໗. ເທວທຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ

ອນິກ຺ກສາໂວຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຣາຊຄເຫ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ກາສາວລາຠໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເອກສ຺ມິຎ຺ຫິ ສມເຍ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ ປຎ຺ຈສເຕ ປຎ຺ຈສເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິວາເຣ ອາທາຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເຊຕວນໂຕ ຣາຊຄຫໍ ອຄມໍສຸ. ຣາຊຄຫວາສິໂນ ທ຺ເວປິ ຕໂຍປິ ພຫູປິ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕຸກທານໍ ອທໍສຸ. ອເຖກທິວສໍ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ອຸປາສກາ ເອໂກ ສຍໍ ທານໍ ເທຕິ, ປຣໍ ນ ສມາທເປຕິ, ໂສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ໂຠຄສມ຺ປທໍ ລຠຕິ, ໂນ ປຣິວາຣສມ຺ປທໍ. ເອໂກ ສຍໍ ນ ເທຕິ, ປຣໍ ສມາທເປຕິ, ໂສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປຣິວາຣສມ຺ປທໍ ລຠຕິ, ໂນ ໂຠຄສມ຺ປທໍ. ເອໂກ ສຍມ຺ປິ ນ ເທຕິ, ປຣມ຺ປິ ນ ສມາທເປຕິ, ໂສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ກຎ຺ຊິກມຕ຺ຕມ຺ປິ ກຸຈ຺ຉິປູຣໍ ນ ລຠຕິ, ອນາໂຖ ໂຫຕິ ນິປ຺ປຈ຺ຈໂຍ. ເອໂກ ສຍມ຺ປິ ເທຕິ, ປຣມ຺ປິ ສມາທເປຕິ, ໂສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອຕ຺ຕຠາວສເຕປິ ອຕ຺ຕຠາວສຫສ຺ເສປິ ອຕ຺ຕຠາວສຕສຫສ຺ເສປິ ໂຠຄສມ຺ປທຎ຺ເຈວ ປຣິວາຣສມ຺ປທຎ຺ຈ ລຠຕີ’’ຕິ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ.

ຕເມໂກ ປຓ຺ຑິຕປຸຣິໂສ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍາ ວຕ ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕາ ວຕ ໂຠ ຘມ຺ມເທສນາ, ສຸກາຣຓໍ ກຖິຕໍ, ມຍາ ອິມາສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ນິປ຺ຜາທກໍ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສ຺ເວ ມຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ເຖຣໍ ນິມນ຺ເຕສິ. ‘‘ກິຕ຺ຕເກຫິ ເຕ ຠິກ຺ຂູຫິ ອຕ຺ໂຖ ອຸປາສກາ’’ຕິ. ‘‘ກິຕ຺ຕກາ ປນ ໂວ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິວາຣາ’’ຕິ? ‘‘ສຫສ຺ສມຕ຺ຕາ ອຸປາສກາ’’ຕິ. ‘‘ສພ຺ເພຫິ ສທ຺ຘິໍເຍວ ສ຺ເວ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເຖໂຣ ອຘິວາເສສິ’’. ອຸປາສໂກ ນຄຣວີຖິຍໍ ຈຣນ຺ໂຕ – ‘‘ອມ຺ມາ, ຕາຕາ, ມຍາ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສໍ ນິມນ຺ຕິຕໍ, ຕຸມ຺ເຫ ກິຕ຺ຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂໍ ທາຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຖ, ຕຸມ຺ເຫ ກິຕ຺ຕການ’’ນ຺ຕິ ສມາທເປສິ. ມນຸສ຺ສາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປໂຫນກນິຍາເມນ – ‘‘ມຍໍ ທສນ຺ນໍ ທສ຺ສາມ, ມຍໍ ວີສຕິຍາ, ມຍໍ ສຕສ຺ສາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ອຸປາສໂກ – ‘‘ເຕນ ຫິ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ສມາຄມໍ ກຕ຺ວາ ເອກໂຕວ ປຣິວິສິສ຺ສາມ, ສພ຺ເພ ຕິລຕຓ຺ຑຸລສປ຺ປິມຘຸຜາຓິຕາທີນິ ສມາຫຣຖາ’’ຕິ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ສມາຫຣາເປສິ.

ອຖສ຺ສ ເອໂກ ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກໍ ຄນ຺ຘກາສາວວຕ຺ຖໍ ທຕ຺ວາ – ‘‘ສເຈ ເຕ ທານວຕ຺ຕໍ ນປ຺ປໂຫຕິ, ອິທໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຍໍ ອູນໍ, ຕໍ ປູເຣຍ຺ຍາສິ. ສເຈ ປໂຫຕິ, ຍສ຺ສິຈ຺ຉສິ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ອາຫ. ຕທາ ຕສ຺ສ ສພ຺ພໍ ທານວຕ຺ຕໍ ປໂຫສິ, ກິຎ຺ຈິ ອູນໍ ນາມ ນາໂຫສິ. ໂສ ມນຸສ຺ເສ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອິທໍ, ອຍ຺ຍາ, ກາສາວໍ ເອເກນ ກຸຏຸມ຺ພິເກນ ເອວໍ ນາມ ວຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ອຕິເຣກໍ ຊາຕໍ, ກສ຺ສ ນໍ ເທມາ’’ຕິ. ເອກຈ຺ເຈ ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເອກຈ຺ເຈ ‘‘ເຖໂຣ ສສ຺ສປາກສມເຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄມນສີໂລ, ເທວທຕ຺ໂຕ ອມ຺ຫາກໍ ມງ຺ຄລາມງ຺ຄເລສຸ ສຫາໂຍ ອຸທກມຓິໂກ ວິຍ ນິຈ຺ຈໍ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ຕສ຺ສ ຕໍ ເທມາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ສມ຺ພຫຸລິກາຍ ກຖາຍປິ ‘‘ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ ພຫຸຕຣາ ອເຫສຸໍ, ອຖ ນໍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ອທໍສຸ. ໂສ ຕໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສິພ຺ພິຕ຺ວາ ຣຊິຕ຺ວາ ນິວາເສຕ຺ວາ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ວິຈຣຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ນຍິທໍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ. ເທວທຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ວິຈຣຕີ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ອເຖໂກ ທິສາວາສິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຣາຊຄຫາ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕປຏິສນ຺ຖາໂຣ ສຕ຺ຖາຣາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄສາວການໍ ຜາສຸວິຫາຣໍ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ອິທາເນເວໂສ ອຕ຺ຕໂນ ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ ວຕ຺ຖໍ ຘາເຣຕິ, ປຸພ຺ເພປິ ຘາເຣສິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ –

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ພາຣາຓສິວາສີ ເອໂກ ຫຕ຺ຖິມາຣໂກ ຫຕ຺ຖິໍ ມາເຣຕ຺ວາ ມາເຣຕ຺ວາ ທນ຺ເຕ ຈ ນເຂ ຈ ອນ຺ຕານິ ຈ ຆນມໍສຎ຺ຈ ອາຫຣິຕ຺ວາ ວິກ຺ກິຓນ຺ໂຕ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປຕິ. ອເຖກສ຺ມິໍ ອຣຎ຺ເຎ ອເນກສຫສ຺ສາ ຫຕ຺ຖິໂນ ໂຄຈຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘ ທິສ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄຈ຺ຉມານາ ຄມນາຄມນກາເລ ຊຓ຺ຓຸເກຫິ ນິປຕິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປກ຺ກມນ຺ຕິ. ເອກທິວສຎ຺ຫິ ຫຕ຺ຖິມາຣໂກ ຕໍ ກິຣິຍໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ອຫໍ ອິເມ ກິຈ຺ເຉນ ມາເຣມິ, ອິເມ ຈ ຄມນາຄມນກາເລ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘ ວນ຺ທນ຺ຕິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ທິສ຺ວາ ວນ຺ທນ຺ຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ – ‘‘ກາສາວ’’ນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ, ‘‘ມຍາປິ ອິທານິ ກາສາວໍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ຊາຕສ຺ສຣໍ ໂອຣຸຍ຺ຫ ນ຺ຫາຍນ຺ຕສ຺ສ ຕີເຣ ຐປິເຕສຸ ກາສາເວສຸ ຈີວຣໍ ເຖເນຕ຺ວາ ເຕສໍ ຫຕ຺ຖີນໍ ຄມນາຄມນມຄ຺ເຄ ສຕ຺ຕິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ນິສີທຕິ. ຫຕ຺ຖິໂນ ຕໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປກ຺ກມນ຺ຕິ. ໂສ ເຕສໍ ສພ຺ພປຈ຺ຉໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ສຕ຺ຕິຍາ ປຫຣິຕ຺ວາ ມາເຣຕ຺ວາ ທນ຺ຕາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ເສສໍ ຠູມິຍໍ ນິຂຓິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ອປຣຠາເຄ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິໂຍນິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິເຊຏ຺ຐໂກ ຍູຖປຕິ ອໂຫສິ. ຕທາປິ ໂສ ຕເຖວ ກໂຣຕິ. ມຫາປຸຣິໂສ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສາຍ ປຣິຫານິໍ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ກຸຫິໍ ອິເມ ຫຕ຺ຖີ ຄຕາ, ມນ຺ທາ ຊາຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ‘‘ນ ຊານາມ, ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ກຸຫິຎ຺ຈິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ມໍ ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ນ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຣິປນ຺ເຖນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ກາສາວໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ສນ຺ຕິກາ ປຣິປນ຺ເຖນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຣິສງ຺ກິຕ຺ວາ, ‘‘ຕໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ສພ຺ເພ ຫຕ຺ຖີ ປຸຣໂຕ ເປເສຕ຺ວາ ສຍໍ ປຈ຺ຉໂຕ ວິລມ຺ພມາໂນ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ເສສຫຕ຺ຖີສຸ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຄເຕສຸ ມຫາປຸຣິສໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຈີວຣໍ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິ. ມຫາປຸຣິໂສ ສຕິໍ ອຸປ຺ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕິໍ ວິວຊ຺ເຊສິ. ອຖ ນໍ ‘‘ອິມິນາ ອິເມ ຫຕ຺ຖີ ນາສິຕາ’’ຕິ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ປກ຺ຂນ຺ທິ. ອິຕໂຣ ເອກໍ ຣຸກ຺ຂໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ນິລີຍິ. ອຖ ‘‘ນໍ ຣຸກ຺ເຂນ ສທ຺ຘິໍ ໂສຓ຺ຑາຍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ໂປເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຕນ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ ກາສາວໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ສຈາຫໍ ອິມສ຺ມິໍ ທຸພ຺ຠິສ຺ສາມິ, ອເນກສຫສ຺ເສສຸ ເມ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘຂີຓາສເວສຸ ລຊ຺ຊາ ນາມ ຠິນ຺ນາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຘິວາເສຕ຺ວາ – ‘‘ຕຍາ ເມ ເອຕ຺ຕກາ ຎາຕກາ ນາສິຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອາມ, ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ກສ຺ມາ ເອວໍ ຠາຣິຍກມ຺ມມກາສິ, ອຕ຺ຕໂນ ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ ວີຕຣາຄານໍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ວຕ຺ຖໍ ປຣິທຫິຕ຺ວາ ເອວຣູປໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ຠາຣິຍໍ ຕຍາ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິປິ ນໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ‘‘ອນິກ຺ກສາໂວ ກາສາວໍ…ເປ… ສ ເວ ກາສາວມຣຫຕີ’’ຕິ ຄາຖໍ ວຕ຺ວາ – ‘‘ອຍຸຕ຺ຕໍ ເຕ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ, ‘‘ຕທາ ຫຕ຺ຖິມາຣໂກ ເທວທຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ, ຕສ຺ສ ນິຄ຺ຄາຫໂກ ຫຕ຺ຖິນາໂຄ ອຫເມວາ’’ຕິ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ, ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພປິ ເທວທຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ ວຕ຺ຖໍ ຘາເຣສິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໙. ‘‘ອນິກ຺ກສາໂວ ກາສາວໍ, ໂຍ ວຕ຺ຖໍ ປຣິທຫິສ຺ສຕິ;

ອເປໂຕ ທມສຈ຺ເຈນ, ນ ໂສ ກາສາວມຣຫຕິ.

໑໐. ‘‘ໂຍ ຈ ວນ຺ຕກສາວສ຺ສ, ສີເລສຸ ສຸສມາຫິໂຕ;

ອຸເປໂຕ ທມສຈ຺ເຈນ, ສ ເວ ກາສາວມຣຫຕີ’’ຕິ.

ຉທ຺ທນ຺ຕຊາຕເກນາປິ (ຊາ. ໑.໑໖.໑໒໒-໑໒໓) ຈ ອຍມຕ຺ໂຖ ທີເປຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ອນິກ຺ກສາໂວຕິ ຣາຄາທີຫິ ກສາເວຫິ ສກສາໂວ. ປຣິທຫິສ຺ສຕີຕິ ນິວາສນປາຣຸປນອຕ຺ຖຣຓວເສນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຕິ. ປຣິຘສ຺ສຕີຕິປິ ປາໂຐ. ອເປໂຕ ທມສຈ຺ເຈນາຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍທເມນ ເຈວ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈປກ຺ຂິເກນ ວຈີສຈ຺ເຈນ ຈ ອເປໂຕ, ວິຍຸຕ຺ໂຕ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ໂສຕິ ໂສ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາສາວໍ ປຣິທຫິຕຸໍ ນາຣຫຕິ. ວນ຺ຕກສາວສ຺ສາຕິ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ວນ຺ຕກສາໂວ ຉຑ຺ຑິຕກສາໂວ ປຫີນກສາໂວ ອສ຺ສ. ສີເລສູຕິ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລສຸ. ສຸສມາຫິໂຕຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຫິໂຕ ສຸຏ຺ຐິໂຕ. ອຸເປໂຕຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍທເມນ ເຈວ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ຈ ສຈ຺ເຈນ ອຸປຄໂຕ. ສ ເວຕິ ໂສ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕໍ ຄນ຺ຘກາສາວວຕ຺ຖໍ ອຣຫຕີຕິ.

ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ໂສ ທິສາວາສິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາປນ຺ໂນ ອໂຫສິ, ອຎ຺ເຎປິ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສຸ. ເທສນາ ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ອໂຫສີຕິ.

ເທວທຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ ສຕ຺ຕມໍ.