໓. ຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ

ອກ຺ໂກຈ຺ຉິ ມນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣາຍສ຺ມາ ຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ຠຄວໂຕ ປິຕຸຈ຺ຉາປຸຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ, ມຫລ຺ລກກາເລ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນລາຠສກ຺ກາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຖູລສຣີໂຣ ອາໂກຏິຕປຈ຺ຈາໂກຏິເຕຫິ ຈີວເຣຫິ ນິວາເສຕ຺ວາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ວິຫາຣມຊ຺ເຌ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ນິສີທຕິ. ຕຖາຄຕໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ອາຄຕາ ອາຄນ຺ຕຸກຠິກ຺ຂູ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອໂກ ມຫາເຖໂຣ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ອາປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປາທສມ຺ພາຫນາທີນິ ອາປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ເອໂກ ທຫຣຠິກ຺ຂຸ ‘‘ກຕິວສ຺ສາ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ວສ຺ສໍ ນຕ຺ຖິ, ມຫລ຺ລກກາເລ ປພ຺ພຊິຕາ ມຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ອາວຸໂສ, ທຸພ຺ພິນີຕ, ມຫລ຺ລກ, ອຕ຺ຕໂນ ປມາຓໍ ນ ຊານາສິ, ເອຕ຺ຕເກ ມຫາເຖເຣ ທິສ຺ວາ ສາມີຈິກມ຺ມມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ກໂຣສິ, ວຕ຺ເຕ ອາປຸຈ຺ຉິຍມາເນ ຕຸຓ຺ຫີ ໂຫສິ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈມຕ຺ຕມ຺ປິ ເຕ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຈ຺ຉຣໍ ປຫຣິ. ໂສ ຂຕ຺ຕິຍມານໍ ຊເນຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ກສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ມໍ ປນ ‘ໂກ ເອໂສ’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຖ, ມູລເມວ ໂວ ຉິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຣຸທນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ກິໍ ນຸ ຕ຺ວໍ ຕິສ຺ສ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ອສ຺ສຸມຸໂຂ ໂຣທມາໂນ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕປິ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ເອສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ອາໂລຬໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ເຕເນວ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ໂສ ສຕ຺ຖາຣາ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ‘‘ອິເມ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ກຫໍ ປນ ຕ຺ວໍ ນິສິນ຺ໂນສີ’’ຕິ? ‘‘ວິຫາຣມຊ຺ເຌ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອິເມ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ທິຏ຺ຐາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ທິຏ຺ຐາ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ອຸຏ຺ຐາຍ ເຕ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນ ກຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ປຣິກ຺ຂາຣຄ຺ຄຫຓໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນາປຸຈ຺ຉິຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ວຕ຺ຕໍ ວາ ປານີຍໍ ວາ ອາປຸຈ຺ຉິຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນາປຸຈ຺ຉິຕໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອາສນໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປາທສມ຺ພາຫນໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນ ກຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຕິສ຺ສ ມຫລ຺ລກຠິກ຺ຂູນໍ ສພ຺ພໍ ເອຕໍ ວຕ຺ຕໍ ກາຕພ຺ພໍ, ເອຕໍ ວຕ຺ຕໍ ອກໂຣນ຺ເຕນ ວິຫາຣມຊ຺ເຌ ນິສີທິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕເວວ ໂທໂສ, ເອເຕ ຠິກ຺ຂູ ຂມາເປຫີ’’ຕິ? ‘‘ເອເຕ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອກ຺ໂກສິໍສຸ, ນາຫໍ ເອເຕ ຂມາເປມີ’’ຕິ. ‘‘ຕິສ຺ສ ມາ ເອວໍ ກຣິ, ຕເວວ ໂທໂສ, ຂມາເປຫິ ເນ’’ຕິ? ‘‘ນ ຂມາເປມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຖ ສຕ຺ຖາ ‘‘ທຸພ຺ພໂຈ ເອສ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ ທຸພ຺ພໂຈ ເອສ, ປຸພ຺ເພປິ ເອສ ທຸພ຺ພໂຈເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອິທານິ ຕາວສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ທຸພ຺ພຈຠາໂວ ອມ຺ເຫຫິ ຎາໂຕ, ອຕີເຕ ເອສ ກິໍ ອກາສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຓາຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕມາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພາຣາຓສິຣຎ຺ເຎ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ເທວິໂລ ນາມ ຕາປໂສ ອຏ຺ຐ ມາເສ ຫິມວນ຺ເຕ ວສິຕ຺ວາ ໂລຓມ຺ພິລເສວນຕ຺ຖາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ນຄຣມຸປນິສ຺ສາຍ ວສິຕຸກາໂມ ຫິມວນ຺ຕໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນຄຣທ຺ວາເຣ ທາຣເກ ທິສ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອິມໍ ນຄຣໍ ສມ຺ປຕ຺ຕປພ຺ພຊິຕາ ກຕ຺ຖ ວສນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ກຸມ຺ຠກາຣສາລາຍໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ຕາປໂສ ກຸມ຺ຠກາຣສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາເຣ ຐຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ເຕ ຠຄ຺ຄວ ອຄຣຸ, ວເສຍ຺ຍາມ ເອກຣຕ຺ຕິໍ ສາລາຍ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ກຸມ຺ຠກາໂຣ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຣຕ຺ຕິໍ ສາລາຍໍ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ມຫຕີ ສາລາ, ຍຖາສຸຂໍ ວສຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ສາລໍ ນິຍ຺ຍາເທສິ. ຕສ຺ມິໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນ ອປໂຣປິ ນາຣໂທ ນາມ ຕາປໂສ ຫິມວນ຺ຕໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠກາຣໍ ເອກຣຕ຺ຕິວາສໍ ຍາຈິ. ກຸມ຺ຠກາໂຣ ‘‘ປຐມໍ ອາຄໂຕ ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ວສິຕຸກາໂມ ຠເວຍ຺ຍ ວາ ໂນ ວາ, ອຕ຺ຕານໍ ປຣິໂມເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ, ຠນ຺ເຕ, ປຐມໍ ອຸປຄໂຕ ໂຣເຈສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ຣຸຈິຍາ ວສຖາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕມຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ເຕ, ອາຈຣິຍ ອຄຣຸ, ມຍຎ຺ເຈຕ຺ຖ ເອກຣຕ຺ຕິໍ ວເສຍ຺ຍາມາ’’ຕິ ຍາຈິ. ‘‘ມຫຕີ ສາລາ, ປວິສິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ເຕ ວສາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປວິສິຕ຺ວາ ປຸເຣຕຣໍ ປວິຏ຺ຐສ຺ສ ເທວິລສ຺ສ ອປຣຠາເຄ ນິສີທິ. ອຸໂຠປິ ສາຣຓີຍກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິໍສຸ.

ສຍນກາເລ ນາຣໂທ ເທວິລສ຺ສ ນິປຊ຺ຊນຏ຺ຐານຎ຺ຈ ທ຺ວາຣຎ຺ຈ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ໂສ ປນ ເທວິໂລ ນິປຊ຺ຊມາໂນ ອຕ຺ຕໂນ ນິປຊ຺ຊນຏ຺ຐາເນ ອນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣມຊ຺ເຌ ຕິຣິຍໍ ນິປຊ຺ຊິ. ນາຣໂທ ຣຕ຺ຕິໍ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຊຏາສຸ ອກ຺ກມິ. ‘‘ໂກ ມໍ ອກ຺ກມີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ອາຈຣິຍ, ອຫ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ‘‘ກູຏຊຏິລ, ອຣຎ຺ຎໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມມ ຊຏາສຸ ອກ຺ກມສີ’’ຕິ. ‘‘ອາຈຣິຍ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ອິຘ ນິປນ຺ນຠາວໍ ນ ຊານາມິ, ຂມຖ ເມ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ກນ຺ທນ຺ຕສ຺ເສວ ພຫິ ນິກ຺ຂມິ. ອິຕໂຣ ‘‘ອຍໍ ປວິສນ຺ໂຕປິ ມໍ ອກ຺ກເມຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປາທຏ຺ຐາເນ ສີສໍ ກຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ນາຣໂທປິ ປວິສນ຺ໂຕ ‘‘ປຐມໍປາຫໍ ອາຈຣິເຍ ອປຣຊ຺ຌິໍ, ອິທານິສ຺ສ ປາທປສ຺ເສນ ປວິສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄີວາຍ ອກ຺ກມິ. ‘‘ໂກ ເອໂສ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຫໍ, ອາຈຣິຍາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກູຏຊຏິລ, ປຐມໍ ມມ ຊຏາສຸ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ອິທານິ ຄີວາຍ ອກ຺ກມສິ, ອຠິສປິສ຺ສາມິ ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ອາຈຣິຍ, ມຍ຺ຫໍ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ, ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອວໍ ນິປນ຺ນຠາວໍ ນ ຊານາມິ, ‘ປຐມມ຺ປິ ເມ ອປຣທ຺ຘໍ, ອິທານິ ປາທປສ຺ເສນ ປວິສິສ຺ສາມີ’ຕິ ປວິຏ຺ໂຐມ຺ຫິ, ຂມຖ ເມ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ກູຏຊຏິລ, ອຠິສປິສ຺ສາມິ ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ມາ ເອວໍ ກຣິຕ຺ຖ ອາຈຣິຍາ’’ຕິ. ໂສ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ –

‘‘ສຫສ຺ສຣໍສີ ສຕເຕໂຊ, ສູຣິໂຍ ຕມວິໂນທໂນ;

ປາໂຕທຍນ຺ເຕ ສູຣິເຍ, ມຸທ຺ຘາ ເຕ ຜລຕຸ ສຕ຺ຕຘາ’’ຕິ. –

ຕໍ ອຠິສປິ ເອວ. ນາຣໂທ, ‘‘ອາຈຣິຍ, ມຍ຺ຫໍ ໂທໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ມມ ວທນ຺ຕສ຺ເສວ ຕຸມ຺ເຫ ອຠິສປຖ, ຍສ຺ສ ໂທໂສ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ມຸທ຺ຘາ ຜລຕຸ, ມາ ນິທ຺ໂທສສ຺ສາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ສຫສ຺ສຣໍສີ ສຕເຕໂຊ, ສູຣິໂຍ ຕມວິໂນທໂນ;

ປາໂຕທຍນ຺ເຕ ສູຣິເຍ, ມຸທ຺ຘາ ເຕ ຜລຕຸ ສຕ຺ຕຘາ’’ຕິ. –

ອຠິສປິ. ໂສ ປນ ມຫານຸຠາໂວ ອຕີເຕ ຈຕ຺ຕາລີສ, ອນາຄເຕ ຈຕ຺ຕາລີສາຕິ ອສີຕິກປ຺ເປ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອຸປຣິ ອຠິສໂປ ປຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ອາຈຣິຍສ຺ສາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ອນຸກມ຺ປໍ ປຏິຈ຺ຈ ອິທ຺ຘິພເລນ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນໍ ນິວາເຣຕິ.

ນາຄຣາ ອຣຸເຓ ອນຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຣາຊທ຺ວາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ເທວ, ຕຍິ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ອຣຸໂຓ ນ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ອຣຸຓໍ ໂນ ອຸຏ຺ຐາເປຫີ’’ຕິ ກນ຺ທິໍສຸ. ຣາຊາ ອຕ຺ຕໂນ ກາຍກມ຺ມາທີນິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ກິຎ຺ຈິ ອຍຸຕ຺ຕໍ ອທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ປພ຺ພຊິຕານໍ ວິວາເທນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຣິສງ຺ກມາໂນ ‘‘ກຈ຺ຈິ ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ປພ຺ພຊິຕາ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຫິຍ຺ໂຍ ສາຍໍ ກຸມ຺ຠກາຣສາລາຍໍ ອາຄຕາ ອຕ຺ຖິ ເທວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕໍຂຓຎ຺ເຎວ ຣາຊາ ອຸກ຺ກາຫິ ຘາຣິຍມານາຫິ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນາຣທໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ອາຫ –

‘‘ກມ຺ມນ຺ຕາ ນປ຺ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ ນາຣທ;

ເກນ ໂລໂກ ຕໂມຠູໂຕ, ຕໍ ເມ ອກ຺ຂາຫິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ’’ຕິ.

ນາຣໂທ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ອຫໍ ອິມິນາ ອຠິສປິໂຕ, ອຖາຫໍ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ, ຍສ຺ສ ໂທໂສ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ເສວ ອຸປຣິ ອຠິສໂປ ປຕຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຠິສປິໍ. ອຠິສປິຕ຺ວາ ຈ ປນ ‘‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອຸປຣິ ອຠິສໂປ ປຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນເວລາຍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາ ສຕ຺ຕຘາ ຜລິສ຺ສຕີ’’ຕິ ທິສ຺ວາ ເອຕສ຺ມິໍ ອນຸກມ຺ປໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຣຸຓສ຺ສ ອຸຄ຺ຄມນໍ ນ ເທມີຕິ. ‘‘ກຖໍ ປນ ອສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ອນ຺ຕຣາໂຍ ນ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ສເຈ ມໍ ຂມາເປຍ຺ຍ, ນ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຂມາເປຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເອໂສ, ມຫາຣາຊ, ມໍ ຊຏາສຸ ຈ ຄີວາຍ ຈ ອກ຺ກມິ, ນາຫໍ ເອຕໍ ກູຏຊຏິລໍ ຂມາເປມີ’’ຕິ. ‘‘ຂມາເປຫິ, ຠນ຺ເຕ, ມາ ເອວໍ ກຣິຕ຺ຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ຂມາເປມີ’’ຕິ. ‘‘ມຸທ຺ຘາ ເຕ ສຕ຺ຕຘາ ຜລິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ນ ຂມາເປຕິເຍວ. ອຖ ນໍ ຣາຊາ ‘‘ນ ຕ຺ວໍ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ຂມາເປສ຺ສສີ’’ຕິ ຫຕ຺ຖປາທກຸຈ຺ຉິຄີວາສຸ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ນາຣທສ຺ສ ປາທມູເລ ໂອນມາເປສິ. ນາຣໂທປິ ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ, ອາຈຣິຍ, ຂມາມິ ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ມຫາຣາຊ, ນາຍໍ ຍຖາມເນນ ຂມາເປຕິ, ນຄຣສ຺ສ ອວິທູເຣ ເອໂກ ສໂຣ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ນໍ ສີເສ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ຄລປ຺ປມາເຓ ອຸທເກ ຐປາເປຫີ’’ຕິ ອາຫ. ຣາຊາ ຕຖາ ກາເຣສິ. ນາຣໂທ ເທວິລໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ອາຈຣິຍ, ມຍາ ອິທ຺ຘິຍາ ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍ ສູຣິຍສນ຺ຕາເປ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ເຕ ອຸທເກ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ຐາເນນ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຕສ຺ສ ສູຣິຍຣໍສີຫິ ສໍຜຸຏ຺ຐມຕ຺ໂຕວ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ໂຑ ສຕ຺ຕຘາ ຜລິ, ໂສ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ຐາເນນ ປລາຍີ’’ຕິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ຕທາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາຊາ ອານນ຺ໂທ ອໂຫສິ, ເທວິໂລ ຕິສ຺ໂສ, ນາຣໂທ ອຫເມວາຕິ ເອວໍ ຕທາເປສ ທຸພ຺ພໂຈເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ນາມ ‘ອສຸເກນາຫໍ ອກ຺ກຸຏ຺ໂຐ, ອສຸເກນ ປຫໂຏ, ອສຸເກນ ຊິໂຕ, ອສຸໂກ ໂຂ ເມ ຠຓ຺ຑໍ ອຫາສີ’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ເວຣໍ ນາມ ນ ວູປສມ຺ມຕິ, ເອວໍ ປນ ອນຸປນຍ຺ຫນ຺ຕສ຺ເສວ ອຸປສມ຺ມຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໓. ‘‘ອກ຺ໂກຈ຺ຉິ ມໍ ອວຘິ ມໍ, ອຊິນິ ມໍ ອຫາສິ ເມ;

ເຍ ຈ ຕໍ ອຸປນຍ຺ຫນ຺ຕິ, ເວຣໍ ເຕສໍ ນ ສມ຺ມຕິ.

໔. ‘‘ອກ຺ໂກຈ຺ຉິ ມໍ ອວຘິ ມໍ, ອຊິນິ ມໍ ອຫາສິ ເມ;

ເຍ ຈ ຕໍ ນຸປນຍ຺ຫນ຺ຕິ, ເວຣໍ ເຕສູປສມ຺ມຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອກ຺ໂກຈ຺ຉີຕິ ອກ຺ໂກສິ. ອວຘີຕິ ປຫຣິ. ອຊິນີຕິ ກູຏສກ຺ຂິໂອຕາຣເຓນ ວາ ວາທປຏິວາເທນ ວາ ກຣຓຸຕ຺ຕຣິຍກຣເຓນ ວາ ອເຊສິ. ອຫາສິ ເມຕິ ມມ ສນ຺ຕກໍ ປຕ຺ຕາທີສຸ ກິຎ຺ຈິເທວ ອວຫຣິ. ເຍ ຈ ຕນ຺ຕິ ເຍ ເກຈິ ເທວຕາ ວາ ມນຸສ຺ສາ ວາ ຄຫຏ຺ຐາ ວາ ປພ຺ພຊິຕາ ວາ ຕໍ ‘‘ອກ຺ໂກຈ຺ຉິ ມ’’ນ຺ຕິອາທິວຕ຺ຖຸກໍ ໂກຘໍ ສກຏຘຸຣໍ ວິຍ ນທ຺ຘິນາ ປູຕິມຈ຺ຉາທີນິ ວິຍ ຈ ກຸສາທີຫິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ເວເຐຕ຺ວາ ອຸປນຍ຺ຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ສກິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ເວຣໍ ນ ສມ຺ມຕີຕິ ວູປສມ຺ມຕິ. ເຍ ຈ ຕໍ ນຸປນຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ອສຕິຍາ ອມນສິກາຣວເສນ ວາ ກມ຺ມປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາທິວເສນ ວາ ເຍ ຕໍ ອກ຺ໂກສາທິວຕ຺ຖຸກໍ ໂກຘໍ ຕຍາປິ ໂກຈິ ນິທ຺ໂທໂສ ປຸຣິມຠເວ ອກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຫໂຏ ຠວິສ຺ສຕິ, ກູຏສກ຺ຂິໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ຊິໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ, ກສ຺ສຈິ ເຕ ປສຍ຺ຫ ກິຎ຺ຈິ ອຈ຺ຉິນ຺ນໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ນິທ຺ໂທໂສ ຫຸຕ຺ວາປິ ອກ຺ໂກສາທີນິ ປາປຸຓາສີຕິ ເອວໍ ນ ອຸປນຍ຺ຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ປມາເທນ ອຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ເວຣໍ ອິມິນາ ອນຸປນຍ຺ຫເນນ ນິຣິນ຺ຘໂນ ວິຍ ຊາຕເວໂທ ວູປສມ຺ມຕີຕິ.

ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ສຕສຫສ຺ສຠິກ຺ຂູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສຸ. ຘມ຺ມເທສນາ ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ອໂຫສິ. ທຸພ຺ພໂຈປິ ສຸພ຺ພໂຈເຍວ ຊາໂຕຕິ.

ຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ ຕຕິຍໍ.