໑໐. ຈຸນ຺ທສູກຣິກວຕ຺ຖຸ

ອິຘ ໂສເຈຕີຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຈຸນ຺ທສູກຣິກໍ ນາມ ປຸຣິສໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ປຎ຺ຈປຓ຺ຓາສ ວສ຺ສານິ ສູກເຣ ວຘິຕ຺ວາ ຂາທນ຺ໂຕ ຈ ວິກ຺ກິຓນ຺ໂຕ ຈ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປສິ. ຉາຕກາເລ ສກເຏນ ວີຫິໍ ອາທາຍ ຊນປທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກນາຬິທ຺ເວນາຬິມຕ຺ເຕນ ຄາມສູກຣໂປຕເກ ກິຓິຕ຺ວາ ສກຏໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຉານິເວສເນ ວຊໍ ວິຍ ເອກໍ ຐານໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ເຕສໍ ນິວາປໍ ໂຣເປຕ຺ວາ, ເຕສຸ ນານາຄຈ຺ເຉ ຈ ສຣີຣມລຎ຺ຈ ຂາທິຕ຺ວາ ວຑ຺ຒິເຕສຸ ຍໍ ຍໍ ມາເຣຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຕໍ ຕໍ ອາຬາເນ ນິຈ຺ຈລໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສຣີຣມໍສສ຺ສ ອຸທ຺ຘຸມາຍິຕ຺ວາ ພຫລຠາວຕ຺ຖໍ ຈຕຸຣສ຺ສມຸຄ຺ຄເຣນ ໂປເຖຕ຺ວາ, ‘‘ພຫລມໍໂສ ຊາໂຕ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ມຸຂໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ອນ຺ຕເຣ ທຓ຺ຑກໍ ທຕ຺ວາ ໂລຫຖາລິຍາ ປກ຺ກຸຖິຕໍ ອຸຓ຺ໂຫທກໍ ມຸເຂ ອາສິຎ຺ຈຕິ. ຕໍ ກຸຈ຺ຉິໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປກ຺ກຸຖິຕໍ ກຣີສໍ ອາທາຍ ອໂຘຠາເຄນ ນິກ຺ຂມຕິ, ຍາວ ໂຖກມ຺ປິ ກຣີສໍ ອຕ຺ຖິ, ຕາວ ອາວິລໍ ຫຸຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມຕິ, ສຸທ຺ເຘ ອຸທເຣ ອຈ຺ຉໍ ອນາວິລໍ ຫຸຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມຕິ. ອຖສ຺ສ ອວເສສໍ ອຸທກໍ ປິຏ຺ຐິຍໍ ອາສິຎ຺ຈຕິ. ຕໍ ກາຬຈມ຺ມໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕໂຕ ຕິຓຸກ຺ກາຍ ໂລມານິ ຌາເປຕ຺ວາ ຕິຂິເຓນ ອສິນາ ສີສໍ ຉິນ຺ທຕິ. ປຄ຺ຆຣຓຕໍ ໂລຫິຕໍ ຠາຊເນນ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມໍສໍ ໂລຫິເຕນ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ປຈິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕທາຣມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ຂາທິຕ຺ວາ ເສສໍ ວິກ຺ກິຓາຕິ. ຕສ຺ສ ອິມິນາວ ນິຍາເມນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈປຓ຺ຓາສ ວສ຺ສານິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕານິ. ຕຖາຄເຕ ຘຸຣວິຫາເຣ ວສນ຺ເຕ ເອກທິວສມ຺ປິ ປຸປ຺ຜມຸຏ຺ຐິມຕ຺ເຕນ ປູຊາ ວາ ກຏຈ຺ຉຸມຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂທານໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ກິຎ຺ຈິ ປຸຎ຺ຎໍ ນາມ ນາໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ສຣີເຣ ໂຣໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ຊີວນ຺ຕສ຺ເສວ ອວີຈິມຫານິຣຍສນ຺ຕາໂປ ອຸປຏ຺ຐຫິ. ອວີຈິສນ຺ຕາໂປ ນາມ ໂຍຊນສເຕ ຐຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ອກ຺ຂີນໍ ຠິຊ຺ຊນສມຕ຺ໂຖ ປຣິຬາໂຫ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ຕສ຺ສ ອໂຍມຍາ ຠູມິ, ຊລິຕາ ເຕຊສາຍຸຕາ;

ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນສຕໍ, ຜຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ ສພ຺ພທາ’’ຕິ. (ມ. ນິ. ໓.໒໖໗; ອ. ນິ. ໓.໓໖);

ນາຄເສນຕ຺ເຖເຣນ ປນສ຺ສ ປາກຕິກຄ຺ຄິສນ຺ຕາປໂຕ ອຘິມຕ຺ຕຕາຍ ອຍໍ ອຸປມາ ວຸຕ຺ຕາ – ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ກູຏາຄາຣມຕ຺ໂຕ ປາສາໂຓປິ ເນຣຍິກຄ຺ຄິມ຺ຫິ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຂເຓນ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນິພ຺ພຕ຺ຕສຕ຺ຕາ ປເນຕ຺ຖ ກມ຺ມພເລນ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິຄຕາ ວິຍ ນ ວິລີຍນ຺ຕີ’’ຕິ (ມິ. ປ. ໒.໔.໖). ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເປ ອຸປຏ຺ຐິເຕ ກມ຺ມສຣິກ຺ຂໂກ ອາກາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ເຄຫມຊ຺ເຌເຍວ ສູກຣຣວໍ ຣວິຕ຺ວາ ຊຓ຺ຓຸເກຫິ ວິຈຣນ຺ໂຕ ປຸຣຕ຺ຖິມວຕ຺ຖຸມ຺ປິ ປຈ຺ຉິມວຕ຺ຖຸມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຖສ຺ສ ເຄຫມານຸສກາ ຕໍ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຸຂໍ ປິທຫນ຺ຕິ. ກມ຺ມວິປາໂກ ນາມ ນ ສກ຺ກາ ເກນຈິ ປຏິພາຫິຕຸໍ. ໂສ ວິຣວນ຺ໂຕວ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິຈຣຕິ. ສມນ຺ຕາ ສຕ຺ຕສຸ ຆເຣສຸ ມນຸສ຺ສາ ນິທ຺ທໍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ມຣຓຠເຍນ ຕຊ຺ຊິຕສ຺ສ ປນ ພຫິນິກ຺ຂມນໍ ນິວາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ສພ຺ໂພ ເຄຫຊໂນ ຍຖາ ອນ຺ໂຕຐິໂຕ ພຫິ ວິຈຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕຖາ ເຄຫທ຺ວາຣານິ ຖເກຕ຺ວາ ພຫິເຄຫໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ອນ຺ໂຕເຄເຫເຍວ ນິຣຍສນ຺ຕາເປນ ວິຣວນ຺ໂຕ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິຈຣຕິ. ເອວໍ ສຕ຺ຕທິວສານິ ວິຈຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອວີຈິມຫານິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອວີຈິມຫານິຣໂຍ ເທວທູຕສຸຕ຺ເຕນ (ມ. ນິ. ໓.໒໖໑ ອາທໂຍ; ອ. ນິ. ໓.໓໖) ວຓ຺ເຓຕພ຺ໂພຕິ.

ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ຆຣທ຺ວາເຣນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ສູກຣສທ຺ໂທ’’ຕິ ສຎ຺ຎິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ນາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຈຸນ຺ທສູກຣິຕສ຺ສ ເຄຫທ຺ວາຣໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ສູກຣານໍ ມາຣິຍມານານໍ ອຊ຺ຊ ສຕ຺ຕໂມ ທິວໂສ, ເຄເຫ ກາຈິ ມງ຺ຄລກິຣິຍາ ຠວິສ຺ສຕິ ມຎ຺ເຎ. ເອຕ຺ຕເກ ນາມ, ຠນ຺ເຕ, ສູກເຣ ມາເຣນ຺ຕສ຺ສ ເອກມ຺ປິ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ວາ ກາຣຸຎ຺ຎໍ ວາ ນຕ຺ຖິ, ນ ວຕ ໂນ ເອວຣູໂປ ກກ຺ຂໂຬ ຜຣຸໂສ ສຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ – ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ອິເມ ສຕ຺ຕທິວເສ ສູກເຣ ມາເຣຕິ, ກມ຺ມສຣິກ຺ຂກໍ ປນສ຺ສ ວິປາກໍ ອຸທປາທິ, ຊີວນ຺ຕສ຺ເສວ ອວີຈິມຫານິຣຍສນ຺ຕາໂປ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ໂສ ເຕນ ສນ຺ຕາເປນ ສຕ຺ຕ ທິວສານິ ສູກຣຣວໍ ຣວນ຺ໂຕ ອນ຺ໂຕນິເວສເນ ວິຈຣິຕ຺ວາ ອຊ຺ຊ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອວີຈິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິຘ ໂລເກ ເອວໍ ໂສຈິຕ຺ວາ ປຸນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂສຈນຏ຺ຐາເນເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ອາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປມຕ຺ຕາ ນາມ ຄຫຏ຺ຐາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ປພ຺ພຊິຕາ ວາ, ອຸຠຍຕ຺ຖ ໂສຈນ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໕. ‘‘ອິຘ ໂສຈຕິ ເປຈ຺ຈ ໂສຈຕິ,

ປາປກາຣີ ອຸຠຍຕ຺ຖ ໂສຈຕິ;

ໂສ ໂສຈຕິ ໂສ ວິຫຎ຺ຎຕິ;

ທິສ຺ວາ ກມ຺ມກິລິຏ຺ຐມຕ຺ຕໂນ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປາປກາຣີຕິ ນານປ຺ປກາຣສ຺ສ ປາປກມ຺ມສ຺ສ ກາຣໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ອກຕໍ ວຕ ເມ ກລ຺ຍາຓໍ, ກຕໍ ປາປ’’ນ຺ຕິ ເອກໍເສເນວ ມຣຓສມເຍ ອິຘ ໂສຈຕິ, ອິທມສ຺ສ ກມ຺ມໂສຈນໍ. ວິປາກໍ ອນຸຠວນ຺ໂຕ ປນ ເປຈ຺ຈ ໂສຈຕິ. ອິທມສ຺ສ ປຣໂລເກ ວິປາກໂສຈນໍ. ເອວໍ ໂສ ອຸຠຍຕ຺ຖ ໂສຈຕິເຍວ. ເຕເນວ ກາຣເຓນ ຊີວມາໂນເຍວ ໂສ ຈຸນ຺ທສູກຣິໂກປິ ໂສຈຕິ. ທິສ຺ວາ ກມ຺ມກິລິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກິລິຏ຺ຐກມ຺ມໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ນານປ຺ປກາຣກໍ ວິລປນ຺ໂຕ ວິຫຎ຺ຎຕີຕິ.

ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ພຫູ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍ ອເຫສຸໍ. ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ຊາຕາຕິ.

ຈຸນ຺ທສູກຣິກວຕ຺ຖຸ ທສມໍ.