໘. ຈູຬສຸຠທ຺ທາວຕ຺ຖຸ

ທູເຣ ສນ຺ໂຕຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ຘີຕຣໍ ຈູຬສຸຠທ຺ທໍ ນາມ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ກິຣ ທຫຣກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸຄ຺ຄນຄຣວາສີ ອຸຄ຺ໂຄ ນາມ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ສຫາຍໂກ ອໂຫສິ. ເຕ ເອກາຈຣິຍກຸເລ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກຕິກໍ ກຣິໍສຸ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ປຸຕ຺ຕຘີຕາສຸ ຊາຕາສຸ ໂຍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘີຕຣໍ ວາເຣຕິ, ເຕນ ຕສ຺ສ ຘີຕາ ທາຕພ຺ພາ’’ຕິ. ເຕ ອຸໂຠປິ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ນຄເຣ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ. ອເຖກສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຸຄ຺ຄເສຏ຺ຐິ ວຓິຊ຺ຊໍ ປໂຍເຊນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈຫິ ສກຏສເຕຫິ ສາວຕ຺ຖິໍ ອຄມາສິ. ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ອຕ຺ຕໂນ ຘີຕຣໍ ຈູຬສຸຠທ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ອມ຺ມ, ປິຕາ ເຕ ອຸຄ຺ຄເສຏ຺ຐິ ນາມ ອາຄໂຕ, ຕສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ສພ຺ພໍ ຕວ ຠາໂຣ’’ຕິ ອາຓາເປສິ. ສາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອາຄຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຫຕ຺ເຖເນວ ສູປພ຺ຍຎ຺ຊນາທີນິ ສມ຺ປາເທຕິ, ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນາທີນິ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ໂຠຊນກາເລ ຕສ຺ສ ນ຺ຫາໂນທກໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ນ຺ຫານກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ສາຘຸກໍ ກໂຣຕິ.

ອຸຄ຺ຄເສຏ຺ຐິ ຕສ຺ສາ ອາຈາຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ອນາຖປິຓ຺ຑິເກນ ສທ຺ຘິໍ ສຸຂກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ໂນ ‘‘ມຍໍ ທຫຣກາເລ ເອວໍ ນາມ ກຕິກໍ ກຣິມ຺ຫາ’’ຕິ ສາເຣຕ຺ວາ ຈູຬສຸຠທ຺ທໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕສ຺ສຕ຺ຖາຍ ວາເຣສິ. ໂສ ປນ ປກຕິຍາວ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ. ຕສ຺ມາ ທສພລສ຺ສ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣາ ອຸຄ຺ຄເສຏ຺ຐິສ຺ສູປນິສ຺ສຍໍ ທິສ຺ວາ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ ຠຣິຍາຍ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ທິວສໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ຘີຕຣໍ ວິສາຂໍ ທຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊນ຺ໂຕ ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິ ວິຍ ມຫນ຺ຕໍ ສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ສຸຠທ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ອມ຺ມ, ສສຸຣກຸເລ ວສນ຺ຕິຍາ ນາມ ອນ຺ໂຕອຄ຺ຄິ ພຫິ ນ ນີຫຣິຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໒໕໙; ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໑.໕໒ ວິສາຂາວຕ຺ຖຸ) ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິນາ ວິສາຂາຍ ທິນ຺ນນເຍເນວ ທສ ໂອວາເທ ທຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ເມ ຄຕຏ຺ຐາເນ ຘີຕຸ ໂທໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ໂສເຘຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອຏ຺ຐ ກຸຏຸມ຺ພິເກ ປາຏິໂຠເຄ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອຸຍ຺ໂຍຊນທິວເສ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ປຸຣິມຠເວ ຘີຕຣາ ກຕານໍ ສຸຈຣິຕານໍ ຜລວິຠູຕິໍ ໂລກສ຺ສ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ວິຍ ມຫນ຺ເຕນ ສກ຺ກາເຣນ ຘີຕຣໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ຕສ຺ສາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ອຸຄ຺ຄນຄຣໍ ປຕ຺ຕກາເລ ສສຸຣກຸເລນ ສທ຺ຘິໍ ມຫາຊໂນ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນມກາສິ.

ສາປິ ອຕ຺ຕໂນ ສິຣິວິຠວໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ວິສາຂາ ວິຍ ສກລນຄຣສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ຣເຖ ຐຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນາຄເຣຫິ ເປສິເຕ ປຓ຺ຓາກາເຣ ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸຣູປວເສນ ເຕສໍ ເຕສໍ ເປເສນ຺ຕີ ສກລນຄຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓຫິ ເອກາພທ຺ຘມກາສິ. ມງ຺ຄລທິວສາທີສຸ ປນສ຺ສາ ສສຸໂຣ ອເຈລການໍ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ສມເຓ ວນ຺ທຕູ’’ຕິ ເປເສສິ. ສາ ລຊ຺ຊາຍ ນຄ຺ເຄ ປສ຺ສິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ. ໂສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ເປເສຕ຺ວາປິ ຕາຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ‘‘ນີຫຣຖ ນ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ສາ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ມມ ອກາຣເຓນ ໂທສໍ ອາໂຣເປຕຸ’’ນ຺ຕິ ກຸຏຸມ຺ພິເກ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຕ ຕສ຺ສາ ນິທ຺ໂທສຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິໍ ສຎ຺ຎາເປສຸໍ. ໂສ ‘‘ອຍໍ ມມ ສມເຓ ອຫິຣິກາຕິ ນ ວນ຺ທີ’’ຕິ ຠຣິຍາຍ ອາໂຣເຈສິ. ສາ ‘‘ກີທິສາ ນຸ ໂຂ ອິມິສ຺ສາ ສມຓາ, ອຕິວິຍ ເຕສໍ ປສໍສຕີ’’ຕິ ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ອາຫ –

‘‘ກີທິສາ ສມຓາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ພາຬ຺ຫໍ ໂຂ ເນ ປສໍສສິ;

ກິໍສີລາ ກິໍສມາຈາຣາ, ຕໍ ເມ ອກ຺ຂາຫິ ປຸຈ຺ຉິຕາ’’ຕິ. (ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔.໒໔);

ອຖສ຺ສາ ສຸຠທ຺ທາ ພຸທ຺ຘານຎ຺ເຈວ ພຸທ຺ຘສາວການຎ຺ຈ ຄຸເຓ ປກາເສນ຺ຕີ –

‘‘ສນ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ ສນ຺ຕມານສາ, ສນ຺ຕໍ ເຕສໍ ຄຕໍ ຐິຕໍ;

ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂູ ມິຕຠາຓີ, ຕາທິສາ ສມຓາ ມມ. (ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔.໒໔);

‘‘ກາຍກມ຺ມໍ ສຸຈິ ເນສໍ, ວາຈາກມ຺ມໍ ອນາວິລໍ;

ມໂນກມ຺ມໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ, ຕາທິສາ ສມຓາ ມມ.

‘‘ວິມລາ ສງ຺ຂມຸຕ຺ຕາຠາ, ສຸທ຺ຘາ ອນ຺ຕຣພາຫິຣາ;

ປຸຓ຺ຓາ ສຸທ຺ເຘຫິ ຘມ຺ເມຫິ, ຕາທິສາ ສມຓາ ມມ.

‘‘ລາເຠນ ອຸນ຺ນໂຕ ໂລໂກ, ອລາເຠນ ຈ ໂອນໂຕ;

ລາຠາລາເຠນ ເອກຏ຺ຐາ, ຕາທິສາ ສມຓາ ມມ.

‘‘ຍເສນ ອຸນ຺ນໂຕ ໂລໂກ, ອຍເສນ ຈ ໂອນໂຕ;

ຍສາຍເສນ ເອກຏ຺ຐາ, ຕາທິສາ ສມຓາ ມມ.

‘‘ປສໍສາຍຸນ຺ນໂຕ ໂລໂກ, ນິນ຺ທາຍາປິ ຈ ໂອນໂຕ;

ສມາ ນິນ຺ທາປສໍສາສຸ, ຕາທິສາ ສມຓາ ມມ.

‘‘ສຸເຂນ ອຸນ຺ນໂຕ ໂລໂກ, ທຸກ຺ເຂນາປິ ຈ ໂອນໂຕ;

ອກມ຺ປາ ສຸຂທຸກ຺ເຂສຸ, ຕາທິສາ ສມຓາ ມມາ’’ຕິ. –

ເອວມາທີຫິ ວຈເນຫິ ສສ຺ສຸໍ ໂຕເສສິ.

ອຖ ນໍ ‘‘ສກ຺ກາ ຕວ ສມເຓ ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ທສ຺ເສຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ສກ຺ກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເຕນ ຫິ ຍຖາ ມຍໍ ເຕ ປສ຺ສາມ, ຕຖາ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸປຣິປາສາທຕເລ ຐຕ຺ວາ ເຊຕວນາຠິມຸຂີ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຄນ຺ຘວາສປຸປ຺ຜຘຸເມຫິ ປູຊໍ ກຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສ຺ວາຕນາຍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ເຕມິ, ອິມິນາ ເມ ສຎ຺ຎາເຓນ ສຕ຺ຖາ ນິມນ຺ຕິຕຠາວໍ ຊານາຕູ’’ຕິ ສຸມນປຸປ຺ຜານໍ ອຏ຺ຐ ມຸຏ຺ຐິໂຍ ອາກາເສ ຂິປິ. ປຸປ຺ຜານິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຈຕຸປຣິສມຊ຺ເຌ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ອຸປຣິ ມາລາວິຕານໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກປິ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ສ຺ວາຕນາຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ນິມນ຺ເຕສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອຘິວຸຕ຺ຖໍ ມຍາ, ຄຫປຕິ, ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍາ ປຸເຣຕຣໍ ອາຄໂຕ ນຕ຺ຖິ, ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ໂວ ອຘິວຸຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຈູຬສຸຠທ຺ທາຍ, ຄຫປຕິ, ນິມນ຺ຕິໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ນນຸ, ຠນ຺ເຕ, ຈູຬສຸຠທ຺ທາ ທູເຣ ວສຕິ ອິໂຕ ວີສຕິໂຍຊນສຕມຕ຺ຖເກ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ອາມ ຄຫປຕິ, ທູເຣ ວສນ຺ຕາປິ ຫິ ສປ຺ປຸຣິສາ ອຠິມຸເຂ ຐິຕາ ວິຍ ປກາເສນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໐໔. ‘‘ທູເຣ ສນ຺ໂຕ ປກາເສນ຺ຕິ, ຫິມວນ຺ໂຕວ ປພ຺ພໂຕ;

ອສນ຺ເຕຕ຺ຖ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຕ຺ຕິໍ ຂິຕ຺ຕາ ຍຖາ ສຣາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສນ຺ໂຕຕິ ຣາຄາທີນໍ ສນ຺ຕຕາຍ ພຸທ຺ຘາທໂຍ ສນ຺ຕາ ນາມ. ອິຘ ປນ ປຸພ຺ພພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣາ ອຸສ຺ສນ຺ນກຸສລມູລາ ຠາວິຕຠາວນາ ສຕ຺ຕາ ສນ຺ໂຕຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ປກາເສນ຺ຕີຕິ ທູເຣ ຐິຕາປິ ພຸທ຺ຘານໍ ຎາຓປຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ. ຫິມວນ຺ໂຕ ວາຕິ ຍຖາ ຫິ ຕິໂຍຊນສຫສ຺ສວິຕ຺ຖໂຕ ປຎ຺ຈໂຍຊນສຕຸພ຺ເພໂຘ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ກູຏສຫສ຺ເສຫິ ປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ຫິມວນ຺ຕປພ຺ພໂຕ ທູເຣ ຐິຕານມ຺ປິ ອຠິມຸເຂ ຐິໂຕ ວິຍ ປກາເສຕິ, ເອວໍ ປກາເສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສນ຺ເຕຕ຺ຖາຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມຄຣຸກາ ວິຕິຓ຺ຓປຣໂລກາ ອາມິສຈກ຺ຂຸກາ ຊີວິກຕ຺ຖາຍ ປພ຺ພຊິຕາ ພາລປຸຄ຺ຄລາ ອສນ຺ໂຕ ນາມ, ເຕ ເອຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘານໍ ທກ຺ຂິຓສ຺ສ ຊາຓຸມຓ຺ຑລສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ນາປິ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ນ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ຣຕ຺ຕິໍ ຂິຕ຺ຕາຕິ ຣຕ຺ຕິໍ ຈຕຸຣງ຺ຄສມນ຺ນາຄເຕ ອນ຺ຘກາເຣ ຂິຕ຺ຕສຣາ ວິຍ ຕຖາຣູປສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍຠູຕສ຺ສ ປຸພ຺ພເຫຕຸໂນ ອຠາເວນ ນ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ‘‘ສຕ຺ຖາຣາ ສຸຠທ຺ທາຍ ນິມນ຺ຕນໍ ອຘິວາສິຕ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ວິສ຺ສກມ຺ມເທວປຸຕ຺ຕໍ ອາຓາເປສິ – ‘‘ປຎ຺ຈ ກູຏາຄາຣສຕານິ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ສ຺ເວ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອຸຄ຺ຄນຄຣໍ ເນຫີ’’ຕິ. ໂສ ປຸນທິວເສ ປຎ຺ຈສຕານິ ກູຏາຄາຣານິ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ເຊຕວນທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ສຕ຺ຖາ ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວາ ວິສຸທ຺ຘຂີຓາສວານໍເຍວ ປຎ຺ຈສຕານິ ອາທາຍ ສປຣິວາໂຣ ກູຏາຄາເຣສຸ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄນຄຣໍ ອຄມາສິ. ອຸຄ຺ຄເສຏ຺ຐິປິ ສປຣິວາໂຣ ສຸຠທ຺ທາຍ ທິນ຺ນນເຍເນວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອາຄຕມຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ມຫນ຺ເຕນ ສິຣິວິຠເວນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ມາລາທີຫິ ມຫນ຺ຕໍ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສປຣິວາໂຣ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຫາທານໍ ອທາສິ. ສຕ຺ຖາປິສ຺ສ ສປ຺ປາຍໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ຈູຬສຸຠທ຺ທາຍ ອນຸຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ຕ຺ວໍ ອິເຘວ ໂຫຫີ’’ຕິ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖຣໍ ນິວຕ຺ຕາເປຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິເມວ ອຄມາສິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕໍ ນຄຣໍ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ນໍ ອໂຫສີຕິ.

ຈູຬສຸຠທ຺ທາວຕ຺ຖຸ ອຏ຺ຐມໍ.