໕. ປຓ຺ຑິຕສາມເຓຣວຕ຺ຖຸ

ອຸທກຎ຺ຫິ ນຍນ຺ຕີຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ປຓ຺ຑິຕສາມເຓຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ອຕີເຕ ກິຣ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວີສຕິຂີຓາສວສຫສ຺ສປຣິວາໂຣ ພາຣາຓສິໍ ອຄມາສິ. ມນຸສ຺ສາ ອຕ຺ຕໂນ ພລໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຏ຺ຐປິ ທສປິ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອຄນ຺ຕຸກທານາທີນິ ອທໍສຸ. ອເຖກທິວສໍ ສຕ຺ຖາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ເອວໍ ອນຸໂມທນມກາສິ –

‘‘ອຸປາສກາ ອິຘ ເອກຈ຺ໂຈ ‘ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກເມວ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ກິໍ ປເຣນ ສມາທປິເຕນາ’ຕິ ອຕ຺ຕນາວ ທານໍ ເທຕິ, ປຣໍ ນ ສມາທເປຕິ. ໂສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ໂຠຄສມ຺ປທໍ ລຠຕິ, ໂນ ປຣິວາຣສມ຺ປທໍ. ເອກຈ຺ໂຈ ປຣໍ ສມາທເປຕິ, ອຕ຺ຕນາ ນ ເທຕິ. ໂສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປຣິວາຣສມ຺ປທໍ ລຠຕິ, ໂນ ໂຠຄສມ຺ປທໍ ເອກຈ຺ໂຈ ອຕ຺ຕນາປິ ນ ເທຕິ, ປຣມ຺ປິ ນ ສມາທເປຕິ. ໂສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ເນວ ໂຠຄສມ຺ປທໍ ລຠຕິ, ນ ປຣິວາຣສມ຺ປທໍ, ວິຆາສາໂທວ ຫຸຕ຺ວາ ຊີວຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ອຕ຺ຕນາ ຈ ເທຕິ, ປຣຎ຺ຈ ສມາທເປຕິ. ໂສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ໂຠຄສມ຺ປທມ຺ປິ ລຠຕິ ປຣິວາຣສມ຺ປທມ຺ປີ’’ຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສມີເປ ຐິໂຕ ເອໂກ ປຓ຺ຑິຕປຸຣິໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ທານິ ຕຖາ ກຣິສ຺ສາມິ, ຍຖາ ເມ ທ຺ເວປິ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ໂສ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສ຺ວາຕນາຍ ມຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ. ‘‘ກິຕ຺ຕເກຫິ ເຕ ຠິກ຺ຂູຫິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ? ‘‘ກິຕ຺ຕໂກ ປນ ໂວ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິວາໂຣ’’ຕິ? ‘‘ວີສຕິ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານີ’’ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສພ຺ເພຫິ ສທ຺ຘິໍ ສ຺ວາຕນາຍ ມຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອຘິວາເສສິ. ໂສ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ, ‘‘ອມ຺ມຕາຕາ, ສ຺ວາຕນາຍ ມຍາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ນິມນ຺ຕິໂຕ, ຕຸມ຺ເຫ ຍຕ຺ຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ທາຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຖ, ຕຕ຺ຕການໍ ທານໍ ເທຖາ’’ຕິ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ພລໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ມຍໍ ທສນ຺ນໍ ທສ຺ສາມ, ມຍໍ ວີສຕິຍາ, ມຍໍ ສຕສ຺ສ, ມຍໍ ປຎ຺ຈສຕານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສພ຺ເພສໍ ວຈນໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຓ຺ເຓ ອາໂຣເປສິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຕສ຺ມິໍ ນຄເຣ ອຕິທຸຄ຺ຄຕຠາເວເນວ ‘‘ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ’’ຕິ ປຎ຺ຎາໂຕ ເອໂກ ປຸຣິໂສ ອຕ຺ຖິ. ໂສ ຕມ຺ປິ ສມ຺ມຸຂາຄຕໍ ທິສ຺ວາ, ສມ຺ມ ມຫາທຸຄ຺ຄຕ, ມຍາ ສ຺ວາຕນາຍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ນິມນ຺ຕິໂຕ, ສ຺ເວ ນຄຣວາສິໂນ ທານໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ‘‘ຕ຺ວໍ ກຕິ ຠິກ຺ຂູ ໂຠເຊສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ສາມິ, ມຍ຺ຫໍ ກິໍ ຠິກ຺ຂູຫິ, ຠິກ຺ຂູຫິ ນາມ ສຘນານໍ ອຕ຺ໂຖ, ມຍ຺ຫໍ ປນ ສ຺ເວ ຍາຄຸອຕ຺ຖາຍ ຕຓ຺ຑຸລນາຬິມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ອຫໍ ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ຊີວາມິ, ກິໍ ເມ ຠິກ຺ຂູຫີ’’ຕິ? ສມາທປເກນ ນາມ ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາ ໂສ ເຕນ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕ ອຫຸຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ສມ຺ມ ມຫາທຸຄ຺ຄຕ, ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ສຸໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສຸຂຸມວຕ຺ຖໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ນານາຠຣຓປຏິມຓ຺ຑິຕາ ສິຣິສຍເນ ສຍມານາ ພຫູ ຊນາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ຕິ, ຕ຺ວໍ ປນ ທິວສໍ ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ກຸຈ຺ຉິປູຣຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ລຠສິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ‘ອຫໍ ປຸພ຺ເພ ປຸຎ຺ຎໍ ອກຕຕ຺ຕາ ກິຎ຺ຈິ ນ ລຠາມີ’ຕິ ນ ຊານາສີ’’ຕິ? ‘‘ຊານາມິ, ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ອຖ ກສ຺ມາ ອິທານິ ປຸຎ຺ຎໍ ນ ກໂຣສິ, ຕ຺ວໍ ຍຸວາ ພລສມ຺ປນ຺ໂນ, ກິໍ ຕຍາ ຠຕິໍ ກຕ຺ວາປິ ຍຖາພລໍ ທານໍ ທາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ໂສ ຕສ຺ມິໍ ກເຖນ຺ເຕເຍວ ສໍເວຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫມ຺ປິ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຓ຺ເຓ ອາໂຣເປຫິ, ກິຎ຺ຈິເທວ ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ‘‘ກິໍ ເອເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຓ຺ເຓ ອາໂຣປິເຕນາ’’ຕິ ນ ອາໂຣເປສິ? ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕປິ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຣິຍໍ ອາຫ – ‘‘ຠທ຺ເທ, ນຄຣວາສິໂນ ສ຺ເວ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຫມ຺ປິ ສມາທປເກນ ‘ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂໍ ເທຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ມຍມ຺ປິ ສ຺ເວ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຣິຍາ ‘‘ມຍໍ ທລິທ຺ທາ, ກສ຺ມາ ຕຍາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາວ, ‘‘ສາມິ, ຠທ຺ທກໍ ເຕ ກຕໍ, ມຍໍ ປຸພ຺ເພປິ ກິຎ຺ຈິ ອທຕ຺ວາ ອິທານິ ທຸຄ຺ຄຕາ ຊາຕາ, ມຍໍ ອຸໂຠປິ ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂໍ ທສ຺ສາມ, ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸໂຠປິ ເຄຫາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຠຕິຏ຺ຐານໍ ອຄມໍສຸ.

ມຫາເສຏ຺ຐິ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ສມ຺ມ ມຫາທຸຄ຺ຄຕ, ຠຕິໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອາມ, ອຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ກາເຣສ຺ສຖ, ຕໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ມຍໍ ສ຺ເວ ທ຺ເວ ຕີຓິ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ໂຠເຊສ຺ສາມ, ເອຫິ, ທາຣູນິ ຜາເລຫີ’’ຕິ ວາສິຜຣສຸໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທາເປສິ. ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ ທຬ຺ຫໍ ກຈ຺ຉໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ມຫຸສ຺ສາຫປ຺ປຕ຺ໂຕ ວາສິໍ ປຫາຍ ຜຣສຸໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ, ຜຣສຸໍ ປຫາຍ ວາສິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ທາຣູນິ ຜາເລຕິ. ອຖ ນໍ ເສຏ຺ຐິ ອາຫ – ‘‘ສມ຺ມ, ຕ຺ວໍ ອຊ຺ຊ ອຕິວິຍ ອຸສ຺ສາຫປ຺ປຕ຺ໂຕ ກມ຺ມໍ ກໂຣສິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສາມິ, ອຫໍ ສ຺ເວ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ໂຠເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິ ປສນ຺ນມານໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອໂຫ ອິມິນາ ທຸກ຺ກຣໍ ກຕໍ, ‘ອຫໍ ທຸຄ຺ຄໂຕ’ຕິ ຕຸຓ຺ຫີຠາວໍ ອນາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ໂຠເຊສ຺ສາມີ’ຕິ ວທຕີ’’ຕິ. ເສຏ຺ຐິຠຣິຍາປິ ຕສ຺ສ ຠຣິຍໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອມ຺ມ, ກິໍ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ກາເຣສ຺ສຖ, ຕໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຸທຸກ຺ຂລສາລໍ ປເວເສຕ຺ວາ ສຸປ຺ປມຸສລາທີນິ ທາເປສິ. ສາ ນຈ຺ຈນ຺ຕີ ວິຍ ຕຸຏ຺ຐປຫຏ຺ຐາ ວີຫິໍ ໂກຏ຺ເຏຕິ ເຈວ ໂອຜຸຓາຕິ ຈ. ອຖ ນໍ ເສຏ຺ຐິຠຣິຍາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອມ຺ມ, ຕ຺ວໍ ອຕິວິຍ ຕຸຏ຺ຐປຫຏ຺ຐາ ກມ຺ມໍ ກໂຣສິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຍ຺ເຍ, ອິມໍ ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ມຍມ຺ປິ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ໂຠເຊສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິຠຣິຍາປິ ຕສ຺ສໍ ‘‘ອໂຫ ວຕາຍໍ ທຸກ຺ກຣກາຣິກາ’’ຕິ ປສີທິ. ເສຏ຺ຐິ ມຫາທຸຄ຺ຄຕສ຺ສ ທາຣູນໍ ຜາລິຕກາເລ ‘‘ອຍໍ ເຕ ຠຕີ’’ຕິ ສາລີນໍ ຈຕສ຺ໂສ ນາຬິໂຍ ທາເປຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ເຕ ຕຸຏ຺ຐິທາໂຍ’’ຕິ ອປຣາປິ ຈຕສ຺ໂສ ນາຬິໂຍ ທາເປສິ.

ໂສ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຣິຍໍ ອາຫ – ‘‘ມຍາ ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ສາລິ ລທ຺ໂຘ, ອຍໍ ນິວາໂປ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕຍາ ລທ຺ຘາຍ ຠຕິຍາ ທຘິເຕລກຏຸກຠຓ຺ຑານິ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ. ເສຏ຺ຐິຠຣິຍາປິ ປຸນ ຕສ຺ສາ ເອກໍ ສປ຺ປິກໂຣຏິກຎ຺ເຈວ ທຘິຠາຊນຎ຺ຈ ກຏຸກຠຓ຺ຑຎ຺ຈ ສຸທ຺ຘຕຓ຺ຑຸຬິນາຬິຎ຺ຈ ທາເປສິ. ອິຕິ ຈ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ນວ ຕຓ຺ຑຸລນາຬິໂຍ ອເຫສຸໍ. ເຕ ‘‘ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ໂນ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ຕຸຏ຺ຐຫຏ຺ຐາ ປາໂຕວ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ຠຣິຍາ ມຫາທຸຄ຺ຄຕໍ ອາຫ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ສາມິ, ປຓ຺ຓໍ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອາຫຣາ’’ຕິ. ໂສ ອນ຺ຕຣາປເຓ ປຓ຺ຓໍ ອທິສ຺ວາ ນທີຕີຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ຊ ອຍ຺ຍານໍ ໂຠຊນໍ ທາຕຸໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຫຏ຺ຐມານໂສ ຄາຍນ຺ໂຕ ປຓ຺ຓໍ ອຸຈ຺ຈິນຕິ. ມຫາຊາລໍ ຂິປິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ເກວຏ຺ໂຏ ‘‘ມຫາທຸຄ຺ຄຕສ຺ສ ສທ຺ເທນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຕໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອຕິວິຍ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ຄາຍສິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ປຓ຺ຓໍ ອຸຈ຺ຈິນາມິ, ສມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ໂຠເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ອໂຫ ສຸຂິໂຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂສ ຕວ ກິໍ ປຓ຺ຓໍ ຂາທິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ກິໍ ກໂຣມິ, ສມ຺ມ, ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ຘປຓ຺ເຓນ ໂຠເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ? ‘‘ເຕນ ຫິ ເອຫີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກໂຣມິ, ສມ຺ມາ’’ຕິ? ‘‘ອິເມ ມຈ຺ເຉ ຄເຫຕ຺ວາ ປາທຄ຺ຆນການິ ອຑ຺ຒຄ຺ຆນການິ ກຫາປຓຄ຺ຆນການິ ຈ ອຸທ຺ທານານິ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ໂສ ຕຖາ ອກາສິ. ພທ຺ຘພທ຺ເຘ ມຈ຺ເຉ ນຄຣວາສິໂນ ນິມນ຺ຕິຕນິມນ຺ຕິຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຫຣິໍສຸ. ຕສ຺ສ ມຈ຺ຉຸທ຺ທານານິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລາ ປາປຸຓິ. ໂສ ເວລໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ຄມິສ຺ສາມຫໍ, ສມ຺ມ, ອຍໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາຄມນເວລາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ກິຎ຺ຈິ ມຈ຺ຉຸທ຺ທານ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ, ສມ຺ມ, ສພ຺ພານິ ຂີຓານີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ມຍາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ວາລຸກາຍ ນິຂຓິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຣຫິຕມຈ຺ຉາ ຐປິຕາ, ສເຈ ຠິກ຺ຂຸໍ ໂຠເຊຕຸກາໂມສິ, ອິເມ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉາ’’ຕິ ເຕ ມຈ຺ເຉ ຕສ຺ສ ອທາສິ.

ຕໍ ທິວສໍ ປນ ສຕ຺ຖາ ປຈ຺ຈູສກາເລ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ມຫາທຸຄ຺ຄຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓຊາລສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປວິຏ຺ຐໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ‘‘ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ ‘ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ໂຠເຊສ຺ສາມີ’ຕິ ຠຣິຍາຍ ສທ຺ຘິໍ ຫິຍ຺ໂຍ ຠຕິໍ ອກາສິ, ກຕຣໍ ນຸ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸໍ ລຠິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ມນຸສ຺ສາ ປຓ຺ເຓ ອາໂຣປິຕສຎ຺ຎາຍ ຠິກ຺ຂູ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫສຸ ນິສີທາເປສ຺ສນ຺ຕິ, ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ ມໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ນ ລຠິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸປຘາເຣສິ. ພຸທ຺ຘາ ກິຣ ທຸຄ຺ຄເຕສຸ ອນຸກມ຺ປໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຖາ ປາໂຕວ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ມຫາທຸຄ຺ຄຕໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ມຫາທຸຄ຺ຄເຕປິ ມຈ຺ເຉ ຄເຫຕ຺ວາ ເຄຫໍ ປວິສນ຺ເຕ ສກ຺ກສ຺ສ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາສນໍ ອຸຓ຺ຫາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ໂສ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ຫິຍ຺ໂຍ, ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ ‘ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠິກ຺ຂໍ ທສ຺ສາມີ’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຠຣິຍາຍ ສທ຺ຘິໍ ຠຕິໍ ອກາສິ, ກຕຣໍ ນຸ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸໍ ລຠິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ນຕ຺ເຖຕສ຺ສ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ, ສຕ຺ຖາ ປນ ມຫາທຸຄ຺ຄຕສ຺ສ ສງ຺ຄຫໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ນິສິນ຺ໂນ. ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປກປ຺ປນກໍ ຍາຄຸຠຕ຺ຕໍ ປຓ຺ຓສູເປຍ຺ຍມ຺ປິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທເທຍ຺ຍ, ‘‘ຍໍນູນາຫໍ ມຫາທຸຄ຺ຄຕສ຺ສ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກາຣກກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອຎ຺ຎາຕກເວເສນ ຕສ຺ສ ເຄຫສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິ ຠຕິຍາ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ສມ຺ມ, ກິໍ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ອຫໍ, ສາມິ, ສພ຺ພສິປ຺ປິໂກ, ມຍ຺ຫໍ ອຊານນສິປ຺ປໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີນິປິ ສມ຺ປາເທຕຸໍ ຊານາມີ’’ຕິ. ‘‘ສມ຺ມ, ມຍໍ ຕວ ກມ຺ເມນ ອຕ຺ຖິກາ, ຕຸຍ຺ຫໍ ປນ ກິຎ຺ຈິ ທາຕພ຺ພໍ ຠຕິໍ ນ ປສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ເຕ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂໍ ທາຕຸກາໂມມ຺ຫິ, ຕສ຺ສ ຍາຄຸຠຕ຺ຕສໍວິຘານໍ ອິຈ຺ຉາມີ’’ຕິ. ‘‘ສເຈ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂໍ ທສ຺ສສິ, ນ ເມ ຠຕິຍາ ອຕ຺ໂຖ, ກິໍ ມມ ປຸຎ຺ຎໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ສາຘຸ, ສມ຺ມ, ປວິສາ’’ຕິ. ໂສ ຕສ຺ສ ເຄຫໍ ປວິສິຕ຺ວາ ເຕລຕຓ຺ຑຸລາທີນິ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸໍ ອາເນຫີ’’ຕິ ຕໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ທານເວຍ຺ຍາວຏິໂກປິ ປຓ຺ເຓ ອາໂຣປິຕນິຍາເມເນວ ເຕສໍ ເຕສໍ ເຄຫານິ ຠິກ຺ຂູ ປຫິຓິ.

ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ປຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸໍ ເທຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ສຕິໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ຕວ ຠິກ຺ຂຸໍ ປມຸຏ຺ໂຐ’’ຕິ ອາຫ. ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ ຕິຂິຓາຍ ສຕ຺ຕິຍາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ປຫໂຏ ວິຍ, ‘‘ສາມິ, ກສ຺ມາ ມໍ ນາເສສິ, ອຫໍ ຕຍາ ຫິຍ຺ໂຍ ສມາທປິໂຕ ຠຣິຍາຍ ສທ຺ຘິໍ ທິວສໍ ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ອຊ຺ຊ ປາໂຕວ ປຓ຺ຓຕ຺ຖາຍ ນທີຕີເຣ ອາຫິຓ຺ຑິຕ຺ວາ ອາຄໂຕ, ເທຫິ ເມ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸ’’ນ຺ຕິ ພາຫາ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ປຣິເທວິ. ມນຸສ຺ສາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ກິເມຕໍ, ມຫາທຸຄ຺ຄຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຕ ເວຍ຺ຍາວຏິກໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ສມ຺ມ, ຕຍາ ເອສ ‘ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂໍ ເທຫີ’ຕິ ສມາທປິໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ອຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ຠາຣິຍໍ ເຕ ກມ຺ມໍ ກຕໍ, ໂຍ ຕ຺ວໍ ເອຕ຺ຕເກ ຠິກ຺ຂູ ສໍວິທຫນ຺ໂຕ ເອຕສ຺ສ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ນາທາສີ’’ຕິ. ໂສ ເຕສໍ ວຈເນນ ມງ຺ກຸຠູໂຕ ຕໍ ອາຫ – ‘‘ສມ຺ມ ມຫາທຸຄ຺ຄຕ, ມາ ມໍ ນາສຍິ, ອຫໍ ຕວ ກາຣຓາ ມຫາວິເຫສໍ ປຕ຺ໂຕ, ມນຸສ຺ສາ ປຓ຺ເຓ ອາໂຣປິຕນິຍາເມນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຠິກ຺ຂູ ນຍິໍສຸ, ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ນິສິນ຺ນຠິກ຺ຂຸໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ເທນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ສຕ຺ຖາ ປນ ມຸຂໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິຍເມວ ນິສິນ຺ໂນ, ຣາຊຍຸວຣາຊເສນາປຕິອາທໂຍ ສຕ຺ຖຸ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມນໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ນິສິນ຺ນາ ສຕ຺ຖຸ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘ຄມິສ຺ສາມາ’ຕິ. ພຸທ຺ຘາ ນາມ ທຸຄ຺ຄເຕ ອນຸກມ຺ປໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕ຺ວໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ທຸຄ຺ຄໂຕມ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ມມ ສງ຺ຄຫໍ ກໂຣຖາ’ຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທ, ສເຈ ເຕ ປຸຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຖິ, ອທ຺ຘາ ລຈ຺ຉສີ’’ຕິ.

ໂສ ວິຫາຣໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ອຎ຺ເຎສຸ ທິວເສສຸ ວິຫາເຣ ວິຆາສາທຠາເວນ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຣາຊຍຸວຣາຊາທໂຍ, ‘‘ມຫາທຸຄ຺ຄຕ, ນ ຕາວ ຠຕ຺ຕກາໂລ, ກສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ອາຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ໂສ ‘‘ຊານາມິ, ສາມິ, ‘ນ ຕາວ ຠຕ຺ຕກາໂລ’ຕິ. ສຕ຺ຖາຣໍ ປນ ວນ຺ທິຕຸໍ ອາຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິຍາ ອຸມ຺ມາເຣ ສີສໍ ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ມຍາ ທຸຄ຺ຄຕຕໂຣ ນຕ຺ຖິ, ອວສ຺ສໂຍ ເມ ໂຫຖ, ກໂຣຖ ເມ ສງ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ຄນ຺ຘກຸຏິທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐເປສິ. ໂສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສິຣິໍ ປຕ຺ໂຕ ວິຍ ອໂຫສິ, ຣາຊຍຸວຣາຊາທໂຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ມຸຂານິ ໂອໂລກຍິໍສຸ. ສຕ຺ຖາຣາ ທິນ຺ນປຕ຺ຕຎ຺ຫິ ໂກຈິ ອິສ຺ສຣິຍວເສນ ຄເຫຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ປນ ວທິໍສຸ, ‘‘ສມ຺ມ ມຫາທຸຄ຺ຄຕ, ສຕ຺ຖຸ ປຕ຺ຕໍ ອມ຺ຫາກໍ ເທຫິ ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ເຕ ຘນໍ ທສ຺ສາມ, ຕ຺ວໍ ທຸຄ຺ຄໂຕ ຘນໍ ຄຓ຺ຫາຫິ, ກິໍ ເຕ ປຕ຺ເຕນາ’’ຕິ? ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ ‘‘ນ ກສ຺ສຈິ ທສ຺ສາມິ, ນ ເມ ຘເນນ ອຕ຺ໂຖ, ສຕ຺ຖາຣໍເຍວ ໂຠເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ອວເສສາ ຕໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ອລຠິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິໍສຸ. ຣາຊາ ປນ ‘‘ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ ຘເນນ ປໂລຠິຍມາໂນປິ ສຕ຺ຖຸ ປຕ຺ຕໍ ນ ເທຕິ, ສຕ຺ຖາຣາ ຈ ສຍໍ ທິນ຺ນປຕ຺ຕໍ ໂກຈິ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອິມສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ນາມ ກິຕ຺ຕໂກ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິມິນາ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ທິນ຺ນກາເລ ສຕ຺ຖາຣໍ ອາທາຍ ເຄຫໍ ເນຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ສມ຺ປາທິຕໍ ອາຫາຣໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍເຍວ ອຄມາສິ. ສກ຺ໂກປິ ເທວຣາຊາ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກຠຕ຺ຕສູເປຍ຺ຍປຓ຺ຓາທີນິ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ນິສີທນາຣຫໍ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນິສີທິ.

ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເນຕ຺ວາ ‘‘ປວິສຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ວສນເຄຫຎ຺ຈສ຺ສ ນີຈໍ ໂຫຕິ, ອໂນນເຕນ ປວິສິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ພຸທ຺ຘາ ຈ ນາມ ເຄຫໍ ປວິສນ຺ຕາ ນ ໂອນມິຕ຺ວາ ປວິສນ຺ຕິ. ເຄຫຎ຺ຫິ ປວິສນກາເລ ມຫາປຖວີ ວາ ເຫຏ຺ຐາ ໂອຄຈ຺ຉຕິ, ເຄຫໍ ວາ ອຸທ຺ຘໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອິທໍ ເຕສໍ ສຸທິນ຺ນທານສ຺ສ ຜລໍ. ປຸນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄຕກາເລ ສພ຺ພໍ ປາກຕິກເມວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຖາ ຐິຕໂກວ ເຄຫໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສກ຺ເກນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິ. ສຕ຺ຖຣິ ນິສິນ຺ເນ ຣາຊາ ອາຫ – ‘‘ສມ຺ມ ມຫາທຸຄ຺ຄຕ, ຕຍາ ອມ຺ຫາກໍ ຍາຈນ຺ຕານມ຺ປິ ສຕ຺ຖຸ ປຕ຺ໂຕ ນ ທິນ຺ໂນ, ປສ຺ສາມ ຕາວ, ກີທິໂສ ເຕ ສຕ຺ຖຸ ສກ຺ກາໂຣ ກໂຕ’’ຕິ? ອຖສ຺ສ ສກ຺ໂກ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກາທີນິ ວິວຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ເຕສໍ ວາສຄນ຺ໂຘ ສກລນຄຣໍ ຉາເທຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ຣາຊາ ຍາຄຸອາທີນິ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ‘ອຫໍ ມຫາທຸຄ຺ຄຕສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ກິຕ຺ຕໂກ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິມິນາ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ທິນ຺ເນ ສຕ຺ຖາຣໍ ເຄຫໍ ເນຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປາທິຕໍ ອາຫາຣໍ ທສ຺ສາມີ’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາຄໂຕ, ມຍາ ເອວຣູໂປ ອາຫາໂຣ ນ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ, ມຍິ ອິຘ ຐິເຕ ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕ ກິລເມຍ຺ຍ, ຄຈ຺ຉາມຫ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ສກ຺ໂກປິ ສຕ຺ຖາຣໍ ຍາຄຸອາທີນິ ທຕ຺ວາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປຣິວິສິ. ສຕ຺ຖາປິ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ.

ສກ຺ໂກ ມຫາທຸຄ຺ຄຕສ຺ສ ສຎ຺ຎໍ ອທາສິ. ໂສ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອນຸຄຈ຺ຉິ. ສກ຺ໂກ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມຫາທຸຄ຺ຄຕສ຺ສ ເຄຫທ຺ວາເຣ ຐິໂຕ ອາກາສໍ ໂອໂລເກສິ. ຕາວເທວ ອາກາສໂຕ ສຕ຺ຕຣຕນວສ຺ສໍ ວສ຺ສິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ເຄເຫ ສພ຺ພຠາຊນານິ ປູເຣຕ຺ວາ ສກລໍ ເຄຫໍ ປູເຣສິ. ຕສ຺ສ ເຄເຫ ໂອກາໂສ ນາໂຫສິ. ຕສ຺ສ ຠຣິຍາ ທາຣເກ ຫຕ຺ເຖສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ພຫິ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ສຕ຺ຖາຣໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ນິວຕ຺ໂຕ ທາຣເກ ພຫິ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ສາມິ, ສກລໍ ໂນ ເຄຫໍ ສຕ຺ຕຫິ ຣຕເນຫິ ປຸຓ຺ຓໍ, ປວິສິຕຸໍ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ອຊ຺ເຊວ ເມ ທາເນນ ວິປາໂກ ທິນ຺ໂນ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ກສ຺ມາ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອາຫ –‘‘ເທວ, ເຄຫໍ ເມ ສຕ຺ຕຫິ ຣຕເນຫິ ປຸຓ຺ຓໍ, ຕໍ ຘນໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ. ຣາຊາ ‘‘ອໂຫ ພຸທ຺ຘານໍ ທິນ຺ນທານໍ, ອຊ຺ເຊວ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໍ ອາຫ – ‘‘ກິໍ ເຕ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ‘‘ຘນຫຣຓຕ຺ຖາຍ ສກຏສຫສ຺ສໍ, ເທວາ’’ຕິ. ຣາຊາ ສກຏສຫສ຺ສໍ ເປເສຕ຺ວາ ຘນໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຣາຊງ຺ຄເຓ ໂອກິຣາເປສິ. ຕາລປ຺ປມາໂຓ ຣາສິ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ນຄເຣ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ອຕ຺ຖິ ກສ຺ສຈິ ເອຕ຺ຕກໍ ຘນ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ນຕ຺ຖິ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ມຫາຘນສ຺ສ ກິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ‘‘ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເທວາ’’ຕິ. ຣາຊາ ຕສ຺ສ ມຫາສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ທາເປສິ.

ອຖສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ເອກສ຺ສ ເສຏ຺ຐິໂນ ເຄຫຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຊາເຕ ຄຈ຺ເຉ ຫຣາເປຕ຺ວາ ເຄຫໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ວສາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຐານໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ສມໍ ກຕ຺ວາ ຠູມິຍາ ຂຎ຺ຎມານາຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອາຫຈ຺ຈ ນິຘິກຸມ຺ຠິໂຍ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ເຕນ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣຈິເຕ ‘‘ຕວ ປຸຎ຺ເຎນ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ຕ຺ວເມວ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ເຄຫໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ອທາສິ. ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ ຍາວຕາຍຸກໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຎານິ ກຣິຕ຺ວາ ອາຍຸປຣິໂຍສາເນ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ.

ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສູປຏ຺ຐາກກຸເລ ເສຏ຺ຐິຘີຕຸ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ອຖສ຺ສາ ມາຕາປິຕໂຣ ຄພ຺ຠສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຄພ຺ຠປຣິຫາຣໍ ອທໍສຸ. ຕສ຺ສາ ອປເຣນ ສມເຍນ ເອວຣູໂປ ໂທຫໂຬ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ – ‘‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຘມ຺ມເທສນາປຕິໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ໂຣຫິຕມຈ຺ຉຣເສນ ທານໍ ທຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ນິວາເສຕ຺ວາ ອາສນປຣິຍນ຺ເຕ ນິສິນ຺ນາ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐຠຕ຺ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ສາ ມາຕາປິຕູນໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຕຖາ ອກາສິ, ໂທຫໂຬ ປຏິປສ຺ສມ຺ຠິ. ອຖສ຺ສາ ຕໂຕ ອປເຣສຸປິ ສຕ຺ຕສຸ ມງ຺ຄເລສຸ ໂຣຫິຕມຈ຺ຉຣເສເນວ ຘມ຺ມເສນາປຕິຕ຺ເຖຣປ຺ປມຸຂານິ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ໂຠເຊສຸໍ. ສພ຺ພໍ ຕິສ຺ສກຸມາຣສ຺ສ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕນິຍາເມເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍມສ຺ສ ປນ ມຫາທຸຄ຺ຄຕກາເລ ທິນ຺ນສ຺ສ ໂຣຫິຕມຈ຺ຉຣສທານສ຺ເສວ ນິສ຺ສນ຺ໂທ. ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ປນສ຺ສ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ທາສສ຺ສ ໂວ ສິກ຺ຂາປທານິ ເທຖາ’’ຕິ ມາຕຣາ ວຸຕ຺ເຕ ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ໂກນາໂມ ອຍໍ ທາຣໂກ’’ຕິ? ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ສ ທາຣກສ຺ສ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອິມສ຺ມິໍ ເຄເຫ ຊຬາ ເອຬມູຄາປິ ປຓ຺ຑິຕາ ຊາຕາ, ຕສ຺ມາ ເມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຓ຺ຑິໂຕຕ຺ເວວ ນາມໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເຖໂຣ ສິກ຺ຂາປທານິ ອທາສິ. ຊາຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນສ຺ສ ‘‘ນາຫໍ ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມາຕຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂສ ສຕ຺ຕວສ຺ສິກກາເລ ມາຕຣໍ ອາຫ – ‘‘ອມ຺ມ, ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ຕາຕ, ‘ອຫໍ ຕວ ອຊ຺ຌາສຍໍ ນ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມິຈ຺ເຈວ ມນໍ ອຸປ຺ປາເທສິ’’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖຣໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ທາໂສ ໂວ ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມ, ອຫໍ ອິມໍ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ວິຫາຣໍ ອາເນສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຖຣໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ຎາຕເກ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ‘‘ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຄິຫິກາເລ ກຕ຺ຕພ຺ພສກ຺ກາຣໍ ອຊ຺ເຊວ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ມຫນ຺ຕໍ ສກ຺ກາຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕໍ ອາທາຍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ, ຠນ຺ເຕ, ປພ຺ພາເຊຖາ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ອທາສິ.

ເຖໂຣ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ທຸກ຺ກຣຠາວໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ກຣິສ຺ສາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂອວາທ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເຕນ ຫິ ເອຫີ’’ຕິ ເກເສ ເຕເມຕ຺ວາ ຕຈປຎ຺ຈກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສິ. ມາຕາປິຕໂຣປິສ຺ສ ສຕ຺ຕາຫໍ ວິຫາເຣເຍວ ວສນ຺ຕາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ໂຣຫິຕມຈ຺ຉຣເສເນວ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສາຍໍ ເຄຫໍ ອຄມໍສຸ. ເຖໂຣ ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ ອນ຺ໂຕຄາມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕໍ ອາທາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ນາຄມາສິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ນ ຕາວສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣຄ຺ຄຫຓານິ ວາ ອິຣິຍາປໂຖ ວາ ປາສາທິໂກ ໂຫຕິ, ອປິຈ ວິຫາເຣ ເຖຣສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພວຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ. ເຖໂຣ ຫິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ອນ຺ໂຕຄາມໍ ປວິຏ຺ເຐ ສກລວິຫາຣໍ ວິຈຣນ຺ໂຕ ອສມ຺ມຊ຺ຊນຏ຺ຐານໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຸຈ຺ຉຠາຊເນສຸ ປານີຍປຣິໂຠຊນີຍານິ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ທຸນ຺ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ ມຎ຺ຈປີຐາທີນິ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຄາມໍ ປວິສຕິ. ອປິຈ ‘‘ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ຕຸຈ຺ຉວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ‘ປສ຺ສຖ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວການໍ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານານີ’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ມາ ລຠິໍສູ’’ຕິ ສກລວິຫາຣໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຄາມໍ ປວິສຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ທິວສມ຺ປິ ສາມເຓເຣນ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ທິວາຕຣໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ.

ສາມເຓໂຣ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ມາຕິກໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິທໍ ກິໍ ນາມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ມາຕິກາ ນາມ, ສາມເຓຣາ’’ຕິ. ‘‘ອິມາຍ ກິໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອຸທກໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສສ຺ສກມ຺ມໍ ສມ຺ປາເທນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຸທກສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ເອວຣູປໍ ອຈິຕ຺ຕກໍ ອຕ຺ຕໂນ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ຫຣນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອາມາວຸໂສ’’ຕິ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສເຈ ເອວຣູປມ຺ປິ ອຈິຕ຺ຕກໍ ອຕ຺ຕໂນ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ຫຣິຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ກສ຺ມາ ສຈິຕ຺ຕກາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ອເຖໂສ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຸສຸກາເຣ ສຣທຓ຺ຑກໍ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຕາເປຕ຺ວາ ອກ຺ຂິໂກຏິຍາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອຸຊຸກໍ ກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອິເມ, ຠນ຺ເຕ, ເກ ນາມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອຸສຸກາຣາ ນາມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປເນເຕ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຕາເປຕ຺ວາ ສຣທຓ຺ຑກໍ ອຸຊຸໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ສຈິຕ຺ຕໂກ, ຠນ຺ເຕ, ເອໂສ’’ຕິ? ‘‘ອຈິຕ຺ຕໂກ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສເຈ ອຈິຕ຺ຕກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຕາເປຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ກສ຺ມາ ສຈິຕ຺ຕກາປິ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ວເສ ວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ອເຖໂສ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ທາຣູນິ ອຣເນມິນາຠິອາທີນິ ຕຈ຺ຉນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິເມ ເກ ນາມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຕຈ຺ຉກາ ນາມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປເນເຕ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ທາຣູນິ ຄເຫຕ຺ວາ ຍານກາທີນໍ ຈກ຺ກາທີນິ ກໂຣນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ເອຕານິ ປນ ສຈິຕ຺ຕການິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອຈິຕ຺ຕການິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ອຈິຕ຺ຕການິ ກຏ຺ຐກລິງ຺ຄຣານິ ຄເຫຕ຺ວາ ຈກ຺ກາທີນິ ກໂຣນ຺ຕິ, ກສ຺ມາ ສຈິຕ຺ຕກາ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ວເສ ວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ໂສ ອິມານິ ກາຣຓານິ ທິສ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສເຈ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕຈີວເຣ ຕຸມ຺ເຫ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຖ, ອຫໍ ນິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ເຖໂຣ ‘‘ອຍໍ ອຘຸນາ ປພ຺ພຊິໂຕ ທຫຣສາມເຓໂຣ ມໍ ອນຸພນ຺ຘມາໂນ ເອວໍ ວເທຕີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸປ຺ປາເທຕ຺ວາວ ‘‘ອາຫຣ, ສາມເຓຣາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອຄ຺ຄເຫສິ.

ສາມເຓໂຣປິ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕນ຺ໂຕ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ອາຫາຣໍ ອາຫຣນ຺ໂຕ ໂຣຫິຕມຈ຺ຉຣເສເນວ ອາຫເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ກຖໍ ລຠິສ຺ສາມາວຸໂສ’’ຕິ? ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕໂນ ປຸຎ຺ເຎນ ອລຠນ຺ຕາ ມມ ປຸຎ຺ເຎນ ລຠິສ຺ສຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ‘‘ທຫຣສາມເຓຣສ຺ສ ພຫິ ນິສິນ຺ນກສ຺ສ ປຣິປນ຺ໂຖປິ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ກຸຎ຺ຊິກໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ວສນຄພ຺ຠສ຺ສ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສີເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກຣຊກາເຍ ຎາຓໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ອຕ຺ຕຠາວໍ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ອຖສ຺ສ ຄຸຓເຕເຊນ ສກ຺ກສ຺ສ ອາສນໍ ອຸຓ຺ຫາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ໂສ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ປຓ຺ຑິຕສາມເຓໂຣ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ‘ສມຓຘມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ນິວຕ຺ໂຕ, ມຍາປິ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາເຊ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ວິຫາຣສ຺ສ ອຸປວເນ ວສນ຺ເຕ ສກຸເຓ ປລາເປຕ຺ວາ ສມນ຺ຕໂຕ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຈນ຺ທເທວປຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ, ສູຣິຍເທວປຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສູຣິຍມຓ຺ຑລໍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາວິຎ຺ຉນຣຊ຺ຊຸຏ຺ຐາເນ ອາຣກ຺ຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ, ວິຫາເຣ ປຸຣາຓປຓ຺ຓສ຺ສ ປຕນ຺ຕສ຺ສປິ ສທ຺ໂທ ນາໂຫສິ, ສາມເຓຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ອໂຫສິ. ໂສ ອນ຺ຕຣາຠຕ຺ເຕເຍວ ອຕ຺ຕຠາວໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ຕີຓິ ຜລານິ ປາປຸຓິ.

ເຖໂຣປິ ‘‘ສາມເຓໂຣ ວິຫາເຣ ນິສິນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ອຸປກປ຺ປນກໍ ໂຠຊນໍ ອສຸກກຸເລ ນາມ ສກ຺ກາ ລທ຺ຘຸ’’ນ຺ຕິ ເອກໍ ເປມຄາຣວຍຸຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາກກຸລໍ ອຄມາສິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ທິວສໍ ໂຣຫິຕມຈ຺ເຉ ລຠິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ເສວ ອາຄມນໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ນິສີທິໍສຸ. ເຕ ເຖຣໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຠທ຺ທກໍ ໂວ ກຕໍ ອິຘາຄຈ຺ຉນ຺ເຕຫີ’’ຕິ ອນ຺ໂຕເຄເຫ ປເວເສຕ຺ວາ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກາທີນິ ທຕ຺ວາ ໂຣຫິຕມຈ຺ຉຣເສນສ຺ສ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອທໍສຸ. ເຖໂຣ ຫຣຓາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ມນຸສ຺ສາ ‘‘ປຣິຠຸຎ຺ຊຖ, ຠນ຺ເຕ, ຫຣຓກຠຕ຺ຕມ຺ປິ ລຠິສ຺ສຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ປຕ຺ຕໍ ໂຣຫິຕມຈ຺ຉຣສໂຠຊນສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ອທໍສຸ. ເຖໂຣ ‘‘ສາມເຓໂຣ ເມ ຉາໂຕ’’ຕິ ສີຆໍ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖາປິ ຕໍ ທິວສໍ ກາລສ຺ເສວ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອວໍ ອາວຊ຺ເຊສິ – ‘‘ປຓ຺ຑິຕສາມເຓໂຣ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ‘ສມຓຘມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ນິວຕ຺ໂຕ, ນິປ຺ຜຊ຺ຊິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ອສ຺ສ ປພ຺ພຊິຕກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ຕິຓ຺ຓໍ ຜລານໍ ປຕ຺ຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ອຕ຺ຖິ, ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ທິສ຺ວາ ‘‘ປຸເຣຠຕ຺ຕເມວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ສກ຺ຂິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຎ຺ຎາສິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສາມເຓຣສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ສີຆໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອນ຺ຕຣາຍມ຺ປິສ຺ສ ກເຣຍ຺ຍ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອາຣກ຺ຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິສີທິສ຺ສາມິ, ອຖ ນໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ຕສ຺ມິໍ ປຎ຺ເຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຍມາເນ ສາມເຓໂຣ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ເຖຣໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິ, ປຸຏ຺ຐໍ ປຸຏ຺ຐໍ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ – ສຕ຺ຖາ ກິຣ ນໍ ອາຫ – ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິໍ ເຕ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາຫາໂຣ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອາຫາໂຣ ນາມ ກິໍ ອາຫຣຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ? ‘‘ເວທນໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເວທນໍ ກິໍ ອາຫຣຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ? ‘‘ຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຣູປໍ ປນ ກິໍ ອາຫຣຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ? ‘‘ຜສ຺ສໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ‘‘ຊິຆຈ຺ຉິເຕນ ຫິ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕ ອາຫາໂຣ ຕສ຺ສ ຂຸທ຺ທໍ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ສຸຂໍ ເວທນໍ ອາຫຣຕິ. ອາຫາຣປຣິໂຠເຄນ ສຸຂິຕສ຺ສ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍ ສຣີເຣ ວຓ຺ຓສມ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ເອວໍ ເວທນາ ຣູປໍ ອາຫຣຕິ. ສຸຂິໂຕ ປນ ອາຫາຣຊຣູປວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນສຸຂໂສມນສ຺ໂສ ‘ອິທານິ ເມ ອສ຺ສາໂທ ຊາໂຕ’ຕິ ນິປ຺ປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ວາ ນິສີທນ຺ໂຕ ວາ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສໍ ປຏິລຠຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ວິສ຺ສຊ຺ຊິເກສຸ ສາມເຓໂຣ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ. ສຕ຺ຖາປິ ເຖຣໍ ອາຫ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕວ ສາມເຓຣສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ເທຫີ’’ຕິ. ເຖໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ອາໂກເຏສິ. ສາມເຓໂຣ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ຕາລວຓ຺ເຏນ ເຖຣໍ ພີຊິ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ສາມເຓຣ, ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ປນ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກຕໍ ມຍາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ, ຕ຺ວໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕວສ຺ສິກທາຣໂກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ ຕໍ ຂຓໍ ວິກສິຕປທຸມຸປ຺ປລສທິໂສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕຏ຺ຐານໍ ປນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈມກາສິ. ເຕນ ປຕ຺ຕໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ປຏິສາມິຕກາເລ ຈນ຺ທເທວປຸຕ຺ໂຕ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ, ສູຣິຍເທວປຸຕ຺ໂຕ ສູຣິຍມຓ຺ຑລໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາໂນ ຈຕຸທ຺ທິສໍ ອາຣກ຺ຂໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສຸໍ, ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ອາວິຎ຺ຉນເກ ອາຣກ຺ຂໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ສູຣິໂຍ ມຊ຺ຌຏ຺ຐານໂຕ ຄລິຕ຺ວາ ຄໂຕ.

ຠິກ຺ຂູ ອຸຊ຺ຌາຍິໍສຸ, ‘‘ຉາຍາ ອຘິກປ຺ປມາຓາ ຊາຕາ, ສູຣິໂຍ ມຊ຺ຌຏ຺ຐານໂຕ ຄລິຕ຺ວາ ຄໂຕ, ສາມເຓເຣນ ຈ ອິທາເນວ ຠຸຕ຺ຕໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍ ກເຖຖາ’’ຕິ? ‘‘ອິທໍ ນາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຎ຺ຎວໂຕ ສມຓຘມ຺ມໍ ກຣຓກາເລ ຈນ຺ທເທວປຸຕ຺ໂຕ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ, ສູຣິຍເທວປຸຕ຺ໂຕ ສູຣິຍມຓ຺ຑລໍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາໂນ ວິຫາໂຣປວເນ ຈຕຸທ຺ທິສໍ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ, ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ອາວິຎ຺ຉນເກ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິ, ອຫມ຺ປິ ‘ພຸທ຺ໂຘມ຺ຫີ’ຕິ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ ນິສີທິຕຸໍ ນາລຕ຺ຖໍ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣກ຺ຂໍ ອຄ຺ຄເຫສິໍ, ເນຕ຺ຕິເກ ຈ ມາຕິກາຍ ອຸທກໍ ຫຣນ຺ເຕ, ອຸສຸກາເຣ ຈ ອຸສຸໍ ອຸຊຸໍ ກໂຣນ຺ເຕ, ຕຈ຺ຉເກ ຈ ທາຣູນິ ຕຈ຺ຉນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ເອຕ຺ຕກໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຓ຺ຑິຕາ ອຕ຺ຕານໍ ທເມຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອນຸສນ຺ຘິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໘໐. ‘‘ອຸທກຎ຺ຫິ ນຍນ຺ຕິ ເນຕ຺ຕິກາ, ອຸສຸກາຣາ ນມຍນ຺ຕິ ເຕຊນໍ;

ທາຣຸໍ ນມຍນ຺ຕິ ຕຈ຺ຉກາ, ອຕ຺ຕານໍ ທມຍນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸທກນ຺ຕິ ປຖວິຍາ ຖລຏ຺ຐານໍ ຂຓິຕ຺ວາ ອາວາຏຏ຺ຐານໍ ປູເຣຕ຺ວາ ມາຕິກໍ ວາ ກຕ຺ວາ ຣຸກ຺ຂໂທຓິໍ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ອຸທກໍ. ເນນ຺ຕີຕິ ເນຕ຺ຕິກາ. ເຕຊນນ຺ຕິ ກຓ຺ຑໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເນຕ຺ຕິກາ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ອຸທກໍ ນຍນ຺ຕິ, ອຸສຸກາຣາປິ ຕາເປຕ຺ວາ ເຕຊນໍ ນມຍນ຺ຕິ ອຸສຸໍ ອຸຊຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕຈ຺ຉກາປິ ເນມິອາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຕຈ຺ຉນ຺ຕາ ທາຣຸໍ ນມຍນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ອຸຊຸໍ ວາ ວງ຺ກໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ເອຕ຺ຕກໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປຓ຺ຑິຕາ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄາທີນິ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕາ ອຕ຺ຕານໍ ທມຍນ຺ຕິ, ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕາ ປນ ເອກນ຺ຕທນ຺ຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ປຓ຺ຑິຕສາມເຓຣວຕ຺ຖຸ ປຎ຺ຈມໍ.