໒. ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລີວຕ຺ຖຸ

໒. ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ຘມ຺ມາຕິ ທຸຕິຍຄາຖາປິ ສາວຕ຺ຖິຍໍເຍວ ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລິໍ ອາຣພ຺ຠ ຠາສິຕາ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກິຣ ອທິນ຺ນປຸພ຺ພໂກ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອໂຫສິ. ເຕນ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິ ນ ທິນ຺ນປຸພ຺ພໍ, ເຕນ ຕໍ ‘‘ອທິນ຺ນປຸພ຺ພໂກ’’ຕ຺ເວວ ສຎ຺ຊານິໍສຸ. ຕສ຺ສ ເອກປຸຕ຺ຕໂກ ອໂຫສິ ປິໂຍ ມນາໂປ. ອຖສ຺ສ ປິລນ຺ຘນໍ ກາເຣຕຸກາໂມ ‘‘ສເຈ ສຸວຓ຺ຓກາເຣ ກາເຣສ຺ສາມິ, ຠຕ຺ຕເວຕນໍ ທາຕພ຺ພໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຍເມວ ສຸວຓ຺ຓໍ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ມຏ຺ຐານິ ກຸຓ຺ຑລານິ ກຕ຺ວາ ອທາສິ. ເຕນສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລີຕ຺ເວວ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ຕສ຺ສ ໂສຬສວສ຺ສິກກາເລ ປຓ຺ຑຸໂຣໂຄ ອຸທປາທິ. ຕສ຺ສ ມາຕາ ປຸຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ, ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເຕ ໂຣໂຄ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕິກິຈ຺ຉາເປຫິ ນ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ‘‘ໂຠຕິ ສເຈ ເວຊ຺ຊໍ ອາເນສ຺ສາມິ, ຠຕ຺ຕເວຕນໍ ທາຕພ຺ພໍ ຠວິສ຺ສຕິ; ກິໍ ຕ຺ວໍ ມມ ຘນຈ຺ເຉທໍ ນ ໂອໂລເກສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ອຖ ນໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ ເມ ຘນຈ຺ເຉໂທ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ເວຊ຺ຊານໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອສຸກໂຣຄສ຺ສ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ ກິໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ເຕ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ຣຸກ຺ຂຕຈາທິໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ. ໂສ ຕມາຫຣິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ. ຕໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວສ຺ສ ໂຣໂຄ ພລວາ ອໂຫສິ, ອເຕກິຈ຺ຉຠາວໍ ອຸປາຄມິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕສ຺ສ ທຸພ຺ພລຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເອກໍ ເວຊ຺ຊໍ ປກ຺ໂກສິ. ໂສ ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາວ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ເອກໍ ກິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖິ, ອຎ຺ຎໍ ເວຊ຺ຊໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ຕິກິຈ຺ຉາເປຫີ’’ຕິ ຕໍ ປຫາຍ ນິກ຺ຂມິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕສ຺ສ ມຣຓສມຍໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ອາຄຕາ ອນ຺ໂຕເຄເຫ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ປສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ, ພຫິ ນໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຸຕ຺ຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ພຫິອາຬິນ຺ເທ ນິປຊ຺ຊາເປສິ.

ຕໍ ທິວສໍ ຠຄວາ ພລວປຈ຺ຈູສສມເຍ ມຫາກຣຸຓາສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຸພ຺ພພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣານໍ ອຸສ຺ສນ຺ນກຸສລມູລານໍ ເວເນຍ຺ຍພນ຺ຘວານໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬສຸ ຎາຓຊາລໍ ປຕ຺ຖຣິ. ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລີ ພຫິອາຬິນ຺ເທ ນິປນ຺ນາກາເຣເນວ ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎາຍິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕເຄຫາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິປຊ຺ຊາປິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ມຍ຺ຫໍ ເອຕ຺ຖ ຄຕປຈ຺ຈເຍນ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ອິທໍ ອທ຺ທສ – ອຍໍ ມາຓໂວ ມຍິ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສເທວໂລເກ ຕິໍສໂຍຊນິເກ ກນກວິມາເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕິ, ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສປຣິວາໂຣ ຠວິສ຺ສຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ຕໍ ຌາເປຕ຺ວາ ໂຣທນ຺ໂຕ ອາຬາຫເນ ວິຈຣິສ຺ສຕິ. ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຕິຄາວຸຕປ຺ປມາຓໍ ສຏ຺ຐິສກຏຠາຣາລງ຺ກາຣປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສປຣິວາຣໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ກມ຺ເມນ ມຍາ ອຍໍ ສິຣິສມ຺ປຕ຺ຕິ ລທ຺ຘາ’’ຕິ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ມຍິ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນ ລທ຺ຘຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຘນຈ຺ເຉທຠເຍນ ມມ ເຠສຊ຺ຊມກຕ຺ວາ ອິທານິ ອາຬາຫນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂຣທຕິ, ວິປ຺ປກາຣປ຺ປຕ຺ຕໍ ນໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປິຕຣິ ໂຣທນ຺ເຕ ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລິວຓ຺ເຓນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຬາຫນສ຺ສາວິທູເຣ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂຣທິສ຺ສຕິ. ອຖ ນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ໂກສິ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ. ‘‘ອຫໍ ເຕ ປຸຕ຺ໂຕ ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລີ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສຕິ. ‘‘ກຸຫິໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕສີ’’ຕິ? ‘‘ຕາວສິໍສຠວເນ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ມຍິ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຠາວໍ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ຕຸມ຺ເຫສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ນາມ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ມໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ. ອຖສ຺ສາຫໍ ‘‘ເອຕ຺ຕການິ ສຕານິ ວາ ສຫສ຺ສານິ ວາ ສຕສຫສ຺ສານິ ວາຕິ ນ ສກ຺ກາ ຄຓນາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມປເທ ຄາຖໍ ຠາສິສ຺ສາມິ. ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ມຏ຺ຐ ກຸຓ຺ຑລີ ໂສຕາປນ຺ໂນ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕຖາ ອທິນ຺ນປຸພ຺ພໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ. ອິຕິ ອິມໍ ກຸລປຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ມຫາຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ທິສ຺ວາ ປຸນທິວເສ ກຕສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄໂນ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເຄຫທ຺ວາຣໍ ຄໂຕ.

ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລີ ອນ຺ໂຕເຄຫາຠິມຸໂຂ ນິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ອຕ຺ຕໂນ ອປສ຺ສນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເອກໍ ຣສ຺ມິໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ມາຓໂວ ‘‘ກິໍ ໂອຠາໂສ ນາເມໂສ’’ຕິ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ນິປນ຺ໂນວ ສຕ຺ຖາຣໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອນ຺ຘພາລປິຕຣໍ ນິສ຺ສາຍ ເອວຣູປໍ ພຸທ຺ຘໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກາຍເວຍ຺ຍາວຏິກໍ ວາ ກາຕຸໍ ທານໍ ວາ ທາຕຸໍ ຘມ຺ມໍ ວາ ໂສຕຸໍ ນາລຕ຺ຖໍ, ອິທານິ ເມ ຫຕ຺ຖາປິ ອນຘິປເຕຍ຺ຍາ, ອຎ຺ຎໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ມນເມວ ປສາເທສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອລໍ ເອຕ຺ຕເກນ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນ ອິມສ຺ສາ’’ຕິ ປກ຺ກາມິ. ໂສ ຕຖາຄເຕ ຈກ຺ຂຸປຖໍ ວິຊຫນ຺ເຕເຍວ ປສນ຺ນມໂນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕປ຺ປພຸທ຺ໂຘ ວິຍ ເທວໂລເກ ຕິໍສໂຍຊນິເກ ກນກວິມາເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິສ຺ສ ສຣີຣໍ ຌາເປຕ຺ວາ ອາຬາຫເນ ໂຣທນປຣາຍໂຓ ອໂຫສິ, ເທວສິກໍ ອາຬາຫນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂຣທຕິ – ‘‘ກຫໍ ເອກປຸຕ຺ຕກ, ກຫໍ ເອກປຸຕ຺ຕກາ’’ຕິ. ເທວປຸຕ຺ໂຕປິ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ, ‘‘ເກນ ເມ ກມ຺ເມນ ລທ຺ຘາ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ສຕ຺ຖຣິ ມໂນປສາເທນາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມມ ອຜາສຸກກາເລ ເຠສຊ຺ຊມກາເຣຕ຺ວາ ອິທານິ ອາຬາຫນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂຣທຕິ, ວິປ຺ປກາຣປ຺ປຕ຺ຕເມວ ນໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລິວຓ຺ເຓນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຬາຫນສ຺ສາວິທູເຣ ພາຫາ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ໂຣທນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ຕາວ ປຸຕ຺ຕໂສເກນ ໂຣທາມິ, ເອສ ກິມຕ຺ຖໍ ໂຣທຕິ, ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ອລງ຺ກໂຕ ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລີ,

ມາລຘາຣີ ຫຣິຈນ຺ທນຸສ຺ສໂທ;

ພາຫາ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ກນ຺ທສິ,

ວນມຊ຺ເຌ ກິໍ ທຸກ຺ຂິໂຕ ຕຸວ’’ນ຺ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໐໗; ເປ. ວ. ໑໘໖);

ໂສ ມາຓໂວ ອາຫ –

‘‘ໂສວຓ຺ຓມໂຍ ປຠສ຺ສໂຣ,

ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຣຖປຎ຺ຊໂຣ ມມ;

ຕສ຺ສ ຈກ຺ກຍຸຄໍ ນ ວິນ຺ທາມິ,

ເຕນ ທຸກ຺ເຂນ ຊຫາມິ ຊີວິຕ’’ນ຺ຕິ. (ວ. ໑໒໐໘; ເປ. ວ. ໑໘໗);

ອຖ ນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຫ –

‘‘ໂສວຓ຺ຓມຍໍ ມຓິມຍໍ,

ໂລຫິຕກມຍໍ ອຖ ຣູປິຍມຍໍ;

ອາຈິກ຺ຂ ເມ ຠທ຺ທ ມາຓວ,

ຈກ຺ກຍຸຄໍ ປຏິປາທຍາມິ ເຕ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໐໙; ເປ. ວ. ໑໘໘);

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມາຓໂວ ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊມກຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕປຕິຣູປກໍ ມໍ ທິສ຺ວາ ໂຣທນ຺ໂຕ ‘ສຸວຓ຺ຓາທິມຍໍ ຣຖຈກ຺ກໍ ກໂຣມີ’ຕິ ວທຕິ, ໂຫຕຸ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ກີວ ມຫນ຺ຕໍ ເມ ຈກ຺ກຍຸຄໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຍາວ ມຫນ຺ຕໍ ອາກງ຺ຂສິ, ຕາວ ມຫນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຈນ຺ທິມສູຣິເຍຫິ ເມ ອຕ຺ໂຖ, ເຕ ເມ ເທຫີ’’ຕິ ຍາຈນ຺ໂຕ ອາຫ –

‘‘ໂສ ມາຓໂວ ຕສ຺ສ ປາວທິ,

ຈນ຺ທສູຣິຍາ ອຸຠເຍຕ຺ຖ ທິສ຺ສເຣ;

ໂສວຓ຺ຓມໂຍ ຣໂຖ ມມ,

ເຕນ ຈກ຺ກຍຸເຄນ ໂສຠຕີ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໑໐; ເປ. ວ. ໑໘໙);

ອຖ ນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຫ –

‘‘ພາໂລ ໂຂ ຕ຺ວໍ ອສິ ມາຓວ,

ໂຍ ຕ຺ວໍ ປຕ຺ຖຍເສ ອປຕ຺ຖິຍໍ;

ມຎ຺ຎາມິ ຕຸວໍ ມຣິສ຺ສສິ,

ນ ຫິ ຕ຺ວໍ ລຈ຺ຉສິ ຈນ຺ທສູຣິເຍ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໑໑; ເປ. ວ. ໑໙໐);

ອຖ ນໍ ມາຓໂວ ອາຫ –

‘‘ກິໍ ປນ ປຎ຺ຎາຍມານສ຺ສຕ຺ຖາຍ ໂຣທນ຺ໂຕ ພາໂລ ໂຫຕິ, ອຸທາຫຸ ອປຎ຺ຎາຍມານສ຺ສຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ຄມນາຄມນມ຺ປິ ທິສ຺ສຕິ,

ວຓ຺ຓຘາຕຸ ອຸຠຍຕ຺ຖ ວີຖິຍາ;

ເປໂຕ ກາລກໂຕ ນ ທິສ຺ສຕິ,

ໂກ ນິຘ ກນ຺ທຕໍ ພາລ຺ຍຕໂຣ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໑໒; ເປ. ວ. ໑໙໑);

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ຍຸຕ຺ຕໍ ເອສ ວທຕີ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ –

‘‘ສຈ຺ຈໍ ໂຂ ວເທສິ ມາຓວ,

ອຫເມວ ກນ຺ທຕໍ ພາລ຺ຍຕໂຣ;

ຈນ຺ທໍ ວິຍ ທາຣໂກ ຣຸທໍ,

ເປຕໍ ກາລກຕາຠິປຕ຺ຖຍິ’’ນ຺ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໑໓; ເປ. ວ. ໑໙໒) –

ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ກຖາຍ ນິສ຺ໂສໂກ ຫຸຕ຺ວາ ມາຓວສ຺ສ ຖຸຕິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

‘‘ອາທິຕ຺ຕໍ ວຕ ມໍ ສນ຺ຕໍ, ຆຕສິຕ຺ຕໍວ ປາວກໍ;

ວາຣິນາ ວິຍ ໂອສິຎ຺ຈໍ, ສພ຺ພໍ ນິພ຺ພາປເຍ ທຣໍ.

‘‘ອພ຺ພຫີ ວຕ ເມ ສລ຺ລໍ, ໂສກໍ ຫທຍນິສ຺ສິຕໍ;

ໂຍ ເມ ໂສກປເຣຕສ຺ສ, ປຸຕ຺ຕໂສກໍ ອປານຸທິ.

‘‘ສ຺ວາຫໍ ອພ຺ພູຬ຺ຫສລ຺ໂລສ຺ມິ, ສີຕິຠູໂຕສ຺ມິ ນິພ຺ພຸໂຕ;

ນ ໂສຈາມິ ນ ໂຣທາມິ, ຕວ ສຸຕ຺ວານ ມາຓວາ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໑໔-໑໒໑໖; ເປ. ວ. ໑໙໓-໑໙໕);

ອຖ ນໍ ‘‘ໂກ ນາມ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ –

‘‘ເທວຕານຸສິ ຄນ຺ຘພ຺ໂພ, ອທຸ ສກ຺ໂກ ປຸຣິນ຺ທໂທ;

ໂກ ວາ ຕ຺ວໍ ກສ຺ສ ວາ ປຸຕ຺ໂຕ, ກຖໍ ຊາເນມຸ ຕໍ ມຍ’’ນ຺ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໑໗; ເປ. ວ. ໑໙໖) –

ອາຫ. ອຖສ຺ສ ມາຓໂວ –

‘‘ຍຎ຺ຈ ກນ຺ທສິ ຍຎ຺ຈ ໂຣທສິ,

ປຸຕ຺ຕໍ ອາຬາຫເນ ສຍໍ ທຫິຕ຺ວາ;

ສ຺ວາຫໍ ກຸສລໍ ກຣິຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ,

ຕິທສານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ຄໂຕ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໑໘; ເປ. ວ. ໑໙໗) –

ອາຈິກ຺ຂິ. ອຖ ນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຫ –

‘‘ອປ຺ປໍ ວາ ພຫຸໍ ວາ ນາທ຺ທສາມ,

ທານໍ ທທນ຺ຕສ຺ສ ສເກ ອຄາເຣ;

ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ວາ ຕາທິສໍ,

ເກນ ກມ຺ເມນ ຄໂຕສິ ເທວໂລກ’’ນ຺ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໑໙; ເປ. ວ. ໑໙໘);

ມາຓໂວ ອາຫ –

‘‘ອາພາຘິໂກຫໍ ທຸກ຺ຂິໂຕ ຄິລາໂນ,

ອາຕູຣຣູໂປມ຺ຫິ ສເກ ນິເວສເນ;

ພຸທ຺ຘໍ ວິຄຕຣຊໍ ວິຕິຓ຺ຓກງ຺ຂໍ,

ອທ຺ທກ຺ຂິໍ ສຸຄຕໍ ອໂນມປຎ຺ຎໍ.

‘‘ສ຺ວາຫໍ ມຸທິຕຘໂນ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ,

ອຎ຺ຊລິໍ ອກຣິໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ;

ຕາຫໍ ກຸສລໍ ກຣິຕ຺ວານ ກມ຺ມໍ,

ຕິທສານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ຄໂຕ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໒໐-໑໒໒໑; ເປ. ວ. ໑໙໙-໒໐໐);

ຕສ຺ມິໍ ກເຖນ຺ເຕເຍວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສກລສຣີຣໍ ປີຕິຍາ ປຣິປູຣິ. ໂສ ຕໍ ປີຕິໍ ປເວເທນ຺ໂຕ –

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ,

ອຎ຺ຊລິກມ຺ມສ຺ສ ອຍມີທິໂສ ວິປາໂກ;

ອຫມ຺ປິ ປມຸທິຕມໂນ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ,

ອຊ຺ເຊວ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ວຊາມີ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໒໒; ເປ. ວ. ໒໐໑) –

ອາຫ. ອຖ ນໍ ມາຓໂວ –

‘‘ອຊ຺ເຊວ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ວຊາຫິ,

ຘມ຺ມຎ຺ຈ ສງ຺ຆຎ຺ຈ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ;

ຕເຖວ ສິກ຺ຂາປທານິ ປຎ຺ຈ,

ອຂຓ຺ຑຜຸລ຺ລານິ ສມາທິຍສ຺ສຸ.

ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣມສ຺ສຸ ຂິປ຺ປໍ,

ໂລເກ ອທິນ຺ນໍ ປຣິວຊ຺ຊຍສ຺ສຸ;

ອມຊ຺ຊໂປ ມາ ຈ ມຸສາ ຠຓາຫິ,

ສເກນ ທາເຣນ ຈ ໂຫຫິ ຕຸຏ຺ໂຐ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໒໓-໑໒໒໔; ເປ. ວ. ໒໐໒-໒໐໓) –

ອາຫ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

‘‘ອຕ຺ຖກາໂມສິ ເມ ຍກ຺ຂ, ຫິຕກາໂມສິ ເທວເຕ;

ກໂຣມິ ຕຸຍ຺ຫໍ ວຈນໍ, ຕ຺ວໍສິ ອາຈຣິໂຍ ມມ.

‘‘ອຸເປມິ ສຣຓໍ ພຸທ຺ຘໍ, ຘມ຺ມຎ຺ຈາປິ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ສງ຺ຆຎ຺ຈ ນຣເທວສ຺ສ, ຄຈ຺ຉາມິ ສຣຓໍ ອຫໍ.

‘‘ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣມາມິ ຂິປ຺ປໍ,

ໂລເກ ອທິນ຺ນໍ ປຣິວຊ຺ຊຍາມິ;

ອມຊ຺ຊໂປ ໂນ ຈ ມຸສາ ຠຓາມິ,

ສເກນ ທາເຣນ ຈ ໂຫມິ ຕຸຏ຺ໂຐ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໑໒໒໕-໑໒໒໗; ເປ. ວ. ໒໐໔-໒໐໖);

ອຖ ນໍ ເທວປຸຕ຺ໂຕ, ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຕ ເຄເຫ ພຫຸໍ ຘນໍ ອຕ຺ຖິ, ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ທານໍ ເທຫິ, ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຫິ, ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ອນ຺ຕຣຘາຍິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ຠທ຺ເທ, ອຫໍ ອຊ຺ຊ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ເນວ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ນ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ, ‘‘ໂຠ ໂຄຕມ, ອຘິວາເສຫິ ອຊ຺ຊຕນາຍ ຠຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ອຘິວາເສສິ. ໂສ ສຕ຺ຖຸ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ເວເຄນາຄນ຺ຕ຺ວາ ສເກ ນິເວສເນ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍຎ຺ຈ ປຏິຍາທາເປສິ. ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ຕສ຺ສ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປຣິວິສິ, ມຫາຊໂນ ສນ຺ນິປຕິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິເກນ ກິຣ ຕຖາຄເຕ ນິມນ຺ຕິເຕ ທ຺ເວ ຊນກາຍາ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ‘‘ອຊ຺ຊ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນາຍ ວິເຫຐິຍມານໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ‘‘ອຊ຺ຊ ພຸທ຺ຘວິສຍໍ ພຸທ຺ຘລີຬໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ຕຖາຄຕມຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນີຈາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ໂຠ ໂຄຕມ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ທານໍ ອທຕ຺ວາ ປູຊໍ ອກຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ອສຸຕ຺ວາ ອຸໂປສຖວາສໍ ອວສິຕ຺ວາ ເກວລໍ ມໂນປສາທມຕ຺ເຕເນວ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກສ຺ມາ ມໍ ປຸຈ຺ຉສິ, ນນຸ ເຕ ປຸຕ຺ເຕນ ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລິນາ ມຍິ ມນໍ ປສາເທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕຠາໂວ ກຖິໂຕ’’ຕິ? ‘‘ກທາ, ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິ? ນນຸ ຕ຺ວໍ ອຊ຺ຊ ສຸສານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກນ຺ທນ຺ໂຕ ອວິທູເຣ ພາຫາ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ກນ຺ທນ຺ຕໍ ເອກໍ ມາຓວໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອລງ຺ກໂຕ ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລີ, ມາລຘາຣີ ຫຣິຈນ຺ທນຸສ຺ສໂທ’’ຕິ ທ຺ວີຫິ ຊເນຫິ ກຖິຕກຖໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ສພ຺ພໍ ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລິວຕ຺ຖຸໍ ກເຖສິ. ເຕເນເວຕໍ ພຸທ຺ຘຠາສິຕໍ ນາມ ຊາຕໍ.

ຕໍ ກເຖຕ຺ວາ ຈ ປນ ‘‘ນ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກສຕໍ ວາ ນ ທ຺ເວສຕໍ, ອຖ ໂຂ ມຍິ ມນໍ ປສາເທຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ຄຓນາ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ມຫາຊໂນ ນ ນິພ຺ເພມຕິໂກ ໂຫຕິ, ອຖສ຺ສ ອນິພ຺ເພມຕິກຠາວໍ ວິທິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ‘‘ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລິເທວປຸຕ຺ໂຕ ວິມາເນເນວ ສທ຺ຘິໍ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາສິ. ໂສ ຕິຄາວຸຕປ຺ປມາເຓເນວ ທິພ຺ພາຠຣຓປຏິມຓ຺ຑິເຕນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວິມານໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ຕ຺ວໍ ອິມໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ກິໍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຏິລຠີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ –

‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນ, ຍາ ຕ຺ວໍ ຕິຏ຺ຐສິ ເທວເຕ;

ໂອຠາເສນ຺ຕີ ທິສາ ສພ຺ພາ, ໂອສຘີ ວິຍ ຕາຣກາ;

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ເທວ ມຫານຸຠາວ, ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ກິມກາສິ ປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ‘‘ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອຍໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ປຕ຺ຕິ ຕຸມ຺ເຫສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ລທ຺ຘາ’’ຕິ. ‘‘ມຍິ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ລທ຺ຘາ ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ມຫາຊໂນ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍາ ວຕ, ໂຠ, ພຸທ຺ຘຄຸຓາ, ອທິນ຺ນປຸພ຺ພກພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນາມ ປຸຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ປຸຎ຺ຎໍ ອກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຣິ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ເອວຣູປໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຏິລຠີ’’ຕິ ຕຸຏ຺ຐິໍ ປເວເທສິ.

ອຖ ເນສໍ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມກຣເຓ ມໂນວ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ, ມໂນວ ເສຏ຺ໂຐ. ປສນ຺ເນນ ຫິ ມເນນ ກຕໍ ກມ຺ມໍ ເທວໂລກໍ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຉາຍາວ ນ ວິຊຫຕີຕິ ອິທໍ ວຕ຺ຖຸໍ ກເຖຕ຺ວາ ອນຸສນ຺ຘິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາປິຕມຕ຺ຕິກໍ ສາສນໍ ຣາຊມຸທ຺ທາຍ ລຎ຺ຉນ຺ໂຕ ວິຍ ຘມ຺ມຣາຊາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໒. ‘‘ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ຘມ຺ມາ, ມໂນເສຏ຺ຐາ ມໂນມຍາ.

ມນສາ ເຈ ປສນ຺ເນນ, ຠາສຕິ ວາ ກໂຣຕິ ວາ;

ຕໂຕ ນໍ ສຸຂມນ຺ເວຕິ, ຉາຍາວ ອນປາຍິນີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ມໂນຕິ ອວິເສເສນ ສພ຺ພມ຺ປິ ຈຕຸຠູມິກຈິຕ຺ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປເທ ນິຍມິຍມານໍ ວວຕ຺ຖາປິຍມານໍ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊິຍມານໍ ອຏ຺ຐວິຘໍ ກາມາວຈຣກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ລພ຺ຠຕິ. ວຕ຺ຖຸວເສນ ປນາຫຣິຍມານໍ ຕໂຕປິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໍ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕເມວ ລພ຺ຠຕິ. ປຸພ຺ພງ຺ຄມາຕິ ເຕນ ປຐມຄາມິນາ ຫຸຕ຺ວາ ສມນ຺ນາຄຕາ. ຘມ຺ມາຕິ ເວທນາທໂຍ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ. ເອເຕ ຫິ ອຸປ຺ປາທປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ໂສມນສ຺ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕມໂນ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ເອເຕສນ຺ຕິ ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ນາມ. ຍຖາ ຫິ ພຫູສຸ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈີວຣທານາທີນິ ວາ ອຸຬາຣປູຊາຘມ຺ມສ຺ສວນາທີນິ ວາ ມາລາຄນ຺ຘສກ຺ກາຣກຣຓາທີນິ ວາ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ເຕສຸ ‘‘ໂກ ເອເຕສໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂຍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຍໍ ນິສ຺ສາຍ ເຕ ຕານິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ຕິ, ໂສ ຕິສ຺ໂສ ວາ ຜຸສ຺ໂສ ວາ ເຕສໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິຕິ ອຸປ຺ປາທປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ມໂນ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ເອເຕສນ຺ຕິ ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ. ນ ຫິ ເຕ ມເນ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ມໂນ ປນ ເອກຈ຺ເຈສຸ ເຈຕສິເກສຸ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕສຸປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ. ເອວໍ ອຘິປຕິວເສນ ປນ ມໂນ ເສຏ຺ໂຐ ເອເຕສນ຺ຕິ ມໂນເສຏ຺ຐາ. ຍຖາ ຫິ ຄຓາທີນໍ ອຘິປຕິ ປຸຣິໂສ ຄຓເສຏ຺ໂຐ ເສຓິເສຏ຺ໂຐຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາ ເຕສມ຺ປິ ມໂນວ ເສຏ຺ໂຐ. ຍຖາ ປນ ສຸວຓ຺ຓາທີຫິ ນິປ຺ຜາທິຕານິ ຠຓ຺ຑານິ ສຸວຓ຺ຓມຍາທີນິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ເອເຕປິ ມນໂຕ ນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕາ ມໂນມຍາ ນາມ.

ປສນ຺ເນນາຕິ ອນຠິຊ຺ຌາທີຫິ ຄຸເຓຫິ ປສນ຺ເນນ. ຠາສຕິ ວາ ກໂຣຕິ ວາຕິ ເອວຣູເປນ ມເນນ ຠາສນ຺ໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີສຸຈຣິຕເມວ ຠາສຕິ, ກໂຣນ຺ໂຕ ຕິວິຘໍ ກາຍສຸຈຣິຕເມວ ກໂຣຕິ, ອຠາສນ຺ໂຕ ອກໂຣນ຺ໂຕ ຕາຍ ອນຠິຊ຺ຌາທີຫິ ປສນ຺ນມານສຕາຍ ຕິວິຘໍ ມໂນສຸຈຣິຕໍ ປູເຣຕິ. ເອວມສ຺ສ ທສ ກຸສລກມ຺ມປຖາ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ຕໂຕ ນໍ ສຸຂມນ຺ເວຕີຕິ ຕໂຕ ຕິວິຘສຸຈຣິຕໂຕ ນໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ສຸຂ ມນ຺ເວຕິ. ອິຘ ເຕຠູມິກມ຺ປິ ກຸສລໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ຕສ຺ມາ ເຕຠູມິກສຸຈຣິຕານຸຠາເວນ ສຸຄຕິຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ, ທຸຄ຺ຄຕິຍໍ ວາ ສຸຂານຸຠວນຏ຺ຐາເນ ຐິຕໍ ກາຍວຕ຺ຖຸກມ຺ປິ ອິຕຣວຕ຺ຖຸກມ຺ປິ ອວຕ຺ຖຸກມ຺ປີຕິ ກາຍິກເຈຕສິກໍ ວິປາກສຸຂໍ ອນຸຄຈ຺ຉຕິ, ນ ວິຊຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ກິໍ? ຉາຍາວ ອນປາຍິນີຕິ ຍຖາ ຫິ ຉາຍາ ນາມ ສຣີຣປ຺ປຏິພທ຺ຘາ ສຣີເຣ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ ຕິຏ຺ຐຕິ, ນິສີທນ຺ເຕ ນິສີທຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ, ‘‘ສຓ຺ເຫນ ວາ ຜຣຸເສນ ວາ ນິວຕ຺ຕາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວາ ໂປເຖຕ຺ວາ ວາ ນິວຕ຺ຕາເປຕຸໍ. ກສ຺ມາ? ສຣີຣປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ. ເອວເມວ ອິເມສໍ ທສນ຺ນໍ ກຸສລກມ຺ມປຖານໍ ອາຈິຓ຺ຓສມາຈິຓ຺ຓກຸສລມູລິກໍ ກາມາວຈຣາທິເຠທໍ ກາຍິກເຈຕສິກສຸຂໍ ຄຕຄຕຏ຺ຐາເນ ອນປາຍິນີ ຉາຍາ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ນ ວິຊຫຕີຕິ.

ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ, ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລິເທວປຸຕ຺ໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ, ຕຖາ ອທິນ຺ນປຸພ຺ພໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ. ໂສ ຕາວມຫນ຺ຕໍ ວິຠວໍ ພຸທ຺ຘສາສເນ ວິປ຺ປກິຣີຕິ.

ມຏ຺ຐກຸຓ຺ຑລີວຕ຺ຖຸ ທຸຕິຍໍ.