໕. ໂກສມ຺ພກວຕ຺ຖຸ

ປເຣ ຈ ນ ວິຊານນ຺ຕີຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ໂກສມ຺ພເກ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂກສມ຺ພິຍຎ຺ຫິ ໂຆສິຕາຣາເມ ປຎ຺ຈສຕປຎ຺ຈສຕປຣິວາຣາ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣິໍສຸ ວິນຍຘໂຣ ຈ ຘມ຺ມກຖິໂກ ຈ. ເຕສຸ ຘມ຺ມກຖິໂກ ເອກທິວສໍ ສຣີຣວລຎ຺ຊໍ ກຕ຺ວາ ອຸທກໂກຏ຺ຐເກ ອາຈມນອຸທກາວເສສໍ ຠາຊເນ ຐເປຕ຺ວາວ ນິກ຺ຂມິ. ປຈ຺ຉາ ວິນຍຘໂຣ ຕຕ຺ຖ ປວິຏ຺ໂຐ ຕໍ ອຸທກໍ ທິສ຺ວາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອິຕຣໍ ປຸຈ຺ຉິ, ‘‘ອາວຸໂສ, ຕຍາ ອຸທກໍ ຐປິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປເນຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິຠາວໍ ນ ຊານາສີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ນ ຊານາມີ’’ຕິ. ‘‘ໂຫຕິ, ອາວຸໂສ, ເອຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ປຏິກຣິສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສເຈ ປນ ເຕ, ອາວຸໂສ, ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອສ຺ສຕິຍາ ກຕໍ, ນຕ຺ຖິ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອນາປຕ຺ຕິທິຏ຺ຐິ ອໂຫສິ. ວິນຍຘໂຣປິ ອຕ຺ຕໂນ ນິສ຺ສິຕການໍ ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ມກຖິໂກ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊມາໂນປິ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ອາໂຣເຈສິ. ເຕ ຕສ຺ສ ນິສ຺ສິຕເກ ທິສ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາປິ ອາປຕ຺ຕິຠາວໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ອາໂຣເຈສຸໍ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘‘ອຍໍ ວິນຍຘໂຣ ປຸພ຺ເພ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ອາປຕ຺ຕີຕິ ວທຕິ, ມຸສາວາທີ ເອໂສ’’ຕິ. ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ມຸສາວາທີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເຕ ເອວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກລຫໍ ວຑ຺ຒຍິໍສຸ. ກໂຕ ວິນຍຘໂຣ ໂອກາສໍ ລຠິຕ຺ວາ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມມກາສິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍທາຍກາ ອຸປຏ຺ຐາກາປິ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາສາ ອເຫສຸໍ, ໂອວາທປຏິຄ຺ຄາຫກາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍປິ ອາຣກ຺ຂເທວຕາປິ ຕາສໍ ສນ຺ທິຏ຺ຐສມ຺ຠຕ຺ຕາ ອາກາສຏ຺ຐເທວຕາປີຕິ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ສພ຺ເພປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ທ຺ເວ ປກ຺ຂາ ອເຫສຸໍ. ຈາຕຸມຫາຣາຊິກໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ອກນິຏ຺ຐຠາວນາ ປນ ເອກນິນ຺ນາທໍ ໂກລາຫລໍ ອຄມາສິ.

ອເຖໂກ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາຄຕມຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຸກ຺ເຂປການໍ ວິນຍຘຣອນ຺ເຕວາສິການໍ ‘‘ຘມ຺ມິເກເນວາຍໍ ວິນຍກມ຺ເມນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ລທ຺ຘິຎ຺ຈ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມກຖິກອນ຺ເຕວາສິການໍ ປນ ‘‘ອຘມ຺ມິເກເນວ ກມ຺ເມນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ລທ຺ຘິຎ຺ຈ, ອຸກ຺ເຂປເກຫິ ວາຣິຍມານານມ຺ປິ ຈ ເຕສໍ ຕໍ ອນຸປຣິວາເຣຕ຺ວາ ວິຈຣຓຠາວຎ຺ຈ ອາໂຣເຈສິ ຠຄວາ ‘‘ສມຄ຺ຄາ ກິຣ ໂຫນ຺ຕູ’’ຕິ ທ຺ເວ ວາເຣ ເປເສຕ຺ວາ ‘‘ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ສມຄ຺ຄາ ຠວິຕຸ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕຕິຍວາເຣ ‘‘ຠິນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ, ຠິນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ’’ຕິ ເຕສໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸກ຺ເຂປການໍ ອຸກ຺ເຂປເນ, ອິຕເຣສຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອາທີນວໍ ກເຖຕ຺ວາ ປຸນ ເຕສໍ ຕຕ຺ເຖວ ເອກສີມາຍໍ ອຸໂປສຖາທີນິ ອນຸຊານິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄາທີສຸ ຠຓ຺ຑນຊາຕານໍ ‘‘ອາສນນ຺ຕຣິກາຍ ນິສີທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໔໕໖) ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ວຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິທານິປິ ຠຓ຺ຑນຊາຕາວ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອລໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາ ຠຓ຺ຑນ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ຠຓ຺ຑນກລຫວິຄ຺ຄຫວິວາທາ ນາເມເຕ ອນຕ຺ຖກາຣກາ. ກລຫໍ ນິສ຺ສາຍ ຫິ ລຏຸກິກາປິ ສກຸຓິກາ ຫຕ຺ຖິນາຄໍ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປສີ’’ຕິ ລຏຸກິກຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໕.໓໙ ອາທໂຍ) ກເຖຕ຺ວາ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ສມຄ຺ຄາ ໂຫຖ, ມາ ວິວທຖ. ວິວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ຫິ ອເນກສຕສຫສ຺ສາ ວຏ຺ຏກາປິ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຏ຺ຏກຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑.໑໑໘) ກເຖສິ. ເອວມ຺ປິ ເຕສຸ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອນາທິຍນ຺ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຘມ຺ມວາທິນາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວິເຫສໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ເຕນ ‘‘ອາຄເມຕຸ, ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ, ຘມ຺ມສາມິ, ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ, ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕຸ, ມຍເມວ ເຕນ ຠຓ຺ຑເນນ ກລເຫນ ວິຄ຺ຄເຫນ ວິວາເທນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສາມາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໔໕໗; ມ. ນິ. ໓.໒໓໖) ວຸຕ຺ເຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ –

ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ໂຕ ນາມ ກາສິຣາຊາ ອໂຫສິ. ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕນ ທີຆີຕິສ຺ສ ໂກສລຣຎ຺ໂຎ ຣຊ຺ຊໍ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎາຕກເວເສນ ວສນ຺ຕສ຺ສ ປິຕຸໂນ ມາຣິຕຠາວຎ຺ເຈວ ທີຆາວຸກຸມາເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິເຕ ທິນ຺ເນ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຕສໍ ສມຄ຺ຄຠາວຎ຺ຈ ກເຖຕ຺ວາ ‘‘ເຕສຎ຺ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາຊູນໍ ອາທິນ຺ນທຓ຺ຑານໍ ອາທິນ຺ນສຕ຺ຖານໍ ເອວຣູປໍ ຂນ຺ຕິໂສຣຈ຺ຈໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ອິຘ ໂຂ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສເຠຖ, ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ເອວໍ ສ຺ວາຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ປພ຺ພຊິຕາ ສມານາ ຂມາ ຈ ຠເວຍ຺ຍາຖ ໂສຣຕາ ຈາ’’ຕິ ໂອວທິຕ຺ວາປິ ເນວ ເຕ ສມຄ຺ເຄ ກາຕຸໍ ອສກ຺ຂິ. ໂສ ຕາຍ ອາກິຓ຺ຓວິຫາຣຕາຍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕ ‘‘ອຫໍ ໂຂ ອິທານິ ອາກິຓ຺ໂຓ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣາມິ, ອິເມ ຈ ຠິກ຺ຂູ ມມ ວຈນໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ເອກໂກວ ຄຓມ຺ຫາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ອນປໂລເກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ເອກໂກວ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ພາລກໂລຓກຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຠຄຸຕ຺ເຖຣສ຺ສ ເອກຈາຣິກວຕ຺ຕໍ ກເຖຕ຺ວາ ປາຈິນວໍສມິຄທາເຍ ຕິຓ຺ຓໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ສາມຄ຺ຄິຍານິສໍສໍ ກເຖຕ຺ວາ ເຍນ ປາລິເລຍ຺ຍກໍ ອຕ຺ຖິ, ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ປາລິເລຍ຺ຍກໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຣກ຺ຂິຕວນສຓ຺ເຑ ຠທ຺ທສາລມູເລ ປາລິເລຍ຺ຍເກນ ຫຕ຺ຖິນາ ອຸປຏ຺ຐິຍມາໂນ ຜາສຸກໍ ວສ຺ສາວາສໍ ວສິ.

ໂກສມ຺ພິວາສິໂນປິ ໂຂ ອຸປາສກາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ‘‘ກຸຫິໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ປາລິເລຍ຺ຍກວນສຓ຺ຑໍ ຄໂຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ອມ຺ເຫ ສມຄ຺ເຄ ກາຕຸໍ ວາຍມິ, ມຍໍ ປນ ນ ສມຄ຺ຄາ ອຫຸມ຺ຫາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ກໂຣນ຺ເຕ ສມຄ຺ຄາ ນາຫຸວຕ຺ຖາ’’ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ມນຸສ຺ສາ ອິເມ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ສາມຄ຺ຄິໍ ກໂຣນ຺ເຕປິ ສມຄ຺ຄາ ນ ຊາຕາ, ມຍໍ ອິເມ ນິສ຺ສາຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ລຠິມ຺ຫາ, ອິເມສໍ ເນວ ອາສນໍ ທສ຺ສາມ, ນ ອຠິວາທນາທີນິ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຕສໍ ສາມີຈິມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ກຣິໍສຸ. ເຕ ອປ຺ປາຫາຣຕາຍ ສຸສ຺ສມານາ ກຕິປາເຫເນວ ອຸຊຸກາ ຫຸຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຈ຺ຈຍໍ ເທເສຕ຺ວາ ຂມາເປຕ຺ວາ ‘‘ອຸປາສກາ ມຍໍ ສມຄ຺ຄາ ຊາຕາ, ຕຸມ຺ເຫປິ ໂນ ປຸຣິມສທິສາ ໂຫຖາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ‘‘ຂມາປິໂຕ ປນ ໂວ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ຂມາປິໂຕ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ສຕ຺ຖາຣໍ ຂມາເປຖ, ສຕ຺ຖຸ ຂມາປິຕກາເລ ມຍມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຸຣິມສທິສາ ຠວິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເຕ ອນ຺ໂຕວສ຺ສຠາເວນ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸໍ ອວິສຫນ຺ຕາ ທຸກ຺ເຂນ ຕໍ ອນ຺ໂຕວສ຺ສໍ ວີຕິນາເມສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ປນ ເຕນ ຫຕ຺ຖິນາ ອຸປຏ຺ຐິຍມາໂນ ສຸຂໍ ວສິ. ໂສປິ ຫິ ຫຕ຺ຖິນາໂຄ ຄຓໍ ປຫາຍ ຜາສຸວິຫາຣຕ຺ຖາເຍວ ຕໍ ວນສຓ຺ຑໍ ປາວິສິ.

ຍຖາຫ – ‘‘ອຫໍ ໂຂ ອາກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣາມິ ຫຕ຺ຖີຫິ ຫຕ຺ຖີນີຫິ ຫຕ຺ຖິກລເຠຫິ ຫຕ຺ຖິຈ຺ຉາເປຫິ, ຉິນ຺ນຄ຺ຄານິ ເຈວ ຕິຓານິ ຂາທາມິ, ໂອຠຄ຺ໂຄຠຄ຺ຄຎ຺ຈ ເມ ສາຂາຠງ຺ຄໍ ຂາທນ຺ຕິ, ອາວິລານິ ຈ ປານີຍານິ ປິວາມິ, ໂອຄາຫາ ຈສ຺ສ ເມ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ຫຕ຺ຖິນິໂຍ ກາຍໍ ອຸປນິຆໍສນ຺ຕິໂຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຍໍນູນາຫໍ ເອໂກວ ຄຓມ຺ຫາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໔໖໗; ອຸທາ. ໓໕). ອຖ ໂຂ ໂສ ຫຕ຺ຖິນາໂຄ ຍູຖາ ອປກ຺ກມ຺ມ ເຍນ ປາລິເລຍ຺ຍກໍ ຣກ຺ຂິຕວນສຓ຺ຑໍ ຠທ຺ທສາລມູລໍ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປນ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ອທິສ຺ວາ ຠທ຺ທສາລມູລໍ ປາເທເນວ ປຫຣນ຺ໂຕ ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ ໂສຓ຺ຑາຍ ສາຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສມ຺ມຊ຺ຊິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂສຓ຺ຑາຍ ຆຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປານີຍໍ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ, ອຸຓ຺ໂຫທເກນ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ອຸຓ຺ໂຫທກໍ ປຏິຍາເທຕິ. ກຖໍ? ຫຕ຺ເຖນ ກຏ຺ຐານິ ຆໍສິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິໍ ສມ຺ປາເທຕິ, ຕຕ຺ຖ ທາຣູນິ ປກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອຄ຺ຄິໍ ຊາເລຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປາສາເຓ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈິຕ຺ວາ ທາຣຸທຓ຺ຑເກນ ປວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາຍ ຂຸທ຺ທກໂສຓ຺ຑິກາຍ ຂິປຕິ, ຕໂຕ ຫຕ຺ຖໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ອຸທກສ຺ສ ຕຕ຺ຕຠາວໍ ຊານິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອຸທກໍ ເຕ ຕາປິຕໍ ປາລິເລຍ຺ຍກາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍຕິ. ອຖສ຺ສ ນານາວິຘານິ ຜລານິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ເທຕິ. ຍທາ ປນ ສຕ຺ຖາ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ, ຕທາ ສຕ຺ຖຸ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ກຸມ຺ເຠ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຄຈ຺ຉຕິ. ສຕ຺ຖາ ຄາມູປຈາຣໍ ປຕ຺ວາ ‘‘ປາລິເລຍ຺ຍກ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕຍາ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ອາຫາຣ ເມ ປຕ຺ຕຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ໂສປິ ຍາວ ສຕ຺ຖຸ ນິກ຺ຂມນາ ຕຕ຺ເຖວ ຐຕ຺ວາ ອາຄມນກາເລ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຕ຺ວາ ປຸຣິມນເຍເນວ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວສນຏ຺ຐາເນ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສາຂາຍ ພີຊຕິ, ຣຕ຺ຕິໍ ວາຬມິຄປຣິປນ຺ຖນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ມຫນ຺ຕໍ ທຓ຺ຑໍ ໂສຓ຺ຑາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖາຣໍ ຣກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຍາວ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ ວນສຓ຺ຑສ຺ສ ອນ຺ຕຣນ຺ຕເຣນ ວິຈຣຕິ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍເຍວ ກິຣ ໂສ ວນສຓ຺ໂຑ ປາລິເລຍ຺ຍກຣກ຺ຂິຕວນສຓ຺ໂຑ ນາມ ຊາໂຕ. ອຣຸເຓ ອຸຄ຺ຄເຕ ມຸໂຂທກທານໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເຕເນວູປາເຍນ ສພ຺ພວຕ຺ຕານິ ກໂຣຕິ.

ອເຖໂກ ມກ຺ກໂຏ ຕໍ ຫຕ຺ຖິໍ ອຸຏ຺ຐາຍ ສມຸຏ຺ຐາຍ ທິວເສ ທິວເສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ກໂຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຫມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິເທວ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິຈຣນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ນິມ຺ມກ຺ຂິກໍ ທຓ຺ຑກມຘຸໍ ທິສ຺ວາ ທຓ຺ຑກໍ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ທຓ຺ຑເກເນວ ສທ຺ຘິໍ ມຘຸປຏລໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ກທລິປຕ຺ຕໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ອທາສິ. ສຕ຺ຖາ ຄຓ຺ຫິ. ມກ຺ກໂຏ ‘‘ກຣິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ປຣິໂຠຄໍ ນ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ທຓ຺ຑໂກຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ອຓ຺ຑການິ ທິສ຺ວາ ຕານິ ສຓິກໍ ອປເນຕ຺ວາ ປຸນ ອທາສິ. ສຕ຺ຖາ ປຣິໂຠຄມກາສິ. ໂສ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ຕໍ ຕໍ ສາຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນຈ຺ຈນ຺ໂຕວ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖສ຺ສ ຄຫິຕສາຂາປິ ອກ຺ກນ຺ຕສາຂາປິ ຠິຊ຺ຊິໍສຸ. ໂສ ເອກສ຺ມິໍ ຂາຓຸມຕ຺ຖເກ ປຕິຕ຺ວາ ນິວິຏ຺ຐຄຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຣິ ປສນ຺ເນເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ຕິໍສໂຍຊນິເກ ກນກວິມາເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສປຣິວາໂຣ ມກ຺ກຏເທວປຸຕ຺ໂຕ ນາມ ອໂຫສິ.

ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖິນາເຄນ ອຸປຏ຺ຐິຍມານສ຺ສ ວສນຠາໂວ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ສາວຕ຺ຖິນຄຣໂຕ ‘‘ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ວິສາຂາ ຈ ມຫາອຸປາສິກາ’’ຕິເອວມາທີນິ ມຫາກຸລານິ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສາສນໍ ປຫິຓິໍສຸ ‘‘ສຕ຺ຖາຣໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ທສ຺ເສຖາ’’ຕິ. ທິສາວາສິໂນປິ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ວຸຏ຺ຐວສ຺ສາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຈິຣສ຺ສຸຕາ ໂນ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ຘມ຺ມີ ກຖາ, ສາຘຸ ມຍໍ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ລເຠຍ຺ຍາມ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ສວນາຍາ’’ຕິ ຍາຈິໍສຸ. ເຖໂຣ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາທາຍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ເຕມາສໍ ເອກວິຫາຣິໂນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ເອຕ຺ຕເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ອຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ພຫິ ຐເປຕ຺ວາ ເອກໂກວ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິ. ປາລິເລຍ຺ຍໂກ ຕໍ ທິສ຺ວາ ທຓ຺ຑມາທາຍ ປກ຺ຂນ຺ທິ. ສຕ຺ຖາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອເປຫິ ‘‘ອເປຫິ ປາລິເລຍ຺ຍກ, ມາ ນິວາຣຍິ, ພຸທ຺ຘຸປຏ຺ຐາໂກ ເອໂສ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕຕ຺ເຖວ ທຓ຺ຑໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ອາປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣ ນາທາສິ. ນາໂຄ ‘‘ສເຈ ອຸຄ຺ຄຫິຕວຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຕ຺ຖຸ ນິສີທນປາສາຓຜລເກ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ນ ຐເປສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ເຖໂຣ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຠູມິຍໍ ຐເປສິ. ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ນາ ຫິ ຄຣູນໍ ອາສເນ ວາ ສຍເນ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ນ ຐເປນ຺ຕິ.

ເຖໂຣ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອານນ຺ທ, ເອໂກວ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ອາຄຕຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ປເນເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊານນ຺ໂຕ ພຫິ ຐເປຕ຺ວາ ອາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ປກ຺ໂກສາຫິ ເນ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ຕຖາ ອກາສິ. ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ, ‘‘ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ, ຫິ ພຸທ຺ຘສຸຂຸມາໂລ ເຈວ ຂຕ຺ຕິຍສຸຂຸມາໂລ ຈ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ເຕມາສໍ ເອກເກຫິ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕຫິ ນິສີທນ຺ເຕຫິ ຈ ທຸກ຺ກຣໍ ກຕໍ, ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕກາຣໂກປິ ມຸໂຂທກາທິທາຍໂກປິ ນາໂຫສິ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ປາລິເລຍ຺ຍກຫຕ຺ຖິນາ ມມ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ກຕານິ. ເອວຣູປຎ຺ຫິ ສຫາຍໍ ລຠນ຺ເຕນ ເອກໂຕວ ວສິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ເອກຈາຣິກຠາໂວວ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມາ ນາຄວຄ຺ເຄ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ –

‘‘ສເຈ ລເຠຖ ນິປກໍ ສຫາຍໍ,

ສທ຺ຘິໍຈຣໍ ສາຘຸວິຫາຣິ ຘີຣໍ;

ອຠິຠຸຍ຺ຍ ສພ຺ພານິ ປຣິສ຺ສຍານິ,

ຈເຣຍ຺ຍ ເຕນຕ຺ຕມໂນ ສຕີມາ.

‘‘ໂນ ເຈ ລເຠຖ ນິປກໍ ສຫາຍໍ,

ສທ຺ຘິໍຈຣໍ ສາຘຸວິຫາຣິ ຘີຣໍ;

ຣາຊາວ ຣຏ຺ຐໍ ວິຊິຕໍ ປຫາຍ,

ເອໂກ ຈເຣ ມາຕງ຺ຄຣຎ຺ເຎວ ນາໂຄ.

‘‘ເອກສ຺ສ ຈຣິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ,

ນຕ຺ຖິ ພາເລ ສຫາຍຕາ;

ເອໂກ ຈເຣ ນ ຈ ປາປານິ ກຍິຣາ,

ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ ມາຕງ຺ຄຣຎ຺ເຎວ ນາໂຄ’’ຕິ. (ມຫາວ. ໔໖໔; ມ. ນິ. ໓.໒໓໗; ຘ. ປ. ໓໒໘-໓໓໐; ສຸ. ນິ. ໔໕-໔໖);

ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ປຎ຺ຈສຕາປິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ. ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣປິ ອນາຖປິຓ຺ຑິກາທີຫິ ເປສິຕສາສນໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອນາຖປິຓ຺ຑິກປ຺ປມຸຂາ ເຕ ປຎ຺ຈ ອຣິຍສາວກໂກຏິໂຍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອາຄມນໍ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ເຕນ ຫິ ຄຓ຺ຫາຫິ ປຕ຺ຕຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິ. ນາໂຄ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຕມຄ຺ເຄ ຕິຣິຍໍ ອຏ຺ຐາສິ. ‘‘ກິໍ ກໂຣຕິ, ຠນ຺ເຕ, ນາໂຄ’’ຕິ? ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂໍ ທາຕຸໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ, ທີຆຣຕ຺ຕໍ ໂຂ ປນາຍໍ ມຍ຺ຫໍ ອຸປກາຣໂກ, ນາສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ໂກເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ນິວຕ຺ຕຖ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂູ ຄເຫຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິ. ຫຕ຺ຖີປິ ວນສຓ຺ຑໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປນສກທລິຜລາທີນິ ນານາຜລານິ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ຠິກ຺ຂູນໍ ອທາສິ. ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ສພ຺ພານິ ເຂເປຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ສຕ຺ຖາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄາເຫຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິ. ນາໂຄ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕເຣນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ປຸຣໂຕ ຕິຣິຍໍ ອຏ຺ຐາສິ. ‘‘ກິໍ ກໂຣຕິ, ຠນ຺ເຕ, ນາໂຄ’’ຕິ? ‘‘ອຍຎ຺ຫິ ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ເຫ ເປເສຕ຺ວາ ມໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸກາໂມ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ປາລິເລຍ຺ຍກ, ອິທໍ ປນ ມມ ອນິວຕ຺ຕຄມນໍ, ຕວ ອິມິນາ ອຕ຺ຕຠາເວນ ຌານໍ ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວາ ມຄ຺ຄຜລໍ ວາ ນຕ຺ຖິ, ຕິຏ຺ຐ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ນາໂຄ ມຸເຂ ໂສຓ຺ຑໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂຣທນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ອຄມາສິ. ໂສ ຫິ ສຕ຺ຖາຣໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ລຠນ຺ໂຕ ເຕເນວ ນິຍາເມນ ຍາວຊີວໍ ປຏິຊຄ຺ເຄຍ຺ຍ, ສຕ຺ຖາ ປນ ຕໍ ຄາມູປຈາຣໍ ປຕ຺ວາ ‘‘ປາລິເລຍ຺ຍກ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕວ ອຠູມິ, ມນຸສ຺ສາວາໂສ ສປຣິປນ຺ໂຖ, ຕິຏ຺ຐ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ໂສ ໂຣທມາໂນ ຕຕ຺ເຖວ ຐຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຣິ ຈກ຺ຂຸປຖໍ ວິຊຫນ຺ເຕ ຫທເຍນ ຜລິເຕນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຣິ ປສາເທນ ຕາວຕິໍສຠວເນ ຕິໍສໂຍຊນິເກ ກນກວິມາເນ ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສມຊ຺ເຌ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ປາລິເລຍ຺ຍກເທວປຸຕ຺ໂຕເຍວສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ.

ສຕ຺ຖາປິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ເຊຕວນໍ ອຄມາສິ. ໂກສມ຺ພກາ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ສຕ຺ຖາ ກິຣ ສາວຕ຺ຖິໍ ອາຄໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ຂມາເປຕຸໍ ຕຕ຺ຖ ອຄມໍສຸ. ໂກສລຣາຊາ ‘‘ເຕ ກິຣ ໂກສມ຺ພກາ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕສໍ ມມ ວິຊິຕໍ ປວິສິຕຸໍ ນ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ມຫາຣາຊ, ສີລວນ຺ຕາ ເອເຕ ຠິກ຺ຂູ, ເກວລໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິວາເທນ ມມ ວຈນໍ ນ ຄຓ຺ຫິໍສຸ, ອິທານິ ມໍ ຂມາເປຕຸໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກປິ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕສໍ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕຸໍ ນ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເຖວ ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕານໍ ປນ ເຕສໍ ຠຄວາ ເອກມນ຺ເຕ ວິວິຕ຺ຕໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ເສນາສນໍ ທາເປສິ. ອຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເນວ ເອກໂຕ ນິສີທນ຺ຕິ, ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອາຄຕາຄຕາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ – ‘‘ກຕເມເຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ໂກສມ຺ພກາ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ? ສຕ຺ຖາ ‘‘ເອເຕ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ເອເຕ ກິຣ ເຕ, ເອເຕ ກິຣ ເຕ’’ຕິ ອາຄຕາຄເຕຫິ ອງ຺ຄຸລິກາ ທສ຺ສິຍມານາ ລຊ຺ຊາຍ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ຠຄວໂຕ ປາທມູເລ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຂມາເປສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ຠາຣິຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຕໍ, ຕຸມ຺ເຫ ຫິ ນາມ ມາທິສສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ມຍິ ສາມຄ຺ຄິໍ ກໂຣນ຺ເຕ ມມ ວຈນໍ ນ ກຣິຕ຺ຖ, ໂປຣາຓກປຓ຺ຑິຕາປິ ວຊ຺ຌປ຺ປຕ຺ຕານໍ ມາຕາປິຕູນໍ ໂອວາທໍ ສຸຕ຺ວາ ເຕສຸ ຊີວິຕາ ໂວໂຣປິຍມາເນສຸປິ ຕໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ທ຺ວີສຸ ຣຏ຺ເຐສຸ ຣຊ຺ຊໍ ກາຣຍິໍສູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນເທວ ໂກສມ຺ພິກຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໙.໑໐ ອາທໂຍ) ກເຖຕ຺ວາ ‘‘ເອວໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທີຆາວຸກຸມາໂຣ ມາຕາປິຕູສຸ ຊີວິຕາ ໂວໂຣປິຍມາເນສຸປິ ເຕສໍ ໂອວາທໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ຕສ຺ສ ຘີຕຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ທ຺ວີສຸ ກາສິໂກສລຣຏ຺ເຐສຸ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ປນ ມມ ວຈນໍ ອກໂຣນ຺ເຕຫິ ຠາຣິຍໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໖. ‘‘ປເຣ ຈ ນ ວິຊານນ຺ຕິ, ມຍເມຕ຺ຖ ຍມາມເສ;

ເຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ວິຊານນ຺ຕິ, ຕໂຕ ສມ຺ມນ຺ຕິ ເມຘຄາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປເຣຕິ ປຓ຺ຑິເຕ ຐເປຕ຺ວາ ຕໂຕ ອຎ຺ເຎ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ປເຣ ນາມ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ໂກລາຫລໍ ກໂຣນ຺ຕາ ‘‘ມຍໍ ຍມາມເສ ອຸປຣມາມ ວິນສ຺ສາມ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ມຈ຺ຈຸສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ນ ວິຊານນ຺ຕິ. ເຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ວິຊານນ຺ຕີຕິ ເຍ ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຑິຕາ ‘‘ມຍໍ ມຈ຺ຈຸສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ວິຊານນ຺ຕິ. ຕໂຕ ສມ຺ມນ຺ຕິ ເມຘຄາຕິ ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ຊານນ຺ຕາ ໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເມຘຄານໍ ກລຫານໍ ວູປສມາຍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຖ ເນສໍ ຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ເຕ ເມຘຄາ ສມ຺ມນ຺ຕີຕິ. ອຖ ວາ ປເຣ ຈາຕິ ປຸພ຺ເພ ມຍາ ‘‘ມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຓ຺ຑນ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ໂອວທິຍມານາປິ ມມ ໂອວາທສ຺ສ ອປຏິຄ຺ຄຫເຓນ ອຕິກ຺ກມເນນ ອມາມກາ ປເຣ ນາມ. ‘‘ມຍໍ ຉນ຺ທາທິວເສນ ມິຈ຺ຉາຄາຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ຍມາມເສ ຠຓ຺ຑນາທີນໍ ວຸທ຺ຘິຍາ ວາຍມາມາ’’ຕິ ນ ວິຊານນ຺ຕິ. ອິທານິ ປນ ໂຍນິໂສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມານາ ຕຕ຺ຖ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອນ຺ຕເຣ ເຍ ຈ ປຓ຺ຑິຕປຸຣິສາ ‘‘ປຸພ຺ເພ ມຍໍ ຉນ຺ທາທິວເສນ ວາຍມນ຺ຕາ ອໂຍນິໂສ ປຏິປນ຺ນາ’’ຕິ ວິຊານນ຺ຕິ, ຕໂຕ ເຕສໍ ສນ຺ຕິກາ ເຕ ປຓ຺ຑິຕປຸຣິເສ ນິສ຺ສາຍ ອິເມ ທານິ ກລຫສງ຺ຂາຕາ ເມຘຄາ ສມ຺ມນ຺ຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖຕິ.

ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ສມ຺ປຕ຺ຕຠິກ຺ຂູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີສຸ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສູຕິ.

ໂກສມ຺ພກວຕ຺ຖຸ ປຎ຺ຈມໍ.