ອຸທ຺ທານຄາຖາວຓ຺ຓນາ

‘‘ຍຸຘຎ຺ຊໂຍ’’ຕິອາທິກາ ອຸທ຺ທານຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ຠິເສນາຕິ ຠິສາປເທເສນ ມຫາກຎ຺ຈນຈຣິຍໍ (ຈຣິຍາ. ໓.໓໔ ອາທໂຍ) ທສ຺ເສຕິ. ໂສຓນນ຺ໂທຕິ ອິມິນາ ໂສຓປຓ຺ຑິຕຈຣິຍໍ (ຈຣິຍາ. ໓.໔໒ ອາທໂຍ ) ທສ຺ເສຕິ. ຕຖາ ມູຄປກ຺ໂຂຕິ ມູຄປກ຺ຂາປເທເສນ ເຕມິຍປຓ຺ຑິຕຈຣິຍໍ (ຈຣິຍາ. ໓.໔໘ ອາທໂຍ) ທສ຺ເສຕິ. ອຸເປກ຺ຂາປາຣມິສີເສນ ມຫາໂລມຫໍສຈຣິຍໍ (ຈຣິຍາ. ໓.໑໑໙ ອາທໂຍ) ທສ຺ເສຕິ. ອາສິ ອິຕິ ວຸຏ຺ຐໍ ມເຫສິນາຕິ ຍຖາ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຸຍ຺ຫໍ ເອຕຣຫິ ເທສິຕໍ, ອິຕິ ເອວໍ ອິມິນາ ວິຘາເນນ ມຫນ຺ຕານໍ ທານປາຣມິອາທີນໍ ໂພຘິສມ຺ຠາຣານໍ ເອສນໂຕ ມເຫສິນາ ຕທາ ໂພຘິສຕ຺ຕຠູເຕນ ມຍາ ວຸຏ຺ຐໍ ຈິຓ຺ຓໍ ຈຣິຕໍ ປຏິປນ຺ນໍ ອາສິ ອໂຫສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທານິ ປາຣມິປຣິປູຣຓວເສນ ຈິຣກາລປ຺ປວຕ຺ຕິຕໍ ອິຘ ວຸຕ຺ຕໍ ອວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ທຸກ຺ກຣກິຣິຍໍ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ຍທຕ຺ຖໍ ສາ ປວຕ຺ຕິຕາ, ຕຎ຺ຈ ສງ຺ເຂເປເນວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອວໍ ພຫຸພ຺ພິຘ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ເອວນ຺ຕິ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ. ພຫຸພ຺ພິຘໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອກິຕ຺ຕິປຓ຺ຑິຕາທິກາເລ ກາຣປຓ຺ຓາທິອາຫາຣຕາຍ ຕຎ຺ຈ ຍາຈກສ຺ສ ທຕ຺ວາ ອາຫາຣູປຈ຺ເຉທາທິນາ ຈ ພຫຸວິຘໍ ນານປ຺ປກາຣໍ ທຸກ຺ຂໍ. ຕຖາ ກຸຣຸຣາຊາທິກາເລ ສກ຺ກສມ຺ປຕ຺ຕິສທິສາ ສມ຺ປຕ຺ຕີ ຈ ພຫຸພ຺ພິຘາ. ຠວາຠເວຕິ ຂຸທ຺ທເກ ເຈວ ມຫນ຺ເຕ ຈ ຠເວ. ຠວາຠເວ ວາ ວຸທ຺ຘິຫານິໂຍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ພຫຸວິເຘຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ອວິຫຎ຺ຎມາໂນ ພຫຸວິຘາຫິ ຈ ສມ຺ປຕ຺ຕີຫິ ອນາກຑ຺ຒິຍມາໂນ ປາຣມິປຣິປູຣຓປສຸໂຕ ເອວ ຫຸຕ຺ວາ ຕທນຸຣູປໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຏິປນ຺ໂນ ອຸຕ຺ຕມໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ອຘິຄໂຕສ຺ມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິທານິ ຍາສໍ ປາຣມີນໍ ປຣິປູຣຓຕ຺ຖໍ ເອສາ ທຸກ຺ກຣຈຣິຍາ ຈິຣໍ ປວຕ຺ຕິຕາ, ຕາສໍ ອນວເສສໂຕ ປຣິປຸຓ຺ຓຠາວໍ ເຕນ ຈ ປຕ຺ຕພ຺ພຜລສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພກໍ ທານໍ, ສີລໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອເສສໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ທຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພກໍ ທານນ຺ຕິ ຕທາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕຸໍ ອຄ຺ຄຍານປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ເນນ ມຫາໂພຘິສຕ຺ເຕນ ທາຕພ຺ພໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ພາຫິຣໍ ຣຊ຺ຊາທິໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ອຕ຺ຕປຣິຈ຺ຈາໂຄຕິ ປຎ຺ຈ ມຫາປຣິຈ຺ຈາຄປຣິໂຍສານໍ ທານປາຣມິທານອຸປປາຣມິທານປຣມຕ຺ຖປາຣມິປ຺ປເຠທໍ ທານໍ ອນວເສສໂຕ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ອກິຕ຺ຕິພ຺ຣາຫ຺ມຓກາເລ (ຈຣິຍາ. ໑.໑ ອາທໂຍ; ຊາ. ໑.໑໓.໘໓ ອາທໂຍ) ສງ຺ຂພ຺ຣາຫ຺ມຓກາເລຕິ (ຈຣິຍາ. ໑.໑໑ ອາທໂຍ; ຊາ. ໑.໑໐.໓໙ ອາທໂຍ) ເອວມາທີສຸ ອິຘ ອາຄເຕສຸ ອນາຄເຕສຸ ຈ ວິສຍ຺ຫເສຏ຺ຐິກາເລ (ຊາ. ໑.໔.໑໕໗ ອາທໂຍ) ເວລາມກາເລຕິ (ອ. ນິ. ໙.໒໐) ເອວມາທີສຸປິ ທານປາຣມິຍາ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ປູຣິຕຕ຺ຕຠາວານໍ ປຣິມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນສ຺ສ ສສປຓ຺ຑິຕກາເລ –

‘‘ຠິກ຺ຂາຍ ອຸປຄຕໍ ທິສ຺ວາ, ສກຕ຺ຕານໍ ປຣິຈ຺ຈຊິໍ;

ທາເນນ ເມ ສໂມ ນຕ຺ຖິ, ເອສາ ເມ ທານປາຣມີ’’ຕິ. (ຈຣິຍາ. ໑. ຕສ຺ສຸທ຺ທານ) –

ເອວໍ ອຕ຺ຕປຣິຈ຺ຈາຄໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ທານປາຣມີ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີ ນາມ ຊາຕາ. ອິຕເຣສຸ ປນ ຍຖາຣຫໍ ປາຣມິອຸປປາຣມິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສີລໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອເສສໂຕຕິ ຕຖາ ອນວເສສໂຕ ກາຍິໂກ ສໍວໂຣ, ວາຈສິໂກ ສໍວໂຣ, ກາຍິກວາຈສິໂກ ສໍວໂຣ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ, ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ, ສຸວິສຸທ຺ຘາຊີວຕາຕິ ເອວມາທິກໍ ໂພຘິສຕ຺ຕສີລໍ ສມ຺ປາເທນ຺ເຕນ ສີລປາຣມິສີລອຸປປາຣມິສີລປຣມຕ຺ຖປາຣມິປ຺ປເຠທໍ ປູເຣຕພ຺ພໍ ສພ຺ພໍ ສີລໍ ປູເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມເທວ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ. ອິຘາປິ ສີລວນາຄຣາຊກາເລ (ຈຣິຍາ. ໒.໑ ອາທໂຍ; ຊາ. ໑.໑.໗໒) ຈມ຺ເປຍ຺ຍນາຄຣາຊກາເລຕິ (ຈຣິຍາ. ໒.໒໐ ອາທໂຍ; ຊາ. ໑.໑໕.໒໔໐ ອາທໂຍ) ເອວມາທີສຸ ອິຘ ອາຄເຕສຸ, ອນາຄເຕສຸ ຈ ມຫາກປິກາເລ (ຈຣິຍາ. ໓.໖໗ ອາທໂຍ; ຊາ. ໑.໗.໘໓ ອາທໂຍ; ໑.໑໖.໑໗໘ ອາທໂຍ) ຉທ຺ທນ຺ຕກາເລຕິ (ຊາ. ໑.໑໖.໙໗ ອາທໂຍ) ເອວມາທີສຸ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ສີລປາຣມິຍາ ປູຣິຕຕ຺ຕຠາວານໍ ປຣິມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນສ຺ສ ສງ຺ຂປາລກາເລ –

‘‘ສູເລຫິ ວິນິວິຊ຺ຌນ຺ເຕ, ໂກຏ຺ຏຍນ຺ເຕປິ ສຕ຺ຕິຠິ;

ໂຠຊປຸຕ຺ເຕ ນ ກຸປ຺ປາມິ, ເອສາ ເມ ສີລປາຣມີ’’ຕິ. (ຈຣິຍາ. ໒.໙໑) –

ເອວໍ ອຕ຺ຕປຣິຈ຺ຈາຄໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ສີລປາຣມີ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີ ນາມ ຊາຕາ. ອິຕເຣສຸ ປນ ຍຖາຣຫໍ ປາຣມິອຸປປາຣມິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເນກ຺ຂມ຺ເມ ປາຣມິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ຕຖາ ຕິວິເຘປິ ມຫາຠິນິກ຺ຂມເນ ປາຣມິໍ ປຣມຸກ຺ກໍສໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ຍຸຘຎ຺ຊຍກາເລ (ຈຣິຍາ. ໓.໑ ອາທໂຍ; ຊາ. ໑.໑໑.໗໓ ອາທໂຍ) ໂສມນສ຺ສກຸມາຣກາເລຕິ (ຈຣິຍາ. ໓.໗ ອາທໂຍ; ຊາ. ໑.໑໕.໒໑໑ ອາທໂຍ) ເອວມາທີສຸ ອິຘ ອາຄເຕສຸ, ອນາຄເຕສຸ ຈ ຫຕ຺ຖິປາລກຸມາຣກາເລ (ຊາ. ໑.໑໕.໓໓໗ ອາທໂຍ) ມຆເທວກາເລຕິ (ມ. ນິ. ໒.໓໐໘ ອາທໂຍ; ຊາ. ໑.໑.໙) ເອວມາທີສຸ ມຫາຣຊ຺ຊໍ ປຫາຍ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມິຍາ ປູຣິຕຕ຺ຕຠາວານໍ ປຣິມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນສ຺ສ ຈູຬສຸຕໂສມກາເລ –

‘‘ມຫາຣຊ຺ຊໍ ຫຕ຺ຖຄຕໍ, ເຂຬປິຓ຺ຑໍວ ຉຑ຺ຑຍິໍ;

ຈຊໂຕ ນ ໂຫຕິ ລຄ຺ຄນໍ, ເອສາ ເມ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມີ’’ຕິ. (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ນິທານກຖາ; ຊາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ທູເຣນິທານກຖາ; ອປ. ອຏ຺ຐ. ໑.ທູເຣນິທານກຖາ);

ເອວໍ ນິສ຺ສງ຺ຄຕາຍ ຣຊ຺ຊໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມີ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີ ນາມ ຊາຕາ. ອິຕເຣສຸ ປນ ຍຖາຣຫໍ ປາຣມິອຸປປາຣມິໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ.

ປຓ຺ຑິເຕ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາຕິ ກິໍ ກຸສລໍ ກິໍ ອກຸສລໍ ກິໍ ສາວຊ຺ຊໍ ກິໍ ອນວຊ຺ຊນ຺ຕິອາທິນາ ກຸສລາທິຘມ຺ມວິຠາຄໍ ກມ຺ມກມ຺ມຜລວິຠາຄໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຸປກາຣາວຫໍ ອນວຊ຺ຊກມ຺ມາຍຕນສິປ຺ປາຍຕນວິຊ຺ຊາຏ຺ຐານາທິໍ ປຓ຺ຑິເຕ ສປ຺ປຎ຺ເຎ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ. ເອເຕນ ປຎ຺ຎາປາຣມິໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ວິຘຸຣປຓ຺ຑິຕກາເລ (ຊາ. ໒.໒໒.໑໓໔໖ ອາທໂຍ) ມຫາໂຄວິນ຺ທປຓ຺ຑິຕກາເລ (ທີ. ນິ. ໒.໒໙໓ ອາທໂຍ; ຈຣິຍາ ໑.໓໗ ອາທໂຍ) ກຸທາລປຓ຺ຑິຕກາເລ (ຊາ. ໑.໑.໗໐) ອຣກປຓ຺ຑິຕກາເລ (ຊາ. ໑.໒.໓໗ ອາທໂຍ) ໂພຘິປຣິພ຺ພາຊກກາເລ ມໂຫສຘປຓ຺ຑິຕກາເລຕິ (ຊາ. ໒.໒໒.໕໙໐ ອາທໂຍ) ເອວມາທີສຸ ປຎ຺ຎາປາຣມິຍາ ປູຣິຕຕ຺ຕຠາວານໍ ປຣິມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນສ຺ສ ເສນກປຓ຺ຑິຕກາເລ –

‘‘ປຎ຺ຎາຍ ວິຈິນນ຺ໂຕຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ໂມຈຍິໍ ທຸຂາ;

ປຎ຺ຎາຍ ເມ ສໂມ ນຕ຺ຖິ, ເອສາ ເມ ປຎ຺ຎາປາຣມີ’’ຕິ. (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ນິທານກຖາ; ຊາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ທູເຣນິທານກຖາ; ອປ. ອຏ຺ຐ. ໑.ທູເຣນິທານກ຺ກຖາ) –

ອນ຺ໂຕຠສ຺ຕຄຕໍ ສປ຺ປໍ ທສ຺ເສນ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎາປາຣມີ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີ ນາມ ຊາຕາ. ວີຣິຍໍ ກຕ຺ວານ ອຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ປາເປຕຸໍ ສມຕ຺ຖຕາຍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປຘານໍ ວີຣິຍນ຺ຕິ ວິວິຘມ຺ປິ ວີຣິຍປາຣມິໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ມຫາສີລວຣາຊກາເລ (ຊາ. ໑.໑.໕໑) ປຎ຺ຈາວຸຘກຸມາຣກາເລ (ຊາ. ໑.໑.໕໕) ມຫາວານຣິນ຺ທກາເລຕິ (ຊາ. ໑.໑.໕໗) ເອວມາທີສຸ ວີຣິຍປາຣມິຍາ ປູຣິຕຕ຺ຕຠາວານໍ ປຣິມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນສ຺ສ ມຫາຊນກກາເລ –

‘‘ອຕີຣທສ຺ສີ ຊລມຊ຺ເຌ, ຫຕາ ສພ຺ເພວ ມານຸສາ;

ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖາ ນຕ຺ຖິ, ເອສາ ເມ ວີຣິຍປາຣມີ’’ຕິ. (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ນິທານກຖາ; ຊາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ທູເຣນິທານກຖາ; ອປ. ອຏ຺ຐ. ໑.ທູເຣນິທານກຖາ) –

ເອວໍ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ຕຣນ຺ຕສ຺ສ ວີຣິຍປາຣມີ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີ ນາມ ຊາຕາ.

ຂນ຺ຕິຍາ ປາຣມິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຘິວາສນຂນ຺ຕິອາທິ ຂນ຺ຕິປຣມຸກ຺ກໍສຠາວໍ ປາເປນ຺ໂຕ ຂນ຺ຕິຍາ ປາຣມິໍ ປຣມໂກຏິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ຂນ຺ຕິປາຣມິໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ມຫາກປິກາເລ (ຈຣິຍາ. ໓.໖໗ ອາທໂຍ; ຊາ. ໑.໗.໘໓ ອາທໂຍ) ມຫິໍສຣາຊກາເລ (ຊາ. ໑.໓.໘໒ ອາທໂຍ) ຣຸຣຸມິຄຣາຊກາເລ (ຊາ. ໑.໑໓.໑໑໗ ອາທໂຍ) ຘມ຺ມເທວປຸຕ຺ຕກາເລຕິ (ຊາ. ໑.໑໑.໒໖ ອາທໂຍ) ເອວມາທີສຸ ຂນ຺ຕິປາຣມິຍາ ປູຣິຕຕ຺ຕຠາວານໍ ປຣິມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນສ຺ສ ຂນ຺ຕິວາທິກາເລ –

‘‘ອເຈຕນໍ ວ ໂກຏ຺ເຏນ຺ເຕ, ຕິຓ຺ເຫນ ຜຣສຸນາ ມມໍ;

ກາສິຣາເຊ ນ ກຸປ຺ປາມິ, ເອສາ ເມ ຂນ຺ຕິປາຣມີ’’ຕິ. (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ນິທານກຖາ; ຊາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ທູເຣນິທານກຖາ; ອປ. ອຏ຺ຐ. ໑.ທູເຣນິທານກຖາ) –

ເອວໍ ອເຈຕນຠາເວນ ວິຍ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ຕສ຺ສ ຂນ຺ຕິປາຣມີ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີ ນາມ ຊາຕາ.

ກຕ຺ວາ ທຬ຺ຫມຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ກຸສລສມາທານາຘິຏ຺ຐານໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປາຣມິສມາທານສ຺ສ ຕທຸປກາຣກສມາທານສ຺ສ ຈ ອຘິຏ຺ຐານໍ ທຬ຺ຫຕຣໍ ອສິຖິລໍ ກຕ຺ວາ, ຕໍ ຕໍ ວຕສມາທານໍ ອນິວຕ຺ຕິຠາເວນ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ໂຊຕິປາລກາເລ (ມ. ນິ. ໒.໒໘໒ ອາທໂຍ) ສຣຠງ຺ຄກາເລ (ຊາ. ໒.໑໗.໕໐ ອາທໂຍ) ເນມິກາເລຕິ (ຈຣິຍາ. ໑.໔໐ ອາທໂຍ; ຊາ.໒.໒໒.໔໒໑ ອາທໂຍ) ເອວມາທີສຸ ອຘິຏ຺ຐານປາຣມິຍາ ປູຣິຕຕ຺ຕຠາວານໍ ປຣິມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນສ຺ສ ເຕມິຍກຸມາຣກາເລ –

‘‘ມາຕາປິຕາ ນ ເມ ເທສ຺ສາ, ອຕ຺ຕາ ເມ ນ ຈ ເທສ຺ສິໂຍ;

ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປິຍໍ ມຍ຺ຫໍ, ຕສ຺ມາ ວຕມຘິຏ຺ຐຫິ’’ນ຺ຕິ. (ຈຣິຍາ. ໓.໖໕) –

ເອວໍ ຊີວິຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ວຕໍ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານປາຣມີ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີ ນາມ ຊາຕາ.

ສຈ຺ຈວາຈານຸຣກ຺ຂິຍາຕິ ສຈ຺ຈວາຈໍ ອນຸຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ຊີວິຕນ຺ຕຣາເຍປິ ອນຣິຍໂວຫາຣໍ ຄູຖໍ ວິຍ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພໂສ ອວິສໍວາທິຠາວໍ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ກປິຣາຊກາເລ (ຈຣິຍາ. ໓.໖໗ ອາທໂຍ) ສຈ຺ຈຕາປສກາເລ ມຈ຺ຉຣາຊກາເລຕິ ເອວມາທີສຸ ສຈ຺ຈປາຣມິຍາ ປູຣິຕຕ຺ຕຠາວານໍ ປຣິມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນສ຺ສ ມຫາສຸຕໂສມກາເລ –

‘‘ສຈ຺ຈວາຈໍ ອນຸຣກ຺ຂນ຺ໂຕ, ຈຊິຕ຺ວາ ມມ ຊີວິຕໍ;

ໂມເຈສິໍ ເອກສຕໍ ຂຕ຺ຕິເຍ, ເອສາ ເມ ສຈ຺ຈປາຣມີ’’ຕິ. (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ນິທານກຖາ; ຊາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ທູເຣນິທານກຖາ; ອປ. ອຏ຺ຐ. ໑.ທູເຣນິທານກຖາ) –

ເອວໍ ຊີວິຕໍ ຈຊິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈໍ ອນຸຣກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ສຈ຺ຈປາຣມີ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີ ນາມ ຊາຕາ.

ເມຕ຺ຕາຍ ປາຣມິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ອໂນຘິໂສ ຫິຕູປສໍຫາຣລກ຺ຂຓາຍ ເມຕ຺ຕາຍ ປາຣມິໍ ປຣມຸກ຺ກໍສຕໍ ປຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ຈູຬຘມ຺ມປາລກາເລ (ຊາ. ໑.໕.໔໔ ອາທໂຍ) ມຫາສີລວຣາຊກາເລ (ຊາ. ໑.໑.໕໑) ສາມປຓ຺ຑິຕກາເລຕິ (ຈຣິຍາ. ໓.໑໑໑ ອາທໂຍ; ຊາ. ໒.໒໒.໒໙໖ ອາທໂຍ) ເອວມາທີສຸ ເມຕ຺ຕາປາຣມິຍາ ປູຣິຕຕ຺ຕຠາວານໍ ປຣິມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓສາມກາເລ –

‘‘ນ ມໍ ໂກຈິ ອຸຕ຺ຕສຕິ, ນປິຫໍ ຠາຍາມິ ກສ຺ສຈິ;

ເມຕ຺ຕາພເລນຸປຕ຺ຖທ຺ໂຘ, ຣມາມິ ປວເນ ຕທາ’’ຕິ. (ຈຣິຍາ. ໓.໑໑໓) –

ເອວໍ ຊີວິຕມ຺ປິ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ເມຕ຺ຕາຍນ຺ຕສ຺ສ ເມຕ຺ຕາປາຣມີ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີ ນາມ ຊາຕາ.

ສມ຺ມານນາວມານເນຕິ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປູຊາສກ຺ກາຣາທິນາ ສມ຺ມານເນ ໂອຏ຺ຐຸຠນາທິນາ ອວມານເນ ຈ ສພ຺ພຕ຺ຖ ໂລກຘມ຺ເມ ສມໂກ ສມຈິຕ຺ໂຕ ນິພ຺ພິກາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕມໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ລພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ອຘິຄໂຕສ຺ມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ມຫາວານຣິນ຺ທກາເລ (ຊາ. ໑.໑.໕໗) ກາສິຣາຊກາເລ ເຂມພ຺ຣາຫ຺ມຓກາເລ ອຏ຺ຐິເສນປຣິພ຺ພາຊກກາເລຕິ (ຊາ. ໑.໗.໕໔ ອາທໂຍ) ເອວມາທີສຸ ອຸເປກ຺ຂາປາຣມິຍາ ປູຣິຕຕ຺ຕຠາວານໍ ປຣິມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກນ຺ເຕນ ປນສ຺ສ ມຫາໂລມຫໍສກາເລ –

‘‘ສຸສາເນ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປມິ, ຉວຏ຺ຐິກໍ ອຸປນິຘາຍຫໍ;

ຄາມຓ຺ຑລາ ອຸປາຄນ຺ຕ຺ວາ, ຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ຕິນປ຺ປກ’’ນ຺ຕິ. (ຈຣິຍາ. ໓.໑໑໙) –

ເອວໍ ຄາມທາຣເກສຸ ໂອຏ຺ຐຸຠນາທີຫິ ເຈວ ມາລາຄນ຺ຘູປຫາຣາທີຫິ ຈ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ເຕສຸປິ ອຸເປກ຺ຂໍ ອນຕິວຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ສ ອຸເປກ຺ຂາປາຣມີ ປຣມຕ຺ຖປາຣມີ ນາມ ຊາຕາ. ອິຕິ ຠຄວາ –

‘‘ເອວໍ ພຫຸພ຺ພິຘໍ ທຸກ຺ຂໍ, ສມ຺ປຕ຺ຕີ ຈ ພຫຸພ຺ພິຘາ;

ຠວາຠເວ ອນຸຠວິຕ຺ວາ, ປຕ຺ໂຕ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ. –

ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຘິຄນ຺ຕຸໍ ອິມສ຺ມິໍ ຠທ຺ທກປ຺ເປ ອຕ຺ຕນາ ກຕໍ ທຸກ຺ກຣຈຣິຍໍ ສງ຺ເຂເປເນວ ວຕ຺ວາ ປຸນ –

‘‘ທຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພກໍ ທານໍ, ສີລໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອເສສໂຕ;

ເນກ຺ຂມ຺ເມ ປາຣມິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ປຕ຺ໂຕ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ປຓ຺ຑິເຕ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ວີຣິຍໍ ກຕ຺ວານ ມຸຕ຺ຕມໍ;

ຂນ຺ຕິຍາ ປາຣມິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ປຕ຺ໂຕ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ກຕ຺ວາ ທຬ຺ຫມຘິຏ຺ຐານໍ, ສຈ຺ຈວາຈານຸຣກ຺ຂິຍ;

ເມຕ຺ຕາຍ ປາຣມິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ປຕ຺ໂຕ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ລາຠາລາເຠ ຍສາຍເສ, ສມ຺ມານນາວມານເນ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມໂກ ຫຸຕ຺ວາ, ປຕ຺ໂຕ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ. –

ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ມເທວ ປຣິປູຣິຕາ ທສ ປາຣມິໂຍ ທສ຺ເສຕິ.

ປກິຓ຺ຓກກຖາ

ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ມຫາໂພຘິຍານປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ອຸສ຺ສາຫຊາຕານໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ໂພຘິສມ຺ຠາເຣສຸ ນານປ຺ປກາຣໂກສລ຺ລຕ຺ຖໍ ສພ຺ພປາຣມີສຸ ປກິຓ຺ຓກກຖາ ກເຖຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ປຎ຺ຫກມ຺ມໍ – ກາ ປເນຕາ ປາຣມິໂຍ? ເກນຏ຺ເຐນ ປາຣມິໂຍ? ກຕິວິຘາ ເຈຕາ? ໂກ ຕາສໍ ກໂມ? ການິ ລກ຺ຂຓຣສປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານປທຏ຺ຐານານິ? ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ? ໂກ ສໍກິເລໂສ? ກິໍ ໂວທານໍ? ໂກ ປຏິປກ຺ໂຂ? ກາ ປຏິປຕ຺ຕິ? ໂກ ວິຠາໂຄ? ໂກ ສງ຺ຄໂຫ? ໂກ ສມ຺ປາທນູປາໂຍ? ກິຕ຺ຕເກນ ກາເລນ ສມ຺ປາທນໍ? ໂກ ອານິສໍໂສ? ກິໍ ເຈຕາສໍ ຜລນ຺ຕິ?

ຕຕ຺ຣິທໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ – ກາ ປເນຕາ ປາຣມິໂຍຕິ? ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐີຫິ ອນຸປຫຕາ ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິຕາ ທານາທໂຍ ຄຸຓາ ປາຣມິໂຍ.

ເກນຏ຺ເຐນ ປາຣມິໂຍຕິ? ທານສີລາທິຄຸຓວິເສສໂຍເຄນ ສຕ຺ຕຸຕ຺ຕມຕາຍ ປຣມາ ມຫາສຕ຺ຕາ ໂພຘິສຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ຠາໂວ ກມ຺ມໍ ວາ ປາຣມີ, ທານາທິກິຣິຍາ. ອຖ ວາ ປຣຕີຕິ ປຣໂມ, ທານາທິຄຸຓານໍ ປູຣໂກ ປາລໂກ ຈາຕິ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ, ປຣມສ຺ສ ອຍໍ, ປຣມສ຺ສ ວາ ຠາໂວ, ກມ຺ມໍ ວາ ປາຣມີ, ທານາທິກິຣິຍາວ. ອຖ ວາ ປຣໍ ສຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕນິ ມວຕິ ພນ຺ຘຕິ ຄຸຓວິເສສໂຍເຄນ, ປຣໍ ວາ ອຘິກຕຣໍ ມຊ຺ຊຕິ ສຸຊ຺ຌຕິ ສໍກິເລສມລໂຕ, ປຣໍ ວາ ເສຏ຺ຐໍ ນິພ຺ພານໍ ວິເສເສນ ມຍຕິ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຣໍ ວາ ໂລກໍ ປມາຓຠູເຕນ ຎາຓວິເສເສນ ອິຘໂລກໍ ວິຍ ມຸນາຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທຕິ, ປຣໍ ວາ ອຕິວິຍ ສີລາທິຄຸຓຄຓໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ມິໂນຕິ ປກ຺ຂິປຕິ, ປຣໍ ວາ ອຕ຺ຕຠູຕໂຕ ຘມ຺ມກາຍໂຕ ອຎ຺ຎໍ ປຏິປກ຺ຂໍ ວາ ຕທນຕ຺ຖກຣໍ ກິເລສໂຈຣຄຓໍ ມິນາຕິ ຫິໍສຕີຕິ ປຣໂມ, ມຫາສຕ຺ໂຕ. ປຣມສ຺ສ ອຍນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ປາເຣ ວາ ນິພ຺ພາເນ ມຊ຺ຊຕິ ສຸຊ຺ຌຕິ ສຕ຺ເຕ ຈ ໂສເຘຕິ, ຕຕ຺ຖ ວາ ສຕ຺ເຕ ມວຕິ ພນ຺ຘຕິ ໂຍເຊຕິ, ຕໍ ວາ ມຍຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ຄເມຕິ ຈ, ມຸນາຕິ ວາ ຕໍ ຍາຖາວໂຕ, ຕຕ຺ຖ ວາ ສຕ຺ເຕ ມິໂນຕິ ປກ຺ຂິປຕິ, ກິເລສາຣໂຍ ວາ ສຕ຺ຕານໍ ຕຕ຺ຖ ມິນາຕິ ຫິໍສຕີຕິ ປາຣມີ, ມຫາປຸຣິໂສ. ຕສ຺ສ ຠາໂວ ກມ຺ມໍ ວາ ປາຣມິຕາ, ທານາທິກິຣິຍາວ. ອິມິນາ ນເຍນ ປາຣມີສທ຺ທຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ກຕິວິຘາຕິ? ສງ຺ເຂປໂຕ ທສວິຘາ. ຕາ ປນ ປາຬິຍໍ ສຣູປໂຕ ອາຄຕາເຍວ. ຍຖາຫ –

‘‘ວິຈິນນ຺ໂຕ ຕທາ ທກ຺ຂິໍ, ປຐມໍ ທານປາຣມິໍ;

ປຸພ຺ພເກຫິ ມເຫສີຫິ, ອນຸຈິຓ຺ຓໍ ມຫາປຖ’’ນ຺ຕິ. (ພຸ. ວໍ. ໒.໑໑໖) –

ອາທິ. ຍຖາ ຈາຫ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພຸທ຺ຘກາຣກາ ຘມ຺ມາ? ທສ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ພຸທ຺ຘກາຣກາ ຘມ຺ມາ. ກຕເມ ທສ? ທານໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ພຸທ຺ຘກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ, ສີລໍ, ເນກ຺ຂມ຺ມໍ, ປຎ຺ຎາ, ວີຣິຍໍ, ຂນ຺ຕິ, ສຈ຺ຈໍ, ອຘິຏ຺ຐານໍ, ເມຕ຺ຕາ, ອຸເປກ຺ຂາ ພຸທ຺ຘກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ. ອິເມ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທສ ພຸທ຺ຘກາຣກາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ, ອິທໍ ວຕ຺ວາ ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ທານໍ ສີລຎ຺ຈ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ, ປຎ຺ຎາ ວີຣິເຍນ ປຎ຺ຈມໍ;

ຂນ຺ຕິ ສຈ຺ຈມຘິຏ຺ຐານໍ, ເມຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາຕິ ເຕ ທສາ’’ຕິ. (ພຸ. ວໍ. ໑.໗໖ ໂຖກໍ ວິສທິສໍ);

ເກຈິ ປນ ‘‘ຉພ຺ພິຘາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ເອຕາສໍ ສງ຺ຄຫວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ປນ ສງ຺ຄໂຫ ປຣໂຕ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ.

ໂກ ຕາສໍ ກໂມຕິ? ເອຕ຺ຖ ກໂມຕິ ເທສນາກ຺ກໂມ, ໂສ ຈ ປຐມສມາທານເຫຕຸໂກ, ສມາທານໍ ປວິຈຍເຫຕຸກໍ, ອິຕິ ຍຖາ ອາທິມ຺ຫິ ປວິຈິຕາ ສມາທິນ຺ນາ ຈ, ຕຖາ ເທສິຕາ. ຕຕ຺ຖ ທານໍ ສີລສ຺ສ ພຫູປກາຣໍ ສຸກຣຎ຺ຈາຕິ ຕໍ ອາທິມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທານໍ ສີລປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສນ຺ຕິ ທານານນ຺ຕຣໍ ສີລໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສີລໍ ເນກ຺ຂມ຺ມປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ, ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ, ປຎ຺ຎາ ວີຣິຍປຣິຄ຺ຄຫິຕາ, ວີຣິຍໍ ຂນ຺ຕິປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ, ຂນ຺ຕິ ສຈ຺ຈປຣິຄ຺ຄຫິຕາ, ສຈ຺ຈໍ ອຘິຏ຺ຐານປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ, ອຘິຏ຺ຐານໍ ເມຕ຺ຕາປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ, ເມຕ຺ຕາ ອຸເປກ຺ຂາປຣິຄ຺ຄຫິຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາຕິ ເມຕ຺ຕານນ຺ຕຣມຸເປກ຺ຂາ ວຸຕ຺ຕາ. ອຸເປກ຺ຂາ ປນ ກຣຸຓາປຣິຄ຺ຄຫິຕາ ກຣຸຓາ ຈ ອຸເປກ຺ຂາປຣິຄ຺ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ກຖໍ ປນ ມຫາກາຣຸຓິກາ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ສຕ຺ເຕສຸ ອຸເປກ຺ຂກາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຸເປກ຺ຂິຕພ຺ພຍຸຕ຺ເຕສຸ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ອຸເປກ຺ຂກາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສພ຺ພທາ ຈາ’’ຕິ ເກຈິ. ອປເຣ ປນ – ‘‘ນ ສຕ຺ເຕສຸ ອຸເປກ຺ຂກາ, ສຕ຺ຕກເຕສຸ ປນ ວິປ຺ປກາເຣສຸ ອຸເປກ຺ຂກາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ປຈຸຣຊເນສຸປິ ປວຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ພສຕ຺ຕສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ອປ຺ປຜລຕ຺ຕາ ສຸກຣຕ຺ຕາ ຈ ອາທິມ຺ຫິ ທານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສີເລນ ທາຍກປຏິຄ຺ຄາຫກສຸທ຺ຘິໂຕ ປຣານຸຄ຺ຄຫໍ ວຕ຺ວາ ປຣປີຬານິວຕ຺ຕິວຈນໂຕ ກິຣິຍຘມ຺ມໍ ວຕ຺ວາ ອກິຣິຍຘມ຺ມວຈນໂຕ ໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸໍ ວຕ຺ວາ ຠວສມ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸວຈນໂຕ ຈ ທານສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ສີລໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ສີລສມ຺ປຕ຺ຕິສິທ຺ຘິໂຕ ກາຍວຈີສຸຈຣິຕໍ ວຕ຺ວາ ມໂນສຸຈຣິຕວຈນໂຕ ວິສຸທ຺ຘສີລສ຺ສ ສຸເຂເນວ ຌານສມິຊ຺ຌນໂຕ ກມ຺ມາປຣາຘປ຺ປຫາເນນ ປໂຍຄສຸທ຺ຘິໍ ວຕ຺ວາ ກິເລສາປຣາຘປ຺ປຫາເນນ ອາສຍສຸທ຺ຘິວຈນໂຕ ວີຕິກ຺ກມປ຺ປຫາເນນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິຍຸຏ຺ຐານປ຺ປຫານວຈນໂຕ ຈ ສີລສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຎາຍ ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສ ສິທ຺ຘິປຣິສຸທ຺ຘິໂຕ ຌານາຠາເວນ ປຎ຺ຎາຠາວວຈນໂຕ ‘‘ສມາຘິປທຏ຺ຐານາ ຫິ ປຎ຺ຎາ, ປຎ຺ຎາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ ຈ ສມາຘິ’’. ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ ວຕ຺ວາ ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕວຈນໂຕ ປຣຫິຕຊ຺ຌາເນນ ປຣຫິຕກຣຓູປາຍໂກສລ຺ລວຈນໂຕ ຈ ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ປຎ຺ຎາ ວຸຕ຺ຕາ. ວີຣິຍາຣມ຺ເຠນ ປຎ຺ຎາກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິໂຕ ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາຘມ຺ມນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິໍ ວຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຫິຕາຍ ອາຣມ຺ຠສ຺ສ ອຈ຺ຉຣິຍຕາວຈນໂຕ ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕໍ ວຕ຺ວາ ປຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕວຈນໂຕ ນິສມ຺ມກາຣິຕໍ ວຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐານວຈນໂຕ ຈ ‘‘ນິສມ຺ມກາຣິໂນ ຫິ ອຸຏ຺ຐານໍ ຜລວິເສສມາວຫຕີ’’ຕິ ປຎ຺ຎາຍ ອນນ຺ຕຣໍ ວີຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວີຣິເຍນ ຕິຕິກ຺ຂາສິທ຺ຘິໂຕ ‘‘ວີຣິຍວາ ຫິ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣຫິ ອຸປນີຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣຕິ’’. ວີຣິຍສ຺ສ ຕິຕິກ຺ຂາລງ຺ກາຣຠາວໂຕ ‘‘ວີຣິຍວໂຕ ຫິ ຕິຕິກ຺ຂາ ໂສຠຕິ’’. ປຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ວຕ຺ວາ ສມຖນິມິຕ຺ຕວຈນໂຕ ອຈ຺ຈາຣມ຺ເຠນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໂທສປ຺ປຫານວຈນໂຕ ‘‘ຘມ຺ມນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ຫິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໂທໂສ ປຫີຍຕິ’’. ວີຣິຍວໂຕ ສາຕຈ຺ຈກຣຓວຈນໂຕ ‘‘ຂນ຺ຕິພຫຸໂລ ຫິ ອນຸທ຺ຘໂຕ ສາຕຈ຺ຈກາຣີ ໂຫຕິ’’. ອປ຺ປມາທວໂຕ ປຣຫິຕກິຣິຍາຣມ຺ເຠ ປຈ຺ຈຸປກາຣຕຓ຺ຫາຠາວວຈນໂຕ ‘‘ຍາຖາວໂຕ ຘມ຺ມນິຊ຺ຌາເນ ຫິ ສຕິ ຕຓ຺ຫາ ນ ໂຫຕິ’’. ປຣຫິຕາຣມ຺ເຠ ປຣເມປິ ປຣກຕທຸກ຺ຂສຫນຕາວຈນໂຕ ຈ ວີຣິຍສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ຂນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ສຈ຺ເຈນ ຂນ຺ຕິຍາ ຈິຣາຘິຏ຺ຐານໂຕ ອປກາຣິໂນ ອປກາຣຂນ຺ຕິໍ ວຕ຺ວາ ຕທຸປກາຣກຣເຓ ອວິສໍວາທວຈນໂຕ ຂນ຺ຕິຍາ ອປວາທວາຈາວິກມ຺ປເນນ ຠູຕວາທິຕາຍ ອວິຊຫນວຈນໂຕ ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາຘມ຺ມນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິໍ ວຕ຺ວາ ຕທຸປພ຺ຣູຫິຕຎາຓສຈ຺ຈວຈນໂຕ ຈ ຂນ຺ຕິຍາ ອນນ຺ຕຣໍ ສຈ຺ຈໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຘິຏ຺ຐາເນນ ສຈ຺ຈສິທ຺ຘິໂຕ ‘‘ອຈລາຘິຏ຺ຐານສ຺ສ ຫິ ວິຣຕິ ສິຊ຺ຌຕິ’’. ອວິສໍວາທິຕໍ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຈລຠາວວຈນໂຕ ‘‘ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ ຫິ ທານາທີສຸ ປຏິຎ຺ຎານຸຣູປໍ ນິຈ຺ຈໂລວ ປວຕ຺ຕຕິ’’. ຎາຓສຈ຺ຈໍ ວຕ຺ວາ ສມ຺ຠາເຣສຸ ປວຕ຺ຕິນິຏ຺ຐາປນວຈນໂຕ ‘‘ຍຖາຠູຕຎາຓວາ ຫິ ໂພຘິສມ຺ຠາເຣ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ເຕ ຈ ນິຏ຺ຐາເປຕິ ປຏິປກ຺ເຂຫິ ອກມ຺ປິຍຠາວໂຕ’’ຕິ ສຈ຺ຈສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເມຕ຺ຕາຍ ປຣຫິຕກຣຓສມາທານາຘິຏ຺ຐານສິທ຺ຘິໂຕ ອຘິຏ຺ຐານໍ ວຕ຺ວາ ຫິຕູປສໍຫາຣວຈນໂຕ ‘‘ໂພຘິສມ຺ຠາເຣ ຫິ ອຘິຕິຏ຺ຐມາໂນ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣີ ໂຫຕິ’’. ອຈລາຘິຏ຺ຐານສ຺ສ ສມາທານາວິໂກປເນນ ສມາທານສມ຺ຠວໂຕ ຈ ອຘິຏ຺ຐານສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ເມຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ອຸເປກ຺ຂາຍ ເມຕ຺ຕາວິສຸທ຺ຘິໂຕ ສຕ຺ເຕສຸ ຫິຕູປສໍຫາຣໍ ວຕ຺ວາ ຕທປຣາເຘສຸ ອຸທາສີນຕາວຈນໂຕ ເມຕ຺ຕາຠາວນໍ ວຕ຺ວາ ຕນ຺ນິສ຺ສນ຺ທຠາວນາວຈນໂຕ ຫິຕກາມສຕ຺ເຕປິ ອຸເປກ຺ຂໂກຕິ ອຈ຺ຉຣິຍຄຸຓຕາວຈນໂຕ ຈ ເມຕ຺ຕາຍ ອນນ຺ຕຣໍ ອຸເປກ຺ຂາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເອວເມຕາສໍ ກໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ການິ ລກ຺ຂຓຣສປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານປທຏ຺ຐານານີຕິ ເອຕ຺ຖ ອວິເສເສນ ຕາວ ສພ຺ພາປິ ປາຣມິໂຍ ປຣານຸຄ຺ຄຫລກ຺ຂຓາ, ປເຣສໍ ອຸປກາຣກຣຓຣສາ, ອວິກມ຺ປນຣສາ ວາ, ຫິເຕສິຕາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ພຸທ຺ຘຕ຺ຕປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ວາ, ມຫາກຣຸຓາປທຏ຺ຐານາ, ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປທຏ຺ຐານາ ວາ.

ວິເສເສນ ປນ ຍສ຺ມາ ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິຕາ ອຕ຺ຕູປກຣຓປຣິຈ຺ຈາຄເຈຕນາ ທານປາຣມິຕາ, ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ກາຍວຈີສຸຈຣິຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອກຕ຺ຕພ຺ພວິຣຕິກຕ຺ຕພ຺ພກຣຓເຈຕນາທໂຍ ຈ ສີລປາຣມິຕາ. ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິໂຕ ອາທີນວທສ຺ສນປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ກາມຠເວຫິ ນິກ຺ຂມນຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມິຕາ, ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິໂຕ ຘມ຺ມານໍ ສາມຎ຺ຎວິເສສລກ຺ຂຓາວໂພໂຘ ປຎ຺ຎາປາຣມິຕາ. ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິໂຕ ກາຍຈິຕ຺ເຕຫິ ປຣຫິຕາຣມ຺ໂຠ ວີຣິຍປາຣມິຕາ, ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາປຣາຘສຫນໍ ອໂທສປ຺ປຘາໂນ ຕທາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ຂນ຺ຕິປາຣມິຕາ, ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ວິຣຕິເຈຕນາທິເຠທໍ ອວິສໍວາທນໍ ສຈ຺ຈປາຣມິຕາ, ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ອຈລສມາທານາຘິຏ຺ຐານໍ ຕທາກາຣປ຺ປວຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ອຘິຏ຺ຐານປາຣມິຕາ, ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິໂຕ ໂລກສ຺ສ ຫິຕສຸຂູປສໍຫາໂຣ ອຕ຺ຖໂຕ ອພ຺ຍາປາໂທ ເມຕ຺ຕາປາຣມິຕາ, ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິຕາ ອນຸນຍປຏິຆວິທ຺ຘໍສນີ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐສຸ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣສຸ ສມປ຺ປວຕ຺ຕິ ອຸເປກ຺ຂາປາຣມິຕາ.

ຕສ຺ມາ ປຣິຈ຺ຈາຄລກ຺ຂຓາ ທານປາຣມີ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ໂລຠວິທ຺ຘໍສນຣສາ, ອນາສຕ຺ຕິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ຠວວິຠວສມ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ວາ, ປຣິຈ຺ຈຊິຕພ຺ພວຕ຺ຖຸປທຏ຺ຐານາ. ສີລນລກ຺ຂຓາ ສີລປາຣມີ, ສມາຘານລກ຺ຂຓາ ປຕິຏ຺ຐານລກ຺ຂຓາ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທຸສ຺ສີລ຺ຍວິທ຺ຘໍສນຣສາ, ອນວຊ຺ຊຣສາ ວາ, ໂສເຈຍ຺ຍປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປປທຏ຺ຐານາ. ກາມໂຕ ຈ ຠວໂຕ ຈ ນິກ຺ຂມນລກ຺ຂຓາ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມີ, ຕທາທີນວວິຠາວນຣສາ, ຕໂຕ ເອວ ວິມຸຂຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ສໍເວຄປທຏ຺ຐານາ. ຍຖາສຠາວປຏິເວຘລກ຺ຂຓາ ປຎ຺ຎາປາຣມີ, ອກ຺ຂລິຕປຏິເວຘລກ຺ຂຓາ ວາ ກຸສລິສ຺ສາສຂິຕ຺ຕອຸສຸປຏິເວໂຘ ວິຍ, ວິສໂຍຠາສນຣສາ ປທີໂປ ວິຍ, ອສມ຺ໂມຫປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ອຣຎ຺ຎຄຕສຸເທສິໂກ ວິຍ, ສມາຘິປທຏ຺ຐານາ, ຈຕຸສຈ຺ຈປທຏ຺ຐານາ ວາ. ອຸສ຺ສາຫລກ຺ຂຓາ ວີຣິຍປາຣມີ, ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຣສາ, ອສໍສີທນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ວີຣິຍາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸປທຏ຺ຐານາ, ສໍເວຄປທຏ຺ຐານາ ວາ. ຂມນລກ຺ຂຓາ ຂນ຺ຕິປາຣມີ, ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐສຫນຣສາ, ອຘິວາສນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ອວິໂຣຘປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ວາ, ຍຖາຠູຕທສ຺ສນປທຏ຺ຐານາ. ອວິສໍວາທນລກ຺ຂຓາ ສຈ຺ຈປາຣມີ, ຍຖາສຠາວວິຠາວນຣສາ, ສາຘຸຕາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ໂສຣຈ຺ຈປທຏ຺ຐານາ. ໂພຘິສມ຺ຠາເຣສຸ ອຘິຏ຺ຐານລກ຺ຂຓາ ອຘິຏ຺ຐານປາຣມີ, ເຕສໍ ປຏິປກ຺ຂາຠິຠວນຣສາ, ຕຕ຺ຖ ອຈລຕາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ໂພຘິສມ຺ຠາຣປທຏ຺ຐານາ. ຫິຕາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິລກ຺ຂຓາ ເມຕ຺ຕາປາຣມີ, ຫິຕູປສໍຫາຣຣສາ, ອາຆາຕວິນຍນຣສາ ວາ, ໂສມ຺ມຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ສຕ຺ຕານໍ ມນາປຠາວທສ຺ສນປທຏ຺ຐານາ. ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິລກ຺ຂຓາ ອຸເປກ຺ຂາປາຣມີ, ສມຠາວທສ຺ສນຣສາ, ປຏິຆານຸນຍວູປສມປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ກມ຺ມສ຺ສກຕາປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປທຏ຺ຐານາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິຕຕາ ທານາທີນໍ ປຣິຈ຺ຈາຄາທິລກ຺ຂຓສ຺ສ ວິເສສນຠາເວນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລປຣິຄ຺ຄຫິຕານິ ຫິ ທານາທີນິ ໂພຘິສຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ຕານິ ທານາທິປາຣມິໂຍ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ.

ໂກ ປຈ຺ຈໂຍຕິ? ອຠິນີຫາໂຣ ຕາວ ປາຣມີນໍ ປຈ຺ຈໂຍ. ໂຍ ຫິ ອຍໍ –

‘‘ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ລິງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິ, ເຫຕຸ ສຕ຺ຖາຣທສ຺ສນໍ;

ປພ຺ພຊ຺ຊາ ຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິ, ອຘິກາໂຣ ຈ ຉນ຺ທຕາ;

ອຏ຺ຐຘມ຺ມສໂມຘານາ, ອຠິນີຫາໂຣ ສມິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. (ພຸ. ວໍ. ໒.໕໙) –

ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ ອຏ຺ຐຘມ຺ມສໂມຘານສມ຺ປາທິໂຕ ‘‘ຕິຓ຺ໂຓ ຕາເຣຍ຺ຍໍ ມຸຕ຺ໂຕ ໂມເຈຍ຺ຍໍ ທນ຺ໂຕ ທເມຍ຺ຍໍ ສນ຺ໂຕ ສເມຍ຺ຍໍ ອສ຺ສຕ຺ໂຖ ອສ຺ສາເສຍ຺ຍໍ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ປຣິນິພ຺ພາເປຍ຺ຍໍ ສຸທ຺ໂຘ ໂສເຘຍ຺ຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ໂພເຘຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ໂຕ ອຠິນີຫາໂຣ. ໂສ ອວິເສເສນ ສພ຺ພປາຣມີນໍ ປຈ຺ຈໂຍ. ຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ຫິ ອຸທ຺ຘໍ ປາຣມີນໍ ປວິຈຍຸປຏ຺ຐານສມາທານາຘິຏ຺ຐານນິປ຺ຜຕ຺ຕິໂຍ ມຫາປຸຣິສານໍ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາໂວ. ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາເວເຍວ ຫິ ຐຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຖນາ ສມິຊ຺ຌຕິ, ນ ນາຄສຸປຓ຺ຓາທິຊາຕີສຸ ຐິຕສ຺ສ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ພຸທ຺ຘຠາວສ຺ສ ອນນຸຈ຺ຉວິກຠາວໂຕ.

ລິງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາເວ ຐິຕສ຺ສາປິ ປຸຣິສສ຺ເສວ ປຕ຺ຖນາ ສມິຊ຺ຌຕິ, ນ ອິຕ຺ຖິຍາ ນ ປຓ຺ຑກນປຸໍສກອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນການໍ ວາ ສມິຊ຺ຌຕິ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ຍຖາວຸຕ຺ຕກາຣຓໂຕ ລກ຺ຂຓປາຣິປູຣິຍາ ອຠາວໂຕ ຈ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ – ‘‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນວກາໂສ, ຍໍ ອິຕ຺ຖີ ອຣຫໍ ອສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໒໗໙; ວິຠ. ໘໐໙) ວິຕ຺ຖາໂຣ. ຕສ຺ມາ ມນຸສ຺ສຊາຕິກສ຺ສາປິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄ ຐິຕສ຺ສ ປຓ຺ຑກາທີນໍ ວາ ປຕ຺ຖນາ ນ ສມິຊ຺ຌຕິ.

ເຫຕູຕິ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສປຸຣິສສ຺ສາປິ ຫິ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ນສ຺ເສວ ເຫຕຸສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຕ຺ຖນາ ສມິຊ຺ຌຕິ, ນ ອິຕຣສ຺ສ.

ສຕ຺ຖາຣທສ຺ສນນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸສມ຺ມຸຂີຠາໂວ. ຘຣມານກພຸທ຺ຘສ຺ເສວ ຫິ ສນ຺ຕິເກ ປຕ຺ເຖນ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຖນາ ສມິຊ຺ຌຕິ, ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ປນ ຠຄວຕິ ເຈຕິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວາ ໂພຘິມູເລ ວາ ປຏິມາຍ ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘພຸທ຺ຘສາວການໍ ວາ ສນ຺ຕິເກ ປຕ຺ຖນາ ນ ສມິຊ຺ຌຕິ. ກສ຺ມາ? ອຘິກາຣສ຺ສ ພລວຠາວາຠາວໂຕ. ພຸທ຺ຘານໍ ເອວ ປນ ສນ຺ຕິເກ ປຕ຺ຖນາ ສມິຊ຺ຌຕິ, ອຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ອຸຬາຣຠາເວນ ຕທຘິກາຣສ຺ສ ພລວຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ.

ປພ຺ພຊ຺ຊາຕິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປຕ຺ເຖນ຺ຕສ຺ສາປິ ກມ຺ມກິຣິຍວາທີສຸ ຕາປເສສຸ ວາ ຠິກ຺ຂູສຸ ວາ ປພ຺ພຊິຕສ຺ເສວ ປຕ຺ຖນາ ສມິຊ຺ຌຕິ, ໂນ ຄິຫິລິງ຺ເຄ ຐິຕສ຺ສ. ກສ຺ມາ? ພຸທ຺ຘຠາວສ຺ສ ອນນຸຈ຺ຉວິກຠາວໂຕ. ປພ຺ພຊິຕາ ເອວ ຫິ ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ຄຫຏ຺ຐຠູຕາ, ຕສ຺ມາ ປຓິຘານກາເລ ຈ ປພ຺ພຊ຺ຊາລິງ຺ຄໍ ເອວ ຫິ ຍຸຕ຺ຕຣູປໍ ກິຎ຺ຈ ຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິອຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ.

ຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ ອຠິຎ຺ຎາທິຄຸຓສມ຺ປທາ. ປພ຺ພຊິຕສ຺ສາປິ ຫິ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎສ຺ເສວ ປຕ຺ຖນາ ສມິຊ຺ຌຕິ, ນ ຍຖາວຸຕ຺ຕຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິຣຫິຕສ຺ສ. ກສ຺ມາ? ປາຣມິປວິຈຍສ຺ສ ອສມຕ຺ຖຠາວໂຕ, ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠິຎ຺ຎາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ມຫາປຸຣິສາ ກຕາຠິນີຫາຣາ ສຍເມວ ປາຣມີ ປວິເຈຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ ໂຫນ຺ຕິ.

ອຘິກາໂຣຕິ ອຘິໂກ ອຸປກາໂຣ. ຍຖາວຸຕ຺ຕຄຸຓສມ຺ປນ຺ໂນປິ ຫິ ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕມ຺ປິ ພຸທ຺ຘານໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ອຘິກໍ ອຸປກາຣໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ເສວ ອຠິນີຫາໂຣ ສມິຊ຺ຌຕິ, ນ ອິຕຣສ຺ສ.

ຉນ຺ທຕາຕິ ກຕ຺ຕຸກາມຕາກຸສລຈ຺ຉນ຺ໂທ. ຍສ຺ສ ຫິ ຍຖາວຸຕ຺ຕຘມ຺ມສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘກາຣກຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ມຫນ຺ໂຕ ຉນ຺ໂທ ມຫຕີ ປຕ຺ຖນາ ມຫຕີ ກຕ຺ຕຸກາມຕາ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ເສວ ສມິຊ຺ຌຕິ, ນ ອິຕຣສ຺ສ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ຉນ຺ທມຫນ຺ຕຕາຍ ໂອປມ຺ມໍ – ໂຍ ສກລຈກ຺ກວາຬຄພ຺ຠໍ ເອໂກທກີຠູຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ພາຫຸພເລເນວ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ປາຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ, ໂສ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕໍ ທຸກ຺ກຣໂຕ ອທຫນ຺ໂຕ ‘‘ອຫໍ ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ປາຣໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຉນ຺ທຊາໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕຖາ ໂຍ ສກລຈກ຺ກວາຬໍ ວີຕຈ຺ຈິການໍ ວິຄຕຘູມານໍ ອງ຺ຄາຣານໍ ປູຣໍ ປາເທຫິ ອກ຺ກມນ຺ໂຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣຠາຄໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ…ເປ… ນ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕຖາ ໂຍ ສກລຈກ຺ກວາຬໍ ສຕ຺ຕິສູເລຫິ ສຸນິສິຕຜເລຫິ ນິຣນ຺ຕຣໍ ອາກິຓ຺ຓໍ ປາເທຫິ ອກ຺ກມນ຺ໂຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ…ເປ… ນ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕຖາ ໂຍ ສກລຈກ຺ກວາຬໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ຆນເວຬຸຄຸມ຺ພສຎ຺ຉນ຺ນໍ ກຓ຺ຏກລຕາວນຄຫນໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຣຠາຄໍ ຄນ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ…ເປ… ນ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕຖາ ໂຍ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ ກປ຺ເປ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕໍ ທຸກ຺ກຣໂຕ ອທຫນ຺ໂຕ ‘‘ອຫໍ ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຉນ຺ທຊາໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ເອຕ຺ຖ ຉນ຺ທສ຺ສ ມຫນ຺ຕຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕ ປນາຍໍ ອຠິນີຫາໂຣ ອຕ຺ຖໂຕ ເຕສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ສໂມຘາເນນ ຕຖາປວຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ສມ຺ມເທວ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິຍາ ປຓິຘານລກ຺ຂໂຓ. ‘‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ເຌຍ຺ຍໍ, ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ຫິຕສຸຂໍ ນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິປຕ຺ຖນາຣໂສ, ໂພຘິສມ຺ຠາຣເຫຕຸຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ, ມຫາກຣຸຓາປທຏ຺ຐາໂນ, ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິປທຏ຺ຐາໂນ ວາ. ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍໍ ພຸທ຺ຘຠູມິໍ ອປຣິມາຓໍ ສຕ຺ຕໂລກຫິຕຎ຺ຈ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ພພຸທ຺ຘກາຣກຘມ຺ມມູລຠູໂຕ ປຣມຠທ຺ທໂກ ປຣມກລ຺ຍາໂຓ ອປຣິເມຍ຺ຍປ຺ປຠາໂວ ປຸຎ຺ຎວິເສໂສຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ຍສ຺ສ ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສເຫວ ມຫາປຸຣິໂສ ມຫາໂພຘິຍານປຏິປຕ຺ຕິໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ນາມ ໂຫຕິ ນິຍຕຠາວສມຘິຄມນໂຕ ຕໂຕ ອນິວຕ຺ຕນສຠາວຕ຺ຕາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕຕິ ສມຎ຺ຎໍ ປຏິລຠຕິ, ສພ຺ພຠາເວນ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິຍໍ ສມາສຕ຺ຕມານສຕາ ໂພຘິສມ຺ຠາຣສິກ຺ຂາສມຕ຺ຖຕາ ຈສ຺ສ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ. ຍຖາວຸຕ຺ຕາຠິນີຫາຣສມິຊ຺ຌເນນ ຫິ ມຫາປຸຣິສາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓາຘິຄມນປຸພ຺ພລິງ຺ເຄນ ສຍມ຺ຠຸຎາເຓນ ສມ຺ມເທວ ສພ຺ພປາຣມິໂຍ ປວິຈິນິຕ຺ວາ ສມາທາຍ ອນຸກ຺ກເມນ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ຕຖາ ກຕມຫາຠິນີຫາໂຣ ຫິ ສຸເມຘປຓ຺ຑິໂຕ ປຏິປຊ຺ຊິ. ຍຖາຫ –

‘‘ຫນ຺ທ ພຸທ຺ຘກເຣ ຘມ຺ເມ, ວິຈິນາມິ ອິໂຕ ຈິໂຕ;

ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ທສ ທິສາ, ຍາວຕາ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ;

ວິຈິນນ຺ໂຕ ຕທາ ທກ຺ຂິໍ, ປຐມໍ ທານປາຣມິ’’ນ຺ຕິ. (ພຸ. ວໍ. ໒.໑໑໕-໑໑໖) –

ວິຕ຺ຖາໂຣ. ຕສ຺ສ ຈ ອຠິນີຫາຣສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຫຕູ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ພລານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ? ອິຘ ມຫາປຸຣິໂສ ປສ຺ສຕິ ຕຖາຄຕໍ ມຫຕາ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕໍ ປາຏິຫາຣິຍໍ ກໂຣນ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ມຫາໂພຘິຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ – ‘‘ມຫານຸຠາວາ ວຕາຍໍ ຘມ຺ມຘາຕຸ, ຍສ຺ສາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ຠຄວາ ເອວໍ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຘມ຺ໂມ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍານຸຠາໂວ ຈາ’’ຕິ. ໂສ ຕເມວ ມຫານຸຠາວທສ຺ສນໍ ນິສ຺ສາຍ ຕໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ໂພຘິຍໍ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕິ. ອຍໍ ປຐໂມ ປຈ຺ຈໂຍ ມຫາຠິນີຫາຣາຍ.

ນ ເຫວ ໂຂ ປສ຺ສຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ມຫານຸຠາວຕໍ, ອປິ ຈ ໂຂ ສຸຓາຕິ ‘‘ເອທິໂສ ຈ ເອທິໂສ ຈ ຠຄວາ’’ຕິ. ໂສ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຕໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ໂພຘິຍໍ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕິ. ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ມຫາຠິນີຫາຣາຍ.

ນ ເຫວ ໂຂ ປສ຺ສຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ມຫານຸຠາວຕໍ, ນປິ ຕໍ ປຣໂຕ ສຸຓາຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ທສພລສມນ຺ນາຄໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໑-໒໒) ພຸທ຺ຘານຸຠາວປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ. ໂສ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຕໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ໂພຘິຍໍ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕິ. ອຍໍ ຕຕິໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ມຫາຠິນີຫາຣາຍ.

ນ ເຫວ ໂຂ ປສ຺ສຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ມຫານຸຠາວຕໍ, ນປິ ຕໍ ປຣໂຕ ສຸຓາຕິ, ນປິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ອຸຬາຣຊ຺ຌາສໂຍ ກລ຺ຍາຓາຘິມຸຕ຺ຕິໂກ ‘‘ອຫເມຕໍ ພຸທ຺ຘວໍສໍ ພຸທ຺ຘຕນ຺ຕິໍ ພຸທ຺ຘປເວຓິໍ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມຕໍ ປຣິປາເລສ຺ສາມີ’’ຕິ ຍາວເທວ ຘມ຺ມໍ ເອວ ສກ຺ກໂຣນ຺ໂຕ ຄຣຸກໂຣນ຺ໂຕ ມາເນນ຺ໂຕ ປູເຊນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ອປຈາຍມາໂນ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຕໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ໂພຘິຍໍ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕິ. ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປຈ຺ຈໂຍ ມຫາຠິນີຫາຣາຍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຫຕູ ມຫາຠິນີຫາຣາຍ? ອິຘ ມຫາປຸຣິໂສ ປກຕິຍາ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ໂນວ ໂຫຕິ ປຸຣິມເກສຸ ພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ. ອຍໍ ປຐໂມ ເຫຕຸ ມຫາຠິນີຫາຣາຍ. ປຸນ ຈປຣໍ ມຫາປຸຣິໂສ ປກຕິຍາ ກຣຸຓາຊ຺ຌາສໂຍ ໂຫຕິ ກຣຸຓາຘິມຸຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອປເນຕຸກາໂມ ອປິ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ກາຍຊີວິຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ. ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ເຫຕຸ ມຫາຠິນີຫາຣາຍ. ປຸນ ຈປຣໍ ມຫາປຸຣິໂສ ສກລໂຕປິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ ສຕ຺ຕຫິຕາຍ ຈ ທຸກ຺ກຣຈຣິຍໂຕ ສຸຈິຣມ຺ປິ ກາລໍ ຆເຏນ຺ໂຕ ວາຍມນ຺ໂຕ ອນິພ຺ພິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອນຸຕ຺ຣາສີ ຍາວ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຖນິປ຺ຜຕ຺ຕິ. ອຍໍ ຕຕິໂຍ ເຫຕຸ ມຫາຠິນີຫາຣາຍ. ປຸນ ຈປຣໍ ມຫາປຸຣິໂສ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ, ໂຍ ອຫິຕໂຕ ນິວາເຣຕິ, ຫິເຕ ປຕິຏ຺ຐເປຕິ. ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ເຫຕຸ ມຫາຠິນີຫາຣາຍ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປທາ – ເອກນ຺ເຕເນວສ຺ສ ຍຖາ ອຊ຺ຌາສໂຍ ສມ຺ໂພຘິນິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ສມ຺ໂພຘິໂປໂຓ ສມ຺ໂພຘິປພ຺ຠາໂຣ, ຕຖາ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕຈຣິຍາ. ຍໂຕ ຈາເນນ ປຸຣິມພຸທ຺ຘານໍ ສນ຺ຕິເກ ສມ຺ໂພຘິຍາ ປຓິຘານໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ມນສາ ວາຈາຍ ຈ ‘‘ອຫມ຺ປິ ເອທິໂສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ມເທວ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕສຸຂໍ ນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ສມ຺ປນ຺ນູປນິສ຺ສຍສ຺ສ ປນສ຺ສ ອິມານິ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ລິງ຺ຄານິ ຠວນ຺ຕິ ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ສາວກໂພຘິສຕ຺ເຕຫິ ຈ ປຈ຺ເຈກໂພຘິສຕ຺ເຕຫິ ຈ ມຫາວິເສໂສ ມຫນ຺ຕໍ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ ປຏິປຕ຺ຕິໂຕ ໂກສລ຺ລໂຕ ຈ. ອິຘ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ໂນ ມຫາປຸຣິໂສ ຍຖາ ວິສທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ໂຫຕິ ວິສທຎາໂຓ, ນ ຕຖາ ອິຕເຣ. ປຣຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ນ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ. ຕຖາ ຫິ ໂສ ຍຖາ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ພຫຸຊນສຸຂາຍ ໂລການຸກມ຺ປາຍ ອຕ຺ຖາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ນ ຕຖາ ອິຕເຣ. ຕຕ຺ຖ ຈ ໂກສລ຺ລໍ ອາວຫຕິ ຐານຸປ຺ປຕ຺ຕິກປຏິຠາເນນ ຐານາຐານກຸສລຕາຍ ຈ.

ຕຖາ ມຫາປຸຣິໂສ ປກຕິຍາ ທານຊ຺ຌາສໂຍ ໂຫຕິ ທານາຠິຣໂຕ, ສຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ເທຕິ ເອວ, ນ ທານໂຕ ສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສຕຕໍ ສມິຕໍ ສໍວິຠາຄສີໂລ ໂຫຕິ, ປມຸທິໂຕວ ເທຕິ ອາທຣຊາໂຕ, ນ ອຸທາສີນຈິຕ຺ໂຕ, ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ທານໍ ທຕ຺ວາ ນ ຈ ທາເນນ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ປເຄວ ອປ຺ປໍ, ປເຣສຎ຺ຈ ອຸສ຺ສາຫໍ ຊເນນ຺ໂຕ ທາເນ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ທານປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກໂຣຕິ, ອຎ຺ເຎ ຈ ປເຣສໍ ເທນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ, ຠຍຏ຺ຐາເນສຸ ຈ ປເຣສໍ ອຠຍໍ ເທຕີຕິ ເອວມາທີນິ ທານຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ທານປາຣມິຍາ ລິງ຺ຄານິ.

ຕຖາ ປາຓາຕິປາຕາທີຫິ ປາປຘມ຺ເມຫິ ຫິຣີຍຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ, ສຕ຺ຕານໍ ອວິເຫຐນຊາຕິໂກ ໂຫຕິ ໂສຣໂຕ ສຸຂສີໂລ ອສໂຐ ອມາຍາວີ ອຸຊຸຊາຕິໂກ ສຸວໂຈ ໂສວຈສ຺ສກຣຓີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມຸທຸຊາຕິໂກ ອຕ຺ຖທ຺ໂຘ ອນຕິມານີ, ປຣສນ຺ຕກໍ ນາທິຍຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຕິຓສລາກໍ ອຸປາທາຍ, ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ເຖ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອິຓໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣໍ ນ ວິສໍວາເທຕິ, ປຣສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກ ພ຺ຍາມູຬ຺ເຫ ວິສ຺ສຣິເຕ ວາ ຕໍ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ປຏິປາເທຕິ ຍຖາ ຕໍ ນ ປຣຫຕ຺ຖຄຕໍ ໂຫຕິ, ອໂລລຸປ຺ໂປ ໂຫຕິ, ປຣປຣິຄ຺ຄເຫສຸ ປາປກໍ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ອິຕ຺ຖິພ຺ຍສນາທີນິ ທູຣໂຕ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ, ສຈ຺ຈວາທີ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ ຠິນ຺ນານໍ ສນ຺ຘາຕາ ສຫິຕານໍ ອນຸປ຺ປທາຕາ, ປິຍວາທີ ມິຫິຕປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ປຸພ຺ພຠາສີ ອຕ຺ຖວາທີ ຘມ຺ມວາທີ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອວິປຣີຕທສ຺ສໂນ, ກມ຺ມສ຺ສກຕຎາເຓນ ສຈ຺ຈານຸໂລມິກຎາເຓນ ກຕຎ຺ຎູ ກຕເວທີ ວຸທ຺ຘາປຈາຍີ ສຸວິສຸທ຺ຘາຊີໂວ ຘມ຺ມກາໂມ ປເຣປິ ຘມ຺ເມ ສມາທເປຕາ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອກິຈ຺ຈໂຕ ສຕ຺ເຕ ນິວາເຣຕາ ກິຈ຺ເຈສຸ ປຕິຏ຺ຐເປຕາ ອຕ຺ຕນາ ຈ ຕຕ຺ຖ ກິຈ຺ເຈ ໂຍຄໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ, ກຕ຺ວາ ວາ ປນ ສຍໍ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ສີຆຎ຺ເຎວ ຕໂຕ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕີຕິ ເອວມາທີນິ ສີລຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ສີລປາຣມິຍາ ລິງ຺ຄານິ.

ຕຖາ ມນ຺ທກິເລໂສ ໂຫຕິ ມນ຺ທນີວຣໂຓ, ປວິເວກຊ຺ຌາສໂຍ ອວິກ຺ເຂປພຫຸໂລ, ນ ຕສ຺ສ ປາປກາ ວິຕກ຺ກາ ຈິຕ຺ຕໍ ອນ຺ວາສ຺ສວນ຺ຕິ, ວິເວກຄຕສ຺ສ ຈສ຺ສ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ, ອມິຕ຺ຕປກ຺ເຂປິ ຕຸວຏໍ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ, ປເຄວ ອິຕຣສ຺ມິໍ, ສຕິມາ ຈ ໂຫຕິ ຈິຣກຕມ຺ປິ ຈິຣຠາສິຕມ຺ປິ ສຣິຕາ ອນຸສ຺ສຣິຕາ, ເມຘາວີ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ໂມຊປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ນິປໂກ ຈ ໂຫຕິ ຕາສຸ ຕາສຸ ອິຕິກຕ຺ຕພ຺ພຕາສຸ, ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕກິຣິຍາສຸ, ຂນ຺ຕິພລສມນ຺ນາຄໂຕ ຈ ໂຫຕິ ສພ຺ພສໂຫ, ອຈລາຘິຏ຺ຐາໂນ ຈ ໂຫຕິ ທຬ຺ຫສມາທາໂນ, ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ໂຫຕິ ອຸເປກ຺ຂາຐານີເຍສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ເອວມາທີນິ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມຊ຺ຌາສຍາທີນໍ ວເສນ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມິອາທີນໍ ລິງ຺ຄານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ເອວເມເຕຫິ ໂພຘິສມ຺ຠາຣລິງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຫາຠິນີຫາຣາຍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສນ຺ນິສ຺ສໂຍ ເຫຕູ’’ຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ – ອິຘ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຕສມ຺ປນ຺ໂນ ຈາຄສມ຺ປນ຺ໂນ ວີຣິຍສມ຺ປນ຺ໂນ ສຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສທ຺ທຫຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂພຘິໍ ກມ຺ມຜລຎ຺ຈ, ເຕນ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິຍາ ເຫຕຸຠູຕໍ ສຕ຺ເຕສຸ ຫິເຕສິຕໍ ນ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ, ສີລສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຕ຺ຕານໍ ປິໂຍ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຄຣຸ ຠາວນີໂຍ ໂຈທໂກ ປາປຄຣຫີ ວຕ຺ຕາ ວຈນກ຺ຂໂມ, ສຸຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕສຸຂາວຫໍ ຄມ຺ຠີຣໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ, ຈາຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ປວິວິຕ຺ໂຕ ອສໍສຏ຺ໂຐ, ວີຣິຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕປຏິປຕ຺ຕິຍໍ, ສຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຸປຏ຺ຐິຕສຕິ ໂຫຕິ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ເມສຸ, ສມາຘິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ສມາຫິຕຈິຕ຺ໂຕ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອວິປຣີຕໍ ປຊານາຕິ, ໂສ ສຕິຍາ ກຸສລາກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຄຕິໂຍ ສມນ຺ເວສມາໂນ ປຎ຺ຎາຍ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕາຫິຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ສມາຘິນາ ຕຕ຺ຖ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວີຣິເຍນ ອຫິຕາ ສຕ຺ເຕ ນິເສເຘຕ຺ວາ ຫິເຕ ນິໂຍເຊຕິ. ເຕນາຫ –

‘‘ປິໂຍ ຄຣຸ ຠາວນີໂຍ, ວຕ຺ຕາ ຈ ວຈນກ຺ຂໂມ;

ຄມ຺ຠີຣຎ຺ຈ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ, ໂນ ຈຏ຺ຐາເນ ນິໂຍຊໂກ’’ຕິ. (ອ. ນິ. ໗.໓໗; ເນຕ຺ຕິ. ໑໑໓) –

ເອວໍ ຄຸຓສມນ຺ນາຄຕຎ຺ຈ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ມຫາປຸຣິໂສ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ສມ຺ມເທວ ປຣິໂຍທເປຕິ. ສຸວິສຸທ຺ຘາສຍປໂຍໂຄ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນ ຈິເຣເນວ ອຏ຺ຐງ຺ເຄ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ມຫາຠິນີຫາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ໂພຘິສຕ຺ຕຠາເວ ປຕິຏ຺ຐຫຕິ ອນິວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂນ.

ຕສ຺ສິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ພລານິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພລໍ ຍາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິຍໍ ອຕ຺ຕສນ຺ນິສ຺ສຍາ ຘມ຺ມຄາຣເວນ ອຠິຣຸຈິ ເອກນ຺ຕນິນ຺ນຊ຺ຌາສຍຕາ, ຍາຍ ມຫາປຸຣິໂສ ອຕ຺ຕາຘິປຕິ ລຊ຺ຊາປສ຺ສໂຍ ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ປາປຸຓາຕິ. ພາຫິຣພລໍ ຍາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິຍໍ ປຣສນ຺ນິສ຺ສຍາ ອຠິຣຸຈິ ເອກນ຺ຕນິນ຺ນຊ຺ຌາສຍຕາ, ຍາຍ ມຫາປຸຣິໂສ ໂລກາຘິປຕິ ມານາປສ຺ສໂຍ ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ປາປຸຓາຕິ. ອຸປນິສ຺ສຍພລໍ ຍາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິຍໍ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠິຣຸຈິ ເອກນ຺ຕນິນ຺ນຊ຺ຌາສຍຕາ, ຍາຍ ມຫາປຸຣິໂສ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ວິສທຘາຕຸໂກ ສຕິສນ຺ນິສ຺ສໂຍ ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ປາປຸຓາຕິ. ປໂຍຄພລໍ ຍາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິຍໍ ຕຊ຺ຊາ ປໂຍຄສມ຺ປທາ ສກ຺ກຈ຺ຈກາຣິຕາ ສາຕຈ຺ຈກາຣິຕາ, ຍາຍ ມຫາປຸຣິໂສ ວິສຸທ຺ຘປໂຍໂຄ ນິຣນ຺ຕຣກາຣີ ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ປາປຸຓາຕິ.

ເອວມຍໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ຈຕູຫິ ເຫຕູຫິ ຈຕູຫິ ຈ ພເລຫິ ສມ຺ປນ຺ນສມຸທາຄໂມ ອຏ຺ຐງ຺ຄສໂມຘານສມ຺ປາທິໂຕ ອຠິນີຫາໂຣ ປາຣມີນໍ ປຈ຺ຈໂຍ ມູລກາຣຓຠາວໂຕ. ຍສ຺ສ ຈ ປວຕ຺ຕິຍາ ມຫາປຸຣິເສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ສພ຺ພສຕ຺ຕນິກາຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ໂອຣສປຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ປິຍຈິຕ຺ເຕນ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ນ ຈສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຸຕ຺ຕສໍກິເລສວເສນ ສໍກິລິສ຺ສຕິ. ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕສຸຂາວໂຫ ຈສ຺ສ ອຊ຺ຌາສໂຍ ປໂຍໂຄ ຈ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ຈ ພຸທ຺ຘກາຣກຘມ຺ມາ ອຸປຣູປຣິ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ ປຣິປຈ຺ຈນ຺ຕິ ຈ. ຍໂຕ ຈ ມຫາປຸຣິໂສ ອຸຬາຣຕເມນ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ເທນ ກຸສລາຠິສນ຺ເທນ ປວຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍນ ສຸຂສ຺ສາຫາເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຸຕ຺ຕມຄາຣວຏ຺ຐານໍ ອສທິສໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ເອວມເນກຄຸໂຓ ອເນການິສໍໂສ ມຫາຠິນີຫາໂຣ ປາຣມີນໍ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຍຖາ ຈ ອຠິນີຫາໂຣ, ເອວໍ ມຫາກຣຸຓາ ອຸປາຍໂກສລ຺ລຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ອຸປາຍໂກສລ຺ລໍ ນາມ ທານາທີນໍ ໂພຘິສມ຺ຠາຣຠາວສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຠູຕາ ປຎ຺ຎາ, ຍາຫິ ມຫາກຣຸຓູປາຍໂກສລ຺ລຕາຫິ ມຫາປຸຣິສານໍ ອຕ຺ຕສຸຂນິຣເປກ຺ຂຕາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ປຣຫິຕກຣຓປສຸຕຕາ ສຸທຸກ຺ກເຣຫິປິ ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕຈຣິເຕຫິ ວິສາທາຠາໂວ ປສາທສມ຺ພຸທ຺ຘິທສ຺ສນສວນານຸສ຺ສຣຓກາເລສຸປິ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕສຸຂປ຺ປຏິລາຠເຫຕຸຠາໂວ ຈ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍ ພຸທ຺ຘຠາວສິທ຺ຘິ, ກຣຸຓາຍ ພຸທ຺ຘກມ຺ມສິທ຺ຘິ, ປຎ຺ຎາຍ ສຍໍ ຕຣຕິ, ກຣຸຓາຍ ປເຣ ຕາເຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ປຣທຸກ຺ຂໍ ປຣິຊານາຕິ, ກຣຸຓາຍ ປຣທຸກ຺ຂປຕິກາຣໍ ອາຣຠຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ທຸກ຺ເຂ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ກຣຸຓາຍ ທຸກ຺ຂໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ, ຕຖາ ປຎ຺ຎາຍ ນິພ຺ພານາຠິມຸໂຂ ໂຫຕິ, ກຣຸຓາຍ ວຏ຺ຏໍ ປາປຸຓາຕິ, ຕຖາ ກຣຸຓາຍ ສໍສາຣາຠິມຸໂຂ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຕຕ຺ຣ ນາຠິຣມຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ກຣຸຓານຸຄຕຕ຺ຕາ ນ ຈ ນ ສພ຺ເພສໍ ອນຸຄ຺ຄຫາຍ ປວຕ຺ໂຕ, ກຣຸຓາຍ ສພ຺ເພປິ ອນຸກມ຺ປຕິ, ປຎ຺ຎານຸຄຕຕ຺ຕາ ນ ຈ ນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ອຫໍກາຣມມໍກາຣາຠາໂວ, ກຣຸຓາຍ ອາລສິຍທີນຕາຠາໂວ, ຕຖາ ປຎ຺ຎາກຣຸຓາຫິ ຍຖາກ຺ກມໍ ອຕ຺ຕປຣນາຖຕາ ຘີຣວີຣຠາໂວ, ອນຕ຺ຕນ຺ຕປອປຣນ຺ຕປຕາ, ອຕ຺ຕຫິຕປຣຫິຕນິປ຺ຜຕ຺ຕິ, ນິພ຺ຠຍາຠິໍສນກຠາໂວ, ຘມ຺ມາຘິປຕິໂລກາຘິປຕິຕາ, ກຕຎ຺ຎຸປຸພ຺ພກາຣິຠາໂວ, ໂມຫຕຓ຺ຫາວິຄໂມ, ວິຊ຺ຊາຈຣຓສິທ຺ຘິ, ພລເວສາຣຊ຺ຊນິປ຺ຜຕ຺ຕີຕິ ສພ຺ພສ຺ສາປິ ປາຣມິຕາຜລສ຺ສ ວິເສເສນ ອຸປາຍຠາວໂຕ ປຎ຺ຎາກຣຸຓາ ປາຣມີນໍ ປຈ຺ຈໂຍ. ອິທຎ຺ຈ ທ຺ວຍໍ ປາຣມີນໍ ວິຍ ປຓິຘານສ຺ສາປິ ປຈ຺ຈໂຍ.

ຕຖາ ອຸສ຺ສາຫອຸມ຺ມງ຺ຄອວຕ຺ຖານຫິຕຈຣິຍາ ຈ ປາຣມີນໍ ປຈ຺ຈຍາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ຍາ ພຸທ຺ຘຠາວສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຕາຍ ພຸທ຺ຘຠູມິໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸສ຺ສາໂຫ ນາມ ໂພຘິສມ຺ຠາຣານໍ ອພ຺ຠຸສ຺ສຫນວີຣິຍໍ. ອຸມ຺ມງ຺ໂຄ ນາມ ໂພຘິສມ຺ຠາເຣສຸ ອຸປາຍໂກສລ຺ລຠູຕາ ປຎ຺ຎາ. ອວຕ຺ຖານໍ ນາມ ອຘິຏ຺ຐານໍ ອຈລາຘິຏ຺ຐານຕາ. ຫິຕຈຣິຍາ ນາມ ເມຕ຺ຕາຠາວນາ ກຣຸຓາຠາວນາ ຈ.

ຕຖາ ເນກ຺ຂມ຺ມປວິເວກອໂລຠາໂທສາໂມຫນິສ຺ສຣຓປ຺ປເຠທາ ຉ ອຊ຺ຌາສຍາ. ເນກ຺ຂມ຺ມຊ຺ຌາສຍາ ຫິ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ກາເມສຸ ຆຣາວາເສ ຈ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ຕຖາ ປວິເວກຊ຺ຌາສຍາ ສງ຺ຄຓິກາຍ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ອໂລຠຊ຺ຌາສຍາ ໂລເຠ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ອໂທສຊ຺ຌາສຍາ ໂທເສ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ອໂມຫຊ຺ຌາສຍາ ໂມເຫ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ນິສ຺ສຣຓຊ຺ຌາສຍາ ສພ຺ພຠເວສຸ ໂທສທສ຺ສາວິໂນຕິ. ຕສ຺ມາ ເອເຕ ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ຉ ອຊ຺ຌາສຍາ ທານາທີນໍ ປາຣມີນໍ ປຈ຺ຈຍາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ນ ຫິ ໂລຠາທີສຸ ອາທີນວທສ຺ສເນນ ອໂລຠາທີນໍ ອຘິກຠາເວນ ຈ ວິນາ ທານາທິປາຣມິໂຍ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອໂລຠາທີນຎ຺ຫິ ອຘິກຠາເວນ ປຣິຈ຺ຈາຄາທິນິນ຺ນຈິຕ຺ຕຕາ ອໂລຠຊ຺ຌາສຍາທິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຍຖາ ເຈເຕ ເອວໍ ທານຊ຺ຌາສຍຕາທໂຍປິ ໂພຘິຍາ ຈຣນ຺ຕານໍ ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ທານາທິປາຣມີນໍ ປຈ຺ຈໂຍ. ທານຊ຺ຌາສຍຕາຍ ຫິ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ຕປ຺ປຏິປກ຺ເຂ ມຈ຺ເຉເຣ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ມເທວ ທານປາຣມິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ສີລຊ຺ຌາສຍຕາຍ ທຸສ຺ສີລ຺ເຍ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ມເທວ ສີລປາຣມິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ເນກ຺ຂມ຺ມຊ຺ຌາສຍຕາຍ ກາເມສຸ ຆຣາວາເສ ຈ, ຍຖາຠູຕຎາຓຊ຺ຌາສຍຕາຍ ອຎ຺ຎາເຓ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ຈ, ວີຣິຍຊ຺ຌາສຍຕາຍ ໂກສຊ຺ເຊ, ຂນ຺ຕິຍຊ຺ຌາສຍຕາຍ ອກ຺ຂນ຺ຕິຍໍ, ສຈ຺ຈຊ຺ຌາສຍຕາຍ ວິສໍວາເທ, ອຘິຏ຺ຐານຊ຺ຌາສຍຕາຍ ອນຘິຏ຺ຐາເນ, ເມຕ຺ຕາຊ຺ຌາສຍຕາຍ ພ຺ຍາປາເທ, ອຸເປກ຺ຂາຊ຺ຌາສຍຕາຍ ໂລກຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວທສ຺ສາວິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ມເທວ ເນກ຺ຂມ຺ມາທິປາຣມິໂຍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ທານຊ຺ຌາສຍຕາທໂຍ ທານາທິປາຣມີນໍ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິກາຣຓຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈໂຍ.

ຕຖາ ອປຣິຈ຺ຈາຄປຣິຈ຺ຈາຄາທີສຸ ຍຖາກ຺ກມໍ ອາທີນວານິສໍສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ທານາທິປາຣມີນໍ ປຈ຺ຈໂຍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາວິຘິເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໂຄມຫິໍສທາສິທາສປຸຕ຺ຕທາຣາທິປຣິຄ຺ຄຫພ຺ຍາສຕ຺ຕຈິຕ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ ເຂຕ຺ຕາທີນໍ ວຕ຺ຖຸກາມຠາເວນ ພຫຸປຕ຺ຖນີຍຠາວໂຕ ຣາຊໂຈຣາທິສາຘາຣຓຠາວໂຕ ວິວາທາຘິຏ຺ຐານໂຕ ສປຕ຺ຕກຣຓໂຕ ນິສ຺ສາຣໂຕ ປຏິລາຠປຣິປາລເນສຸ ປຣວິເຫຐນເຫຕຸໂຕ ວິນາສນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ໂສກາທິອເນກວິຫິຕພ຺ຍສນາວຫໂຕ ຕທາສຕ຺ຕິນິທານຎ຺ຈ ມຈ຺ເຉຣມລປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕານໍ ອປາຍູປປຕ຺ຕິເຫຕຸຠາວໂຕຕິ ເອວໍ ວິວິຘວິປຸລານຕ຺ຖາວຫານິ ປຣິຄ຺ຄຫວຕ຺ຖູນິ ນາມ. ເຕສໍ ປຣິຈ຺ຈາໂຄເຍວ ເອໂກ ໂສຕ຺ຖິຠາໂວຕິ ປຣິຈ຺ຈາເຄ ອປ຺ປມາໂທ ກຣຓີໂຍ.

ອປິ ຈ ຍາຈໂກ ຍາຈມາໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸຍ຺ຫສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂນໂຕ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ວິສ຺ສາສິໂກ’’ຕິ ຈ, ‘‘ປຫາຍ ຄມນີຍມຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣໂລກໍ ຍາຫີຕິ ມຍ຺ຫໍ ອຸປເທສໂກ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອາທິຕ຺ເຕ ວິຍ ອຄາເຣ ມຣຓຄ຺ຄິນາ ອາທິຕ຺ເຕ ໂລເກ ຕໂຕ ມຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕກສ຺ສ ອປວາຫກສຫາໂຍ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອປວາຫິຕສ຺ສ ຈສ຺ສ ອຌາປນນິກ຺ເຂປຏ຺ຐານຠູໂຕ’’ຕິ ຈ ທານສງ຺ຂາເຕ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມສ຺ມິໍ ສຫາຍຠາວໂຕ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ອຄ຺ຄຠູຕາຍ ປຣມທຸລ຺ລຠາຍ ພຸທ຺ຘຠູມິຍາ ສມ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠາວໂຕ ຈ ‘‘ປຣໂມ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ.

ຕຖາ ‘‘ອຸຬາເຣ ກມ຺ມນິ ອເນນາຫໍ ສມ຺ຠາວິໂຕ, ຕສ຺ມາ ສາ ສມ຺ຠາວນາ ອວິຕຖາ ກາຕພ຺ພາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ເອກນ຺ຕເຠທິຕາຍ ຊີວິຕສ຺ສ ອຍາຈິເຕນາປິ ມຍາ ທາຕພ຺ພໍ, ປເຄວ ຍາຈິເຕນາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອຸຬາຣຊ຺ຌາສເຍຫິ ຄເວສິຕ຺ວາປິ ທາຕພ຺ພໂຕ ສຍເມວາຄໂຕ ມມ ປຸຎ຺ເຎນາ’’ຕິ ຈ ‘‘ຍາຈກສ຺ສ ທານາປເທເສນ ມຍ຺ຫເມວາຍມນຸຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອຫໍ ວິຍ ອຍໍ ສພ຺ໂພປິ ໂລໂກ ມຍາ ອນຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອສຕິ ຍາຈເກ ກຖໍ ມຍ຺ຫໍ ທານປາຣມີ ປູເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ຍາຈການເມວ ຈຕ຺ຖາຍ ມຍາ ສພ຺ໂພ ປຣິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຈ, ‘‘ມໍ ອຍາຈິຕ຺ວາວ ມມ ສນ຺ຕກໍ ຍາຈກາ ກທາ ສຍເມວ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ຈ, ‘‘ກຖມຫໍ ຍາຈການໍ ປິໂຍ ຈສ຺ສໍ ມນາໂປ’’ຕິ ຈ, ‘‘ກຖໍ ວາ ເຕ ມຍ຺ຫໍ ປິຍາ ຈສ຺ສຸ ມນາປາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ກຖໍ ວາຫໍ ທທມາໂນ ທຕ຺ວາປິ ຈ ອຕ຺ຕມໂນ ຈສ຺ສໍ ປມຸທິໂຕ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ’’ຕິ ຈ, ‘‘ກຖໍ ວາ ເມ ຍາຈກາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ ອຸຬາໂຣ ຈ ທານຊ຺ຌາສໂຍ’’ຕິ ຈ, ‘‘ກຖໍ ວາຫມຍາຈິໂຕ ເອວ ຍາຈການໍ ຫທຍມຎ຺ຎາຍ ທເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈ, ‘‘ສຕິ ຘເນ ຍາຈເກ ຈ ອປຣິຈ຺ຈາໂຄ ມຫຕີ ມຍ຺ຫໍ ວຎ຺ຈນາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ກຖໍ ວາຫໍ ອຕ຺ຕໂນ ອງ຺ຄານິ ຊີວິຕໍ ວາປິ ຍາຈການໍ ປຣິຈ຺ຈເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈ ປຣິຈ຺ຈາຄນິນ຺ນຕາ ອຸປຏ຺ຐເປຕພ຺ພາ. ອປິ ຈ ‘‘ອຕ຺ໂຖ ນາມາຍໍ ນິຣເປກ຺ຂໍ ທາຍກມນຸຄຈ຺ຉຕິ, ຍຖາ ຕໍ ນິຣເປກ຺ຂໍ ເຂປກໍ ກິຏໂກ’’ຕິ ຈ ອຕ຺ເຖ ນິຣເປກ຺ຂຕາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພໍ.

ຍາຈມາໂນ ປນ ຍທິ ປິຍປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ, ‘‘ປິໂຍ ມໍ ຍາຈຕີ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພໍ. ອຖ ອຸທາສີນປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ, ‘‘ອຍໍ ມໍ ຍາຈມາໂນ ອທ຺ຘາ ອິມິນາ ປຣິຈ຺ຈາເຄນ ມິຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພໍ. ທທນ຺ໂຕປິ ຫິ ຍາຈການໍ ປິໂຍ ໂຫຕີຕິ. ອຖ ປນ ເວຣີ ປຸຄ຺ຄໂລ ຍາຈຕິ, ‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ ມໍ ຍາຈຕິ, ອຍໍ ມໍ ຍາຈມາໂນ ອທ຺ຘາ ອິມິນາ ປຣິຈ຺ຈາເຄນ ເວຣີ ປິໂຍ ມິຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ວິເສເສນ ໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ປິຍປຸຄ຺ຄເລ ວິຍ ມຊ຺ຌຕ຺ຕເວຣິປຸຄ຺ຄເລສຸປິ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ກຣຸຓໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາວ ທາຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ປນສ຺ສ ຈິຣກາລປຣິຠາວິຕຕ຺ຕາ ໂລຠສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມວິສຍາ ໂລຠຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຕນ ໂພຘິສຕ຺ຕປຏິຎ຺ເຎນ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ ‘‘ນນຸ ຕຍາ ສປ຺ປຸຣິສສມ຺ໂພຘາຍ ອຠິນີຫາຣໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອຸປກາຣຕ຺ຖາຍ ອຍໍ ກາໂຍ ນິສ຺ສຏ຺ໂຐ ຕປ຺ປຣິຈ຺ຈາຄມຍຎ຺ຈ ປຸຎ຺ຎໍ, ຕຕ຺ຖ ນາມ ເຕ ພາຫິເຣປິ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອຠິສງ຺ຄປ຺ປວຕ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິສິນານສທິສີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຍາ ນ ກຕ຺ຖຈິ ສງ຺ໂຄ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ໂພ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ມຫໂຕ ເຠສຊ຺ຊຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ມູລໍ ມູລຕ຺ຖິກາ ຫຣນ຺ຕິ, ປປຏິກໍ ຕຈໍ ຂນ຺ຘໍ ວິຏປໍ ສາຣໍ ສາຂໍ ປລາສໍ ປຸປ຺ຜໍ ຜລໍ ຜລຕ຺ຖິກາ ຫຣນ຺ຕິ, ນ ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ‘ມຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕກໍ ເອເຕ ຫຣນ຺ຕີ’ຕິ ວິຕກ຺ກສມຸທາຈາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ສພ຺ພໂລກຫິຕາຍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກມາປຊ຺ຊນ຺ເຕນ ມຍາ ມຫາທຸກ຺ເຂ ອກຕຎ຺ຎຸເກ ນິຈ຺ຈາສຸຈິມ຺ຫິ ກາເຍ ປເຣສໍ ອຸປກາຣາຍ ວິນິຍຸຊ຺ຊມາເນ ອຓຸມຕ຺ໂຕປິ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ໂກ ນ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ໂພ. ໂກ ວາ ເອຕ຺ຖ ວິເສໂສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິເຣສຸ ມຫາຠູເຕສຸ ເອກນ຺ຕເຠທນວິກິຣຓວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ເມສຸ, ເກວລໍ ປນ ສມ຺ໂມຫວິຊມ຺ຠິຕເມຕໍ, ຍທິທໍ ເອຕໍ ມມ ເອໂສຫມສ຺ມິ ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ອຠິນິເວໂສ. ຕສ຺ມາ ພາຫິເຣສຸ ວິຍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກສຸປິ ກຣຈຣຓນຍນາທີສຸ ມໍສາທີສຸ ຈ ອນເປກ຺ເຂນ ຫຸຕ຺ວາ ‘ຕໍ ຕທຕ຺ຖິກາ ຫຣນ຺ຕູ’ຕິ ນິສ຺ສຏ຺ຐຈິຕ຺ເຕນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂໂຕ ຈສ຺ສ ສມ຺ໂພຘາຍ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ກາຍຊີວິເຕສຸ ນິຣເປກ຺ຂສ຺ສ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ກາຍວຈີມໂນກມ຺ມານິ ສຸວິສຸທ຺ຘານິ ໂຫນ຺ຕິ. ໂສ ສຸວິສຸທ຺ຘກາຍວຈີມໂນກມ຺ມນ຺ໂຕ ວິສຸທ຺ຘາຊີໂວ ຎາຍປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິໂຕ ອປາຍຸປາຍໂກສລ຺ລສມນ຺ນາຄເມນ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມປຣິຈ຺ຈາເຄນ ອຠຍທານສທ຺ຘມ຺ມທາເນຫິ ຈ ສພ຺ພສຕ຺ເຕ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕີຕິ ອຍໍ ຕາວ ທານປາຣມິຍໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານໂຍ.

ສີລປາຣມິຍໍ ປນ ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ອິທຎ຺ຫິ ສີລໍ ນາມ ຄງ຺ໂຄທກາທີຫິ ວິໂສເຘຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍສ຺ສ ໂທສມລສ຺ສ ວິກ຺ຂາລນຊລໍ, ຫຣິຈນ຺ທນາທີຫິ ວິເນຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍສ຺ສ ຣາຄາທິປຣິຬາຫສ຺ສ ວິນຍນໍ, ຫາຣມກຸຏກຸຓ຺ຑລາທີຫິ ປຈຸຣຊນາລງ຺ກາເຣຫິ ອສາຘາຣໂຓ ສາຘູນໍ ອລງ຺ກາຣວິເສໂສ, ສພ຺ພທິສາວາຍນໂຕ ອກິຕ຺ຕິໂມ ສພ຺ພກາລານຸຣູໂປ ຈ ສຸຣຠິຄນ຺ໂຘ, ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລາທີຫິ ເທວຕາຫິ ຈ ວນ຺ທນີຍາທິຠາວາວຫນໂຕ ປຣໂມ ວສີກຣຓມນ຺ໂຕ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາທິເທວໂລກາໂຣຫຓໂສປານປນ຺ຕິ, ຌານາຠິຎ຺ຎານໍ ອຘິຄມູປາໂຍ, ນິພ຺ພານມຫານຄຣສ຺ສ ສມ຺ປາປກມຄ຺ໂຄ, ສາວກໂພຘິປຈ຺ເຈກໂພຘິສມ຺ມາສມ຺ໂພຘີນໍ ປຕິຏ຺ຐານຠູມິ, ຍໍ ຍໍ ວາ ປນິຈ຺ຉິຕໍ ປຕ຺ຖິຕໍ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ສມິຊ຺ຌນູປາຍຠາວໂຕ ຈິນ຺ຕາມຓິກປ຺ປຣຸກ຺ຂາທິເກ ຈ ອຕິເສຕິ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ອິຊ຺ຌຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວໂຕ ເຈໂຕປຓິຘິວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໓໗; ອ. ນິ. ໘.໓໕). ອປຣມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ອສ຺ສໍ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈາ’ຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີ’’ຕິອາທິ (ມ. ນິ. ໑.໖໕). ຕຖາ ‘‘ອວິປ຺ປຏິສາຣຕ຺ຖານິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກຸສລານິ ສີລານີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໑.໑). ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຄຫປຕໂຍ, ອານິສໍສາ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍາ’’ຕິອາທິສຸຕ຺ຕານຎ຺ຈ (ທີ. ນິ. ໒.໑໕໐; ໓.໓໑໖; ອ. ນິ. ໕.໒໑໓; ມຫາວ. ໒໘໕) ວເສນ ສີລສ຺ສ ຄຸຓາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ. ຕຖາ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘປມສຸຕ຺ຕາທີນໍ (ອ. ນິ. ໗.໗໒) ວເສນ ສີລວິຣເຫ ອາທີນວາ. ປີຕິໂສມນສ຺ສນິມິຕ຺ຕໂຕ ອຕ຺ຕານຸວາທປຣາປວາທທຓ຺ຑທຸຄ຺ຄຕິຠຍາຠາວໂຕ ວິຎ຺ຎູຫິ ປາສໍສຠາວໂຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣເຫຕຸໂຕ ໂສຕ຺ຖິຏ຺ຐານໂຕ ອຕິຊນສາປເຕຍ຺ຍາຘິປເຕຍ຺ຍາຍຸຣູປຏ຺ຐານພນ຺ຘຸມິຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ອຕິສຍນໂຕ ຈ ສີລໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ສີລວໂຕ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ສີລສມ຺ປທາເຫຕຸ ມຫນ຺ຕໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ – ‘‘ກຕໍ ວຕ ມຍາ ກຸສລໍ, ກຕໍ ກລ຺ຍາຓໍ, ກຕໍ ຠີຣຸຕ຺ຕາຓ’’ນ຺ຕິ.

ຕຖາ ສີລວໂຕ ອຕ຺ຕາ ນ ອຸປວທຕິ, ນ ປເຣ ວິຎ຺ຎູ, ທຓ຺ຑທຸຄ຺ຄຕິຠຍານໍ ສມ຺ຠໂວ ເອວ ນຕ຺ຖິ. ‘‘ສີລວາ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວິຎ຺ຎູນໍ ປາສໍໂສ ໂຫຕິ. ຕຖາ ສີລວໂຕ ຍ຺ວາຍໍ ‘‘ກຕໍ ວຕ ມຍາ ປາປໍ, ກຕໍ ລຸທ຺ທກໍ, ກຕໍ ກິພ຺ພິສ’’ນ຺ຕິ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ນ ໂຫຕິ. ສີລຎ຺ຈ ນາເມຕໍ ອປ຺ປມາທາຘິຏ຺ຐານໂຕ ໂຠຄພ຺ຍສນາທິປຣິຫາຣມຸເຂນ ມຫໂຕ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສາຘນໂຕ ມງ຺ຄລຠາວໂຕ ຈ ປຣມໍ ໂສຕ຺ຖິຏ຺ຐານໍ, ນິຫີນຊຈ຺ໂຈປິ ສີລວາ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລາທີນໍ ປູຊນີໂຍ ໂຫຕີຕິ ກຸລສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອຕິເສຕິ ສີລສມ຺ປທາ, ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ? ອິຘ ເຕ ອສ຺ສ ທາໂສ ກມ຺ມກໂຣ’’ຕິອາທິວຈນຎ຺ເຈຕ຺ຖ (ທີ. ນິ. ໑.໑໘໖) ສາຘກໍ. ໂຈຣາທີຫິ ອສາຘາຣຓໂຕ ປຣໂລການຸຄມນໂຕ ມຫປ຺ຜລຠາວໂຕ ສມຖາທິຄຸຓາຘິຏ຺ຐານໂຕ ຈ ພາຫິຣຘນໍ ອຕິເສຕິ ສີລໍ. ປຣມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕິສ຺ສຣິຍສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ ຂຕ຺ຕິຍາທີນໍ ອິສ຺ສຣິຍໍ ອຕິເສຕິ ສີລໍ. ສີລນິມິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕໍຕໍສຕ຺ຕນິກາເຍສຸ ສຕ຺ຕານໍ ອິສ຺ສຣິຍໍ, ວສ຺ສສຕທີຆປ຺ປມາຓໂຕ ຊີວິຕໂຕ ເອກາຫມ຺ປິ ສີລວໂຕ ຊີວິຕສ຺ສ ວິສິຏ຺ຐຕາວຈນໂຕ ສຕິ ຈ ຊີວິເຕ ສິກ຺ຂານິກ຺ຂິປນສ຺ສ ມຣຓຕາວຈນໂຕ ສີລໍ ຊີວິຕໂຕ ວິສິຏ຺ຐຕຣໍ. ເວຣີນມ຺ປິ ມນຸຎ຺ຎຠາວາວຫນໂຕ ຊຣາໂຣຄວິປຕ຺ຕີຫິ ອນຠິຠວນີຍໂຕ ຈ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອຕິເສຕິ ສີລໍ. ປາສາທຫມ຺ມິຍາທິຏ຺ຐານວິເສເສ ຣາຊຍຸວຣາຊເສນາປຕິອາທິຏ຺ຐານວິເສເສ ຈ ອຕິເສຕິ ສີລໍ ສຸຂວິເສສາຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ. ສຠາວສິນິທ຺ເຘ ສນ຺ຕິກາວຈເຣປິ ພນ຺ຘຸຊເນ ມິຕ຺ຕຊເນ ຈ ອຕິເສຕິ ເອກນ຺ຕຫິຕສມ຺ປາທນໂຕ ປຣໂລການຸຄມນໂຕ ຈ ‘‘ນ ຕໍ ມາຕາປິຕາ ກຍິຣາ’’ຕິອາທິວຈນຎ຺ເຈຕ຺ຖ (ຘ. ປ. ໔໓) ສາຘກໍ. ຕຖາ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣຖປຕ຺ຕິພລກາເຍຫິ ມນ຺ຕາຄທໂສຕ຺ຖານປ຺ປໂຍເຄຫິ ຈ ທຸຣາຣກ຺ຂໍ ອຕ຺ຕານໍ ອາຣກ຺ຂາຠາເວນ ສີລເມວ ວິສິຏ຺ຐຕຣໍ ອຕ຺ຕາຘີນໂຕ ອປຣາຘີນໂຕ ມຫາວິສຍໂຕ ຈ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ຘມ຺ໂມ ຫເວ ຣກ຺ຂຕິ ຘມ຺ມຈາຣິ’’ນ຺ຕິອາທິ (ຊາ. ໑.໑໐.໑໐໒). ເອວມເນກຄຸຓສມນ຺ນາຄຕໍ ສີລນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ອປຣິປຸຓ຺ຓາ ເຈວ ສີລສມ຺ປທາ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ອປຣິສຸທ຺ຘາ ຈ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ.

ສເຈ ປນສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ປຣິຈເຍນ ສີລປຏິປກ຺ຂາ ຘມ຺ມາ ໂທສາທໂຍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຕນ ໂພຘິສຕ຺ຕປຏິຎ຺ເຎນ ເອວໍ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ນນຸ ຕຍາ ສມ຺ໂພຘາຍ ປຓິຘານໍ ກຕໍ, ສີລວິກເລນ ຈ ນ ສກ຺ກາ ໂລກິຍາປິ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ປາປຸຓິຕຸໍ, ປເຄວ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ, ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ປນ ອຄ຺ຄຠູຕາຍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິຍາ ອຘິຏ຺ຐານຠູເຕນ ສີເລນ ປຣມຸກ຺ກໍສຄເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກິກີວ ອຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໙; ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໗) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສມ຺ມາ ສີລໍ ຣກ຺ຂນ຺ເຕນ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ຕຍາ ເປສເລນ ຠວິຕພ຺ພໍ.

ອປິ ຈ ຕຍາ ຘມ຺ມເທສນາຍ ຍານຕ຺ຕເຍ ສຕ຺ຕານໍ ອວຕາຣຓປຣິປາຈນານິ ກາຕພ຺ພານິ, ສີລວິກລສ຺ສ ຈ ວຈນໍ ນ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ອສປ຺ປາຍາຫາຣວິຈາຣສ຺ສ ວິຍ ເວຊ຺ຊສ຺ສ ຕິກິຈ຺ຉນໍ, ຕສ຺ມາ ກຖາຫໍ ສທ຺ເຘຍ຺ໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຕານໍ ອວຕາຣຓປຣິປາຈນານິ ກເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ສຠາວປຣິສຸທ຺ຘສີເລນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ກິຎ຺ຈ ຌານາທິຄຸຓວິເສສໂຍເຄນ ເມ ສຕ຺ຕານໍ ອຸປກາຣກຣຓສມຕ຺ຖຕາ ປຎ຺ຎາປາຣມິອາທິປຣິປູຣຓຎ຺ຈ, ຌານາທໂຍ ຈ ຄຸຓາ ສີລປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ວິນາ ນ ສມ຺ຠວນ຺ຕີຕິ ສມ຺ມເທວ ສີລໍ ປຣິໂສເຘຕພ຺ພໍ.

ຕຖາ ‘‘ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ ຣໂຊປໂຖ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໑.໑໙໑; ສໍ. ນິ. ໒.໑໕໔; ມ. ນິ. ໑.໒໙໑; ໒.໑໐) ຆຣາວາເສ, ‘‘ອຏ຺ຐິກງ຺ກລູປມາ ກາມາ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໒໓໔; ປາຈິ. ໑໗໕) ‘‘ມາຕາປິ ປຸຕ຺ເຕນ ວິວທຕີ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໑໗໘) ຈ ກາເມສຸ, ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸຣິໂສ ອິຓໍ ອາທາຍ ກມ຺ມນ຺ເຕ ປໂຍເຊຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໑.໒໑໘) ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທີສຸ ອາທີນວທສ຺ສນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ‘‘ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໑.໑໙໑; ສໍ. ນິ. ໒.໑໕໔) ປພ຺ພຊ຺ຊາທີສຸ ອານິສໍສປຏິສງ຺ຂາວເສນ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມິຍໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘ- (ມ. ນິ. ໑.໑໖໓ ອາທໂຍ) ອາສິວິໂສປມສຸຕ຺ຕາ- (ສໍ. ນິ. ໔.໒໓໘) ທິວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຖາ ‘‘ປຎ຺ຎາຍ ວິນາ ທານາທໂຍ ຘມ຺ມາ ນ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຍຖາສກໍ ພ຺ຍາປາຣສມຕ຺ຖາ ຈ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ປຎ຺ຎາຄຸຓາ ມນສິກາຕພ຺ພາ. ຍເຖວ ຫິ ຊີວິເຕນ ວິນາ ສຣີຣຍນ຺ຕໍ ນ ໂສຠຕິ, ນ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ກິຣິຍາສຸ ປຏິປຕ຺ຕິສມຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ, ຍຖາ ຈ ຈກ຺ຂາທີນິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິຎ຺ຎາເຓນ ວິນາ ຍຖາສກໍ ວິສເຍສຸ ກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ນປ຺ປໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ສທ຺ຘາທີນິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຎ຺ຎາຍ ວິນາ ສກິຈ຺ຈປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ອສມຕ຺ຖານີຕິ ປຣິຈ຺ຈາຄາທິປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ປຎ຺ຎາ ປຘານກາຣຓໍ. ອຸມ຺ມີລິຕປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸກາ ຫິ ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິປິ ທຕ຺ວາ ອນຕ຺ຕຸກ຺ກໍສກາ ອປຣວມ຺ຠກາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ເຠສຊ຺ຊຣຸກ຺ຂາ ວິຍ ວິກປ຺ປຣຫິຕາ ກາລຕ຺ຕເຍປິ ໂສມນສ຺ສຊາຕາ. ປຎ຺ຎາວເສນ ຫິ ອຸປາຍໂກສລ຺ລໂຍຄໂຕ ປຣິຈ຺ຈາໂຄ ປຣຫິຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ທານປາຣມິຠາວໍ ອຸເປຕິ. ອຕ຺ຕຕ຺ຖຎ຺ຫິ ທານໍ ວຑ຺ຒິສທິສໍ ໂຫຕິ.

ຕຖາ ປຎ຺ຎາຍ ອຠາເວນ ຕຓ຺ຫາທິສໍກິເລສາວິໂຍຄໂຕ ສີລສ຺ສ ວິສຸທ຺ຘິ ເອວ ນ ສມ຺ຠວຕິ, ກຸໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຄຸຓາຘິຏ຺ຐານຠາໂວ. ປຎ຺ຎວາ ເອວ ຈ ຆຣາວາເສ ກາມຄຸເຓສຸ ສໍສາເຣ ຈ ອາທີນວໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຌານສມາປຕ຺ຕິຍໍ ນິພ຺ພາເນ ຈ ອານິສໍສໍ ສຸຏ຺ຐຸ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຌານສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ນິພ຺ພານາຠິມຸໂຂ ປເຣ ຈ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ວີຣິຍຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາວິຣຫິຕໍ ຍຖິຈ຺ຉິຕມຕ຺ຖໍ ນ ສາເຘຕິ ທຸຣາຣມ຺ຠຠາວໂຕ. ວຣເມວ ຫິ ອນາຣມ຺ໂຠ ທຸຣາຣມ຺ຠໂຕ, ປຎ຺ຎາສຫິເຕນ ປນ ວີຣິເຍນ ນ ກິຎ຺ຈິ ທຸຣຘິຄມໍ ອຸປາຍປຏິປຕ຺ຕິໂຕ. ຕຖາ ປຎ຺ຎວາ ເອວ ປຣາປກາຣາທີນໍ ອຘິວາສກຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ນ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ. ປຎ຺ຎາວິຣຫິຕສ຺ສ ຈ ປເຣຫິ ອຸປນີຕາ ອປກາຣາ ຂນ຺ຕິຍາ ປຏິປກ຺ຂເມວ ອນຸພ຺ຣູເຫນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎວໂຕ ປນ ເຕ ຂນ຺ຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຣິພ຺ຣູຫນວເສນ ອສ຺ສາ ຖິຣຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ປຎ຺ຎວາ ເອວ ຕີຓິປິ ສຈ຺ຈານິ ເນສໍ ກາຣຓານິ ປຏິປກ຺ເຂ ຈ ຍຖາຠູຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ປເຣສໍ ອວິສໍວາທໂກ ໂຫຕິ.

ຕຖາ ປຎ຺ຎາພເລນ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕ຺ວາ ຘິຕິສມ຺ປທາຍ ສພ຺ພປາຣມີສຸ ອຈລສມາທານາຘິຏ຺ຐາໂນ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຎວາ ເອວ ຈ ປິຍມຊ຺ຌຕ຺ຕເວຣິວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຫິຕູປສໍຫາຣກຸສໂລ ໂຫຕິ. ຕຖາ ປຎ຺ຎາວເສນ ລາຠາລາຠາທິໂລກຘມ຺ມສນ຺ນິປາເຕ ນິພ຺ພິກາຣຕາຍ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພາສໍ ປາຣມີນໍ ປຎ຺ຎາວ ປາຣິສຸທ຺ຘິເຫຕູຕິ ປຎ຺ຎາຄຸຓາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ. ອປິ ຈ ປຎ຺ຎາຍ ວິນາ ນ ທສ຺ສນສມ຺ປຕ຺ຕິ, ອນ຺ຕເຣນ ຈ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປທໍ ນ ສີລສມ຺ປທາ, ສີລທິຏ຺ຐິສມ຺ປທາວິຣຫິຕສ຺ສ ນ ສມາຘິສມ຺ປທາ, ອສມາຫິເຕນ ຈ ນ ສກ຺ກາ ອຕ຺ຕຫິຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ສາເຘຕຸໍ, ປເຄວ ອຸກ຺ກໍສຄຕໍ ປຣຫິຕນ຺ຕິ ປຣຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ເນນ ‘‘ນນຸ ຕຍາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິວຸທ຺ຘິຍໍ ອາໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕາ ໂອວທິຕພ຺ໂພ. ປຎ຺ຎານຸຠາເວນ ຫິ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຈຕຸຣຘິຏ຺ຐານາຘິຏ຺ຐິໂຕ ຈຕູຫິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ໂລກໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ສຕ຺ເຕ ນິຍ຺ຍານມຄ຺ເຄ ອວຕາເຣຕິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈ ເນສໍ ປຣິປາເຈຕິ.

ຕຖາ ປຎ຺ຎາພເລນ ຂນ຺ຘາຍຕນາທີສຸ ປວິຈຍພຫຸໂລປວຕ຺ຕິນິວຕ຺ຕິໂຍ ຍາຖາວໂຕ ປຣິຊານນ຺ໂຕ ທານາທໂຍ ຄຸເຓ ວິເສສນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຠາວໍ ນຍນ຺ໂຕ ໂພຘິສຕ຺ຕສິກ຺ຂາຍ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕີຕິ ເອວມາທິນາ ອເນກາກາຣໂວກາເຣ ປຎ຺ຎາຄຸເຓ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາປາຣມີ ອນຸພ຺ຣູເຫຕພ຺ພາ.

ຕຖາ ທິສ຺ສມານານິປິ ໂລກິຍານິ ກມ຺ມານິ ນິຫີນວີຣິເຍນ ປາປຸຓິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍານິ, ອຄຓິຕເຂເທນ ປນ ອາຣທ຺ຘວີຣິເຍນ ທຸຣຘິຄມໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ນິຫີນວີຣິໂຍ ຫິ ‘‘ສໍສາຣມໂຫຆໂຕ ສພ຺ພສຕ຺ເຕ ສນ຺ຕາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຣຠິຕຸເມວ ນ ສກ຺ກຸຓາຕິ. ມຊ຺ຌິໂມ ອາຣຠິຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາ ໂວສານມາປຊ຺ຊຕິ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐວີຣິໂຍ ປນ ອຕ຺ຕສຸຂນິຣເປກ຺ໂຂ ອາຣມ຺ຠປາຣມິມຘິຄຈ຺ຉຕີຕິ ວີຣິຍສມ຺ປຕ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ. ອປິ ຈ ‘‘ຍສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ເອວ ສໍສາຣປງ຺ກໂຕ ສມຸທ຺ຘຣຓຕ຺ຖມາຣມ຺ໂຠ, ຕສ຺ສາປິ ນ ວີຣິຍສ຺ສ ສິຖິລຠາເວ ມໂນຣຖານໍ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິ ສກ຺ກາ ສມ຺ຠາເວຕຸໍ, ປເຄວ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສມຸທ຺ຘຣຓຕ຺ຖໍ ກຕາຠິນີຫາເຣນາ’’ຕິ ຈ ‘‘ຣາຄາທີນໍ ໂທສຄຓານໍ ມຕ຺ຕມຫາຄຊານໍ ວິຍ ທຸນ຺ນິວາຣຠາວໂຕ ຕນ຺ນິທານານຎ຺ຈ ກມ຺ມສມາທານານໍ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕາສິກວຘກສທິສຠາວໂຕ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ທຸຄ຺ຄຕີນໍ ສພ຺ພທາ ວິວຏມຸຂຠາວໂຕ, ຕຕ຺ຖ ນິໂຍຊການຎ຺ຈ ປາປມິຕ຺ຕານໍ ສທາ ສນ຺ນິຫິຕຠາວໂຕ ຕໂທວາທກາຣິຕາຍ ຈ ພາລສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາວສ຺ສ ສຕິສມ຺ຠເວ ຍຸຕ຺ຕໍ ສຍເມວ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໂຕ ນິສ຺ສຣິຕຸນ຺ຕິ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ກາ ວີຣິຍານຸຠາເວນ ທູຣີຠວນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ ‘‘ຍທິ ປນ ສມ຺ໂພຘິ ອຕ຺ຕາຘີເນນ ວີຣິເຍນ ສກ຺ກາ ສມຘິຄນ຺ຕຸໍ, ກິເມຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຣ’’ນ຺ຕິ ຈ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ວີຣິຍຄຸຓາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ.

ຕຖາ ຂນ຺ຕິ ນາມາຍໍ ນິຣວເສສຄຸຓປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ໂກຘສ຺ສ ວິຘມນໂຕ ຄຸຓສມ຺ປາທເນ ສາຘູນມປ຺ປຏິຫຕມາຍຸຘໍ, ປຣາຠິຠວສມຕ຺ຖານໍ ອລງ຺ກາໂຣ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ພລສມ຺ປທາ, ໂກຘຄ຺ຄິວິນຍນອຸທກຘາຣາ, ກລ຺ຍາຓສ຺ສ ກິຕ຺ຕິສທ຺ທສ຺ສ ສຎ຺ຊາຕິເທໂສ, ປາປປຸຄ຺ຄລານໍ ວຈີວິສວູປສມກໂຣ ມນ຺ຕາຄໂທ, ສໍວເຣ ຐິຕານໍ ປຣມາ ຘີຣປກຕິ, ຄມ຺ຠີຣາສຍຕາຍ ສາຄໂຣ, ໂທສມຫາສາຄຣສ຺ສ ເວລາ, ອປາຍທ຺ວາຣສ຺ສ ປິທຫນກວາຏໍ, ເທວພ຺ຣຫ຺ມໂລການໍ ອາໂຣຫຓໂສປານໍ, ສພ຺ພຄຸຓານໍ ອຘິວາສນຠູມິ, ອຸຕ຺ຕມາ ກາຍວຈີມໂນວິສຸທ຺ຘີຕິ ມນສິກາຕພ຺ພໍ.

ອປິ ຈ ‘‘ເອເຕ ສຕ຺ຕາ ຂນ຺ຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ ອິຘໂລເກ ຕປ຺ປນ຺ຕິ, ປຣໂລເກ ຈ ຕປນີຍຘມ຺ມານຸໂຍຄໂຕ’’ຕິ ຈ ‘‘ຍທິປິ ປຣາປກາຣນິມິຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ປນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ເຂຕ຺ຕຠູໂຕ ອຕ຺ຕຠາໂວ ພີຊຠູຕຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ມຍາວ ອຠິສງ຺ຂຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ‘‘ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອາຓຓ຺ຍກາຣຓເມຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ‘‘ອປກາຣເກ ອສຕິ ກຖໍ ມຍ຺ຫໍ ຂນ຺ຕິສມ຺ປທາ ສມ຺ຠວຕີ’’ຕິ ຈ ‘‘ຍທິປາຍໍ ເອຕຣຫິ ອປກາຣໂກ, ອຍໍ ນາມ ປຸພ຺ເພ ອເນນ ມຍ຺ຫໍ ອຸປກາໂຣ ກໂຕ’’ຕິ ຈ ‘‘ອປກາໂຣ ເອວ ວາ ຂນ຺ຕິນິມິຕ຺ຕຕາຍ ອຸປກາໂຣ’’ຕິ ຈ ‘‘ສພ຺ເພປິເມ ສຕ຺ຕາ ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ຕສທິສາ, ປຸຕ຺ຕກຕາປຣາເຘສຸ ຈ ໂກ ກຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈ ‘‘ເຍນ ໂກຘປິສາຈາເວເສນ ອຍໍ ມຍ຺ຫໍ ອປຣຊ຺ຌຕິ, ສ຺ວາຍໍ ໂກຘຠູຕາເວໂສ ມຍາ ວິເນຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຈ, ‘‘ເຍນ ອປກາເຣນ ອິທໍ ມຍ຺ຫໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ອຫມ຺ປິ ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈ, ‘‘ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອປກາໂຣ ກໂຕ, ຍຕ຺ຖ ຈ ກໂຕ, ສພ຺ເພປິ ເຕ ຕສ຺ມິໍ ເອວ ຂເຓ ນິຣຸທ຺ຘາ ກສ຺ສິທານິ ເກນ ໂກໂປ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອນຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ ໂກ ກສ຺ສ ອປຣຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ເຕນ ຂນ຺ຕິສມ຺ປທາ ອນຸພ຺ຣູເຫຕພ຺ພາ.

ຍທິ ປນສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ປຣິຈເຍນ ປຣາປກາຣນິມິຕ຺ຕໂກ ໂກໂຘ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ເຕນ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘‘ຂນ຺ຕິ ນາເມສາ ປຣາປກາຣສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂປຏິປຕ຺ຕີນໍ ປຈ຺ຈຸປກາຣກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ຈ ‘‘ອປກາໂຣ ຈ ມຍ຺ຫໍ ທຸກ຺ຂູປນິສາ ສທ຺ຘາຕິ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປາທເນນ ສທ຺ຘາຍ ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕິສຎ຺ຎາຍ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍປກຕິ ເຫສາ ຍທິທໍ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐວິສຍສມາໂຍໂຄ. ຕຕ຺ຖ ອນິຏ຺ຐວິສຍສມາໂຍໂຄ ມຍ຺ຫໍ ນ ສິຍາຕິ ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠາ’’ຕິ ຈ ‘‘ໂກຘວສິໂກ ສຕ຺ໂຕ ໂກເຘນ ອຸມ຺ມຕ຺ໂຕ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ, ຕຕ຺ຖ ກິໍ ປຈ຺ຈປກາເຣນາ’’ຕິ ຈ ‘‘ສພ຺ເພປິເມ ສຕ຺ຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ໂອຣສປຸຕ຺ຕາ ວິຍ ປຣິປາລິຕາ, ຕສ຺ມາ ນ ຕຕ຺ຖ ມຍາ ຈິຕ຺ຕໂກໂປ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອປຣາຘເກ ຈ ສຕິ ຄຸເຓ ຄຸຓວຕິ ມຍາ ໂກໂປ ນ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອສຕິ ຄຸເຓ ວິເສເສນ ກຣຸຓາຍິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຈ ‘‘ໂກເປນ ຈ ມຍ຺ຫໍ ຄຸຓຍສາ ນິຫີຍນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ກຸຊ຺ຌເນນ ມຍ຺ຫໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓທຸກ຺ຂເສຍ຺ຍາທໂຍ ສປຕ຺ຕກນ຺ຕາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ໂກໂຘ ຈ ນາມາຍໍ ສພ຺ພາຫິຕກາຣໂກ ສພ຺ພຫິຕວິນາສໂກ ພລວາ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ’’ຕິ ຈ, ‘‘ສຕິ ຈ ຂນ຺ຕິຍາ ນ ໂກຈິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອປຣາຘເກນ ອປຣາຘນິມິຕ຺ຕໍ ຍໍ ອາຍຕິໍ ລທ຺ຘພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ສຕິ ຈ ຂນ຺ຕິຍາ ມຍ຺ຫໍ ຕທຠາໂວ’’ຕິ ຈ, ‘‘ຈິນ຺ຕເນນ ກຸຊ຺ຌນ຺ເຕນ ຈ ມຍາ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກເຍວ ອນຸວຕ຺ຕິໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ໂກເຘ ຈ ມຍາ ຂນ຺ຕິຍາ ອຠິຠູເຕ ຕສ຺ສ ທາສຠູໂຕ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ ສມ຺ມເທວ ອຠິຠູໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ໂກຘນິມິຕ຺ຕໍ ຂນ຺ຕິຄຸຓປຣິຈ຺ຈາໂຄ ມຍ຺ຫໍ ນ ຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຈ, ‘‘ສຕິ ຈ ໂກເຘ ຄຸຓວິໂຣຘປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມ ກຖໍ ເມ ສີລາທິຘມ຺ມາ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ອສຕິ ຈ ເຕສຸ ກຖາຫໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຸປກາຣພຫຸໂລ ປຏິຎ຺ຎານຸຣູປໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປາປຸຓິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ຂນ຺ຕິຍາ ຈ ສຕິ ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ເຂປາຠາວໂຕ ສມາຫິຕສ຺ສ ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕໂຕ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ອສງ຺ຂຕາມຕສນ຺ຕປຓີຕຕາທິຠາວໂຕ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມາ ຈ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍາປຣິເມຍ຺ຍປ຺ປຠາວາ’’ຕິ.

ຕໂຕ ຈ ອນຸໂລມິຍໍ ຂນ຺ຕິຍໍ ຐິໂຕ ເກວລາ ອິເມ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍຠາວຣຫິຕາ ຘມ຺ມມຕ຺ຕາ ຍຖາສກໍ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ວຍນ຺ຕິ, ນ ກຸໂຕຈິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ກຸຫິຎ຺ຈິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ຈ ກຕ຺ຖຈິ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ນ ເຈຕ຺ຖ ໂກຈິ ກສ຺ສຈິ ພ຺ຍາປາໂຣຕິ ອຫໍກາຣມມໍກາຣານຘິຏ຺ຐານຕາ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມຕິ, ເຍນ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ໂພຘິຍາ ນິຍໂຕ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ໂຫຕີຕິ ເອວມາທິນາ ຂນ຺ຕິປາຣມິຍາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຖາ ສຈ຺ເຈນ ວິນາ ສີລາທີນໍ ອສມ຺ຠວໂຕ ປຏິຎ຺ຎານຸຣູປໍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ ຈ, ສຈ຺ຈຘມ຺ມາຕິກ຺ກເມ ຈ ສພ຺ພປາປຘມ຺ມານໍ ສໂມສຣຓໂຕ ອສຈ຺ຈສນ຺ຘສ຺ສ ອປຈ຺ຈຍິກຠາວໂຕ ອາຍຕິຎ຺ຈ ອນາເທຍ຺ຍວຈນຕາວຫນໂຕ ສມ຺ປນ຺ນສຈ຺ຈສ຺ສ ຈ, ສພ຺ພຄຸຓາຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ ສຈ຺ຈາຘິຏ຺ຐາເນນ ສພ຺ພໂພຘິສມ຺ຠາຣານໍ ປາຣິສຸທ຺ຘິປາຣິປູຣິສາມຕ຺ຖິຍໂຕ ສຠາວຘມ຺ມາວິສໍວາທເນນ ສພ຺ພໂພຘິສມ຺ຠາຣກິຈ຺ຈກຣຓໂຕ ໂພຘິສຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຈ, ປຣິນິປ຺ຜຕ຺ຕິໂຕຕິອາທິນາ ສຈ຺ຈປາຣມິຍາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ.

ຕຖາ ທານາທີສຸ ທຬ຺ຫສມາທານໍ ຕໍປຏິປກ຺ຂສນ຺ນິປາເຕ ຈ ເນສໍ ອຈລາຘິຏ຺ຐານໍ ຕຕ຺ຖ ຈ ຘີຣວີຣຠາວໍ ວິນາ ນ ທານາທິສມ຺ຠາຣາ ສມ຺ໂພຘິນິມິຕ຺ຕາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີຕິອາທິນາ ອຘິຏ຺ຐາເນ ຄຸຓາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ.

ຕຖາ ‘‘ອຕ຺ຕຫິຕມຕ຺ເຕ ອວຕິຏ຺ຐນ຺ເຕນາປິ ສຕ຺ເຕສຸ ຫິຕຈິຕ຺ຕຕໍ ວິນາ ນ ສກ຺ກາ ອິຘໂລກປຣໂລກສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ປາປຸຓິຕຸໍ, ປເຄວ ສພ຺ພສຕ຺ເຕ ນິພ຺ພານສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸກາເມນາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ປຈ຺ຉາ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາກງ຺ຂນ຺ເຕນ ອິທານິ ໂລກິຍສມ຺ປຕ຺ຕິອາກງ຺ຂາ ຍຸຕ຺ຕຣູປາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອິທານິ ອາສຍມຕ຺ເຕນ ປເຣສໍ ຫິຕສຸຂູປສໍຫາຣໍ ກາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ກທາ ປໂຍເຄນ ຕໍ ສາເຘສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອິທານິ ມຍາ ຫິຕສຸຂູປສໍຫາເຣນ ສໍວຑ຺ຒິຕາ ປຈ຺ຉາ ຘມ຺ມສໍວິຠາຄສຫາຍາ ມຍ຺ຫໍ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ເອເຕຫິ ວິນາ ນ ມຍ຺ຫໍ ໂພຘິສມ຺ຠາຣາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພພຸທ຺ຘຄຸຓວິຠູຕິນິປ຺ຜຕ຺ຕິກາຣຓຕ຺ຕາ ມຍ຺ຫໍ ເອເຕ ປຣມໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ກຸສລາຍຕນໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ຄາຣວຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ຈ, ສວິເສສໍ ສຕ຺ເຕສຸ ສພ຺ເພສຸ ຫິຕຊ຺ຌາສຍຕາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕພ຺ພາ, ກິຎ຺ຈ ກຣຸຓາຘິຏ຺ຐານໂຕປິ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ເມຕ຺ຕາ ອນຸພ຺ຣູເຫຕພ຺ພາ. ວິມຣິຍາທີກເຕນ ຫິ ເຈຕສາ ສຕ຺ເຕສຸ ຫິຕສຸຂູປສໍຫາຣນິຣຕສ຺ສ ເຕສໍ ອຫິຕທຸກ຺ຂາປນຍນກາມຕາ ພລວຕີ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ທຬ຺ຫມູລາ. ກຣຸຓາ ຈ ສພ຺ເພສໍ ພຸທ຺ຘກາຣກຘມ຺ມານໍ ອາທິ ຈຣຓໍ ປຕິຏ຺ຐາ ມູລໍ ມຸຂໍ ປມຸຂນ຺ຕິ ເອວມາທິນາ ເມຕ຺ຕາຍ ຄຸຓາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ.

ຕຖາ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາຍ ອຠາເວ ສຕ຺ເຕຫິ ກຕາ ວິປ຺ປກາຣາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິກາຣໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍຸໍ, ສຕິ ຈ ຈິຕ຺ຕວິກາເຣ ທານາທີນໍ ສມ຺ຠາຣານໍ ສມ຺ຠໂວ ເອວ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ເມຕ຺ຕາສິເນເຫນ ສິເນຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ອຸເປກ຺ຂາຍ ວິນາ ສມ຺ຠາຣານໍ ປາຣິສຸທ຺ຘິ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອນຸເປກ຺ຂໂກ ສມ຺ຠາເຣສຸ ປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາຣໍ ຕພ຺ພິປາກຎ຺ຈ ສຕ຺ຕຫິຕຕ຺ຖໍ ປຣິຓາເມຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອຸເປກ຺ຂາຍ ອຠາເວ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ຈຊິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ ຈ, ‘‘ອຸເປກ຺ຂາຣຫິເຕນ ຊີວິຕປຣິກ຺ຂາຣານໍ ຊີວິຕສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕຣາຍໍ ອມນສິກຣິຕ຺ວາ ສີລວິໂສຘນໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ ຈ, ຕຖາ ອຸເປກ຺ຂາວເສນ ອຣຕິຣຕິສຫສ຺ເສວ ເນກ຺ຂມ຺ມພລສິທ຺ຘິໂຕ ອຸປປຕ຺ຕິໂຕ ອິກ຺ຂຓວເສນ ສພ຺ພສມ຺ຠາຣກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິໂຕ ອຈ຺ຈາຣທ຺ຘສ຺ສ ວີຣິຍສ຺ສ ອນຸເປກ຺ຂເຓ ປຘານກິຈ຺ຈາກຣຓໂຕ ອຸເປກ຺ຂໂຕ ເອວ ຕິຕິກ຺ຂານິຊ຺ຌານສມ຺ຠວໂຕ ອຸເປກ຺ຂາວເສນ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາຣານໍ ອວິສໍວາທນໂຕ ໂລກຘມ຺ມານໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂເຓນ ສມາທິນ຺ນຘມ຺ເມສຸ ອຈລາຘິຏ຺ຐານສິທ຺ຘິໂຕ ປຣາປກາຣາທີສຸ ອນາໂຠຄວເສເນວ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣນິປ຺ຜຕ຺ຕິໂຕຕິ ສພ຺ພໂພຘິສມ຺ຠາຣານໍ ສມາທານາຘິຏ຺ຐານປາຣິປູຣິນິປ຺ຜຕ຺ຕິໂຍ ອຸເປກ຺ຂານຸຠາເວນ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ອຸເປກ຺ຂາປາຣມີ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ອປຣິຈ຺ຈາຄປຣິຈ຺ຈາຄາທີສຸ ຍຖາກ຺ກມໍ ອາທີນວານິສໍສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ທານາທິປາຣມີນໍ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຕຖາ ສປຣິກ຺ຂາຣາ ປຎ຺ຈທສ ຈຣຓຘມ຺ມາ ປຎ຺ຈ ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ. ຕຕ຺ຖ ຈຣຓຘມ຺ມາ ນາມ ສີລສໍວໂຣ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕາ, ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ, ຊາຄຣິຍານຸໂຍໂຄ, ສຕ຺ຕ ສທ຺ຘມ຺ມາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ຈ. ເຕສຸ ສີລາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ເຕຣສາປິ ຘຸຕຘມ຺ມາ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທໂຍ ຈ ປຣິກ຺ຂາຣາ. ສທ຺ຘມ຺ເມສຸ ສທ຺ຘາຍ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆສີລຈາຄເທວຕູປສມານຸສ຺ສຕິລູຂປຸຄ຺ຄລປຣິວຊ຺ຊນ- ສິນິທ຺ຘປຸຄ຺ຄລເສວນປສາທນີຍຘມ຺ມປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຕທຘິມຸຕ຺ຕຕາ ປຣິກ຺ຂາໂຣ. ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປານໍ ອກຸສລາທີນວປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓອປາຍາທີນວປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກຸສລຘມ຺ມູປຕ຺ຖມ຺ຠນ- ຠາວປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປຣຫິຕປຸຄ຺ຄລປຣິວຊ຺ຊນຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປສມ຺ປນ຺ນປຸຄ຺ຄລເສນຕທຘິມຸຕ຺ຕຕາ. ພາຫຸສຈ຺ຈສ຺ສ ປຸພ຺ພໂຍຄປຣິປຸຈ຺ຉກ- ຠາວສທ຺ຘມ຺ມາຠິໂຍຄອນວຊ຺ຊວິຊ຺ຊາຏ຺ຐານາທິປຣິຈຍປຣິປກ຺ກິນ຺ທ຺ຣິຍຕາກິເລສທູຣີຠາວອປ຺ປສ຺ສຸຕ- ປຣິວຊ຺ຊນພຫຸສ຺ສຸຕເສວນຕທຘິມຸຕ຺ຕຕາ. ວີຣິຍສ຺ສ ອປາຍຠຍປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓ- ຄມນວີຖິປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຘມ຺ມມຫຕ຺ຕປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຖິນມິທ຺ຘວິໂນທນກຸສີຕປຸຄ຺ຄລປຣິວຊ຺ຊນ- ອາຣທ຺ຘວີຣິຍປຸຄ຺ຄລເສວນສມ຺ມປ຺ປຘານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຕທຘິມຸຕ຺ຕຕາ. ສຕິຍາ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິປຸຄ຺ຄລປຣິວຊ຺ຊນອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິປຸຄ຺ຄລເສວນຕທຘິມຸຕ຺ຕຕາ. ປຎ຺ຎາຍ ປຣິປຸຈ຺ຉກຠາຣວຕ຺ຖຸວິສທກິຣິຍາອິນ຺ທ຺ຣິຍສມຕ຺ຕປຏິປາທນທຸປ຺ປຎ຺ຎປຸຄ຺ຄລ- ປຣິວຊ຺ຊນປຎ຺ຎວນ຺ຕປຸຄ຺ຄລເສວນຄມ຺ຠີຣຎາຓຈຣິຍປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຕທຘິມຸຕ຺ຕຕາ. ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ສີລາທິຈຕຸກ຺ກໍ ອຏ຺ຐຕິໍສາຍ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປຸພ຺ພຠາຄຠາວນາ ອາວຊ຺ຊນາທິວສີຠາວກຣຓຎ຺ຈ ປຣິກ຺ຂາໂຣ. ຕຕ຺ຖ ສີລາທີຫິ ປໂຍຄສຸທ຺ຘິຍາ ສຕ຺ຕານໍ ອຠຍທາເນ ອາສຍສຸທ຺ຘິຍາ ອາມິສທາເນ ອຸຠຍສຸທ຺ຘິຍາ ຘມ຺ມທາເນ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕີຕິອາທິນາ ຈຣຓາທີນໍ ທານາທິສມ຺ຠາຣານໍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ຍຖາຣຫໍ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ໂພ. ອຕິວິຕ຺ຖາຣຠເຍນ ນ ນິທ຺ຘາຣຍິມ຺ຫາຕິ. ເອວໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຈກ຺ກາທໂຍປິ ທານາທີນໍ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ໂກ ສໍກິເລໂສຕິ? ອວິເສເສນ ຕຓ຺ຫາທີຫິ ປຣາມຏ຺ຐຠາໂວ ປາຣມີນໍ ສໍກິເລໂສ, ວິເສເສນ ປນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມປຏິຄ຺ຄາຫກວິກປ຺ປາ ທານປາຣມິຍາ ສໍກິເລໂສ. ສຕ຺ຕກາລວິກປ຺ປາ ສີລປາຣມິຍາ, ກາມຠວຕທຸປສເມສຸ ອຠິຣຕິອນຠິຣຕິວິກປ຺ປາ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມິຍາ, ອຫໍ ມມາຕິ ວິກປ຺ປາ ປຎ຺ຎາປາຣມິຍາ, ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈວິກປ຺ປາ ວີຣິຍປາຣມິຍາ, ອຕ຺ຕປຣວິກປ຺ປາ ຂນ຺ຕິປາຣມິຍາ, ອທິຏ຺ຐາທີສຸ ທິຏ຺ຐາທິວິກປ຺ປາ ສຈ຺ຈປາຣມິຍາ, ໂພຘິສມ຺ຠາຣຕພ຺ພິປກ຺ເຂສຸ ໂທສຄຸຓວິກປ຺ປາ ອຘິຏ຺ຐານປາຣມິຍາ, ຫິຕາຫິຕວິກປ຺ປາ ເມຕ຺ຕາປາຣມິຍາ, ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐວິກປ຺ປາ ອຸເປກ຺ຂາປາຣມິຍາ ສໍກິເລໂສຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ກິໍ ໂວທານນ຺ຕິ? ຕຓ຺ຫາທີຫິ ອນຸປຆາໂຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕວິກປ຺ປວິຣໂຫ ຈ ເອຕາສໍ ໂວທານນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອນຸປຫຕາ ຫິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິໂກຘູປນາຫມກ຺ຂປຬາສອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍ- ມາຍາສາເຐຍ຺ຍຖມ຺ຠສາຣມ຺ຠມທປ຺ປມາທາທີຫິ ກິເລເສຫິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມປຏິຄ຺ຄາຫກວິກປ຺ປາທິຣຫິຕາ ຈ ທານາທິປາຣມິໂຍ ປຣິສຸທ຺ຘາ ປຠສ຺ສຣາ ຠວນ຺ຕີຕິ.

ໂກ ປຏິປກ຺ໂຂຕິ? ອວິເສເສນ ສພ຺ເພປິ ສໍກິເລສາ ສພ຺ເພປິ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ເອຕາສໍ ປຏິປກ຺ໂຂ, ວິເສເສນ ປນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕາ ມຈ຺ເຉຣາທໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອປິ ຈ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມປຏິຄ຺ຄາຫກທານຜເລສຸ ອໂລຠາໂທສາໂມຫຄຸຓໂຍຄໂຕ ໂລຠໂທສໂມຫປຏິປກ຺ຂໍ ທານໍ, ກາຍາທິໂທສວງ຺ກາປຄມໂຕ ໂລຠາທິປຏິປກ຺ຂໍ ສີລໍ, ກາມສຸຂປຣູປຆາຕອຕ຺ຕກິລມຖປຣິວຊ຺ຊນໂຕ ໂທສຕ຺ຕຍປຏິປກ຺ຂໍ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ, ໂລຠາທີນໍ ອນ຺ຘີກຣຓໂຕ ຎາຓສ຺ສ ຈ ອນນ຺ຘີກຣຓໂຕ ໂລຠາທິປຏິປກ຺ຂາ ປຎ຺ຎາ, ອລີນານຸທ຺ຘຕຎາຍາຣມ຺ຠວເສນ ໂລຠາທິປຏິປກ຺ຂໍ ວີຣິຍໍ, ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐສຸຎ຺ຎຕານໍ ຂມນໂຕ ໂລຠາທິປຏິປກ຺ຂາ ຂນ຺ຕິ, ສຕິປິ ປເຣສໍ ອຸປກາເຣ ອປກາເຣ ຈ ຍຖາຠູຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ໂລຠາທິປຏິປກ຺ຂໍ ສຈ຺ຈໍ, ໂລກຘມ຺ເມ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຍຖາສມາທິນ຺ເນສຸ ສມ຺ຠາເຣສຸ ອຈລນໂຕ ໂລຠາທິປຏິປກ຺ຂໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ, ນີວຣຓວິເວກໂຕ ໂລຠາທິປຏິປກ຺ຂາ ເມຕ຺ຕາ, ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐສຸ ອນຸນຍປຏິຆວິທ຺ຘໍສນໂຕ ສມປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ຈ ໂລຠາທິປຏິປກ຺ຂາ ອຸເປກ຺ຂາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ກາ ປຏິປຕ຺ຕີຕິ? ທານປາຣມິຍາ ຕາວ ສຸຂູປກຣຓສຣີຣຊີວິຕປຣິຈ຺ຈາເຄນ ຠຍາປນຸທເນນ ຘມ຺ໂມປເທເສນ ຈ ພຫຸຘາ ສຕ຺ຕານໍ ອນຸຄ຺ຄຫກຣຓໍ ປຏິປຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາມິສທານໍ ອຠຍທານໍ ຘມ຺ມທານນ຺ຕິ ທາຕພ຺ພວຕ຺ຖຸວເສນ ຕິວິຘໍ ທານໍ. ເຕສຸ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພວຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກໍ ພາຫິຣນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ. ຕຕ຺ຖ ພາຫິຣໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ທສວິຘໍ. ອນ຺ນາທີນໍ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍາທິວິຠາເຄນ ອເນກວິຘໍ. ຕຖາ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຍາວ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຉພ຺ພິຘໍ. ຣູປາຣມ຺ມຓາທີນຎ຺ຈ ນີລາທິວິຠາເຄນ ອເນກວິຘໍ. ຕຖາ ມຓິກນກຣຊຕມຸຕ຺ຕາປວາຬາທິ, ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸອາຣາມາທິ, ທາສິທາສໂຄມຫິໍສາທິ ນານາວິຘວິຕ຺ຕູປກຣຓວເສນ ອເນກວິຘໍ.

ຕຕ຺ຖ ມຫາປຸຣິໂສ ພາຫິຣໍ ວຕ຺ຖຸໍ ເທນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ເຍນ ອຕ຺ຖິໂກ, ຕໍ ຕສ຺ສ ເທຕິ, ເທນ຺ໂຕ ຈ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິໂກ’’ຕິ ສຍເມວ ຊານນ຺ໂຕ ອຍາຈິໂຕປິ ເທຕິ ປເຄວ ຍາຈິໂຕ. ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ເທຕິ, ໂນ ອມຸຕ຺ຕຈາໂຄ, ປຣິຍຕ຺ຕໍ ເທຕິ, ໂນ ອປຣິຍຕ຺ຕໍ ສຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ. ນ ປຈ຺ຈຸປກາຣສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ເທຕິ. ອສຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ຫິ ປຣິຍຕ຺ເຕ ສໍວິຠາຄາຣຫໍ ສໍວິຠຊຕິ. ນ ຈ ເທຕິ ປຣູປຆາຕາວຫໍ ສຕ຺ຖວິສມຊ຺ຊາທິກໍ, ນາປິ ກີຬນກໍ ຍໍ ອນຕ຺ຖູປສໍຫິຕໍ ປມາທາວຫຎ຺ຈ. ນ ຈ ຄິລານສ຺ສ ຍາຈກສ຺ສ ປານໂຠຊນາທິອສປ຺ປາຍໍ ປມາຓຣຫິຕໍ ວາ ເທຕິ, ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ ປນ ສປ຺ປາຍເມວ ເທຕິ.

ຕຖາ ຍາຈິໂຕ ຄຫຏ຺ຐານໍ ຄຫຏ຺ຐານຸຈ຺ຉວິກໍ ເທຕິ, ປພ຺ພຊິຕານໍ ປພ຺ພຊິຕານຸຈ຺ຉວິກໍ ເທຕິ, ມາຕາປິຕໂຣ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈາ ປຸຕ຺ຕທາຣທາສກມ຺ມກຣາຕິ ເອເຕສຸ ກສ຺ສຈິ ປີຬໍ ອຊເນນ຺ໂຕ ເທຕິ, ນ ຈ ອຸຬາຣໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ລູຂໍ ເທຕິ, ນ ຈ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ເທຕິ, ນ ຈ ປຈ຺ຈຸປກາຣສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ເທຕິ, ນ ຈ ຜລປາຏິກງ຺ຂີ ເທຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິຍາ, ນ ຈ ຍາຈເກ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ວາ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເທຕິ, ນ ຈ ອສຎ຺ຎຕານໍ ຍາຈການໍ ອກ຺ໂກສກໂຣສການມ຺ປິ ອປວິທ຺ຘໍ ທານໍ ເທຕິ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອນຸກມ຺ປນ຺ໂຕ ສກ຺ກຈ຺ຈເມວ ເທຕິ, ນ ຈ ໂກຕູຫລມງ຺ຄລິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ, ກມ຺ມຜລເມວ ປນ ສທ຺ທຫນ຺ໂຕ ເທຕິ, ນປິ ຍາຈເກ ປຍິຣຸປາສນາທີຫິ ປຣິກິເລເສຕ຺ວາ ເທຕິ, ອປຣິກິເລສນ຺ໂຕ ເອວ ປນ ເທຕິ, ນ ຈ ປເຣສໍ ວຎ຺ຈນາຘິປ຺ປາໂຍ ເຠທນາຘິປ຺ປາໂຍ ວາ ທານໍ ເທຕິ, ອສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ເອວ ເທຕິ, ນປິ ຜຣຸສວາໂຈ ຠາກຸຏິມຸໂຂ ທານໍ ເທຕິ, ປິຍວາທີ ປນ ປຸພ຺ພຠາສີ ມິຕວຈໂນ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ, ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ອຸຬາຣມນຸຎ຺ຎຕາຍ ວາ ຈິຣປຣິຈເຍນ ວາ ເຄຘສຠາວຕາຍ ວາ ໂລຠຘມ຺ໂມ ອຘິມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຊານນ຺ໂຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕໍ ຂິປ຺ປເມວ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາ ຍາຈເກ ປຣິເຍສິຕ຺ວາປິ ເທຕິ, ຍຎ຺ຈ ເທຍ຺ຍວຕ຺ຖຸ ປຣິຕ຺ຕໍ ຍາຈໂກປິ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ, ຕໍ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາປິ ອຕ຺ຕານໍ ພາເຘຕ຺ວາ ເທນ຺ໂຕ ຍາຈກໍ ສມ຺ມາເນຕິ ຍຖາ ຕໍ ອກິຕ຺ຕິປຓ຺ຑິໂຕ. ນ ຈ ມຫາປຸຣິໂສ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕທາຣທາສກມ຺ມກຣໂປຣິເສ ຍາຈິໂຕ ເຕ ອສຎ຺ຎາປິເຕ ໂທມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ເຕ ຍາຈການໍ ເທຕິ, ສມ຺ມເທວ ປນ ສຎ຺ຎາປິເຕ ໂສມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ເຕ ເທຕິ. ເທນ຺ໂຕ ຈ ຍກ຺ຂຣກ຺ຂສປິສາຈາທີນໍ ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ກຸຣູຣກມ຺ມນ຺ຕານໍ ວາ ຊານນ຺ໂຕ ນ ເທຕິ, ຕຖາ ຣຊ຺ຊມ຺ປິ ຕາທິສານໍ ນ ເທຕິ. ເຍ ໂລກສ຺ສ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອນຕ຺ຖາຍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຍ ປນ ຘມ຺ມິກາ ຘມ຺ເມນ ໂລກໍ ປາເລນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເທຕິ. ເອວໍ ຕາວ ພາຫິຣທາເນ ປຏິປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກທານໍ ປນ ທ຺ວີຫິ ອາກາເຣຫິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກຖໍ? ຍຖາ ນາມ ໂກຈິ ປຸຣິໂສ ຆາສຈ຺ຉາທນເຫຕຸ ອຕ຺ຕານໍ ປຣສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ວິເຘຍ຺ຍຠາວໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ ທາສພ຺ຍໍ, ເອວເມວ ມຫາປຸຣິໂສ ສມ຺ໂພຘິເຫຕຸ ນິຣາມິສຈິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຫິຕສຸຂໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ທານປາຣມິໍ ປຣິປູເຣຕຸກາໂມ ອຕ຺ຕານໍ ປຣສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ວິເຘຍ຺ຍຠາວໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ ຍຖາກາມກຣຓີຍຕໍ. ກຣຈຣຓນຍນາທິອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄໍ ເຕນ ເຕນ ອຕ຺ຖິການໍ ອກມ຺ປິໂຕ ອໂນລີໂນ ອນຸປ຺ປເທຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ສຊ຺ຊຕິ ນ ສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ຍຖາ ຕໍ ພາຫິຣວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ, ຕຖາ ຫິ ມຫາປຸຣິໂສ ທ຺ວີຫິ ອາກາເຣຫິ ພາຫິຣວຕ຺ຖຸໍ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ ຍຖາສຸຂໍ ປຣິໂຠຄາຍ ວາ ຍາຈການໍ ເຕສໍ ມໂນຣຖໍ ປຣິປູເຣນ຺ໂຕ, ອຕ຺ຕໂນ ວສີຠາວາຍ ວາ, ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ, ເອວມຫໍ ນິສ຺ສງ຺ຄຠາວນາຍ ສມ຺ໂພຘິໍ ປາປຸຓິສ຺ສາມີຕິ. ເອວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກວຕ຺ຖຸສ຺ມິນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກວຕ຺ຖຸ ທີຍມານໍ ຍາຈກສ຺ສ ເອກນ຺ເຕເນວ ຫິຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ເທຕິ, ນ ອິຕຣໍ. ນ ຈ ມຫາປຸຣິໂສ ມາຣສ຺ສ ມາຣກາຍິການໍ ເທວຕານໍ ວາ ວິຫິໍສາຘິປ຺ປາຍານໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິ ວາ ຊານມາໂນ ເທຕິ ‘‘ມາ ເຕສໍ ອນຕ຺ໂຖ ອໂຫສີ’’ຕິ. ຍຖາ ຈ ມາຣກາຍິການໍ, ເອວໍ ເຕຫິ ອນ຺ວາວິຏ຺ຐານມ຺ປິ ນ ເທຕິ, ນປິ ອຸມ຺ມຕ຺ຕການໍ. ອິຕເຣສໍ ປນ ຍາຈິຍມາໂນ ສມນນ຺ຕຣເມວ ເທຕິ, ຕາທິສາຍ ຍາຈນາຍ ທຸລ຺ລຠຠາວໂຕ ຕາທິສສ຺ສ ຈ ທານສ຺ສ ທຸກ຺ກຣຠາວໂຕ.

ອຠຍທານໍ ປນ ຣາຊໂຕ ໂຈຣໂຕ ອຄ຺ຄິໂຕ ອຸທກໂຕ ເວຣິປຸຄ຺ຄລໂຕ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທິວາຬມິຄໂຕ ນາຄຍກ຺ຂຣກ຺ຂສປິສາຈາທິໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ຠເຍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິເຕ ຕໂຕ ປຣິຕ຺ຕາຓຠາເວນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຘມ຺ມທານໍ ປນ ອສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອວິປຣີຕາ ຘມ຺ມເທສນາ, ໂອປາຍິໂກ ຫິຕສ຺ສ ອຸປເທໂສ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກປຣມຕ຺ຖວເສນ ເຍນ ສາສເນ ອໂນຕິຓ຺ຓານໍ ອວຕາຣຓໍ ໂອຕິຓ຺ຓານໍ ປຣິປາຈນໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ນໂຍ – ສງ຺ເຂປໂຕ ຕາວ ທານກຖາ ສີລກຖາ ສຄ຺ຄກຖາ ກາມານໍ ອາທີນໂວ ສໍກິເລໂສ ຈ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍໂສ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ສາວກໂພຘິຍໍ ອຘິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕານໍ ສຣຓຄມນໍ ສີລສໍວໂຣ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕາ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ ຊາຄຣິຍານຸໂຍໂຄ ສຕ຺ຕ ສທ຺ຘມ຺ມາ ອຏ຺ຐຕິໍສາຍ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ກມ຺ມກຣຓວເສນ ສມຖານຸໂຍໂຄ ຣູປກາຍາທີສຸ ວິປສ຺ສນາຠິນິເວເສສຸ ຍຖາຣຫໍ ອຠິນິເວສມຸເຂນ ວິປສ຺ສນານຸໂຍໂຄ, ຕຖາ ວິສຸທ຺ຘິປຏິປທາ ສມ຺ມຕ຺ຕຄຫຓໍ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ສາວກໂພຘີຕິ ເອເຕສໍ ຄຸຓສໍກິຕ຺ຕນວເສນ ຍຖາຣຫໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາປນາ ປຣິໂຍທປນາ ຈ. ຕຖາ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຍໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິຍຎ຺ຈ ອຘິມຸຕ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຍຖາຣຫໍ ທານາທິປາຣມີນໍ ສຠາວຣສລກ຺ຂຓາທິສໍກິຕ຺ຕນມຸເຂນ ຕີສຸປິ ອວຕ຺ຖາສຸ ເຕສໍ ພຸທ຺ຘານໍ ມຫານຸຠາວຕາວິຠາວເນນ ຍານທ຺ວເຍ ປຕິຏ຺ຐາປນາ ປຣິໂຍທປນາ ຈ. ເອວໍ ມຫາປຸຣິໂສ ສຕ຺ຕານໍ ຘມ຺ມທານໍ ເທຕິ.