕາຍ ສຕິ ເນສໍ ທຸກ຺ຂາສຫນຕາ, ສມ຺ປຕ຺ຕິວິເສສານໍ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກາມຕາ, ປກ຺ຂປາຕາຠາເວນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມປ຺ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາ ຈ ສຸເຂເນວ ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ສກລໂລກຫິຕສຸຂວິຘານາຘິມຸຕ຺ຕາ ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕາ ‘‘ອິມສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ, ອິມສ຺ສ ນ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມວິຈຍວເສນ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ນິຣວເສສສຸຂນິທານໍ ທານໍ ເທນ຺ຕິ, ຫິຕສຸຂຕ຺ຖເມວ ເນສໍ ສີລໍ ສມາທິຍນ຺ຕິ, ສີລປຣິປູຣຓຕ຺ຖໍ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ຠຊນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຫິຕສຸເຂສຸ ອສມ຺ໂມຫຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຎໍ ປຣິໂຍທເປນ຺ຕິ, ຫິຕສຸຂາຠິວຑ຺ຒນຕ຺ຖເມວ ທຬ຺ຫໍ ວີຣິຍມາຣຠນ຺ຕິ, ອຸຕ຺ຕມວີຣິຍວເສນ ວີຣຠາວໍ ປຕ຺ຕາປິ ສຕ຺ຕານໍ ນານປ຺ປກາຣໍ ຫິຕຊ຺ຌາສເຍເນວ ອປຣາຘໍ ຂມນ຺ຕິ, ‘‘ອິທໍ ໂວ ທສ຺ສາມ, ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິອາທິນາ ກຕໍ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ ນ ວິສໍວາເທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຫິຕສຸຂາເຍວ ອຈລາຘິຏ຺ຐານາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ອຈລາຍ ເມຕ຺ຕາຍ ປຸພ຺ພກາຣິໂນ ຫິຕຊ຺ຌາສເຍເນວ ເນສໍ ວິປ຺ປກາເຣ ອຸທາສີນາ ໂຫນ຺ຕິ, ປຸພ຺ພກາຣິຕາຍປິ ນ ປຈ຺ຈຸປກາຣມາສິສນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ເຕ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ຍາວ ທສພລຈຕຸ-ເວສາຣຊ຺ຊ-ຉອສາຘາຣຓຎາຓ-ອຏ຺ຐາຣສາເວຓິກພຸທ຺ຘຘມ຺ມປ຺ປເຠເທ ສພ຺ເພປິ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ທານາທີນໍ ສພ຺ເພສໍ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມານໍ ປາຣິປູຣິກາ ເມຕ຺ຕາຕິ ຈ ອິມສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສາ ອິຕເຣຫິ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ.

ອປິຈ ເມຕ຺ຕາຍ ອິຕເຣຫິ ໂອປຘິກປຸຎ຺ເຎຫິ ມຫານຸຠາວຕາ ເວລາມສຸຕ຺ເຕນ ທີເປຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ຍຖາ ນາມ ມຫຕາ ເວລາມສ຺ສ ທານໂຕ ເອກສ຺ສ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ທານໍ ມຫປ຺ຜລຕຣໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ໂສຕາປນ຺ນສຕໂຕ ເອກສ຺ສ ສກທາຄາມິສ຺ສ ທານໍ…ເປ… ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສຕໂຕ ຠຄວໂຕ, ຕໂຕປິ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ, ຕໂຕປິ ຈາຕຸທ຺ທິສສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ວິຫາຣທານໍ, ຕໂຕປິ ສຣຓຄມນໍ, ຕໂຕປິ ສີລສມາທານໍ, ຕໂຕປິ ຄທ຺ທູຫນມຕ຺ຕໍ ກາລໍ ເມຕ຺ຕາຠາວນາ ມຫປ຺ຜລຕຣາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍຖາຫ –

‘‘ຍໍ ຄຫປຕິ ເວລາໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ທານໍ ອທາສິ ມຫາທານໍ. ໂຍ ເຈກໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຠເຊຍ຺ຍ, ອິທໍ ຕໂຕ ມຫປ຺ຜລຕຣໍ. ໂຍ ຈ ສຕໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຠເຊຍ຺ຍ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປ຺ປມາທຏ຺ຐານາ ເວຣມຓິໍ. ໂຍ ຈ ອນ຺ຕມໂສ ຄທ຺ທູຫນມຕ຺ຕມ຺ປິ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ຠາເວຍ຺ຍ, ອິທໍ ຕໂຕ ມຫປ຺ຜລຕຣ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໙.໒໐).

ມຫຄ຺ຄຕປຸຎ຺ຎຠາເວນ ປນສ຺ສາ ປຣິຕ຺ຕປຸຎ຺ຎໂຕ ສາຕິສຍຕາຍ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ຍໍ ປມາຓກຕໍ ກມ຺ມໍ, ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວສິສ຺ສຕິ, ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໕໕໖; ສໍ. ນິ. ໔.໓໖໐). ກາມາວຈຣກມ຺ມຎ຺ຫິ ປມາຓກຕໍ ນາມ, ມຫຄ຺ຄຕກມ຺ມໍ ປນ ປມາຓໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂອຘິສກາໂນຘິສກຜຣຓວເສນ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ກຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປມາຓກຕໍ ນາມ. ກາມາວຈຣກມ຺ມໍ ຕສ຺ສ ມຫຄ຺ຄຕກມ຺ມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາ ລຄ຺ຄິຕຸໍ ວາ ຕໍ ກມ຺ມໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ສ ໂອກາສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐາຕຸໍ ວາ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຖ ໂຂ ມຫຄ຺ຄຕກມ຺ມເມວ ຕໍ ປຣິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ມໂຫໂຆ ວິຍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຸທກໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ໂອກາສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ສ ວິປາກໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ສຍເມວ ພ຺ຣຫ຺ມສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປເນຕີຕິ ອຍຎ຺ຫິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖຕິ.

ຄາຖາສຸ ໂຍຕິ ໂຍ ໂກຈິ ຄຫຏ຺ໂຐ ວາ ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ. ເມຕ຺ຕນ຺ຕິ ເມຕ຺ຕາຌານໍ. ອປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ຠາວນາວເສນ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ຈ ອປ຺ປມາຓໍ. ອສຸຠຠາວນາທໂຍ ວິຍ ຫິ ອາຣມ຺ມເຓ ເອກເທສຄ຺ຄຫຓໍ ອກຕ຺ວາ ອນວເສສຜຣຓວເສນ ອໂນຘິໂສຜຣຓວເສນ ຈ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓຕາຍ ປຄຸຓຠາວນາວເສນ ອປ຺ປມາຓໍ. ຕນູ ສໍໂຍຊນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເມຕ຺ຕາຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐິເມ ອຣິຍມຄ຺ເຄ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສຸເຂເນວ ປຏິຆສໍໂຍຊນາທໂຍ ປຫີຍມານາ ຕນູ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປສ຺ສໂຕ ອຸປຘິກ຺ຂຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຸປຘິກ຺ຂໂຍ’’ຕິ ຫິ ນິພ຺ພານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠິສມຍວເສນ ມຄ຺ຄຎາເຓນ ປສ຺ສຕິ. ອຖ ວາ ຕນູ ສໍໂຍຊນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເມຕ຺ຕາຌານປທຏ຺ຐານາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ອນຸກ຺ກເມນ ອຸປຘິກ຺ຂຍສງ຺ຂາຕໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຕໍ ປສ຺ສໂຕ ປເຄວ ທສປິ ສໍໂຍຊນາ ຕນູ ໂຫນ຺ຕິ, ປຫີຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ຕນູ ສໍໂຍຊນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ປຏິໂຆ ເຈວ ປຏິຆສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສໍໂຍຊນາ ຈ ຕນຸກາ ໂຫນ຺ຕິ. ປສ຺ສໂຕ ອຸປຘິກ຺ຂຍນ຺ຕິ ເຕສໍເຍວ ກິເລສູປຘີນໍ ຂຍສງ຺ຂາຕໍ ເມຕ຺ຕໍ ອຘິຄມວເສນ ປສ຺ສນ຺ຕ ສ຺ສາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ເອວໍ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ນິພ຺ພານາຘິຄມຎ຺ຈ ເມຕ຺ຕາຠາວນາຍ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕມານິສໍສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຎ຺ເຎ ອານິສໍເສ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອກມ຺ປິ ເຈ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕຕິ ເມຕ຺ຕາພເລນ ສຸຏ຺ຐຸ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕພ຺ຍາປາທຕາຍ ພ຺ຍາປາເທນ ອທູສິຕຈິຕ຺ໂຕ. ເມຕ຺ຕາຍຕີຕິ ຫິຕຜຣຓວເສນ ເມຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ກຸສໂລຕິ ອຕິສເຍນ ກຸສລວາ ມຫາປຸຎ຺ໂຎ, ປຏິຆາທິອນຕ຺ຖວິຄເມນ ໂວ. ເຂມີ ເຕນາຕິ ເຕນ ເມຕ຺ຕາຍິເຕນ. ສພ຺ເພ ຈ ປາເຓຕິ ຈສທ຺ໂທ ພ຺ຍຕິເຣເກ. ມນສານຸກມ຺ປນ຺ຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸກມ຺ປນ຺ໂຕ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເອກສຕ຺ຕວິສຍາປິ ຕາວ ເມຕ຺ຕາ ມຫາກຸສລຣາສິ, ສພ຺ເພ ປນ ປາເຓ ອຕ຺ຕໂນ ປິຍປຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ຫິຕຜຣເຓນ ມນສາ ອນຸກມ຺ປນ຺ໂຕ ປຫູຕໍ ພຫຸໍ ອນປ຺ປກໍ ອປຣິຍນ຺ຕໍ ຈຕຸສຏ຺ຐິມຫາກປ຺ເປປິ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກປ຺ປພນ຺ຘໍ ປວຕ຺ເຕຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ ອຸຬາຣປຸຎ຺ຎໍ ອຣິໂຍ ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ປກໂຣຕິ ນິປ຺ຜາເທຕິ.

ສຕ຺ຕສຓ຺ຑນ຺ຕິ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕນ ສຓ຺ເຑນ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຠຣິຕໍ, ສຕ຺ເຕຫິ ອວິຣຬໍ ອາກິຓ຺ຓມນຸສ຺ສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຊິຕ຺ວາຕິ ອທຓ຺ເຑນ ອສຕ຺ເຖນ ຘມ຺ເມເນວ ວິຊິນິຕ຺ວາ. ຣາຊິສໂຍຕິ ອິສິສທິສາ ຘມ຺ມິກຣາຊາໂນ. ຍຊມານາຕິ ທານານິ ທທມານາ. ອນຸປຣິຍຄາຕິ ວິຈຣິໍສຸ.

ອສ຺ສເມຘນ຺ຕິອາທີສຸ ໂປຣາຓກຣາຊກາເລ ກິຣ ສສ຺ສເມຘໍ, ປຸຣິສເມຘໍ, ສມ຺ມາປາສໍ, ວາຈາເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູນິ ອເຫສຸໍ, ເຍຫິ ຣາຊາໂນ ໂລກໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ນິປ຺ຜນ຺ນສສ຺ສໂຕ ທສມຠາຄຄ຺ຄຫຓໍ ສສ຺ສເມຘໍ ນາມ, ສສ຺ສສມ຺ປາທເນ, ເມຘາວິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຫາໂຍຘານໍ ຉມາສິກໍ ຠຕ຺ຕເວຕນານຸປ຺ປທານໍ ປຸຣິສເມຘໍ ນາມ, ປຸຣິສສງ຺ຄຓ຺ຫເນ ເມຘາວິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທລິທ຺ທມນຸສ຺ສານໍ ໂປຕ຺ຖເກ ເລຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕີຓິ ວສ຺ສານິ ວິນາ ວຑ຺ຒິຍາ ສຫສ຺ສທ຺ວິສຫສ຺ສມຕ຺ຕຘນານຸປ຺ປທານໍ ສມ຺ມາປາສໍ ນາມ. ຕຎ຺ຫິ ສມ຺ມາ ມນຸສ຺ເສ ປາເສຕິ ຫທເຍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວິຍ ຐເປຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສມ຺ມາປາສ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ຕາຕ ມາຕຸລາ’’ຕິອາທິນາ ປນ ສຓ຺ຫວາຈາຍ ສງ຺ຄຫຓໍ ວາຈາເປຍ຺ຍໍ ນາມ, ເປຍ຺ຍວຊ຺ຊໍ ປິຍວາຈຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ຈຕູຫິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ສງ຺ຄຫິຕໍ ຣຏ຺ຐໍ ອິທ຺ຘຎ຺ເຈວ ໂຫຕິ ຜີຕຎ຺ຈ ປຫູຕອນ຺ນປານໍ ເຂມໍ ນິຣພ຺ພຸທໍ. ມນຸສ຺ສາ ມຸທາ ໂມທມານາ ອຸເຣ ປຸຕ຺ເຕ ນຈ຺ເຈນ຺ຕາ ອປາຣຸຕຆຣາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອິທໍ ຆຣທ຺ວາເຣສຸ ອຄ຺ຄຬານໍ ອຠາວໂຕ ‘‘ນິຣຄ຺ຄຬ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍໍ ໂປຣາຓິກາ ປເວຓິ, ອຍໍ ໂປຣາຓິກາ ປກຕິ.

ອປຣຠາເຄ ປນ ໂອກ຺ກາກຣາຊກາເລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູນິ ອິມຎ຺ຈ ຣຏ຺ຐສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ຕາ ອຸທ຺ຘມ຺ມູລໍ ກຕ຺ວາ ອສ຺ສເມຘໍ ປຸຣິສເມຘນ຺ຕິອາທິເກ ປຎ຺ຈ ຍຎ຺ເຎ ນາມ ອກໍສຸ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມິຍສຸຕ຺ເຕ –

‘‘ເຕສໍ ອາສິ ວິປລ຺ລາໂສ, ທິສ຺ວານ ອຓຸໂຕ ອຓຸໍ…ເປ….

‘‘ເຕ ຕຕ຺ຖ ມນ຺ເຕ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ, ໂອກ຺ກາກໍ ຕທຸປາຄມຸ’’ນ຺ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໓໐໑-໓໐໔);

ຕຕ຺ຖ ອສ຺ສເມຕ຺ຖ ເມຘນ຺ຕິ ພາເຘນ຺ຕີຕິ ອສ຺ສເມໂຘ. ທ຺ວີຫິ ປຣິຍຎ຺ເຎຫິ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ເອກວີສຕິຍູປສ຺ສ ເອກສ຺ມິໍ ປຈ຺ຉິມທິວເສ ເອວ ສຕ຺ຕນວຸຕິປຎ຺ຈປສຸສຕຆາຕຠີສນສ຺ສ ຐເປຕ຺ວາ ຠູມິຎ຺ຈ ປຸຣິເສ ຈ ອວເສສສພ຺ພວິຠວທກ຺ຂິຓສ຺ສ ຍຎ຺ຎສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປຸຣິສເມຕ຺ຖ ເມຘນ຺ຕິ ພາເຘນ຺ຕີຕິ ປຸຣິສເມໂຘ. ຈຕູຫິ ປຣິຍຎ຺ເຎຫິ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ສທ຺ຘິໍຠູມິຍາ ອສ຺ສເມເຘ ວຸຕ຺ຕວິຠວທກ຺ຂິຓສ຺ສ ຍຎ຺ຎສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສມ຺ມເມຕ຺ຖ ປາສນ຺ຕິ ຂິປນ຺ຕີຕິ ສມ຺ມາປາໂສ. ຍຸຄຈ຺ຉິຄ຺ຄເຬ ປເວສນທຓ຺ຑກສງ຺ຂາຕໍ ສມ຺ມໍ ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຕິໂຕກາເສ ເວທິໍ ກຕ຺ວາ ສໍຫາຣິເມຫິ ຍູປາທີຫິ ສຣສ຺ສຕິນທິຍາ ນິມຸຄ຺ໂຄກາສໂຕ ປຠຸຕິ ປຏິໂລມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ສຕ຺ຣຍາຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ວາຊເມຕ຺ຖ ປິວນ຺ຕີຕິ ວາຊເປຍ຺ໂຍ. ເອເກນ ປຣິຍຎ຺ເຎນ ສຕ຺ຕຣສຫິ ປສູຫິ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ເພຬຸວຍູປສ຺ສ ສຕ຺ຕຣສກທກ຺ຂິຓສ຺ສ ຍຎ຺ຎສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ອຄ຺ຄໂຬຕິ ນິຣຄ຺ຄໂຬ. ນວຫິ ປຣິຍຎ຺ເຎຫິ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ສທ຺ຘິໍ ຠູມິຍາ ປຸຣິເສຫິ ຈ ອສ຺ສເມເຘ ວຸຕ຺ຕວິຠວທກ຺ຂິຓສ຺ສ ສພ຺ພເມຘປຣິຍາຍນາມສ຺ສ ອສ຺ສເມຘວິກປ຺ປສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ.

ຈນ຺ທປ຺ປຠາຕິ ຈນ຺ທປ຺ປຠາຍ. ຕາຣຄຓາວ ສພ຺ເພຕິ ຍຖາ ສພ຺ເພປິ ຕາຣາຄຓາ ຈນ຺ທິມໂສຠາຍ ໂສຬສິມ຺ປິ ກລໍ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ, ເອວໍ ເຕ ອສ຺ສເມຘາທໂຍ ຍຎ຺ຎາ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂເຓນ ສຸຠາວິຕສ຺ສ ໂສຬສິມ຺ປິ ກລໍ ນານຸຠວນ຺ຕິ, ນ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ນາຄ຺ຆນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິທານິ ອປເຣປິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິເກ ເມຕ຺ຕາຠາວນາຍ ອານິສໍເສ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂຍ ນ ຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍຕິ ເມຕ຺ຕາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຠາວນານຸຍຸຕ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ. ນ ຫນ຺ຕີຕິ ເຕເນວ ເມຕ຺ຕາຠາວນານຸຠາເວນ ທູຣວິກ຺ຂມ຺ຠິຕພ຺ຍາປາທຕາຍ ນ ກຎ຺ຈິ ສຕ຺ຕໍ ຫິໍສຕິ, ເລຑ຺ຑຸທຓ຺ຑາທີຫິ ນ ວິພາຘຕິ ວາ. ນ ຆາເຕຕີຕິ ປຣໍ ສມາທເປຕ຺ວາ ນ ສຕ຺ເຕ ຫນາເປຕິ ນ ວິພາຘາເປຕິ ຈ. ນ ຊິນາຕີຕິ ສາຣມ຺ຠວິຄ຺ຄາຫິກກຖາທິວເສນ ນ ກຎ຺ຈິ ຊິນາຕິ ສາຣມ຺ຠສ຺ເສວ ອຠາວໂຕ, ຊານິກຣຓວເສນ ວາ ອຑ຺ຑກຣຓາທິນາ ນ ກຎ຺ຈິ ຊິນາຕິ. ນ ຊາປເຍຕິ ປເຣປິ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ປເຣສໍ ຘນຊານິໍ ນ ກາຣາເປຍ຺ຍ. ເມຕ຺ຕໍໂສຕິ ເມຕ຺ຕາມຍຈິຕ຺ຕໂກຏ຺ຐາໂສ, ເມຕ຺ຕາຍ ວາ ອໍໂສ ອວິຊຫນຏ຺ເຐນ ອວຍວຠູໂຕຕິ ເມຕ຺ຕໍໂສ. ສພ຺ພຠູເຕສູຕິ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ. ຕໂຕ ເອວ ເວຣໍ ຕສ຺ສ ນ ເກນຈີຕິ ອກຸສລເວຣໍ ຕສ຺ສ ເກນຈິປິ ກາຣເຓນ ນຕ຺ຖິ, ປຸຄ຺ຄລເວຣສງ຺ຂາໂຕ ວິໂຣໂຘ ເກນຈິ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ ຕສ຺ສ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣິສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ.

ເອວເມຕສ຺ມິໍ ເອກກນິປາເຕ ປຏິປາຏິຍາ ເຕຣສສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ສິກ຺ຂາສຸຕ຺ຕທ຺ວເຍ ຈາຕິ ປນ຺ນຣສສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ, ນີວຣຓສຸຕ຺ຕໍ ສໍໂຍຊນສຸຕ຺ຕໍ ອປ຺ປມາທສຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐິສຎ຺ຈຍສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອເຕສຸ ຈຕູສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ. ອິຕເຣສຸ ປນ ວຏ຺ຏເມວ ກຖິຕນ຺ຕິ.

ສຕ຺ຕມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຣມຕ຺ຖທີປນິຍາ

ຂຸທ຺ທກນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ອິຕິວຸຕ຺ຕກສ຺ສ ເອກກນິປາຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.