໗. ລາຬຸທາຍິຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ

ອປ຺ປສ຺ສຸຕາຍນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ລາຬຸທາຍິຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ມງ຺ຄລໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຕິໂຣກຸຏ຺ເຏສຸ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ (ຂຸ. ປາ. ໗.໑; ເປ. ວ. ໑໔) ນເຍນ ອວມງ຺ຄລໍ ກເຖຕິ, ອວມງ຺ຄລໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິໂຣກຸຏ຺ຏາທີສຸ ກເຖຕພ຺ເພສຸ ‘‘ທານຎ຺ຈ ຘມ຺ມຈຣິຍາ ຈາ’’ຕິອາທິນາ (ຂຸ. ປາ. ໕.໗; ສຸ. ນິ. ໒໖໖) ນເຍນ ມງ຺ຄລຄາຖາ ວາ ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ວິຕ຺ຕໍ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາ’’ຕິ ຣຕນສຸຕ຺ຕໍ (ຂຸ. ປາ. ໖.໓; ສຸ. ນິ. ໒໒໖) ວາ ກເຖຕິ. ເອວໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ກເຖນ຺ໂຕປິ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ກເຖມີ’’ຕິ ນ ຊານາຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈສຸໍ – ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ລາຬຸທາຍິສ຺ສ ມງ຺ຄລາມງ຺ຄລຏ຺ຐາເນສຸ ຄມເນນ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ກເຖຕພ຺ເພ ອຎ຺ຎເມວ ກເຖຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນເວສ ເອວໍ ກເຖຕິ, ປຸພ຺ເພປິ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ກເຖຕພ຺ເພ ອຎ຺ຎເມວ ກເຖສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ –

ອຕີເຕ ກິຣ ພາຣາຓສິຍໍ ອຄ຺ຄິທຕ຺ຕສ຺ສ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ໂສມທຕ຺ຕກຸມາໂຣ ນາມ ຣາຊານໍ ອຸປຏ຺ຐຫິ. ໂສ ຣຎ຺ຎາ ປິໂຍ ອໂຫສິ ມນາໂປ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປນ ກສິກມ຺ມໍ ນິສ຺ສາຍ ຊີວຕິ. ຕສ຺ສ ທ຺ເວເຍວ ໂຄຓາ ອເຫສຸໍ. ເຕສຸ ເອໂກ ມໂຕ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຕ຺ຕໍ ອາຫ – ‘‘ຕາຕ, ໂສມທຕ຺ຕ, ຣາຊານໍ ເມ ຍາຈິຕ຺ວາ ເອກໍ ໂຄຓໍ ອາຫຣາ’’ຕິ. ໂສມທຕ຺ໂຕ ‘‘ສຈາຫໍ ຣາຊານໍ ຍາຈິສ຺ສາມິ, ລຫຸຠາໂວ ເມ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫເຍວ, ຕາຕ, ຣາຊານໍ ຍາຈຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ ຫິ, ຕາຕ, ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ທນ຺ຘປຎ຺ໂຎ ອຠິກ຺ກມາທິວຈນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ອຎ຺ຎເມວ ວທຕິ, ສິກ຺ຂາເປຕ຺ວາ ປນ ນໍ ເນສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ຕໍ ອາທາຍ ພີຣຓຕ຺ຖມ຺ຠກໍ ນາມ ສຸສານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຓກລາເປ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ຣາຊາ, ອຍໍ ອຸປຣາຊາ, ອຍໍ ເສນາປຕີ’’ຕິ ນາມານິ ກຕ຺ວາ ປຏິປາຏິຍາ ປິຕຸ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ຣາຊກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອວໍ ອຠິກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ປຏິກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ນາມ ຣາຊາ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ເອວໍ ນາມ ອຸປຣາຊາ, ຣາຊານໍ ປນ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘ຊຍຕຸ ຠວໍ, ມຫາຣາຊາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ເອວໍ ຐຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖໍ ວຕ຺ວາ ໂຄຓໍ ຍາເຈຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ຄາຖໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສິ –

‘‘ທ຺ເວ ເມ ໂຄຓາ ມຫາຣາຊ, ເຍຫິ ເຂຕ຺ຕໍ ກສາມເສ;

ເຕສຸ ເອໂກ ມໂຕ ເທວ, ທຸຕິຍໍ ເທຫິ ຂຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ.

ໂສ ຫິ ສໍວຈ຺ຉຣມຕ຺ເຕນ ຕໍ ຄາຖໍ ປຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ປຄຸຓຠາວໍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ ຫິ, ຕາຕ, ກຎ຺ຈິເທວ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ອາທາຍ ອາຄຈ຺ຉຖ, ອຫໍ ປຸຣິມຕຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິເກ ຐສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ສາຘຸ, ຕາຕາ’’ຕິ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂສມທຕ຺ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິເກ ຐິຕກາເລ ອຸສ຺ສາຫປ຺ປຕ຺ໂຕ ຣາຊກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ຎາ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ເຕນ ກຕປຏິສມ຺ໂມທໂນ, ‘‘ຕາຕ, ຈິຣສ຺ສໍ ວຕ ອາຄຕຕ຺ຖ, ອິທມາສນໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ວທຖ, ເຍນຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ທ຺ເວ ເມ ໂຄຓາ ມຫາຣາຊ, ເຍຫິ ເຂຕ຺ຕໍ ກສາມເສ;

ເຕສຸ ເອໂກ ມໂຕ ເທວ, ທຸຕິຍໍ ຄຓ຺ຫ ຂຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ.

ຣຎ຺ຎາ ‘‘ກິໍ ວເທສິ, ຕາຕ, ປຸນ ວເທຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ຕເມວ ຄາຖໍ ອາຫ. ຣາຊາ ເຕນ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ກຖິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສິຕໍ ກຕ຺ວາ, ‘‘ໂສມທຕ຺ຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເຄເຫ ພຫູ ມຎ຺ເຎ ໂຄຓາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິນ຺ນາ ພຫູ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ເທວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຕຸສ຺ສິຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ໂສຬສ ໂຄເຓ ອລງ຺ກາຣຠຓ຺ຑກໍ ນິວາສຄາມຎ຺ຈສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍໍ ທຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ຍເສນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊສີຕິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ຕທາ ຣາຊາ ອານນ຺ໂທ ອໂຫສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ລາຬຸທາຍີ, ໂສມທຕ຺ໂຕ ປນ ອຫເມວາ’’ຕິ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພເປສ ອຕ຺ຕໂນ ອປ຺ປສ຺ສຸຕຕາຍ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ອຎ຺ຎເມວ ວທຕິ. ອປ຺ປສ຺ສຸຕປຸຣິໂສ ຫິ ພລິພທ຺ທສທິໂສ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໕໒. ‘‘ອປ຺ປສ຺ສຸຕາຍໍ ປຸຣິໂສ, ພລິພທ຺ໂທວ ຊີຣຕິ;

ມໍສານິ ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາ ຕສ຺ສ ນ ວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປສ຺ສຸຕາຍນ຺ຕິ ເອກສ຺ສ ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາ ປຓ຺ຓາສການໍ. ອຖ ວາ ປນ ວຄ຺ຄານໍ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ເອກສ຺ສ ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕານໍ ວາປິ ອຠາເວນ ອປ຺ປສ຺ສຸໂຕ ອຍໍ. ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປນ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ພຫຸສ຺ສຸໂຕວ. ພລິພທ຺ໂທວ ຊີຣຕີຕິ ຍຖາ ຫິ ພລິພທ຺ໂທ ຊີຣມາໂນ ວຑ຺ຒມາໂນ ເນວ ມາຕຸ, ນ ປິຕຸ, ນ ເສສຎາຕການໍ ອຕ຺ຖາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ອຖ ໂຂ ນິຣຕ຺ຖກເມວ ຊີຣຕິ, ເອວເມວໍ ອຍມ຺ປິ ນ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ, ນ ອາຈຣິຍວຕ຺ຕໍ, ນ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕາທີນິ, ນ ຠາວນາຣາມຕໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊຕິ, ນິຣຕ຺ຖກເມວ ຊີຣຕິ, ມໍສານິ ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ພລິພທ຺ທສ຺ສ ‘‘ຍຸຄນງ຺ຄລາທີນິ ວຫິຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖ ເອໂສ’’ຕິ ອຣຎ຺ເຎ ວິສ຺ສຏ຺ຐສ຺ສ ຕຕ຺ເຖວ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສ ຂາທນ຺ຕສ຺ສ ປິວນ຺ຕສ຺ສ ມໍສານິ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ເອວເມວ ອິມສ຺ສາປິ ອຸປຊ຺ຌາຍາທີຫິ ວິສ຺ສຏ຺ຐສ຺ສ ສງ຺ຆໍ ນິສ຺ສາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘວິເຣຈນາທີນິ ກຕ຺ວາ ກາຍໍ ໂປເສນ຺ຕສ຺ສ ມໍສານິ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ຖູລສຣີໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣຕິ. ປຎ຺ຎາ ຕສ຺ສາຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ ປນສ຺ສ ປຎ຺ຎາ ເອກງ຺ຄຸລມຕ຺ຕາປິ ນ ວຑ຺ຒຕິ, ອຣຎ຺ເຎ ປນ ຄຈ຺ຉລຕາທີນິ ວິຍ ຉ ທ຺ວາຣານິ ນິສ຺ສາຍ ຕຓ຺ຫາ ເຈວ ນວວິຘມາໂນ ຈ ວຑ຺ຒຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ມຫາຊໂນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓີຕິ.

ລາຬຸທາຍິຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ ສຕ຺ຕມໍ.