໑. ໂຄຆາຕກປຸຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ

ປຓ຺ຑຸປລາໂສວ ທານິສີຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ໂຄຆາຕກປຸຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກິເຣໂກ ໂຄຆາຕໂກ ຄາໂວ ວຘິຕ຺ວາ ວຣມໍສານິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຈາເປຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕທາເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ມໍສຎ຺ຈ ຂາທຕິ, ມູເລນ ຈ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປສິ. ໂສ ເອວໍ ປຎ຺ຈປຓ຺ຓາສ ວສ຺ສານິ ໂຄຆາຕກກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຘຸຣວິຫາເຣ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ເອກທິວສມ຺ປິ ກຏຈ຺ຉຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ຍາຄຸໍ ວາ ຠຕ຺ຕໍ ວາ ນ ອທາສິ. ໂສ ຈ ວິນາ ມໍເສນ ຠຕ຺ຕໍ ນ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ທິວສຠາເຄ ມໍສໍ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ປຈິຕຸໍ ເອກໍ ມໍສຂຓ຺ຑໍ ຠຣິຍາຍ ທຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິຕຸໍ ອຄມາສິ. ອຖສ຺ສ ສຫາຍໂກ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຣິຍໍ ອາຫ – ‘‘ໂຖກໍ ເມ ວິກ຺ກິຓິຍມໍສໍ ເທຫິ, ເຄຫໍ ເມ ປາຫຸນໂກ ອາຄໂຕ’’ຕິ. ນຕ຺ຖິ ວິກ຺ກິຓິຍມໍສໍ, ສຫາຍໂກ ເຕ ມໍສໍ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ອິທານິ ນ຺ຫາຍິຕຸໍ ຄໂຕຕິ. ມາ ເອວໍ ກຣິ, ສເຈ ມໍສຂຓ຺ຑໍ ອຕ຺ຖິ, ເທຫີຕິ. ສຫາຍກສ຺ສ ເຕ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມໍສໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ນຕ຺ຖີຕິ. ໂສ ‘‘ສຫາຍກສ຺ສ ເມ ອຕ຺ຖາຍ ຐປິຕມໍສໂຕ ອຎ຺ຎໍ ມໍສໍ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ຈ ວິນາ ມໍເສນ ນ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ນາຍໍ ທສ຺ສຕີ’’ຕິ ສາມໍເຍວ ຕໍ ມໍສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ໂຄຆາຕໂກປິ ນ຺ຫຕ຺ວາ ອາຄໂຕ ຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ປກ຺ກປຓ຺ເຓນ ສທ຺ຘິໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຠຕ຺ເຕ ອຸປນີເຕ ອາຫ ‘‘ກຫໍ ມໍສ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ, ສາມີ’’ຕິ. ນນຸ ອຫໍ ປຈ຺ຈນຕ຺ຖາຍ ມໍສໍ ທຕ຺ວາ ຄໂຕຕິ. ຕວ ສຫາຍໂກ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ປາຫຸນໂກ ເມ ອາຄໂຕ, ວິກ຺ກິຓິຍມໍສໍ ເທຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ມຍາ ‘‘ສຫາຍກສ຺ສ ເຕ ຐປິຕມໍສໂຕ ອຎ຺ຎໍ ມໍສໍ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ຈ ວິນາ ມໍເສນ ນ ຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ພລກ຺ກາເຣນ ຕໍ ມໍສໍ ສາມໍເຍວ ຄເຫຕ຺ວາ ຄໂຕຕິ. ອຫໍ ວິນາ ມໍເສນ ຠຕ຺ຕໍ ນ ຠຸຎ຺ຊາມິ, ຫຣາຫິ ນນ຺ຕິ. ກິໍ ສກ຺ກາ ກາຕຸໍ, ຠຸຎ຺ຊ, ສາມີຕິ. ໂສ ‘‘ນາຫໍ ຠຸຎ຺ຊາມີ’’ຕິ ຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ຫຣາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖໍ ອາທາຍ ປຈ຺ຉາເຄເຫ ຐິໂຕ ໂຄໂຓ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຸເຂ ຫຕ຺ຖໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຊິວ຺ຫໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ສຕ຺ເຖນ ມູເລ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອງ຺ຄາເຣສຸ ປຈາເປຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕມຕ຺ຖເກ ຐເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ເອກໍ ຠຕ຺ຕປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເອກໍ ມໍສຂຓ຺ຑໍ ມຸເຂ ຐເປສິ. ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວສ຺ສ ຊິວ຺ຫາ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕປາຕິຍໍ ປຕິ. ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ກມ຺ມສຣິກ຺ຂກໍ ວິປາກໍ ລຠິ. ໂສປິ ໂຂ ໂຄໂຓ ວິຍ ໂລຫິຕຘາຣາຍ ມຸຂໂຕ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕິຍາ ອນ຺ໂຕເຄຫໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຊຓ຺ຓຸເກຫິ ວິຈຣນ຺ໂຕ ວິຣວິ.

ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຄຆາຕກສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ປິຕຣໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ສມີເປ ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ອຖ ນໍ ມາຕາ ອາຫ – ‘‘ປສ຺ສ, ປຸຕ຺ຕ, ອິມໍ ໂຄຆາຕກໍ ໂຄຓໍ ວິຍ ເຄຫມຊ຺ເຌ ຊຓ຺ຓຸເກຫິ ວິຈຣິຕ຺ວາ ວິຣວນ຺ຕໍ, ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕວ ມຕ຺ຖເກ ປຕິສ຺ສຕິ, ມມມ຺ປິ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ໂສຕ຺ຖິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປລາຍສ຺ສູ’’ຕິ. ໂສ ມຣຓຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ມາຕຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປລາຍິ, ປລາຍິຕ຺ວາ ຈ ປນ ຕກ຺ກສິລໍ ອຄມາສິ. ໂຄຆາຕໂກປິ ໂຄໂຓ ວິຍ ເຄຫມຊ຺ເຌ ວິຣວນ຺ໂຕ ວິຈຣິຕ຺ວາ ກາລກໂຕ ອວີຈິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ໂຄໂຓປິ ກາລມກາສິ. ໂຄຆາຕກປຸຕ຺ໂຕປິ ຕກ຺ກສິລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣກມ຺ມໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິ. ອຖສ຺ສາຈຣິໂຍ ຄາມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ເອວຣູປໍ ນາມ ອລງ຺ກາຣໍ ກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ໂສປິ ຕຖາຣູປໍ ອລງ຺ກາຣໍ ອກາສິ. ອຖສ຺ສາຈຣິໂຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອລງ຺ກາຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຊີວິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຍປ຺ປຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຘີຕຣໍ ອທາສິ. ໂສ ປຸຕ຺ຕຘີຕາຫິ ວຑ຺ຒິ.

ອຖສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຆຣາວາສໍ ສຓ຺ຐເປຕ຺ວາ ວສນ຺ຕາ ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ ອເຫສຸໍ. ປິຕາປິ ເນສໍ ຕກ຺ກສິລາຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກຸສລໍ ອກຕ຺ວາວ ຊຣໍ ປາປຸຓິ. ອຖສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ‘‘ປິຕາ ໂນ ມຫລ຺ລໂກ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ປິຕຸ ອຕ຺ຖາຍ ທານໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ຕຍິໍສຸ. ເຕ ປຸນທິວເສ ອນ຺ໂຕເຄເຫ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປຣິວິສິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ສຕ຺ຖາຣໍ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ເຫຫິ ອິທໍ ປິຕຸ ຊີວຠຕ຺ຕໍ ທິນ຺ນໍ, ປິຕຸ ໂນ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ອຸປາສກ, ຕ຺ວໍ ມຫລ຺ລໂກ ປຣິປກ຺ກສຣີໂຣ ປຓ຺ຑຸປລາສສທິໂສ, ຕວ ປຣໂລກຄມນາຍ ກຸສລປາເຖຍ຺ຍໍ ນຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐໍ ກໂຣຫິ, ປຓ຺ຑິໂຕ ຠວ, ມາ ພາໂລ’’ຕິ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອິມາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໒໓໕. ‘‘ປຓ຺ຑຸປລາໂສວ ທານິສິ,

ຍມປຸຣິສາປິ ຈ ເຕ ອຸປຏ຺ຐິຕາ;

ອຸຍ຺ໂຍຄມຸເຂ ຈ ຕິຏ຺ຐສິ,

ປາເຖຍ຺ຍມ຺ປິ ຈ ເຕ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

໒໓໖. ‘‘ໂສ ກໂຣຫິ ທີປມຕ຺ຕໂນ,

ຂິປ຺ປໍ ວາຍມ ປຓ຺ຑິໂຕ ຠວ;

ນິທ຺ຘນ຺ຕມໂລ ອນງ຺ຄໂຓ,

ທິພ຺ພໍ ອຣິຍຠູມິໍ ອຸເປຫິສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຑຸປລາໂສວ ທານິສີຕິ, ອຸປາສກ, ຕ຺ວໍ ອິທານິ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ປຕິຕປຓ຺ຑຸປລາໂສ ວິຍ ອໂຫສິ. ຍມປຸຣິສາຕິ ຍມທູຕາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອິທໍ ປນ ມຣຓເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ມຣຓໍ ເຕ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຍ຺ໂຍຄມຸເຂຕິ ປຣິຫານິມຸເຂ, ອວຸຑ຺ຒິມຸເຂ ຈ ຐິໂຕສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາເຖຍ຺ຍນ຺ຕິ ຄມິກສ຺ສ ຕຓ຺ຑຸລາທິປາເຖຍ຺ຍໍ ວິຍ ປຣໂລກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຕວ ກຸສລປາເຖຍ຺ຍມ຺ປິ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ກໂຣຫີຕິ ໂສ ຕ຺ວໍ ສມຸທ຺ເທ ນາວາຍ ຠິນ຺ນາຍ ທີປສງ຺ຂາຕໍ ປຕິຏ຺ຐໍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ກຸສລປຕິຏ຺ຐໍ ກໂຣຫິ. ກໂຣນ຺ໂຕ ຈ ຂິປ຺ປໍ ວາຍມ, ສີຆໍ ສີຆໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠ, ອຕ຺ຕໂນ ກຸສລກມ຺ມປຕິຏ຺ຐກຣເຓນ ປຓ຺ຑິໂຕ ຠວ. ໂຍ ຫິ ມຣຓມຸຂໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ສມຕ຺ຖກາເລວ ກຸສລໍ ກໂຣຕິ, ເອສ ປຓ຺ຑິໂຕ ນາມ, ຕາທິໂສ ຠວ, ມາ ອນ຺ຘພາໂລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທິພ຺ພໍ ອຣິຍຠູມິນ຺ຕິ ເອວໍ ວີຣິຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຣາຄາທີນໍ ມລານໍ ນີຫຏຕາຍ ນິທ຺ຘນ຺ຕມໂລ ອງ຺ຄຓາຠາເວນ ອນງ຺ຄໂຓ ນິກ຺ກິເລໂສ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວິຘໍ ສຸທ຺ຘາວາສຠູມິໍ ປາປຸຓິສ຺ສສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ອຸປາສໂກ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ, ສມ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ເຕ ປຸນທິວສຕ຺ຖາຍປິ ສຕ຺ຖາຣໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ທານໍ ທຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອນຸໂມທນກາເລ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິທມ຺ປິ ອມ຺ຫາກໍ ປິຕຸ ຊີວຠຕ຺ຕເມວ, ອິມສ຺ເສວ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອິມາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໒໓໗. ‘‘ອຸປນີຕວໂຍ ຈ ທານິສິ,

ສມ຺ປຍາໂຕສິ ຍມສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ;

ວາໂສ ເຕ ນຕ຺ຖິ ອນ຺ຕຣາ,

ປາເຖຍ຺ຍມ຺ປິ ຈ ເຕ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

໒໓໘. ‘‘ໂສ ກໂຣຫິ ທີປມຕ຺ຕໂນ,

ຂິປ຺ປໍ ວາຍມ ປຓ຺ຑິໂຕ ຠວ;

ນິທ຺ຘນ຺ຕມໂລ ອນງ຺ຄໂຓ,

ນ ປຸນ ຊາຕິຊຣໍ ອຸເປຫິສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸປນີຕວໂຍຕິ ອຸປາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ນີຕວໂຍຕິ ວິຄຕວໂຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕວໂຍ, ຕ຺ວຎ຺ຈສິ ທານິ ຕໂຍ ວເຍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຣຓມຸເຂ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ປຍາໂຕສິ ຍມສ຺ສ ສນ຺ຕິກນ຺ຕິ ມຣຓມຸຂໍ ຄນ຺ຕຸໍ ສຊ຺ໂຊ ຫຸຕ຺ວາ ຐິໂຕສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວາໂສ ເຕ ນຕ຺ຖິ ອນ຺ຕຣາຕິ ຍຖາ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຕານິ ຕານິ ກິຈ຺ຈານິ ກໂຣນ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ວສນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ປຣໂລກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ປຣໂລກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ‘‘ອຘິວາເສຖ ກຕິປາຫໍ, ທານໍ ຕາວ ເທມິ, ຘມ຺ມໍ ຕາວ ສຸຓາມີ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ຕຸໍ. ອິໂຕ ປນ ຈວິຕ຺ວາ ປຣໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ. ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປາເຖຍ຺ຍນ຺ຕິ ອິທໍ ກິຎ຺ຈາປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ, ອຸປາສກສ຺ສ ປນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ທຬ຺ຫີກຣຓຕ຺ຖໍ ອິຘາປິ ສຕ຺ຖາຣາ ກຖິຕໍ. ຊາຕິຊຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ພ຺ຍາຘິມຣຓານິປິ ຄຫິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ເຫຏ຺ຐິມຄາຖາຫິ ຈ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ, ອິຘ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຍຖາ ນາມ ຣຎ຺ຎາ ອຕ຺ຕໂນ ມຸຂປມາເຓນ ກພຬໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປນີເຕ ໂສ ກຸມາໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ມຸຂປມາເຓເນວ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອວເມວ ສຕ຺ຖາຣາ ອຸປຣິມຄ຺ຄວເສນ ຘມ຺ເມ ເທສິເຕປິ ອຸປາສໂກ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ເຫຏ຺ຐາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ວາ ອິມິສ຺ສາ ອນຸໂມທນາຍ ອວສາເນ ອນາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ໂຕ. ເສສປຣິສາຍປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ໂຄຆາຕກປຸຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ ປຐມໍ.