໔. ກາຬຍກ຺ຂິນີວຕ຺ຖຸ

ນ ຫິ ເວເຣນາຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວຎ຺ຌິຕ຺ຖິໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເອໂກ ກິຣ ກຸຏຸມ຺ພິກປຸຕ຺ໂຕ ປິຕຣິ ກາລກເຕ ເຂຕ຺ເຕ ຈ ຆເຣ ຈ ສພ຺ພກມ຺ມານິ ອຕ຺ຕນາວ ກໂຣນ຺ໂຕ ມາຕຣໍ ປຏິຊຄ຺ຄິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາ ‘‘ກຸມາຣິກໍ ເຕ, ຕາຕ, ອາເນສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອມ຺ມ, ມາ ເອວໍ ວເທຖ, ອຫໍ ຍາວຊີວໍ ຕຸມ຺ເຫ ປຏິຊຄ຺ຄິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ຕາຕ, ເຂຕ຺ເຕ ຈ ຆເຣ ຈ ກິຈ຺ຈໍ ຕ຺ວເມວ ກໂຣສິ, ເຕນ ມຍ຺ຫໍ ຈິຕ຺ຕສຸຂໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ອາເນສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ສາ ເອກໍ ກຸລໍ ຄນ຺ຕຸກາມາ ເຄຫາ ນິກ຺ຂມິ. ອຖ ນໍ ປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ກຕຣໍ ກຸລໍ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອສຸກກຸລໍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕຕ຺ຖ ຄມນໍ ປຏິເສເຘຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຠິຣຸຈິຕໍ ກຸລໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ສາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຸມາຣິກໍ ວາເຣຕ຺ວາ ທິວສໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ຕໍ ອາເນຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຆເຣ ອກາສິ. ສາ ວຎ຺ຌາ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ມາຕາ, ປຸຕ຺ຕ, ຕ຺ວໍ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ກຸມາຣິກໍ ອາຓາເປສິ, ສາ ອິທານິ ວຎ຺ຌາ ຊາຕາ, ອປຸຕ຺ຕກຎ຺ຈ ນາມ ກຸລໍ ວິນສ຺ສຕິ, ປເວຓີ ນ ຆຏີຍຕິ, ເຕນ ອຎ຺ຎໍ ເຕ ກຸມາຣິກໍ ອາເນມີຕິ. ເຕນ ‘‘ອລໍ, ອມ຺ມາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາປິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກເຖສິ. ວຎ຺ຌິຕ຺ຖີ ຕໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ປຸຕ຺ຕາ ນາມ ມາຕາປິຕູນໍ ວຈນໍ ອຕິກ຺ກມິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອິທານິ ອຎ຺ຎໍ ວິຊາຍິນິໍ ອິຕ຺ຖິໍ ອາເນຕ຺ວາ ມໍ ທາສິໂຠເຄນ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ສຍເມວ ເອກໍ ກຸມາຣິກໍ ອາເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອກໍ ກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸມາຣິກໍ ວາເຣຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນາເມຕໍ, ອມ຺ມ, ວເທສີ’’ຕິ ເຕຫິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ‘‘ອຫໍ ວຎ຺ຌາ, ອປຸຕ຺ຕກໍ ນາມ ກຸລໍ ວິນສ຺ສຕິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ປນ ຘີຕາ ປຸຕ຺ຕໍ ວາ ຘີຕຣໍ ວາ ລຠິຕ຺ວາ ກຸຏຸມ຺ພິກສ຺ສ ສາມິນີ ຠວິສ຺ສຕິ, ມຍ຺ຫໍ ສາມິກສ຺ສ ນໍ ເທຖາ’’ຕິ ຍາຈິຕ຺ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ອາເນຕ຺ວາ ສາມິກສ຺ສ ຆເຣ ອກາສິ.

ອຖສ຺ສາ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສຈາຍໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວາ ຘີຕຣໍ ວາ ລຠິສ຺ສຕິ, ອຍເມວ ກຸຏຸມ຺ພສ຺ສ ສາມິນີ ຠວິສ຺ສຕິ. ຍຖາ ທາຣກໍ ນ ລຠຕິ, ຕເຖວ ນໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ສາ ອາຫ – ‘‘ອມ຺ມ, ຍທາ ເຕ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ຄພ຺ໂຠ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ອຖ ເມ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ສາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ຄພ຺ເຠ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ຕສ຺ສາ ອາໂຣເຈສິ. ອິຕຣິສ຺ສາ ປນ ສາ ສຍເມວ ນິຈ຺ຈໍ ຍາຄຸຠຕ຺ຕໍ ເທຕິ, ອຖສ຺ສາ ອາຫາເຣເນວ ສທ຺ຘິໍ ຄພ຺ຠປາຕນເຠສຊ຺ຊມທາສິ, ຄພ຺ໂຠ ປຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ຄພ຺ເຠ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ອາໂຣເຈສິ, ອິຕຣາ ທຸຕິຍມ຺ປິ ຕເຖວ ປາເຕສິ. ອຖ ນໍ ປຏິວິສ຺ສກິຕ຺ຖິໂຍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ກຈ຺ຈິ ເຕ ສປຕ຺ຕິ ອນ຺ຕຣາຍໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ? ສາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ອນ຺ຘພາເລ, ກສ຺ມາ ເອວມກາສິ, ອຍໍ ຕວ ອິສ຺ສຣິຍຠເຍນ ຄພ຺ຠສ຺ສ ປາຕນເຠສຊ຺ຊໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເທຕິ, ເຕນ ເຕ ຄພ຺ໂຠ ປຕຕິ, ມາ ປຸນ ເອວມກຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ຕຕິຍວາເຣ ນ ກເຖສິ. ອຖ ສາ ອິຕຣິສ຺ສາ ອຸທຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກສ຺ມາ ມຍ຺ຫໍ ຄພ຺ຠສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວໍ ນ ກເຖສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ມໍ ອາເນຕ຺ວາ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ທ຺ເວ ວາເຣ ຄພ຺ຠໍ ປາເຕສິ, ກິມຕ຺ຖໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ກເຖມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນຏ຺ຐາ ທານິມ຺ຫີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ປມາທໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ປຣິຓເຕ ຄພ຺ເຠ ໂອກາສໍ ລຠິຕ຺ວາ ເຠສຊ຺ຊໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອທາສິ. ຄພ຺ໂຠ ປຣິຓຕຕ຺ຕາ ປຕິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຕິຣິຍໍ ນິປຕິ, ຂຣາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ຊີວິຕສໍສຍໍ ປາປຸຓິ. ສາ ‘‘ນາສິຕມ຺ຫິ ຕຍາ, ຕ຺ວເມວ ມໍ ອາເນຕ຺ວາ ຕ຺ວເມວ ຕໂຍປິ ວາເຣ ທາຣເກ ນາເສສິ, ອິທານິ ອຫມ຺ປິ ນສ຺ສາມິ, ອິໂຕ ທານິ ຈຸຕາ ຍກ຺ຂິນີ ຫຸຕ຺ວາ ຕວ ທາຣເກ ຂາທິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ເຄເຫ ມຊ຺ຊາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອິຕຣມ຺ປິ ສາມິໂກ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຕຍາ ເມ ກຸລູປຈ຺ເຉໂທ ກໂຕ’’ຕິ ກປ຺ປຣຊຓ຺ຓຸກາທີຫິ ສຸໂປຖິຕໍ ໂປເຖສິ. ສາ ເຕເນວາພາເຘນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ກຸກ຺ກຸຏີ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ.

ກຸກ຺ກຸຏີ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ອຓ຺ຑານິ ວິຊາຍິ, ມຊ຺ຊາຣີ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕານິ ອຓ຺ຑານິ ຂາທິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ຕຕິຍມ຺ປິ ຂາທິເຍວ. ກຸກ຺ກຸຏີ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຕໂຍ ວາເຣ ມມ ອຓ຺ຑານິ ຂາທິຕ຺ວາ ອິທານິ ມມ຺ປິ ຂາທິຕຸກາມາສີ’’ຕິ. ‘‘ອິໂຕ ຈຸຕາ ສປຸຕ຺ຕກໍ ຕໍ ຂາທິຕຸໍ ລເຠຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ອຣຎ຺ເຎ ທີປິນີ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອິຕຣາ ມິຄີ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ວິຊາຕກາເລ ທີປິນີ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໂຍ ວາເຣ ປຸຕ຺ຕເກ ຂາທິ. ມິຄີ ມຣຓກາເລ ‘‘ອຍໍ ເມ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຸຕ຺ຕເກ ຂາທິຕ຺ວາ ອິທານິ ມມ຺ປິ ຂາທິສ຺ສຕິ, ອິໂຕ ທານິ ຈຸຕາ ເອຕໍ ສປຸຕ຺ຕກໍ ຂາທິຕຸໍ ລເຠຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ກຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ຍກ຺ຂິນີ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ທີປິນີປິ ຕເຖວ ຕໂຕ ຈຸຕາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກຸລຘີຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ສາ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ຕາ ທ຺ວາຣຄາມເກ ປຕິກຸລໍ ອຄມາສິ, ອປຣຠາເຄ ຈ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ. ຍກ຺ຂິນີປິ ຕສ຺ສາ ປິຍສຫາຍິກາວຓ຺ເຓນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກຸຫິໍ ເມ ສຫາຍິກາ’’ຕິ ‘‘ອນ຺ໂຕຄພ຺ເຠ ວິຊາຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ປຸຕ຺ຕໍ ນຸ ໂຂ ວິຊາຕາ, ອຸທາຫຸ ຘີຕຣນ຺ຕິ ປສ຺ສິສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ຄພ຺ຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປສ຺ສນ຺ຕີ ວິຍ ທາຣກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທິຕ຺ວາ ຄຕາ. ປຸນ ທຸຕິຍວາເຣປິ ຕເຖວ ຂາທິ. ຕຕິຍວາເຣ ອິຕຣາ ຄຣຸຠາຣາ ຫຸຕ຺ວາ ສາມິກໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ສາມິ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ເອກາ ຍກ຺ຂິນີ ມມ ທ຺ເວ ປຸຕ຺ເຕ ຂາທິຕ຺ວາ ຄຕາ, ອິທານິ ມມ ກຸລເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຊາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ ກຸລເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຊາຍິ.

ຕທາ ສາ ຍກ຺ຂິນີ ອຸທກວາຣໍ ຄຕາ ໂຫຕິ. ເວສ຺ສວຓສ຺ສ ຫິ ຍກ຺ຂິນິໂຍ ວາເຣນ ອໂນຕຕ຺ຕທຫໂຕ ສີສປຣມ຺ປຣາຍ ອຸທກມາຫຣນ຺ຕິ. ຕາ ຈຕຸມາສຈ຺ຈເຍນປິ ປຎ຺ຈມາສຈ຺ຈເຍນປິ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອປຣາ ຍກ຺ຂິນິໂຍ ກິລນ຺ຕກາຍາ ຊີວິຕກ຺ຂຍມ຺ປິ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ສາ ປນ ອຸທກວາຣໂຕ ມຸຕ຺ຕມຕ຺ຕາວ ເວເຄນ ຕໍ ຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກຸຫິໍ ເມ ສຫາຍິກາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ກຸຫິໍ ນໍ ປສ຺ສິສ຺ສສິ, ຕສ຺ສາ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ຊາຕຊາຕທາຣເກ ຍກ຺ຂິນີ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຂາທຕິ, ຕສ຺ມາ ກຸລເຄຫໍ ຄຕາ’’ຕິ. ສາ ‘‘ຍຕ຺ຖ ວາ ຕຕ຺ຖ ວາ ຄຈ຺ຉຕຸ, ນ ເມ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເວຣເວຄສມຸສ຺ສາຫິຕມານສາ ນຄຣາຠິມຸຂີ ປກ຺ຂນ຺ທິ. ອິຕຣາປິ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ນໍ ທາຣກໍ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ນາມໍ ກຕ຺ວາ, ‘‘ສາມິ, ອິທານິ ສກຆຣໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ປຸຕ຺ຕມາທາຍ ສາມິເກນ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣມຊ຺ເຌ ຄຕມຄ຺ເຄນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ປຸຕ຺ຕໍ ສາມິກສ຺ສ ທຕ຺ວາ ວິຫາຣໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ນ຺ຫາຕ຺ວາ ສາມິເກ ນ຺ຫາຍນ຺ເຕ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຖຎ຺ຎໍ ປາຍມານາ ຐິຕາ ຍກ຺ຂິນິໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ, ‘‘ສາມິ, ເວເຄນ ເອຫິ, ອຍໍ ສາ ຍກ຺ຂິນີ, ເວເຄນ ເອຫິ, ອຍໍ ສາ ຍກ຺ຂິນີ’’ຕິ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ຕສ຺ສ ອາຄມນໍ ສຓ຺ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວິຫາຣາຠິມຸຂີ ປກ຺ຂນ຺ທິ.

ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຕ຺ຖາ ປຣິສມຊ຺ເຌ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ສາ ປຸຕ຺ຕໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາທປິຏ຺ເຐ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ມຍາ ເອສ ທິນ຺ໂນ, ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເມ ຊີວິຕໍ ເທຖາ’’ຕິ ອາຫ. ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອຘິວຕ຺ໂຖ ສຸມນເທໂວ ນາມ ຍກ຺ຂິນິຍາ ອນ຺ໂຕ ປວິສິຕຸໍ ນາທາສິ. ສຕ຺ຖາ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ອານນ຺ທ, ຕໍ ຍກ຺ຂິນິໍ ປກ຺ໂກສາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ປກ຺ໂກສິ. ອິຕຣາ ‘‘ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ເອຕຸ, ມາ ສທ຺ທມກາສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຐິຕໍ ‘‘ກສ຺ມາ ເອວໍ ກໂຣສິ, ສເຈ ຕຸມ຺ເຫ ມາທິສສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ນາຄມິສ຺ສຖ, ອຫິນກຸລານໍ ວິຍ ອຈ຺ຉຜນ຺ທນານໍ ວິຍ ກາໂກລູການໍ ວິຍ ຈ ກປ຺ປຏ຺ຐິຕິກໍ ໂວ ເວຣໍ ອຠວິສ຺ສ, ກສ຺ມາ ເວຣໍ ປຏິເວຣໍ ກໂຣຖ. ເວຣຎ຺ຫິ ອເວເຣນ ອຸປສມ຺ມຕິ, ໂນ ເວເຣນາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໕. ‘‘ນ ຫິ ເວເຣນ ເວຣານິ, ສມ຺ມນ຺ຕີຘ ກຸທາຈນໍ;

ອເວເຣນ ຈ ສມ຺ມນ຺ຕິ, ເອສ ຘມ຺ໂມ ສນນ຺ຕໂນ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ນ ຫິ ເວເຣນາຕິ ຍຖາ ຫິ ເຂຬສິງ຺ຆາຓິກາທີຫິ ອສຸຈີຫິ ມກ຺ຂິຕໍ ຐານໍ ເຕເຫວ ອສຸຈີຫິ ໂຘວນ຺ຕາ ສຸທ຺ຘໍ ນິຄ຺ຄນ຺ຘໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ຕໍ ຐານໍ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ອສຸທ຺ຘຕຣຎ຺ເຈວ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘຕຣຎ຺ຈ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ອກ຺ໂກສນ຺ຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ໂກສນ຺ໂຕ ປຫຣນ຺ຕໍ ປຏິປຫຣນ຺ໂຕ ເວເຣນ ເວຣໍ ວູປສເມຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຖ ໂຂ ຠິຍ຺ໂຍ ຠິຍ຺ໂຍ ເວຣເມວ ກໂຣຕິ. ອິຕິ ເວຣານິ ນາມ ເວເຣນ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ກາເລ ນ ສມ຺ມນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ວຑ຺ຒນ຺ຕິເຍວ. ອເວເຣນ ຈ ສມ຺ມນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ປນ ຕານິ ເຂຬາທີນິ ອສຸຈີນິ ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ອຸທເກນ ໂຘວິຍມານານິ ນສ຺ສນ຺ຕິ, ຕໍ ຐານໍ ສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ສຸຄນ຺ຘໍ; ເອວເມວ ອເວເຣນ ຂນ຺ຕິເມຕ຺ໂຕທເກນ ໂຍນິໂສ ມນສິກາເຣນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ເວຣານິ ວູປສມ຺ມນ຺ຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ ອຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອສ ຘມ຺ໂມ ສນນ຺ຕໂນຕິ ເອສ ອເວເຣນ ເວຣູປສມນສງ຺ຂາໂຕ ໂປຣາຓໂກ ຘມ຺ໂມ; ສພ຺ເພສໍ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘຂີຓາສວານໍ ຄຕມຄ຺ໂຄຕິ.

ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ຍກ຺ຂິນີ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍປິ ຘມ຺ມເທສນາ ສາຕ຺ຖິກາ ອໂຫສິ.

ສຕ຺ຖາ ຕໍ ອິຕ຺ຖິໍ ອາຫ – ‘‘ເອຕິສ຺ສາ ຕວ ປຸຕ຺ຕໍ ເທຫີ’’ຕິ. ‘‘ຠາຍາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ມາ ຠາຍິ, ນຕ຺ຖິ ເຕ ເອຕໍ ນິສ຺ສາຍ ປຣິປນ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ຕສ຺ສາ ປຸຕ຺ຕມທາສິ. ສາ ຕໍ ຈຸມ຺ພິຕ຺ວາ ອາລິງ຺ເຄຕ຺ວາ ປຸນ ມາຕຸເຍວ ທຕ຺ວາ ໂຣທິຕຸໍ ອາຣຠິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ກິເມຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຫໍ ປຸພ຺ເພ ຍຖາ ວາ ຕຖາ ວາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ຕີປິ ກຸຈ຺ຉິປູຣໍ ນາລຕ຺ຖໍ, ອິທານິ ກຖໍ ຊີວິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ມາ ຈິນ຺ຕຍີ’’ຕິ ສມສ຺ສາເສຕ຺ວາ ຕໍ ອິຕ຺ຖິມາຫ – ‘‘ອິມໍ ເນຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ນິວາສາເປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຍາຄຸຠຕ຺ເຕຫິ ປຏິຊຄ຺ຄາຫີ’’ຕິ. ສາ ຕໍ ເນຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິວໍເສ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຍາຄຸຠຕ຺ເຕຫິ ປຏິຊຄ຺ຄິ, ຕສ຺ສາ ວີຫິປຫຣຓກາເລ ມຸສລຄ຺ເຄນ ມຸທ຺ຘໍ ປຫຣນ຺ຕໍ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ສາ ສຫາຍິກໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ວສິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ມໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ມຸສລສາລາຍ ອຸທກຈາຏິຍໍ ອຸທ຺ຘເນ ນິພ຺ພໂກເສ ສງ຺ກາຣກູເຏ ຄາມທ຺ວາເຣ ຈາຕິ ເອເຕສຸ ຐາເນສຸ ປຕິຏ຺ຐາປິຕາປິ ອິຘ ເມ ມຸສເລນ ສີສໍ ຠິນ຺ທນ຺ຕໍ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ອິຘ ທາຣກາ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ໂຐທກໍ ໂອຕາເຣນ຺ຕິ, ອິຘ ສຸນຂາ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອິຘ ທາຣກາ ອສຸຈິໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອິຘ ກຈວຣໍ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕິ, ອິຘ ຄາມທາຣກາ ລກ຺ຂໂຍຄ຺ຄໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ສພ຺ພານິ ຕານິ ປຏິກ຺ຂິປິ. ອຖ ນໍ ພຫິຄາເມ ວິວິຕ຺ໂຕກາເສ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສາ ອຄ຺ຄຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີນິ ຫຣິຕ຺ວາ ປຏິຊຄ຺ຄິ. ສາ ຍກ຺ຂິນີ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ເມ ສຫາຍິກາ ອິທານິ ພຫູປກາຣາ, ຫນ຺ທາຫໍ ກິຎ຺ຈິ ປຏິຄຸຓໍ ກໂຣມີ’’ຕິ. ສາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສໍວຈ຺ຉເຣ ສຸພ຺ພຸຏ຺ຐິກາ ຠວິສ຺ສຕິ, ຖລຏ຺ຐາເນ ສສ຺ສໍ ກໂຣຫິ, ອິມສ຺ມິໍ ສໍວຈ຺ຉເຣ ທຸພ຺ພຸຏ຺ຐິກາ ຠວິສ຺ສຕິ, ນິນ຺ນຏ຺ຐາເນເຍວ ສສ຺ສໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ສຫາຍິກາຍ ອາໂຣເຈຕິ. ເສສຊເນຫິ ກຕສສ຺ສໍ ອຕິອຸທເກນ ວາ ອໂນທເກນ ວາ ນສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສາ ອຕິວິຍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຖ ນໍ ເສສຊນາ, ‘‘ອມ຺ມ, ຕຍາ ກຕສສ຺ສໍ ເນວ ອຈ຺ໂຈທເກນ, ນ ອນຸທເກນ ນສ຺ສຕິ, ສຸພ຺ພຸຏ຺ຐິທຸພ຺ພຸຏ຺ຐິຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກໂຣສິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ສຫາຍິກາ ຍກ຺ຂິນີ ສຸພ຺ພຸຏ຺ຐິທຸພ຺ພຸຏ຺ຐິຠາວໍ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ມຍໍ ຕສ຺ສາ ວຈເນນ ຖເລສຸ ນິນ຺ເນສຸ ສສ຺ສານິ ກໂຣມ, ເຕນ ໂນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກິໍ ນ ປສ຺ສຖ? ນິພທ຺ຘໍ ອມ຺ຫາກໍ ເຄຫໂຕ ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີນິ ຫຣິຍມານານິ, ຕານິ ເອຕິສ຺ສາ ຫຣີຍນ຺ຕິ, ຕຸມ຺ເຫປິ ເອຕິສ຺ສາ ອຄ຺ຄຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີນິ ຫຣຖ, ຕຸມ຺ຫາກມ຺ປິ ກມ຺ມນ຺ເຕ ໂອໂລເກສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສາ ສກລນຄຣວາສິໂນ ສກ຺ກາຣໍ ກຣິໍສຸ. ສາປິ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ເພສໍ ກມ຺ມນ຺ເຕ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ລາຠຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕາ ອໂຫສິ ມຫາປຣິວາຣາ. ສາ ອປຣຠາເຄ ອຏ຺ຐ ສລາກຠຕ຺ຕານິ ປຏ຺ຐເປສິ. ຕານິ ຍາວຊ຺ຊກາລາ ທີຍນ຺ຕິເຍວາຕິ.

ກາຬຍກ຺ຂິນີວຕ຺ຖຸ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.