໑. ສຸນ຺ທຣີປຣິພ຺ພາຊິກາວຕ຺ຖຸ

ອຠູຕວາທີຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສຸນ຺ທຣິໍ ປຣິພ຺ພາຊິກໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສກ຺ກໂຕ ໂຫຕິ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ຖຸ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອຸທາເນ (ອຸທາ. ໓໘) ອາຄຕເມວ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ – ຠຄວໂຕ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ມຫານທີນໍ ມໂຫຆສທິເສ ລາຠສກ຺ກາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຫຕລາຠສກ຺ກາຣາ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນກາເລ ຂຊ຺ໂຊປນກາ ວິຍ ນິປ຺ປຠາ ຫຸຕ຺ວາ ເອກໂຕ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ມນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ມຍໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫຕລາຠສກ຺ກາຣາ, ນ ໂນ ໂກຈິ ອຕ຺ຖິຠາວມ຺ປິ ຊານາຕິ, ເກນ ນຸ ໂຂ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ລາຠສກ຺ກາຣມສ຺ສ ອນ຺ຕຣຘາເປຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ອຖ ເນສໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສຸນ຺ທຣິຍາ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສກ຺ກຸຓິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເຕ ເອກທິວສໍ ສຸນ຺ທຣິໍ ຕິຕ຺ຖິຍາຣາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ນາລປິໍສຸ. ສາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສລ຺ລປນ຺ຕີປິ ປຏິວຈນໍ ອລຠິຕ຺ວາ ‘‘ອປິ ປນຍ຺ຍາ, ເກນຈິ ວິເຫຐິຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ກິໍ, ຠຄິນິ, ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອມ຺ເຫ ວິເຫເຐຕ຺ວາ ຫຕລາຠສກ຺ກາເຣ ກຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕໍ ນ ປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ມຍາ ເອຕ຺ຖ ກິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ‘‘ຕ຺ວໍ ໂຂສິ, ຠຄິນິ, ອຠິຣູປາ ໂສຠຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕາ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຍສໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ມຫາຊນໍ ຕວ ກຖໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ຫຕລາຠສກ຺ກາຣໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ສາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປກ຺ກນ຺ຕາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນກປ຺ປູຣກຏຸກຜລາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ສາຍໍ ມຫາຊນສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປວິສນກາເລ ເຊຕວນາຠິມຸຂີ ຄຈ຺ຉຕິ, ‘‘ກຫໍ ຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ ຈ ປຸຏ຺ຐາ ‘‘ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄມິສ຺ສາມິ, ອຫຎ຺ຫິ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ວສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຕິຕ຺ຖິຍາຣາເມ ວສິຕ຺ວາ ປາໂຕວ ເຊຕວນມຄ຺ຄໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ນຄຣາຠິມຸຂີ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ‘‘ກິໍ, ສຸນ຺ທຣິ, ກຫໍ ຄຕາສີ’’ຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘‘ສມເຓນ ໂຄຕເມນ ສທ຺ຘິໍ ເອກຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ວສິຕ຺ວາ ຕໍ ກິເລສຣຕິຍາ ຣມາເປຕ຺ວາ ອາຄຕາມ຺ຫີ’’ຕິ ວທຕິ.

ອຖ ເຕ ກຕິປາຫຈ຺ຈເຍນ ຘຸຕ຺ຕານໍ ກຫາປເຓ ທຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ ສຸນ຺ທຣິໍ ມາເຣຕ຺ວາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຄນ຺ຘກຸຏິຍາ ສມີເປ ມາລາກຈວຣນ຺ຕເຣ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເອຖາ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ເຕ ຕຖາ ອກໍສຸ. ຕໂຕ ຕິຕ຺ຖິຍາ ‘‘ສຸນ຺ທຣິໍ ນ ປສ຺ສາມາ’’ຕິ ໂກລາຫລໍ ກຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ໂວ ອາສງ຺ກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ‘‘ອິເມສຸ ທິວເສສຸ ເຊຕວເນ ວສຕິ, ຕຕ຺ຖສ຺ສາ ປວຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ ຫິ ຄຈ຺ຉຖ, ນໍ ວິຈິນຖາ’’ຕິ ຣຎ຺ຎາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຏ຺ຐາເກ ຄເຫຕ຺ວາ ເຊຕວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຈິນນ຺ຕາ ມາລາກຈວຣນ຺ຕເຣ ຕໍ ທິສ຺ວາ ມຎ຺ຈກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປເວເສຕ຺ວາ ‘‘ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວກາ ‘ສຕ຺ຖາຣາ ກຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຉາເທສ຺ສາມາ’ຕິ ສຸນ຺ທຣິໍ ມາເຣຕ຺ວາ ມາລາກຈວຣນ຺ຕເຣ ນິກ຺ຂິປິໍສູ’’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ຣາຊາ ‘‘ເຕນ ຫິ ຄຈ຺ຉຖ, ນຄຣໍ ອາຫິຓ຺ຑຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ນຄຣວີຖີສຸ ‘‘ປສ຺ສຖ ສມຓານໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍານໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ຣຎ຺ໂຎ ນິເວສນທ຺ວາຣໍ ອາຄມິໍສຸ. ຣາຊາ ສຸນ຺ທຣິຍາ ສຣີຣໍ ອາມກສຸສາເນ ອຏ຺ຏກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຣກ຺ຂາເປສິ. ສາວຕ຺ຖິວາສິໂນ ຐເປຕ຺ວາ ອຣິຍສາວເກ ເສສາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ‘‘ປສ຺ສຖ ສມຓານໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍານໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕນຄເຣປິ ພຫິນຄເຣປິ ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ເຕນ ຫິ ຕຸມ຺ເຫປິ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ເອວໍ ປຏິໂຈເທຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໐໖. ‘‘ອຠູຕວາທີ ນິຣຍໍ ອຸເປຕິ,

ໂຍ ວາປິ ກຕ຺ວາ ນ ກໂຣມິຈາຫ;

ອຸໂຠປິ ເຕ ເປຈ຺ຈ ສມາ ຠວນ຺ຕິ,

ນິຫີນກມ຺ມາ ມນຸຊາ ປຣຕ຺ຖາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຠູຕວາທີຕິ ປຣສ຺ສ ໂທສໍ ອທິສ຺ວາວ ມຸສາວາທໍ ກຕ຺ວາ ຕຸຈ຺ເຉນ ປຣໍ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ. ກຕ຺ວາຕິ ໂຍ ວາ ປນ ປາປກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ນາຫໍ ເອຕໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ອາຫ. ເປຈ຺ຈ ສມາ ຠວນ຺ຕີຕິ ເຕ ອຸໂຠປິ ຊນາ ປຣໂລກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິຣຍໍ ອຸປຄມເນນ ຄຕິຍາ ສມາ ຠວນ຺ຕິ. ຄຕິເຍວ ເນສໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ, ອາຍຸ ປນ ເນສໍ ນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ພຫຸກຎ຺ຫິ ປາປກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຈິຣໍ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈນ຺ຕິ, ປຣິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ອປ຺ປມຕ຺ຕກເມວ ກາລໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ເນສໍ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ລາມກເມວ ກມ຺ມໍ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ນິຫີນກມ຺ມາ ມນຸຊາ ປຣຕ຺ຖາ’’ຕິ. ປຣຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ສ ປນ ປທສ຺ສ ປຸຣໂຕ ເປຈ຺ຈປເທນ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເປຈ຺ຈ ປຣຕ຺ຖ ອິໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕ ນິຫີນກມ຺ມາ ປຣໂລເກ ສມາ ຠວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ຣາຊາ ‘‘ສຸນ຺ທຣິຍາ ອຎ຺ເຎຫິ ມາຣິຕຠາວໍ ຊານາຖາ’’ຕິ ປຸຣິເສ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ອຖ ເຕ ຘຸຕ຺ຕາ ເຕຫິ ກຫາປເຓຫິ ສຸຣໍ ປິວນ຺ຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກລຫໍ ກຣິໍສຸ. ເອໂກ ເອກໍ ອາຫ – ‘‘ຕ຺ວໍ ສຸນ຺ທຣິໍ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ມາເຣຕ຺ວາ ມາລາກຈວຣນ຺ຕເຣ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕໂຕ ລທ຺ຘກຫາປເຓຫິ ສຸຣໍ ປິວສິ, ໂຫຕຸ ໂຫຕູ’’ຕິ. ຣາຊປຸຣິສາ ເຕ ຘຸຕ຺ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສສຸໍ. ອຖ ເນ ຣາຊາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ສາ ມາຣິຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອາມ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ເກຫິ ມາຣາປິຕາ’’ຕິ? ‘‘ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍຫິ, ເທວາ’’ຕິ. ຣາຊາ ຕິຕ຺ຖິເຍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕ ຕເຖວ ວທິໍສຸ. ເຕນ ຫິ ຄຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫ ເອວໍ ວທນ຺ຕາ ນຄຣໍ ອາຫິຓ຺ຑຖ – ‘‘ອຍໍ ສຸນ຺ທຣີ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ອາໂຣເປຕຸກາເມຫິ ອມ຺ເຫຫິ ມາຣາປິຕາ, ເນວ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ, ນ ສາວການໍ ໂທໂສ ອຕ຺ຖິ, ອມ຺ຫາກເມວ ໂທໂສ’’ຕິ. ເຕ ຕຖາ ກຣິໍສຸ. ພາລມຫາຊໂນ ຕທາ ສທ຺ທຫິ, ຕິຕ຺ຖິຍາປິ ຘຸຕ຺ຕາປິ ປຸຣິສວຘທຓ຺ຑໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ພຸທ຺ຘານໍ ສກ຺ກາໂຣ ມຫາ ອໂຫສີຕິ.

ສຸນ຺ທຣີປຣິພ຺ພາຊິກາວຕ຺ຖຸ ປຐມໍ.