໒. ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ

ອຸຍ຺ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເອກສ຺ມິຎ຺ຫິ ສມເຍ ສຕ຺ຖາ ຣາຊຄເຫ ວຸຏ຺ຐວສ຺ໂສ ‘‘ອທ຺ຘມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣຈາເປສິ. ວຕ຺ຕໍ ກິເຣຕໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ຈາຣິກໍ ຈຣິຕຸກາມານໍ ‘‘ເອວໍ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕປຈນຈີວຣຣຊນາທີນິ ກຕ຺ວາ ສຸຂໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ‘‘ອິທານິ ອທ຺ຘມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣຈາປນໍ. ຠິກ຺ຂູສຸ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຈີວຣາທີນິ ກໂຣນ຺ເຕສຸ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖໂຣປິ ຈີວຣານິ ໂຘວິ. ຠິກ຺ຂູ ອຸຊ຺ຌາຍິໍສຸ ‘‘ເຖໂຣ ກສ຺ມາ ຈີວຣານິ ໂຘວຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ອຏ຺ຐາຣສ ມນຸສ຺ສໂກຏິໂຍ ວສນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ເຖຣສ຺ສ ນ ຎາຕກາ, ເຕ ອຸປຏ຺ຐາກາ, ເຍ ນ ອຸປຏ຺ຐາກາ, ເຕ ຎາຕກາ. ເຕ ເຖຣສ຺ສ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ສມ຺ມານສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຕກໍ ອຸປກາຣໍ ປຫາຍ ເອສ ກຫໍ ຄມິສ຺ສຕິ? ສເຈປິ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ມາປມາທກນ຺ທຣໂຕ ປຣໍ ນ ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ກິຣ ຍໍ ກນ຺ທຣໍ ປຕ຺ວາ ນິວຕ຺ເຕຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕເກ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ອິໂຕ ນິວຕ຺ຕຖ, ມາ ປມຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’’ຕິ ວທຕິ. ຕໍ ‘‘ມາປມາທກນ຺ທຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສຕ຺ຖາປິ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມນ຺ໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ອຏ຺ຐາຣສ ມນຸສ຺ສໂກຏິໂຍ ວສນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສານໍ ມງ຺ຄລາມງ຺ຄລຏ຺ຐາເນສຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ນ ສກ຺ກາ ວິຫາຣໍ ຕຸຈ຺ຉໍ ກາຕຸໍ, ກໍ ນຸ ໂຂ ນິວຕ຺ເຕສ຺ສາມີ’’ຕິ? ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ –‘‘ກສ຺ສປສ຺ສ ເຫເຕ ມນຸສ຺ສາ ຎາຕກາ ຈ ອຸປຏ຺ຐາກາ ຈ, ກສ຺ສປໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ໂສ ເຖຣໍ ອາຫ – ‘‘ກສ຺ສປ, ນ ສກ຺ກາ ວິຫາຣໍ ຕຸຈ຺ຉໍ ກາຕຸໍ, ມນຸສ຺ສານໍ ມງ຺ຄລາມງ຺ຄລຏ຺ຐາເນສຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ຕ຺ວໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ນິວຕ຺ຕສ຺ສູ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ເຖໂຣ ປຣິສໍ ອາທາຍ ນິວຕ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ອຸປຊ຺ຌາຍິໍສຸ ‘‘ທິຏ຺ຐໍ ໂວ, ອາວຸໂສ, ນນຸ ອິທາເນວ ອມ຺ເຫຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘ມຫາກສ຺ສໂປ ກສ຺ມາ ຈີວຣານິ ໂຘວຕິ, ນ ເອໂສ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍ ຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ, ຍໍ ອມ຺ເຫຫິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕເທວ ຊາຕ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ອາຫ – ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍ ນາເມຕໍ ກເຖຖາ’’ຕິ? ‘‘ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອຕ຺ຕນາ ກຖິຕນິຍາເມເນວ ສພ຺ພໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ເຫ ກສ຺ສປໍ ‘ກຸເລສຸ ຈ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຈ ລຄ຺ໂຄ’ຕິ ວເທຖ, ໂສ ‘ມມ ວຈນໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ນິວຕ຺ໂຕ. ເອໂສ ຫິ ປຸພ຺ເພ ປຕ຺ຖນໍ ກໂຣນ຺ໂຕເຍວ ‘ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ອລຄ຺ໂຄ ຈນ຺ທູປໂມ ຫຸຕ຺ວາ ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ຠເວຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ນຕ຺ເຖຕສ຺ສ ກຸເລ ວາ ປຈ຺ຈເຍ ວາ ລຄ຺ໂຄ, ອຫໍ ຈນ຺ໂທປມປ຺ປຏິປທຎ຺ເຈວ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໔໖) ອຣິຍວໍສປ຺ປຏິປທຎ຺ຈ ກເຖນ຺ໂຕ ມມ ປຸຕ຺ຕໍ ກສ຺ສປໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ກເຖສິ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ຠິກ຺ຂູ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ກທາ ປນ ເຖເຣນ ປຕ຺ຖນາ ຐປິຕາ’’ຕິ? ‘‘ໂສຕຸກາມາຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ອິໂຕ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸທປາທີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປທຸມຸຕ຺ຕຣປາທມູເລ ເຕນ ຐປິຕປຕ຺ຖນໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ເຖຣສ຺ສ ປຸພ຺ພຈຣິຕໍ ກເຖສິ. ຕໍ ເຖຣປາຬິຍໍ (ເຖຣຄາ. ໑໐໕໔ ອາທໂຍ) ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ສຕ຺ຖາ ປນ ອິມໍ ເຖຣສ຺ສ ປຸພ຺ພຈຣິຕໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຫໍ ຈນ຺ໂທປມປ຺ປຏິປທຎ຺ເຈວ ອຣິຍວໍສປ຺ປຏິປທຎ຺ຈ ມມ ປຸຕ຺ຕໍ ກສ຺ສປໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ກເຖສິໍ, ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ກສ຺ສປສ຺ສ ປຈ຺ຈເຍສຸ ວາ ກຸເລສຸ ວາ ວິຫາເຣສຸ ວາ ປຣິເວເຓສຸ ວາ ລຄ຺ໂຄ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ປລ຺ລເລ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຈຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຣາຊຫໍໂສ ວິຍ ກຕ຺ຖຈິ ອລຄ຺ໂຄເຍວ ມມ ປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອນຸສນ຺ຘິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໙໑. ‘‘ອຸຍ຺ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ສຕີມນ຺ໂຕ, ນ ນິເກເຕ ຣມນ຺ຕິ ເຕ;

ຫໍສາວ ປລ຺ລລໍ ຫິຕ຺ວາ, ໂອກໂມກໍ ຊຫນ຺ຕິ ເຕ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸຍ຺ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ສຕີມນ຺ໂຕຕິ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕາ ຂີຓາສວາ ອຕ຺ຕນາ ປຏິວິທ຺ຘຄຸເຓສຸ ຌານວິປສ຺ສນາທີສຸ ອາວຊ຺ຊນສມາປຊ຺ຊນວຸຏ຺ຐານາຘິຏ຺ຐານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຫິ ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ຆເຏນ຺ຕິ. ນ ນິເກເຕ ຣມນ຺ຕິ ເຕຕິ ເຕສໍ ອາລເຍ ຣຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຫໍສາວາຕິ ເທສນາສີສເມຕໍ, ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ຍຖາ ໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ເນ ປລ຺ລເລ ສກຸຓາ ອຕ຺ຕໂນ ໂຄຈຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄມນກາເລ ‘‘ມມ ອຸທກໍ, ມມ ປທຸມໍ, ມມ ອຸປ຺ປລໍ, ມມ ກຓ຺ຓິກາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ກຎ຺ຈິ ອາລຍໍ ອກຕ຺ວາ ອນເປກ຺ຂາວ ຕໍ ຐານໍ ປຫາຍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອາກາເສ ກີຬມານາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ເອວເມວໍ ຂີຓາສວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ວິຫຣນ຺ຕາປິ ກຸລາທີສຸ ອລຄ຺ຄາ ເອວ ວິຫຣິຕ຺ວາ ຄມນສມເຍປິ ຕໍ ຐານໍ ປຫາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ‘‘ມມ ວິຫາໂຣ, ມມ ປຣິເວຓໍ, ມມູປຏ຺ຐາກາ’’ຕິ ອນາລຍາ ອນຸເປກ຺ຂາວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂອກໂມກນ຺ຕິ ອາລຍາລຍໍ, ສພ຺ພາລເຍ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ ທຸຕິຍໍ.