໑໐. ມຫາຘນວາຓິຊວຕ຺ຖຸ

ອິຘ ວສ຺ສນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມຫາຘນວາຓິຊໍ ນາມ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ພາຣາຓສິໂຕ ກຸສຸມ຺ຠຣຕ຺ຕານໍ ວຕ຺ຖານໍ ປຎ຺ຈ ສກຏສຕານິ ປູເຣຕ຺ວາ ວຓິຊ຺ຊາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ອາຄໂຕ ນທີຕີຣໍ ປຕ຺ວາ ‘‘ສ຺ເວ ນທິໍ ອຸຕ຺ຕຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕຕ຺ເຖວ ສກຏານິ ໂມເຈຕ຺ວາ ວສິ. ຣຕ຺ຕິໍ ມຫາເມໂຆ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ວສ຺ສິ. ນທີ ສຕ຺ຕາຫໍ ອຸທກສ຺ສ ປູຣາ ອຏ຺ຐາສິ. ນາຄຣາປິ ສຕ຺ຕາຫໍ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬິໍສຸ. ກຸສຸມ຺ຠຣຕ຺ເຕຫິ ວຕ຺ເຖຫິ ກິຈ຺ຈໍ ນ ນິຏ຺ຐິຕໍ. ວາຓິໂຊ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ທູຣໍ ອາຄໂຕ. ສເຈ ປຸນ ຄມິສ຺ສາມິ, ປປຎ຺ໂຈ ຠວິສ຺ສຕິ. ອິເຘວ ວສ຺ສຎ຺ຈ ເຫມນ຺ຕຎ຺ຈ ຄິມ຺ຫຎ຺ຈ ມມ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວສິຕ຺ວາ ອິມານິ ວິກ຺ກິຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ນຄເຣ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ສິຕໍ ປາຕຸກຣິຕ຺ວາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖເຣນ ສິຕກາຣຓໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອາຫ – ‘‘ທິຏ຺ໂຐ ເຕ, ອານນ຺ທ, ມຫາຘນວາຓິໂຊ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕນ຺ຕຣາຍໍ ອຊານິຕ຺ວາ ອິມໍ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ອິເຘວ ວສິຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑໍ ວິກ຺ກິຓິຕຸໍ ຈິຕ຺ຕມກາສີຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ອນ຺ຕຣາໂຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ສຕ຺ຖາ ‘‘ອາມານນ຺ທ, ສຕ຺ຕາຫເມວ ຊີວິຕ຺ວາ ໂສ ມຈ຺ຈຸມຸເຂ ປຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ.

‘‘ເອວໍ ວິຫາຣິໍ ອາຕາປິໍ, ອໂຫຣຕ຺ຕມຕນ຺ທິຕໍ;

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ. (ມ. ນິ. ໓.໒໗໒);

ຄຈ຺ຉາມິສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ອາໂຣເຈສ຺ສາມີຕິ. ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ຄຈ຺ຉານນ຺ທາຕິ. ເຖໂຣ ສກຏຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣິ. ວາຓິໂຊ ເຖຣໍ ອາຫາເຣນ ປຕິມາເນສິ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ກິຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອິຘ ວສິສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຫໍ ທູຣໂຕ ອາຄໂຕ’’. ສເຈ ປຸນ ຄມິສ຺ສາມິ, ປປຎ຺ໂຈ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິມໍ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ອິຘ ວສິຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑໍ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມີຕິ. ອຸປາສກ, ທຸຊ຺ຊາໂນ ຊີວິຕນ຺ຕຣາໂຍ, ອປ຺ປມາທໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອນ຺ຕຣາໂຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ອຸປາສກ, ສຕ຺ຕາຫເມວ ເຕ ຊີວິຕໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕີຕິ’’. ໂສ ສໍວິຄ຺ຄມານໂສ ຫຸຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ອນຸໂມທນຕ຺ຖາຍ ປຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ, ‘‘ອຸປາສກ, ປຓ຺ຑິເຕນ ນາມ ‘ອິເຘວ ວສ຺ສາທີນິ ວສິສ຺ສາມິ, ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ປໂຍເຊສ຺ສາມີ’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ປນ ຊີວິຕນ຺ຕຣາຍເມວ ຈິນ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໒໘໖. ‘‘ອິຘ ວສ຺ສໍ ວສິສ຺ສາມິ, ອິຘ ເຫມນ຺ຕຄິມ຺ຫິສຸ;

ອິຕິ ພາໂລ ວິຈິນ຺ເຕຕິ, ອນ຺ຕຣາຍໍ ນ ພຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອິຘ ວສ຺ສນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ໂຕ ຈຕຸມາສໍ ວສ຺ສໍ ວສິສ຺ສາມິ. ເຫມນ຺ຕຄິມ຺ຫິສູຕິ ເຫມນ຺ຕຄິມ຺ເຫສຸປິ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ໂຕ ອິເຘວ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກໍ ອຕ຺ຖໍ ອຊານນ຺ໂຕ ພາໂລ ວິຈິນ຺ເຕຕິ. ອນ຺ຕຣາຍນ຺ຕິ ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ກາເລ ວາ ເທເສ ວາ ວເຍ ວາ ມຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕນ຺ຕຣາຍໍ ນ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ໂສ ວາຓິໂຊ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ, ສມ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສິ. ວາຓິໂຊປິ ສຕ຺ຖາຣໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ‘‘ສີສໂຣໂຄ ວິຍ ເມ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ ສຍເນ ນິປຊ຺ຊິ, ຕຖານິປນ຺ໂນວ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕຸສິຕວິມາເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ມຫາຘນວາຓິຊວຕ຺ຖຸ ທສມໍ.