໖. ປເສນທິໂກສລວຕ຺ຖຸ

ອາໂຣຄ຺ຍປຣມາ ລາຠາຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຣາຊານໍ ປເສນທິໂກສລໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເອກສ຺ມິຎ຺ຫິ ສມເຍ ຣາຊາ ຕຓ຺ຑຸລໂທຓສ຺ສ ໂອທນໍ ຕທຸປິເຍນ ສູປພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ເອກທິວສໍ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາໂສ ຠຕ຺ຕສມ຺ມທໍ ອວິໂນເທຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກິລນ຺ຕຣູໂປ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ນິທ຺ທາຍ ອຠິຠູຍມາໂນປິ ອຸຊຸກໍ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ອາຫ – ‘‘ກິໍ, ມຫາຣາຊ, ອວິສ຺ສມິຕ຺ວາວ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຸຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເມ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ, ‘‘ມຫາຣາຊ, ອຕິພຫຸໂຠຊນໍ ເອວໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ມິທ຺ຘີ ຍທາ ໂຫຕິ ມຫຄ຺ຆໂສ ຈ,

ນິທ຺ທາຍິຕາ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕສາຍີ;

ມຫາວຣາໂຫວ ນິວາປປຸຏ຺ໂຐ,

ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄພ຺ຠມຸເປຕິ ມນ຺ໂທ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໓໒໕); –

ອິມາຍ ຄາຖາຍ ໂອວທິຕ຺ວາ, ‘‘ມຫາຣາຊ, ໂຠຊນໍ ນາມ ມຕ຺ຕາຍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຕ຺ຕໂຠຊິໂນ ຫິ ສຸຂໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິ ໂອວທນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ມນຸຊສ຺ສ ສທາ ສຕີມໂຕ,

ມຕ຺ຕໍ ຊານໂຕ ລທ຺ຘໂຠຊເນ;

ຕນຸກສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ເວທນາ,

ສຓິກໍ ຊີຣຕິ ອາຍຸປາລຍ’’ນ຺ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໒໔);

ຣາຊາ ຄາຖໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ສມີເປ ຐິຕໍ ປນ ຠາຄິເນຍ຺ຍໍ, ສຸທສ຺ສນໍ ນາມ ມາຓວໍ ‘‘ອິມໍ ຄາຖໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫ, ຕາຕາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕໍ ຄາຖໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ກໂຣມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ອາຫ – ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ໂອສານປິຓ຺ຑກາເລ ອິມໍ ຄາຖໍ ວເທຍ຺ຍາສິ, ຣາຊາ ອຕ຺ຖໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຍໍ ປິຓ຺ຑໍ ຉຑ຺ເຑສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມິໍ ປິຓ຺ເຑ ສິຕ຺ຖຄຓນາຍ ຣຎ຺ໂຎ ຠຕ຺ຕປຈນກາເລ ຕຕ຺ຕເກ ຕຓ຺ຑຸເລ ຫເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ສາຍມ຺ປິ ປາໂຕປິ ຣຎ຺ໂຎ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ໂອສານປິຓ຺ຑກາເລ ຕໍ ຄາຖໍ ອຸທາຫຣິຕ຺ວາ ເຕນ ຉຑ຺ຑິຕປິຓ຺ເຑ ສິຕ຺ຖຄຓນາຍ ຕຓ຺ຑຸເລ ຫາເປສິ. ຣາຊາປິ ຕສ຺ສ ຄາຖໍ ສຸຕ຺ວາ ສຫສ຺ສໍ ສຫສ຺ສໍ ທາເປສິ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ນາຬິໂກທນປຣມຕາຍ ສຓ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສຸຂປ຺ປຕ຺ໂຕ ຕນຸສຣີໂຣ ອໂຫສິ.

ອເຖກທິວສໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິທານິ ເມ ສຸຂໍ ຊາຕໍ, ມິຄມ຺ປິ ອສ຺ສມ຺ປິ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນສມຕ຺ໂຖ ຊາໂຕມ຺ຫິ. ປຸພ຺ເພ ເມ ຠາຄິເນຍ຺ເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຍຸທ຺ຘເມວ ໂຫຕິ, ອິທານິ ວຊີຣກຸມາຣິໍ ນາມ ຘີຕຣໍ ຠາຄິເນຍ຺ຍສ຺ສ ທຕ຺ວາ ໂສ ຄາໂມ ຕສ຺ສາເຍວ ນ຺ຫານຈຸຓ຺ຓມູລໍ ກຕ຺ວາ ທິນ຺ໂນ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ວິຄ຺ຄໂຫ ວູປສນ຺ໂຕ, ອິມິນາປິ ເມ ກາຣເຓນ ສຸຂເມວ ຊາຕໍ. ກຸລສນ຺ຕກໍ ຣາຊມຓິຣຕນໍ ໂນ ເຄເຫ ປຸຣິມທິວເສ ນຏ຺ຐໍ, ຕມ຺ປິ ອິທານິ ຫຕ຺ຖປຕ຺ຕໍ ອາຄຕໍ, ອິມິນາປິ ເມ ກາຣເຓນ ສຸຂເມວ ຊາຕໍ. ຕຸມ຺ຫາກໍ ສາວເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິສ຺ສາສໍ ອິຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຎາຕິຘີຕາປິ ໂນ ເຄເຫ ກຕາ, ອິມິນາປິ ເມ ກາຣເຓນ ສຸຂເມວ ຊາຕ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອາໂຣຄ຺ຍໍ ນາມ, ມຫາຣາຊ, ປຣໂມ ລາໂຠ, ຍຖາລທ຺ເຘນ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐຠາວສທິສມ຺ປິ ຘນໍ, ວິສ຺ສາສສທິໂສ ຈ ປຣມາ ຎາຕິ, ນິພ຺ພານສທິສຎ຺ຈ ສຸຂໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໒໐໔. ‘‘ອາໂຣຄ຺ຍປຣມາ ລາຠາ, ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິປຣມໍ ຘນໍ;

ວິສ຺ສາສປຣມາ ຎາຕິ, ນິພ຺ພານປຣມໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອາໂຣຄ຺ຍປຣມາ ລາຠາຕິ ອໂຣຄຠາວປຣມາ ລາຠາ. ໂຣຄິໂນ ຫິ ວິຊ຺ຊມານາປິ ລາຠາ ອລາຠາເຍວ, ຕສ຺ມາ ອໂຣຄສ຺ສ ສພ຺ພລາຠາ ອາຄຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອາໂຣຄ຺ຍປຣມາ ລາຠາ’’ຕິ. ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິປຣມໍ ຘນນ຺ຕິ ຄິຫິໂນ ວາ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ ຍໍ ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ຘໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ, ເຕເນວ ຕຸສ຺ສນຠາໂວ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐີ ນາມ ເສສຘເນຫິ ປຣມໍ ຘນໍ. ວິສ຺ສາສປຣມາ ຎາຕີຕິ ມາຕາ ວາ ໂຫຕຸ ປິຕາ ວາ, ເຍນ ສທ຺ຘິໍ ວິສ຺ສາໂສ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ອຎ຺ຎາຕໂກວ. ເຍນ ອຎ຺ຎາຕເກນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ວິສ຺ສາໂສ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ອສມ຺ພນ຺ໂຘປິ ປຣໂມ ອຸຕ຺ຕໂມ ຎາຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ວິສ຺ສາສປຣມາ ຎາຕີ’’ຕິ. ນິພ຺ພານສທິສໍ ປນ ສຸຂໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ເຕເນວາຫ – ນິພ຺ພານປຣມໍ ສຸຂນ຺ຕິ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ປເສນທິໂກສລວຕ຺ຖຸ ຉຏ຺ຐໍ.