໑໐. ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິວຕ຺ຖຸ

ສຸທສ຺ສໍ ວຊ຺ຊນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ຠທ຺ທິຍນຄຣໍ ນິສ຺ສາຍ ຊາຕິຍາວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສຕ຺ຖາ ກິຣ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣາເປສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິໂນ ຈ, ຠຣິຍາຍ ຈສ຺ສ ຈນ຺ທປທຸມາຍ, ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິໂນ, ສຸຓິສາຍ ຈ ສຸມນເທວິຍາ, ນຕ຺ຕາຍ ຈສ຺ສ ວິສາຂາຍ, ທາສສ຺ສ ຈ ປຸຓ຺ຓສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລູປນິສ຺ສຍໍ ທິສ຺ວາ ຠທ຺ທິຍນຄຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຊາຕິຍາວເນ ວິຫາສິ. ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິ ສຕ຺ຖຸ ອາຄມນໍ ອສ຺ໂສສິ. ກສ຺ມາ ປເນສ ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິ ນາມ ຊາໂຕຕິ? ຕສ຺ສ ກິຣ ປຈ຺ຉິມເຄເຫ ອຏ຺ຐກຣີສມຕ຺ເຕ ຐາເນ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສອຸສຠປມາຓາ ສຸວຓ຺ຓເມຓ຺ຑກາ ປຖວິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິຍາ ປິຏ຺ຐິໍ ປຫຣມານາ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ເຕສໍ ມຸເຂສຸ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓານໍ ສຸຕ຺ຕານໍ ເຄຓ຺ຑຸກາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ສປ຺ປິເຕລມຘຸຜາຓິຕາທີຫິ ວາ ວຕ຺ຖຈ຺ຉາທນຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓາທີຫິ ວາ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ເຕສໍ ມຸຂໂຕ ເຄຓ຺ຑຸເກ ອປເນນ຺ຕິ, ເອກສ຺ສາປິ ເມຓ຺ຑກສ຺ສ ມຸຂໂຕ ຊມ຺ພຸທີປວາສີນໍ ປໂຫນກໍ ສປ຺ປິເຕລມຘຸຜາຓິຕວຕ຺ຖຈ຺ຉາທນຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ນິກ຺ຂມຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐີຕິ ປຎ຺ຎາຍິ.

ກິໍ ປນສ຺ສ ປຸພ຺ພກມ຺ມນ຺ຕິ? ວິປສ຺ສີພຸທ຺ຘກາເລ ກິຣ ເອສ ອວໂຣຊສ຺ສ ນາມ ກຸຏຸມ຺ພິກສ຺ສ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ມາຕຸເລນ ສມານນາໂມ ອວໂຣໂຊ ນາມ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ມາຕຸໂລ ສຕ຺ຖຸ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ກາຕຸໍ ອາຣຠິ. ໂສ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ມາຕຸລ, ອຸໂຠປິ ສເຫວ ກໂຣມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ອຎ຺ເຎຫິ ສທ຺ຘິໍ ອສາຘາຣຓໍ ກຕ຺ວາ ເອກໂກວ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຕນ ປນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕກາເລ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ຄນ຺ຘກຸຏິຍາ ກຕາຍ ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ຐາເນ ກຸຎ຺ຊຣສາລໍ ນາມ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎໂຕ ທພ຺ພສມ຺ຠາເຣ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ເອກໍ ຖມ຺ຠໍ ສຸວຓ຺ຓຂຈິຕໍ, ເອກໍ ຣຊຕຂຈິຕໍ, ເອກໍ ມຓິຂຈິຕໍ, ເອກໍ ສຕ຺ຕຣຕນຂຈິຕນ຺ຕິ ເອວໍ ຕຸລາສງ຺ຆາຕທ຺ວາຣກວາຏວາຕປານໂຄປານສີຉທນິຏ຺ຐກາ ສພ຺ພາປິ ສຸວຓ຺ຓາທິຂຈິຕາວ ກາເຣຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິຍາ ສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສຕ຺ຕຣຕນມຍໍ ກຸຎ຺ຊຣສາລໍ ກາເຣສິ. ຕສ຺ສາ ອຸປຣິ ຆນຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓມຍາ ກມ຺ພລາ ປວາຬມຍາ ສິຂຣຖູປິກາໂຍ ອເຫສຸໍ. ກຸຎ຺ຊຣສາລາຍ ມຊ຺ເຌ ຐາເນ ຣຕນມຓ຺ຑປໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຘມ຺ມາສນໍ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ຕສ຺ສ ຆນຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓມຍາ ປາທາ ອເຫສຸໍ, ຕຖາ ຈຕສ຺ໂສ ອຏນິໂຍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ປນ ສຸວຓ຺ຓເມຓ຺ຑເກ ກາຣາເປຕ຺ວາ ອາສນສ຺ສ ຈຕຸນ຺ນໍ ປາທານໍ ເຫຏ຺ຐາ ຐເປສິ, ທ຺ເວ ເມຓ຺ຑເກ ກາຣາເປຕ຺ວາ ປາທປີຐກາຍ ເຫຏ຺ຐາ ຐເປສິ, ຉ ສຸວຓ຺ຓເມຓ຺ຑເກ ກາຣາເປຕ຺ວາ ມຓ຺ຑປໍ ປຣິກ຺ຂິເປນ຺ໂຕ ຐເປສິ. ຘມ຺ມາສນໍ ປຐມໍ ສຸຕ຺ຕມເຍຫິ ຣຊ຺ຊຸເກຫິ ວາຍາເປຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ສຸວຓ຺ຓສຸຕ຺ຕມເຍຫິ ອຸປຣິ ມຸຕ຺ຕມເຍຫິ ສຸຕ຺ເຕຫິ ວາຍາເປສິ. ຕສ຺ສ ຈນ຺ທນມໂຍ ອປສ຺ສໂຍ ອໂຫສິ. ເອວໍ ກຸຎ຺ຊຣສາລໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສາລາມຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐີຫິ ຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ທານໍ ທຕ຺ວາ ໂອສານທິວເສ ຕິຈີວຣໍ ອທາສິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆນວກສ຺ສ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກໍ ປາປຸຓິ.

ເອວໍ ວິປສ຺ສີພຸທ຺ຘກາເລ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເທເວສຸ ຈ ມນຸສ຺ເສສຸ ຈ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ຠທ຺ທກປ຺ເປ ພາຣາຓສິຍໍ ມຫາໂຠຄກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິເສຏ຺ຐິ ນາມ ອໂຫສິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ຣາຊູປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຸໂຣຫິຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ອາຈຣິຍ, ນກ຺ຂຕ຺ຕມຸຫຸຕ຺ຕໍ, ອຸປຘາເຣຖາ’’ຕິ ອາຫ. ອາມ, ອຸປຘາເຣມິ, ກິໍ ອຎ຺ຎໍ ອມ຺ຫາກໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ. ເຕນ ຫິ ກີທິສໍ ຊນປທຈາຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ? ເອກໍ ຠຍໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ. ກິໍ ຠຍໍ ນາມາຕິ? ຉາຕກຠຍໍ ເສຏ຺ຐີຕິ. ກທາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ? ອິໂຕ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍວຈ຺ຉຣານໍ ອຈ຺ຈເຍນາຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິ ພຫຸໍ ກສິກມ຺ມໍ ກາເຣຕ຺ວາ ເຄເຫ ວິຊ຺ຊມານຘເນນາປິ ຘຎ຺ຎເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ອຑ຺ຒເຕຣສານິ ໂກຏ຺ຐສຕານິ ກາເຣຕ຺ວາ ສພ຺ພໂກຏ຺ຐເກ ວີຫີຫິ ປຣິປູເຣສິ. ໂກຏ຺ເຐສຸ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕສຸ ຈາຏິອາທີນິ ປູເຣຕ຺ວາ ອວເສສໍ ຠູມິຍໍ ອາວາເຏ ກຕ຺ວາ ນິຂຓິ. ນິຘານາວເສສໍ ມຕ຺ຕິກາຍ ສທ຺ຘິໍ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ຠິຕ຺ຕິໂຍ ລິມ຺ປາເປສິ.

ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ຉາຕກຠເຍ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ຍຖານິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຘຎ຺ຎໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ໂກຏ຺ເຐສຸ ຈ ຈາຏິອາທີສຸ ຈ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຎ຺ເຎ ປຣິກ຺ຂີເຓ ປຣິຊເນ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຕາຕາ, ປພ຺ພຕປາທໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຊີວນ຺ຕາ ສຸຠິກ຺ຂກາເລ ມມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄນ຺ຕຸກາມາ ອາຄຈ຺ຉຖ, ອນາຄນ຺ຕຸກາມາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຊີວຖາ’’ຕິ. ເຕ ໂຣທມານາ ອສ຺ສຸມຸຂາ ຫຸຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຂມາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ຕຖາ ອກໍສຸ. ຕສ຺ສ ປນ ສນ຺ຕິເກ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ ເອໂກວ ປຸຓ຺ໂຓ ນາມ ທາໂສ ໂອຫີຍິ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເສຏ຺ຐິຊາຍາ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ເສຏ຺ຐິສຸຓິສາຕິ ປຎ຺ເຈວ ຊນາ ອເຫສຸໍ. ເຕ ຠູມິຍໍ ອາວາເຏສຸ ນິຫິຕຘຎ຺ເຎປິ ປຣິກ຺ຂີເຓ ຠິຕ຺ຕິມຕ຺ຕິກໍ ປາເຕຕ຺ວາ ເຕເມຕ຺ວາ ຕໂຕ ລທ຺ຘຘຎ຺ເຎນ ຍາປຍິໍສຸ. ອຖສ຺ສ ຊາຍາ ຉາຕເກ ອວຕ຺ຖຣນ຺ເຕ ມຕ຺ຕິກາຍ ຂີຍມານາຍ ຠິຕ຺ຕິປາເທສຸ ອວສິຏ຺ຐມຕ຺ຕິກໍ ປາເຕຕ຺ວາ ເຕເມຕ຺ວາ ອຑ຺ຒາຬ຺ຫກມຕ຺ຕໍ ວີຫິໍ ລຠິຕ຺ວາ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ເອກໍ ຕຓ຺ຑຸລນາຬິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຉາຕກກາເລ ໂຈຣາ ພຫູ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ໂຈຣຠເຍນ ເອກສ຺ມິໍ ກຸເຏ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປິທຫິຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ນິຂຓິຕ຺ວາ ຐເປສິ. ອຖ ນໍ ເສຏ຺ຐິ ຣາຊູປຏ຺ຐານໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠທ຺ເທ, ຉາໂຕມ຺ຫິ, ອຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ. ສາ ວິຊ຺ຊມານໍ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ເອກາ ຕຓ຺ຑຸລນາຬິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ກຫໍ ສາ’’ຕິ? ‘‘ໂຈຣຠເຍນ ເມ ນິຂຓິຕ຺ວາ ຐປິຕາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ນໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ປຈາຫີ’’ຕິ. ‘‘ສເຈ ຍາຄຸໍ ປຈິສ຺ສາມິ, ທ຺ເວ ວາເຣ ລຠິສ຺ສຕິ. ສເຈ ຠຕ຺ຕໍ ປຈິສ຺ສາມິ, ເອກວາຣເມວ ລຠິສ຺ສຕິ, ກິໍ ປຈາມິ, ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິ, ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ມຣິສ຺ສາມ, ຠຕ຺ຕເມວ ປຈາຫີ’’ຕິ. ສາ ຠຕ຺ຕໍ ປຈິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິໂນ ໂກຏ຺ຐາສໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຐເປສິ.

ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຄນ຺ຘມາທນປພ຺ພເຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍ ກິຣ ສມາປຕ຺ຕິພເລນ ຊິຆຈ຺ຉາ ນ ພາຘຕິ. ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕານໍ ປນ ພລວຕີ ຫຸຕ຺ວາ ອຸທຣປຏລໍ ຑຍ຺ຫນ຺ຕີ ວິຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕ ລຠນຏ຺ຐານໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕໍ ທິວສຎ຺ຈ ເຕສໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ເສນາປຕິຏ຺ຐານາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ລຠນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສປິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ຉາຕກຠຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ເສຏ຺ຐິເຄເຫ ຈ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຊນານໍ ນາຬິໂກທໂນວ ປກ຺ໂກ, ສທ຺ຘາ ນຸ ໂຂ ເອເຕ, ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ວາ ມມ ສງ຺ຄຫໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ເຕສໍ ສທ຺ຘຠາວຎ຺ຈ ສງ຺ຄຫໍ ກາຕຸໍ ສມຕ຺ຖຠາວຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ມຫາເສຏ຺ຐິສ຺ສ ປຸຣໂຕ ທ຺ວາເຣ ຐິຕເມວ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສສິ. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ‘‘ປຸພ຺ເພປິ ມຍາ ທານສ຺ສ ອທິນ຺ນຕ຺ຕາ ເອວຣູປໍ ຉາຕກໍ ທິຏ຺ຐໍ, ອິທໍ ໂຂ ປນ ຠຕ຺ຕໍ ມໍ ເອກທິວສເມວ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ. ອຍ຺ຍສ຺ສ ປນ ທິນ຺ນໍ ອເນກາສຸ ກປ຺ປໂກຏີສຸ ມມ ຫິຕສຸຂາວຫໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕໍ ຠຕ຺ຕປາຕິໍ ອປເນຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເຄຫໍ ປເວເສຕ຺ວາ ອາສເນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປາທປີເຐ ຐເປຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕປາຕິມາທາຍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ໂອກິຣິ. ອຸປຑ຺ຒາວເສເສ ຠຕ຺ເຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຫຕ຺ເຖນ ປຕ຺ຕໍ ປິທຫິ. ອຖ ນໍ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເອກາຍ ຕຓ຺ຑຸລນາຬິຍາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຊນານໍ ປກ຺ກໂອທນສ຺ສ ອຍໍ ເອໂກ ໂກຏ຺ຐາໂສ, ອິມໍ ທ຺ວິຘາ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ມາ ມຍ຺ຫໍ ອິຘໂລເກ ສງ຺ຄຫໍ ກໂຣຖ, ອຫໍ ນິຣວເສສໍ ທາຕຸກາໂມມ຺ຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຠຕ຺ຕມທາສິ. ທຕ຺ວາ ຈ ປນ ປຕ຺ຖນໍ ປຏ຺ຐເປສິ, ‘‘ມາ, ຠນ຺ເຕ, ປຸນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ເອວຣູປໍ ຉາຕກຠຍໍ ອທ຺ທສໍ, ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສກລຊມ຺ພຸທີປວາສີນໍ ພີຊຠຕ຺ຕໍ ທາຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ຠເວຍ຺ຍໍ, ສຫຕ຺ເຖນ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຊີວິກໍ ນ ກປ຺ເປຍ຺ຍໍ, ອຑ຺ຒເຕຣສ ໂກຏ຺ຐສຕານິ ໂສຘາເປຕ຺ວາ ສີສໍ ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ເຕສໍ ທ຺ວາເຣ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘໍ ໂອໂລກິຕກ຺ຂເຓເຍວ ເມ ຣຕ຺ຕສາລິຘາຣາ ປຕິຕ຺ວາ ສພ຺ພໂກຏ຺ເຐ ປູເຣຍ຺ຍຸໍ. ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຈ ອຍເມວ ຠຣິຍາ, ອຍເມວ ປຸຕ຺ໂຕ, ອຍເມວ ສຸຓິສາ, ອຍເມວ ທາໂສ ໂຫຕູ’’ຕິ.

ຠຣິຍາປິສ຺ສ ‘‘ມມ ສາມິເກ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປີຬິຍມາເນ ນ ສກ຺ກາ ມຍາ ຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ໂກຏ຺ຐາສໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ທຕ຺ວາ ປຕ຺ຖນໍ ປຏ຺ຐເປສິ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິທານິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ເອວຣູປໍ ຉາຕກຠຍໍ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ, ຠຕ຺ຕຖາລິກໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ສກລຊມ຺ພຸທີປວາສີນໍ ຠຕ຺ຕໍ ເທນ຺ຕິຍາປິ ຈ ເມ ຍາວ ນ ອຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ, ຕາວ ຄຫິຕຄຫິຕຏ຺ຐານໍ ປູຣິຕເມວ ໂຫຕຸ. ອຍເມວ ສາມິໂກ, ອຍເມວ ປຸຕ຺ໂຕ, ອຍເມວ ສຸຓິສາ, ອຍເມວ ທາໂສ ໂຫຕູ’’ຕິ. ປຸຕ຺ໂຕປິສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ໂກຏ຺ຐາສໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ທຕ຺ວາ ປຕ຺ຖນໍ ປຏ຺ຐເປສິ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອວຣູປໍ ຉາຕກຠຍໍ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ, ເອກຎ຺ຈ ເມ ສຫສ຺ສຖວິກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສກລຊມ຺ພຸທີປວາສີນໍ ກຫາປຓໍ ເທນ຺ຕສ຺ສາປິ ອຍໍ ສຫສ຺ສຖວິກາ ປຣິປຸຓ຺ຓາວ ໂຫຕຸ, ອິເມເຍວ ມາຕາປິຕໂຣ ໂຫນ຺ຕຸ, ອຍໍ ຠຣິຍາ, ອຍໍ ທາໂສ ໂຫຕູ’’ຕິ.

ສຸຓິສາປິສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ໂກຏ຺ຐາສໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ທຕ຺ວາ ປຕ຺ຖນໍ ປຏ຺ຐເປສິ, ‘‘ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອວຣູປໍ ຉາຕກຠຍໍ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ, ເອກຎ຺ຈ ເມ ຘຎ຺ຎປິຏກໍ ປຸຣໂຕ ຐເປຕ຺ວາ ສກລຊມ຺ພຸທີປວາສີນໍ ພີຊຠຕ຺ຕໍ ເທນ຺ຕິຍາປິ ຂີຓຠາໂວ ມາ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ, ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອິເມເຍວ ສສຸຣາ ໂຫນ຺ຕຸ, ອຍເມວ ສາມິໂກ, ອຍເມວ ທາໂສ ໂຫຕູ’’ຕິ. ທາໂສປິ ອຕ຺ຕໂນ ໂກຏ຺ຐາສໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ທຕ຺ວາ ປຕ຺ຖນໍ ປຏ຺ຐເປສິ, ‘‘ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອວຣູປໍ ຉາຕກຠຍໍ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ, ສພ຺ເພ ອິເມ ສາມິກາ ໂຫນ຺ຕຸ, ກສນ຺ຕສ຺ສ ຈ ເມ ອິໂຕ ຕິສ຺ໂສ, ເອຕ຺ໂຕ ຕິສ຺ໂສ, ມຊ຺ເຌ ເອກາຕິ ທາຣຸອມ຺ພຓມຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕ ສຕ຺ຕ ສີຕາໂຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ. ໂສ ຕໍ ທິວສໍ ເສນາປຕິຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ລທ຺ຘຸໍ ສມຕ຺ໂຖປິ ສາມິເກສຸ ສິເນເຫນ ‘‘ອິເມເຍວ ເມ ສາມິກາ ໂຫນ຺ຕູ’’ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ວຈນາວສາເນ ‘‘ເອວໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ອິຈ຺ຉິຕໍ ປຕ຺ຖິຕໍ ຕຸຍ຺ຫໍ, ຂິປ຺ປເມວ ສມິຊ຺ຌຕຸ;

ສພ຺ເພ ປູເຣນ຺ຕຸ ສງ຺ກປ຺ປາ, ຈນ຺ໂທ ປນ຺ນຣໂສ ຍຖາ.

‘‘ອິຈ຺ຉິຕໍ ປຕ຺ຖິຕໍ ຕຸຍ຺ຫໍ, ຂິປ຺ປເມວ ສມິຊ຺ຌຕຸ;

ສພ຺ເພ ປູເຣນ຺ຕຸ ສງ຺ກປ຺ປາ, ມຓິ ໂຊຕິຣໂສ ຍຖາ’’ຕິ. –

ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘຄາຖາຫິ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ມຍາ ອິເມສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຍາວ ຄນ຺ຘມາທນປພ຺ພຕາ ອິເມ ມໍ ປສ຺ສນ຺ຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ເຕປິ ໂອໂລເກຕ຺ວາວ ອຏ຺ຐໍສຸ. ໂສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຈຫິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຠຊິ. ຕໍ ຕສ຺ສານຸຠາເວນ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ປໂຫຕິ. ເຕ ໂອໂລເກນ຺ຕາເຍວ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ ປນ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ເສຏ຺ຐິຠຣິຍາ ອຸກ຺ຂລິໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ປິທຫິຕ຺ວາ ຐເປສິ. ເສຏ຺ຐິປິ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປີຬິໂຕ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມິ. ໂສ ສາຍນ຺ເຫ ປພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຠຣິຍໍ ອາຫ – ‘‘ຠທ຺ເທ, ອຕິວິຍ ຉາໂຕມ຺ຫິ, ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອຸກ຺ຂລິຍາ ຕເລ ຌາມກສິຕ຺ຖານີ’’ຕິ. ສາ ໂຘວິຕ຺ວາ ອຸກ຺ຂລິຍາ ຐປິຕຠາວໍ ຊານນ຺ຕີປິ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ອຸກ຺ຂລິໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸຏ຺ຐາຍ ອຸກ຺ຂລິມູລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸກ຺ຂລິໍ ວິວຣິ, ຕາວເທວ ສຸມນມກຸລສທິສວຓ຺ຓສ຺ສ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ປູຣາ ອຸກ຺ຂລິ ປິຘານໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ສາ ຕໍ ທິສ຺ວາວ ປີຕິຍາ ຜຸຏ຺ຐສຣີຣາ ເສຏ຺ຐິໍ ອາຫ – ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ, ສາມິ, ອຫໍ ອຸກ຺ຂລິໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ປິທຫິໍ, ສາ ປນ ສຸມນມກຸລສທິສວຓ຺ຓສ຺ສ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ປູຣາ, ປຸຎ຺ຎານິ ນາມ ກຕ຺ຕພ຺ພຣູປານິ, ທານໍ ນາມ ກຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ. ອຸຏ຺ເຐຫິ, ສາມິ, ຠຸຎ຺ຊສ຺ສູ’’ຕິ. ສາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປິຕາປຸຕ຺ຕານໍ ຠຕ຺ຕໍ ອທາສິ. ເຕສຸ ສຸຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐິເຕສຸ ສຸຓິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸຓ຺ຓສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ອທາສິ. ຄຫິຕຄຫິຕຏ຺ຐານໍ ນ ຂີຍຕິ, ກຏຈ຺ຉຸນາ ສກິໍ ຄຫິຕຏ຺ຐານເມວ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຕໍທິວສເມວ ໂກຏ຺ຐາທໂຍ ປຸພ຺ເພ ປູຣິຕນິຍາເມເນວ ປຸນ ປູຣຍິໍສຸ. ‘‘ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ເຄເຫ ຠຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ພີຊຠຕ຺ເຕຫິ ອຕ຺ຖິກາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ນຄເຣ ໂຆສນໍ ກາເຣສິ. ມນຸສ຺ສາ ຕສ຺ສ ເຄຫໂຕ ພີຊຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ສກລຊມ຺ພຸທີປວາສິໂນ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຊີວິຕໍ ລຠິໍສຸເຍວ.

ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຠທ຺ທິຍນຄເຣ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຠຣິຍາປິສ຺ສ ມຫາໂຠຄກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ຕສ຺ເສວ ເຄຫໍ ອຄມາສິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ນິສ຺ສາຍ ປຈ຺ຉາເຄເຫ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ເມຓ຺ຑກາ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ປຸຕ຺ໂຕປິ ເນສໍ ປຸຕ຺ໂຕວ, ສຸຓິສາ ສຸຓິສາວ, ທາໂສ ທາໂສວ ອໂຫສິ. ອເຖກທິວສໍ ເສຏ຺ຐິ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຎ຺ຎໍ ວີມໍສິຕຸກາໂມ ອຑ຺ຒເຕຣສານິ ໂກຏ຺ຐສຕານິ ໂສຘາເປຕ຺ວາ ສີສໍ ນ຺ຫາໂຕ ທ຺ວາເຣ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘໍ ໂອໂລເກສິ. ສພ຺ພານິປິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານໍ ຣຕ຺ຕສາລີນໍ ປູຣຍິໍສຸ. ໂສ ເສສານມ຺ປິ ປຸຎ຺ຎານິ ວີມໍສິຕຸກາໂມ ຠຣິຍຎ຺ຈ ປຸຕ຺ຕາທໂຍ ຈ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກມ຺ປິ ປຸຎ຺ຎານິ ວີມໍສິສ຺ສຖາ’’ຕິ ອາຫ.

ອຖສ຺ສ ຠຣິຍາ ສພ຺ພາລງ຺ກາເຣຫິ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ຕຓ຺ຑຸເລ ມິນາເປຕ຺ວາ ເຕຫິ ຠຕ຺ຕໍ ປຈາເປຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓກຏຈ຺ຉຸໍ ອາທາຍ ‘‘ຠຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຖິກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ໂຆສາເປຕ຺ວາ ອາຄຕາຄຕານໍ ອຸປນີຕຠາຊນານິ ປູເຣຕ຺ວາ ອທາສິ. ສກລທິວສມ຺ປິ ເທນ຺ຕິຍາ ກຏຈ຺ຉຸນາ ຄຫິຕຏ຺ຐານເມວ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຕສ຺ສາ ປນ ປຸຣິມພຸທ຺ຘານມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ວາມຫຕ຺ເຖນ ອຸກ຺ຂລິໍ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ເຖນ ກຏຈ຺ຉຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວເມວ ປຕ຺ເຕ ປູເຣຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ວາມຫຕ຺ຖຕລໍ ປູເຣຕ຺ວາ ປທຸມລກ຺ຂຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ຖຕລໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຈນ຺ທລກ຺ຂຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ວາມຫຕ຺ຖໂຕ ຘມ຺ມກຣຓໍ ອາທາຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອຸທກໍ ປຣິສ຺ສາເວຕ຺ວາ ທທມານາ ອປຣາປຣໍ ວິຈຣິ, ເຕນສ຺ສາ ທກ຺ຂິຓປາທຕລໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຈນ຺ທລກ຺ຂຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ວາມປາທຕລໍ ປູເຣຕ຺ວາ ປທຸມລກ຺ຂຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ຈນ຺ທປທຸມາຕິ ນາມໍ ກຣິໍສຸ.

ປຸຕ຺ໂຕປິສ຺ສ ສີສໍ ນ຺ຫາໂຕ ສຫສ຺ສຖວິກໍ ອາທາຍ ‘‘ກຫາປເຓຫິ ອຕ຺ຖິກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາຄຕາຄຕານໍ ຄຫິຕຠາຊນານິ ປູເຣຕ຺ວາ ອທາສິ. ຖວິກາຍ ກຫາປຓສຫສ຺ສໍ ອໂຫສິເຍວ. ສຸຓິສາປິສ຺ສ ສພ຺ພາລງ຺ກາເຣຫິ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ວີຫິປິຏກໍ ອາທາຍ ອາກາສງ຺ຄເຓ ນິສິນ຺ນາ ‘‘ພີຊຠຕ຺ເຕຫິ ອຕ຺ຖິກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາຄຕາຄຕານໍ ຄຫິຕຠາຊນານິ ປູເຣຕ຺ວາ ອທາສິ. ປິຏກໍ ຍຖາປູຣິຕເມວ ອໂຫສິ. ທາໂສປິສ຺ສ ສພ຺ພາລງ຺ກາເຣຫິ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຍຸເຄສຸ ສຸວຓ຺ຓໂຍຕ຺ເຕຫິ ໂຄເຓ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປໂຕທຍຏ຺ຐິໍ ອາທາຍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂຄຓານໍ ຄນ຺ຘປຎ຺ຈງ຺ຄຸລິການິ ທຕ຺ວາ ວິສາເຓສຸ ສຸວຓ຺ຓໂກສເກ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເຂຕ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປາເຊສິ. ອິໂຕ ຕິສ຺ໂສ, ເອຕ຺ໂຕ ຕິສ຺ໂສ, ມຊ຺ເຌ ເອກາຕິ ສຕ຺ຕ ສີຕາ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຄມໍສຸ. ຊມ຺ພຸທີປວາສິໂນ ຠຕ຺ຕພີຊຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓາທີສຸ ຍຖາຣຸຈິຕໍ ເສຏ຺ຐິເຄຫໂຕເຍວ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ອິເມ ປຎ຺ຈ ມຫາປຸຎ຺ຎາ.

ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ ເສຏ຺ຐິ ‘‘ສຕ຺ຖາ ກິຣ ອາຄໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖຸ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຕິຕ຺ຖິເຍ ທິສ຺ວາ ເຕຫິ ‘‘ກສ຺ມາ ຕໍ, ຄຫປຕິ, ກິຣິຍວາໂທ ສມາໂນ ອກິຣິຍວາທສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ ນິວາຣິຍມາໂນປິ ເຕສໍ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ອນຸປຸພ຺ພິໍ ກຖໍ ກເຖສິ. ໂສ ເທສນາວສາເນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ອວຓ຺ຓໍ ວຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ນິວາຣິຕຠາວໍ ອາໂຣເຈສິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ, ‘‘ຄຫປຕິ, ອິເມ ສຕ຺ຕາ ນາມ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ໂທສໍ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ອວິຊ຺ຊມານມ຺ປິ ປເຣສໍ ໂທສໍ ວິຊ຺ຊມານໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠຸສໍ ວິຍ ໂອປຸນນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໒໕໒. ‘‘ສຸທສ຺ສໍ ວຊ຺ຊມຎ຺ເຎສໍ, ອຕ຺ຕໂນ ປນ ທຸທ຺ທສໍ;

ປເຣສຎ຺ຫິ ໂສ ວຊ຺ຊານິ, ໂອປຸນາຕິ ຍຖາ ຠຸສໍ;

ອຕ຺ຕໂນ ປນ ຉາເທຕິ, ກລິໍວ ກິຕວາ ສໂຐ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸທສ຺ສໍ ວຊ຺ຊນ຺ຕິ ປຣສ຺ສ ອຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ວຊ຺ຊໍ ຂລິຕໍ ສຸທສ຺ສໍ ສຸເຂເນວ ປສ຺ສິຕຸໍ ສກ຺ກາ, ອຕ຺ຕໂນ ປນ ອຕິມຫນ຺ຕມ຺ປິ ທຸທ຺ທສໍ. ປເຣສໍ ຫີຕິ ເຕເນວ ກາຣເຓນ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ສງ຺ຆມຊ຺ຌາທີສຸ ປເຣສໍ ວຊ຺ຊານິ ອຸຈ຺ຈຏ຺ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ຠຸສໍ ໂອປຸນນ຺ໂຕ ວິຍ ໂອປຸນາຕິ. ກລິໍວ ກິຕວາ ສໂຐຕິ ເອຕ຺ຖ ສກຸເຓສຸ ອປຣຊ຺ຌນຠາເວນ ອຕ຺ຕຠາໂວ ກລິ ນາມ, ສາຂຠງ຺ຄາທິກໍ ປຏິຈ຺ຉາທນໍ ກິຕວາ ນາມ, ສາກຸຓິໂກ ສໂຐ ນາມ. ຍຖາ ສກຸຓລຸທ຺ທໂກ ສກຸເຓ ຄເຫຕ຺ວາ ມາເຣຕຸກາໂມ ກິຕວາ ວິຍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ, ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຊ຺ຊໍ ຉາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິວຕ຺ຖຸ ທສມໍ.