໗. ມາຕງ຺ຄຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ

໖໐. ສຕ຺ຕເມ ຊຏິໂລຕິ ຊຏາວນ຺ໂຕ, ຊຏາພນ຺ຘເກໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຄ຺ຄຕາປໂນຕິ ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຕາປນໂຕ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ ຕປສງ຺ຂາຕໍ ອຸຄ຺ຄຕາປນໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຸຄ຺ຄຕາປໂນ, ໂຆຣຕໂປ ປຣມຘິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ນານປ຺ປກາເຣ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາທິເຠເທ ອນຕ຺ເຖ ອຸຄ຺ຄິຣຓໂຕ ພຫິ ຉຑ຺ຑາປນໂຕ ໂຆຣຠີມຠຍານກຏ຺ເຐນ ວາ ‘‘ອຸຄ຺ຄາ’’ຕິ ລທ຺ຘນາເມ ກິເລເສ ວີຣິຍາຕເປນ ສນ຺ຕາປນໂຕ ອຸຄ຺ເຄ ຕາເປຕີຕິ ອຸຄ຺ຄຕາປໂນ. ມາຕງ຺ໂຄ ນາມ ນາເມນາຕິ ນາເມນ ມາຕງ຺ໂຄ ນາມ. ມາຕງ຺ຄກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ຊາຕິຍາ ອາຄຕໍ ຫິສ຺ສ ເອຕໍ ນາມໍ. ສີລວາຕິ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸປຣິສຸທ຺ຘສີໂລ. ສຸສມາຫິໂຕຕິ ອຸປຈາຣປ຺ປນາສມາຘີຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຫິໂຕ, ຌານສມາປຕ຺ຕິລາຠີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕທາ ຫິ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຈຓ຺ຑາລໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຣູເປນ ທຸທ຺ທສິໂກ ພຫິນຄເຣ ຈຓ຺ຑາລຄາເມ ວສຕິ. ‘‘ມາຕງ຺ຄປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ ປກາສນາໂມ. ອເຖກທິວສໍ ຕສ຺ມິໍ ນຄເຣ ນກ຺ຂຕ຺ເຕ ໂຆສິເຕ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ນາຄຣາ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬນ຺ຕິ. ອຎ຺ຎຕຣາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຎ຺ຎາ ໂສຬສປນ຺ນຣສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກາ ເທວກຎ຺ຎາ ວິຍ ຣູເປນ ທສ຺ສນີຍາ ປາສາທິກາ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ວິຠວານຸຣູປໍ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຫູຕຂຊ຺ຊໂຠຊ຺ຊາທີນິ ສກເຏສຸ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສພ຺ພເສຕໍ ວຬວາຣຖມາຣຸຍ຺ຫ ມຫຕາ ປຣິວາເຣນ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາ ນາເມສາ, ສາ ກິຣ ທຸສ຺ສຓ຺ຐິຕໍ ຣູປໍ ‘‘ອວມງ຺ຄລ’’ນ຺ຕິ ຕໍ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ເຕນສ຺ສາ ‘‘ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາ’’ຕ຺ເວວ ສມຎ຺ຎາ ອຸທປາທິ.

ຕທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ກາລສ຺ເສວ ອຸຏ຺ຐາຍ ປຏປິໂລຕິກໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ຊຊ຺ຊຣິຕມຸຂຠາຄໍ ເວຓຸທຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠາຊນຫຕ຺ໂຖ ນຄຣໍ ປວິສຕິ ມນຸສ຺ເສ ທິສ຺ວາ ທູຣໂຕວ ເຕສໍ ທູຣີກຣຓຕ຺ຖໍ ເຕນ ເວຓຸທຓ຺ເຑນ ສຎ຺ຎໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ອຖ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາ ‘‘ອຸສ຺ສຣຖ ອຸສ຺ສຣຖາ’’ຕິ ອຸສ຺ສາຣຓໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຣິເສຫິ ນີຍມານາ ນຄຣທ຺ວາຣມຊ຺ເຌ ມາຕງ຺ຄໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ໂກ ເອໂສ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອຍ຺ເຍ, ມາຕງ຺ຄຈຓ຺ຑາໂລ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອີທິສໍ ທິສ຺ວາ ຄຕານໍ ກຸໂຕ ວຸຑ຺ຒີ’’ຕິ ຍານໍ ນິວຕ຺ຕາເປສິ. ມນຸສ຺ສາ ‘‘ຍໍ ມຍໍ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພຫຸໍ ຂຊ຺ຊໂຠຊ຺ຊາທິໍ ລເຠຍ຺ຍາມ, ຕສ຺ສ ໂນ ມາຕງ຺ເຄນ ອນ຺ຕຣາໂຍ ກໂຕ’’ຕິ ກຸປິຕາ ‘‘ຄຓ຺ຫຖ, ຈຓ຺ຑາລ’’ນ຺ຕິ ເລຑ຺ຑູຫິ ປຫຣິຕ຺ວາ ວິສຎ຺ຎີຠູຕໍ ປາເຕຕ຺ວາ ອຄມໍສຸ.

ໂສ ນ ຈິເຣເນວ ສຕິໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ມນຸສ຺ເສ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິໍ, ອຍ຺ຍາ, ທ຺ວາຣໍ ນາມ ສພ຺ພສາຘາຣຓໍ, ອຸທາຫຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເອວ ກຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສພ຺ເພສໍ ສາຘາຣຓ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ ສພ຺ພສາຘາຣຓທ຺ວາເຣ ເອກມນ຺ຕໍ ອປກ຺ກມນ຺ຕໍ ມໍ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ມນຸສ຺ສາ ອິມໍ ອນຍພ຺ຍສນໍ ປາເປສຸ’’ນ຺ຕິ ຣຖິກາຍ ມນຸສ຺ສານໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ຫນ຺ທາຫໍ ອິມິສ຺ສາ ມານໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕສ຺ສາ ນິເວສນທ຺ວາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກໍ ອລທ຺ຘາ ນ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິປຊ຺ຊິ. ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ປິຕາ ‘‘ຆຣທ຺ວາເຣ ມາຕງ຺ໂຄ ນິປນ຺ໂນ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ຕສ຺ສ ກາກຓິກໍ ເທຖ, ເຕເລນ ສຣີຣໍ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກໍ ອລທ຺ຘາ ນ ອຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ’’ຈ຺ເຈວ ອາຫ. ຕໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ – ‘‘ທ຺ເວ ກາກຓິເກ ເທຖ, ມາສກໍ ປາທໍ ກຫາປຓໍ ທ຺ເວ ຕີຓິ ຍາວ ກຫາປຓສຕໍ ກຫາປຓສຫສ຺ສໍ ເທຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ ເອວ. ເອວໍ ເຕສໍ ມນ຺ເຕນ຺ຕານໍ ເອວ ສູຣິໂຍ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂຕ.

ອຖ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ມາຕາ ປາສາທາ ໂອຣຸຍ຺ຫ ສາຓິປາກາຣໍ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ, ມາຕງ຺ຄ, ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ອປຣາຘໍ ຂມ, ທ຺ເວ ສຫສ຺ສານິ ຄຓ຺ຫາຫິ ຍາວ ສຕສຫສ຺ສໍ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ, ນິປຊ຺ຊິ ເອວ. ຕສ຺ເສວໍ ຉ ທິວເສ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ສມນ຺ຕາ ສາມນ຺ຕຆຣາ ປຏິວິສກຆຣາ ຈ ມນຸສ຺ສາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ມາຕງ຺ຄໍ ວາ ອຸຏ຺ຐາເປຖ, ທາຣິກໍ ວາ ເທຖ, ມາ ອມ຺ເຫ ນາສຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຕທາ ກິຣ ອຍໍ ຕສ຺ມິໍ ເທເສ ເທສຘມ຺ໂມ ‘‘ຍສ຺ສ ຆຣທ຺ວາເຣ ເອວໍ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈຓ຺ຑາໂລ ມຣຕິ, ເຕນ ຆເຣນ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຆຣວາສິໂນ ຈຓ຺ຑາລາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຕໂຕ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ມາຕາປິຕໂຣ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກໍ ປຏປິໂລຕິກໍ ນິວາສາເປຕ຺ວາ ຈຓ຺ຑາລານຸຈ຺ຉວິກໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ທຕ຺ວາ ປຣິເທວມານໍ ເອວ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ເນຕ຺ວາ ‘‘ຫນ຺ທ, ທານິ ທາຣິກໍ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ອທໍສຸ. ສາ ປສ຺ເສ ຐຕ຺ວາ ‘‘ອຸຏ຺ຐາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ອຫໍ ອຕິວິຍ ກິລນ຺ໂຕ, ຫຕ຺ເຖ ຄເຫຕ຺ວາ ມໍ ອຸຏ຺ຐາເປຫີ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ຕຖາ ອກາສິ. ມາຕງ຺ໂຄ ‘‘ມຍໍ ອນ຺ໂຕນຄເຣ ວສິຕຸໍ ນ ລຠາມ, ເອຫິ, ພຫິນຄເຣ ຈຓ຺ຑາລຄາມໍ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຕໍ ອປສ຺ສາຍ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫໍ ອຄມາສິ. ‘‘ຕສ຺ສາ ປິຏ຺ຐິໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ’’ຕິ ຊາຕກຠາຓກາ ວທນ຺ຕິ.

ເອວໍ ປນ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຊາຕິສມ຺ເຠທວີຕິກ຺ກມໍ ອກຕ຺ວາວ ກຕິປາຫໍ ເຄເຫ ວສິຕ຺ວາ ພລໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ອິມໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຎ຺ຎໍ ມຍ຺ຫໍ ຈຓ຺ຑາລເຄເຫ ວາສາເປສິໍ, ຫນ຺ທ, ທານິ ຕໍ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣເຍວ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອິທ຺ຘິຍາ ຈຓ຺ຑາລຄາມທ຺ວາເຣ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ເຄຫທ຺ວາເຣ ຐິໂຕ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ສາມິ, ກິສ຺ສ ມໍ ອນາຖໍ ກຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິໂຕສີ’’ຕິ ປຣິເທວມານໍ ‘‘ຕ຺ວໍ, ຠທ຺ເທ, ມາ ຈິນ຺ຕຍິ, ຕວ ໂປຣາຓກຍສໂຕ ອິທານິ ມຫນ຺ຕຕຣໍ ຍສໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ຕ຺ວໍ ປນ ‘ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ເມ ສາມິໂກ, ນ ມາຕງ຺ໂຄ, ໂສ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ຄໂຕ, ອິໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ປຸຓ຺ຓມາຍ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ ປຣິສາສຸ ວເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕເມວ ຄໂຕ.

ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາປິ ພາຣາຓສິຍໍ ມຫາຊນມຊ຺ເຌ ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ຕຖາ ກເຖສິ. ອຖ ປຸຓ຺ຓມທິວເສ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລສ຺ສ ຄຄນມຊ຺ເຌ ຐິຕກາເລ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕຠາວໍ ມາເປຕ຺ວາ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ທ຺ວາທສໂຍຊນິກໍ ພາຣາຓສິໍ ສກລໍ ກາສິຣຏ຺ຐຎ຺ຈ ເອໂກຠາສໍ ກຕ຺ວາ ອາກາສໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຍາ ອຸປຣິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຣິພ຺ຠມິຕ຺ວາ ມຫາຊເນນ ຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ປູຊິຍມາໂນ ຈຓ຺ຑາລຄາມາຠິມຸໂຂ ອໂຫສິ. ພ຺ຣຫ຺ມຠຕ຺ຕາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຕໍ ຈຓ຺ຑາລຄາມກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ເຄຫໍ ສຸທ຺ຘວຕ຺ຖຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ເທວວິມານໍ ວິຍ ອລງ຺ກຣິໍສຸ. ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາ ຈ ຕທາ ອຸຕຸນີ ໂຫຕິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກໍ ອງ຺ຄຸຏ຺ເຐນ ນາຠິຍໍ ປຣາມສິຕ຺ວາ ‘‘ຠທ຺ເທ, ຄພ຺ໂຠ ເຕ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ຕ຺ວໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິສ຺ສສິ, ຕ຺ວມ຺ປິ ປຸຕ຺ໂຕປິ ເຕ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕາ ຠວິສ຺ສຖ, ຕວ ສີສໂຘວນອຸທກໍ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ຣາຊູນໍ ອຠິເສໂກທກໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ຺ຫາໂນທກໍ ປນ ເຕ ອມໂຕທກໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ເຍ ນໍ ສີເສ ອາສິຎ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ສພ຺ພໂຣເຄຫິ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ, ກາຬກຓ຺ຓິຍາ ຈ ປຣິມຸຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕວ ປາທປິຏ຺ເຐ ສີສໍ ຐເປຕ຺ວາ ວນ຺ທນ຺ຕາ ສຫສ຺ສໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ກຖາສວນຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ວນ຺ທນ຺ຕາ ສຕໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຈກ຺ຂຸປເຖ ຐຕ຺ວາ ວນ຺ທນ຺ຕາ ເອເກກໍ ກຫາປຓໍ ທຕ຺ວາ ວນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ໂຫຫີ’’ຕິ ຕໍ ໂອວທິຕ຺ວາ ເຄຫາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ມຫາຊນສ຺ສ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ປາວິສິ.

ພ຺ຣຫ຺ມຠຕ຺ຕາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກໍ ມຫນ຺ເຕນ ສກ຺ກາເຣນ ນຄຣໍ ປເວເສຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ສິຣິໂສຠຄ຺ເຄນ ຕຕ຺ຖ ວສາເປສຸໍ. ເທວວິມານສທິສຎ຺ຈສ຺ສາ ນິເວສນໍ ກາເຣສຸໍ. ຕຕ຺ຖ ເນຕ຺ວາ ອຸຬາຣໍ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ອຸປນາເມສຸໍ. ປຸຕ຺ຕລາຠາທິ ສພ຺ໂພ ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ ອໂຫສິ. ໂສຬສສຫສ຺ສາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ປຸຕ຺ເຕນ ສຫ ນິພທ຺ຘໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ສຫສ຺ສມຕ຺ຕາ ນໍ ປຣິວາເຣນ຺ຕິ, ອເນກສຫສ຺ສານໍ ທານໍ ທີຍຕິ. ອຖ ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ອຍໍ ອຏ຺ຐາເນ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ, ຫນ຺ທສ຺ສ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ຊານາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລປິຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ອຖ ກຸມາໂຣ ຄາຖມາຫ –

‘‘ກຸໂຕ ນຸ ອາຄຈ຺ຉສິ ທຸມ຺ມວາສີ, ໂອຕລ຺ລໂກ ປໍສຸປິສາຈໂກວ;

ສງ຺ກາຣໂຈຬໍ ປຏິມຸຎ຺ຈ ກຓ຺ເຐ, ໂກ ເຣ ຕຸວໍ ໂຫສິ ອທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໑);

ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອນາຈາຣໍ ອສຫມານາ ເທວຕາ ຕສ຺ສ ເຕສຎ຺ຈ ໂສຬສສຫສ຺ສານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມຸຂໍ ວິປຣິວຕ຺ເຕສຸໍ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາ ມຫາສຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ສ ອນາຈາຣໍ ອສຫນ຺ເຕຫິ ຍກ຺ເຂຫິ ໂສ ວິປ຺ປກາໂຣ ກໂຕ, ອປິ ຈ ໂຂ ປນ ອິມໍ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐປິຓ຺ຑກໍ ເຕສໍ ມຸເຂ ອາສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຕໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ວູປສເມຫີ’’ຕິ ອາຫ. ສາປິ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ຕໍ ວູປສເມສິ. ອຖ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາ ປຸຕ຺ຕໍ ອາຫ – ‘‘ຕາຕ, ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ນາມ ມາຕງ຺ຄປຓ຺ຑິຕສທິສາ ຠວນ຺ຕິ, ນ ອິເມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວິຍ ຊາຕິມຕ຺ເຕນ, ມນ຺ຕສຊ຺ຌາຍນມຕ຺ເຕນ ວາ ມານຕ຺ຖທ຺ຘາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຍ ຕທາ ສີລາທິຄຸຓວິເສສຍຸຕ຺ຕາ ຌານສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ເຈວ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຈ, ຕຕ຺ເຖວສ຺ສ ປສາທໍ ອຸປ຺ປາເທສີຕິ.

ຕທາ ເວຕ຺ຕວຕີນຄເຣ ຊາຕິມນ຺ໂຕ ນາມ ເອໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາປິ ຊາຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ມຫນ຺ຕໍ ມານມກາສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ສ ມານໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໍ ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສາສນ຺ເນ ອຸປຣິໂສເຕ ວາສໍ ກປ຺ເປສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໖໑. ‘‘ອຫຎ຺ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເອໂກ, ຄງ຺ຄາກູເລ ວສາມຸໂຠ;

ອຫໍ ວສາມິ ອຸປຣິ, ເຫຏ຺ຐາ ວສຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ.

ອຖ ມຫາສຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ຂາທິຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ຊາຕິມນ຺ຕສ຺ສ ຊຏາສຸ ລຄ຺ຄຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ນທິຍໍ ປາເຕສິ. ຕໍ ຕສ຺ສ ອຸທກໍ ອາຈເມນ຺ຕສ຺ສ ຊຏາສຸ ລຄ຺ຄິ, ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ນສ຺ສ ວສລາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກຸໂຕຍໍ ກາຬກຓ຺ຓີ ອາຄໂຕ, ອຸປຘາເຣສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘໍໂສຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ມຫາສຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍຊາຕິໂກສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຈຓ຺ຑາໂລສ຺ມີ’’ຕິ. ‘‘ຕຍາ ນທິຍໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ປາຕິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຍາ’’ຕິ. ‘‘ນສ຺ສ, ວສລ, ຈຓ຺ຑາລ, ກາຬກຓ຺ຓິ, ມາ ອິຘ ວສິ, ເຫຏ຺ຐາໂສເຕ ວສາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາໂສເຕ ວສນ຺ເຕນປິ ປາຕິເຕ ທນ຺ຕກຏ຺ເຐ ປຏິໂສຕໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຊຏາສຸ ລຄ຺ຄນ຺ເຕ ‘‘ນສ຺ສ, ວສລ, ສເຈ ອິຘ ວສິສ຺ສສິ, ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສຕ຺ຕຘາ ເຕ ມຸທ຺ຘາ ຜລິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໖໒. ‘‘ວິຈຣນ຺ໂຕ ອນຸກູລມ຺ຫິ, ອຸທ຺ຘໍ ເມ ອສ຺ສມທ຺ທສ;

ຕຕ຺ຖ ມໍ ປຣິຠາເສຕ຺ວາ, ອຠິສປິ ມຸທ຺ຘຜາລນ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວິຈຣນ຺ໂຕ ອນຸກູລມ຺ຫີຕິ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐທນ຺ຕກຏ຺ເຐ ອຕ຺ຕໂນ ຊຏາສຸ ລຄ຺ເຄ ຕສ຺ສ ອາຄມນຄເວສນວເສນ ຄງ຺ຄາຍ ຕີເຣ ອນຸວິຈຣນ຺ໂຕ. ອຸທ຺ຘໍ ເມ ອສ຺ສມທ຺ທສາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານໂຕ ອຸປຣິໂສເຕ ມມ ອສ຺ສມໍ ປຓ຺ຓສາລໍ ອທ຺ທກ຺ຂິ. ຕຕ຺ຖ ມໍ ປຣິຠາເສຕ຺ວາຕິ ມມ ອສ຺ສມໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຊາຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ຕໂຕວ ປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສວນູປຈາເຣ ຐຕ຺ວາ ‘‘ນສ຺ສ, ວສລ ຈຓ຺ຑາລ, ກາຬກຓ຺ຓິ ມາ ອິຘ ວສີ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ຠເຍນ ສນ຺ຕຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ອຠິສປິ ມຸທ຺ຘຜາລນນ຺ຕິ ‘‘ສເຈ ຊີວິຕຸກາໂມສິ, ເອຕ຺ໂຕວ ສີຆໍ ປລາຍສ຺ສູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ນ ປກ຺ກມິສ຺ສຕິ, ອິໂຕ ເຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສຕ຺ຕຘາ ມຸທ຺ຘາ ຜລຕູ’’ຕິ ເມ ອຠິສປໍ ອທາສິ.

ກິໍ ປນ ຕສ຺ສ ອຠິສເປນ ມຸທ຺ຘາ ຜລຕີຕິ? ນ ຜລຕິ, ກຸຫໂກ ປນ ໂສ, ເອວມຍໍ ມຣຓຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ສຸທູຣໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີຕິ ສຎ຺ຎາຍ ສນ຺ຕາສນຕ຺ຖໍ ຕຖາ ອາຫ.

໖໓. ຍທິຫໍ ຕສ຺ສ ປກຸປ຺ເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ມານຕ຺ຖທ຺ຘສ຺ສ ກູຏຊຏິລສ຺ສ ອຫໍ ຍທິ ກຸຊ຺ເຌຍ຺ຍໍ. ຍທິ ສີລໍ ນ ໂຄປເຍຕິ ສີລໍ ຍທິ ນ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍໍ, ອິທໍ ສີລໍ ນາມ ຊີວິຕນິຣເປກ຺ຂໍ ສມ຺ມເທວ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຍທິ ນ ຈິນ຺ເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອໂລເກຕ຺ວານຫໍ ຕສ຺ສ, ກເຣຍ຺ຍໍ ຉາຣິກໍ ວິຍາຕິ ສຈາຫໍ ຕທາ ຕສ຺ສ ອປ຺ປຕີໂຕ ອຠວິສ຺ສໍ. ມມ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຎຕ຺ວາ ມຍິ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາ ເທວຕາ ຂເຓເນວ ຕໍ ຠສ຺ມມຸຏ຺ຐິໍ ວິຍ ວິທ຺ຘໍເສຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສຕ຺ຖາ ປນ ຕທາ ອຕ຺ຕໂນ ອປ຺ປຕີຕຠາເວ ສຕິ ເທວຕາຫິ ສາເຘຕພ຺ພໍ ຕສ຺ສ ອນຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຕນາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ເທເສສິ ‘‘ກເຣຍ຺ຍໍ ຉາຣິກໍ ວິຍາ’’ຕິ.

ວິຕຓ຺ຑວາທີ ປນາຫ – ‘‘ໂພຘິສຕ຺ໂຕວ ຕໍ ຊຏິລໍ ອິຈ຺ຉມາໂນ ອິທ຺ຘິຍາ ຉາຣິກໍ ກເຣຍ຺ຍ, ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ອິມິສ຺ສາ ປາຬິຍາ ອຕ຺ໂຖ ອຸຊຸກເມວ ນີໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ. ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘‘ຕ຺ວໍ ອິທ຺ຘິຍາ ປຣູປຆາຕໍ ວທສິ, ອິທ຺ຘິ ນາເມສາ ອຘິຏ຺ຐານາ ອິທ຺ຘິ, ວິກຸພ຺ພນາ ອິທ຺ຘິ, ມໂນມຍາ ອິທ຺ຘິ, ຎາຓວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ, ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ, ອຣິຍາ ອິທ຺ຘິ, ກມ຺ມວິປາກຊາ ອິທ຺ຘິ, ປຸຎ຺ຎວໂຕ ອິທ຺ຘິ, ວິຊ຺ຊາມຍາ ອິທ຺ຘິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາປໂຍຄປ຺ປຈ຺ຈຍາ ອິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ອິທ຺ຘີຕິ ທສວິຘາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກຕຣໍ ອິທ຺ຘິໍ ວເທສີ’’ຕິ? ‘‘ຠາວນາມຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຠາວນາມຍາຍ ປຣູປຆາຕກມ຺ມໍ ໂຫຕີ’’ຕິ? ອາມ, ເອກຈ຺ເຈ ອາຈຣິຍາ ‘‘ເອກວາຣໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຍຖາ ຫິ ປຣໍ ປຫຣິຕຸກາເມນ ອຸທກຠຣິເຕ ຆເຏ ຂິຕ຺ເຕ ປໂຣປິ ປຫຣີຍຕິ, ຆໂຏປິ ຠິຊ຺ຊຕິ, ເອວເມວ ຠາວນາມຍາຍ ອິທ຺ຘິຍາ ເອກວາຣໍ ປຣູປຆາຕກມ຺ມໍ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ສາ ນສ຺ສຕິ.

ອຖ ໂສ ‘‘ຠາວນາມຍາຍ ອິທ຺ຘິຍາ ເນວ ເອກວາຣໍ ນ ທ຺ເວວາຣໍ ປຣູປຆາຕກມ຺ມໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ‘‘ກິໍ ຠາວນາມຍາ ອິທ຺ຘິ ກຸສລາ ອກຸສລາ ອພ຺ຍາກຕາ, ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣາ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕາ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣາ, ກາມາວຈຣາ ຣູປາວຈຣາ ອຣູປາວຈຣາ’’ຕິ? ຊານນ຺ໂຕ ‘‘ຠາວນາມຍາ ອິທ຺ຘິ ກຸສລາ ອພ຺ຍາກຕາ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິຍາ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣາ ຣູປາວຈຣາ ຈາ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ປາຓາຕິປາຕເຈຕນາ ກຸສລາທີສຸ ກຕຣໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ຠຊຕີ’’ຕິ? ຊານນ຺ໂຕ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ປາຓາຕິປາຕເຈຕນາ ອກຸສລາວ ທຸກ຺ຂເວທນາວ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣາວ ກາມາວຈຣາວາ’’ຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ‘‘ຕວ ປຎ຺ໂຫ ເນວ ກຸສລຕ຺ຕິເກນ ສເມຕິ, ນ ເວທນາຕ຺ຕິເກນ ນ ວິຕກ຺ກຕ຺ຕິເກນ ນ ຠູມນ຺ຕເຣນາ’’ຕິ ປາຬິຍາ ວິໂຣຘໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ. ຍທິ ປນ ໂສ ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ກຸຈ຺ຉິຄຕໍ ຄພ຺ຠໍ ປາປເກນ ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ ‘ອໂຫ ວຕ ຍໍ ຕໍ ກຸຈ຺ຉິຄຕໍ ຄພ຺ຠໍ ນ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຠິນິກ຺ຂເມຍ຺ຍາ’ຕິ. ເອວມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸລຸມ຺ປສ຺ສ ອຸປຆາໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ສງ຺ຄີຕິໍ ອນາຣຸຬ຺ຫໍ ກຸລຸມ຺ປສຸຕ຺ຕໍ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ. ຕສ຺ສາປິ ‘‘ຕ຺ວໍ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານາສິ. ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ຫິ ເອຕ຺ຖ ນ ຠາວນາມຍາ ອິທ຺ຘິ ອຘິປ຺ເປຕາ, ອາຖພ຺ພນິກາ ອິທ຺ຘິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ສາ ຫິ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານາ ລພ຺ຠຕີຕິ ຠາວນາມຍາຍ ອິທ຺ຘິຍາ ປຣູປຆາໂຕ ນ ສມ຺ຠວຕິເຍວາ’’ຕິ ສຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ. ໂນ ເຈ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອຸເປຕິ, ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍເນເວຕ຺ຖ ຄາຖາຍ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຖາ ປນ ເຕນ ອຠິສປິໂຕ ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ສຈາຫໍ ເອຕສ຺ສ ກຸຊ຺ຌິສ຺ສາມິ, ສີລໍ ເມ ອຣກ຺ຂິຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຸປາເຍເນວສ຺ສ ມານໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມິ, ສາ ຈສ຺ສ ຣກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນໍ ວາເຣສິ. ມນຸສ຺ສາ ສູຣິຍສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄມເນນ ອຸພ຺ພາຬ຺ຫາ ຊາຕິມນ຺ຕຕາປສໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫ ສູຣິຍສ຺ສ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕຸໍ ນ ເທຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ‘‘ນ ເມຕໍ ກມ຺ມໍ, ຄງ຺ຄາຕີເຣ ປນ ເອໂກ ຈຓ຺ຑາລຕາປໂສ ວສຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ກມ຺ມໍ ສິຍາ’’ຕິ ອາຫ. ມນຸສ຺ສາ ມຫາສຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫ ສູຣິຍສ຺ສ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕຸໍ ນ ເທຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ‘‘ອາມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ກິໍກາຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ກຸລູປກຕາປໂສ ມໍ ນິຣປຣາຘໍ ອຠິສປິ, ຕສ຺ມິໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຂມາປນຕ຺ຖໍ ມມ ປາເທສຸ ປຕິເຕ ສູຣິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕາ ອາເນຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ປາທມູເລ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຂມາເປຕ຺ວາ ‘‘ສູຣິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ, ສຈາຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມິ, ອິມສ຺ສ ສຕ຺ຕຘາ ມຸທ຺ຘາ ຜລິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຖ, ຠນ຺ເຕ, ກິໍ ກໂຣມາ’’ຕິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑໍ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ຕາປສສ຺ສ ສີເສ ຐເປຕ຺ວາ ຕາປສໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ອຸທເກ ຐເປຖ, ຍທາ ສູຣິໂຍ ທິສ຺ສຕິ, ຕທາ ຕາປໂສ ອຸທເກ ນິມຸຊ຺ຊຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສູຣິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ສູຣິຍຣສ຺ມີຫິ ຜຸຏ຺ຐມຕ຺ເຕວ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ໂຑ ສຕ຺ຕຘາ ຠິຊ຺ຊິ. ຕາປໂສ ອຸທເກ ນິມຸຊ຺ຊິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໖໔. ‘‘ຍໍ ໂສ ຕທາ ມໍ ອຠິສປິ, ກຸປິໂຕ ທຸຏ຺ຐມານໂສ;

ຕສ຺ເສວ ມຕ຺ຖເກ ນິປຕິ, ໂຍເຄນ ຕໍ ປໂມຈຍິ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍ ໂສ ຕທາ ມໍ ອຠິສປີຕິ ໂສ ຊາຕິມນ຺ຕຊຏິໂລ ຍໍ ມຸທ຺ຘຜາລນໍ ສນ຺ຘາຍ ຕທາ ມໍ ອຠິສປິ, ມຍ຺ຫໍ ສປໍ ອທາສິ. ຕສ຺ເສວ ມຕ຺ຖເກ ນິປຕີຕິ ຕໍ ມຍ຺ຫໍ ອຸປຣິ ເຕນ ອິຈ຺ຉິຕໍ ຕສ຺ເສວ ປນ ອຸປຣິ ນິປຕິ ນິປຕນຠາເວນ ອຏ຺ຐາສິ. ເອວຎ຺ເຫຕໍ ໂຫຕິ ຍຖາ ຕໍ ອປ຺ປທຸຏ຺ຐສ຺ສ ປທຸສ຺ສໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ໂຍ ອປ຺ປທຸຏ຺ຐສ຺ສ ນຣສ຺ສ ທຸສ຺ສຕິ…ເປ… ປຏິວາຕໍວ ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໑໒໕; ສຸ. ນິ. ໖໖໗; ຊາ. ໑.໕.໙໔). ໂຍເຄນ ຕໍ ປໂມຈຍິນ຺ຕິ ຕໍ ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ມຕ຺ຖກຜາລນໍ ອຸປາເຍນ ຕໂຕ ປໂມເຈສິໍ, ຕໍ ວາ ຊຏິລໍ ຕໂຕ ປໂມເຈສິໍ, ເຍນ ອຸປາເຍນ ຕໍ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ອກາສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍຎ຺ຫິ ເຕນ ປາຣມິຕາປຣິຠາວນສມິທ຺ຘາຫິ ນານາສມາປຕ຺ຕິວິຫາຣປຣິປູຣິຕາຫິ ສີລທິຏ຺ຐິສມ຺ປທາຫິ ສຸສງ຺ຂຕສນ຺ຕາເນ ມຫາກຣຸຓາຘິວາເສ ມຫາສຕ຺ເຕ ອຣິຍູປວາທກມ຺ມໍ ອຠິສປສງ຺ຂາຕໍ ຜຣຸສວຈນໍ ປຍຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ເຂຕ຺ຕວິເສສຠາວໂຕ ຕສ຺ສ ຈ ອຊ຺ຌາສຍຜຣຸສຕາຍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ ຫຸຕ຺ວາ ສເຈ ໂສ ມຫາສຕ຺ຕໍ ນ ຂມາເປສິ, ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ວິປຈ຺ຈນສຠາວໍ ຊາຕໍ, ຂມາປິເຕ ປນ ມຫາສຕ຺ເຕ ປໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິພາຫິຕຕ຺ຕາ ອວິປາກຘມ຺ມຕໍ ອາປຊ຺ຊິ ອໂຫສິກມ຺ມຠາວໂຕ. ອຍຎ຺ຫິ ອຣິຍູປວາທປາປສ຺ສ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມຕາ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນນິວາຣຓໍ ກຕໍ, ອຍເມຕ຺ຖ ໂຍໂຄຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ ອຸປາໂຍ. ເຕນ ຫິ ອຸພ຺ພາຬ຺ຫາ ມນຸສ຺ສາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຕາປສໍ ອາເນຕ຺ວາ ຂມາເປສຸໍ. ໂສປິ ຈ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ຄຸເຓ ຊານິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທສີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑສ຺ສ ຐປນໍ, ຕສ຺ສ ຈ ສຕ຺ຕຘາ ຜາລນໍ ກຕໍ, ຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ ຈິຕ຺ຕານຸຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ, ອຎ຺ຎຖາ ຫິ ອິເມ ປພ຺ພຊິຕາປິ ສມານາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ຕາເປນ຺ຕີຕິ ມຫາສຕ຺ຕມ຺ປິ ເຕນ ສທິສໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍຸໍ. ຕທສ຺ສ ເນສໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍາຕິ.

໖໕. ອິທານິ ຍທຕ຺ຖໍ ຕທາ ຕສ຺ມິໍ ຕາປເສ ຈິຕ຺ຕໍ ອທູເສຕ຺ວາ ສຸປຣິສຸທ຺ຘໍ ສີລເມວ ຣກ຺ຂິຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອນຸຣກ຺ຂິໍ ມມ ສີລ’’ນ຺ຕິ ໂອສານຄາຖມາຫ. ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

ຕທາ ມຓ຺ຑພ຺ໂຍ ອຸເທໂນ, ມາຕງ຺ໂຄ ໂລກນາໂຖ.

ອິຘາປິ ເສສປາຣມິໂຍ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພາ. ຕຖາ ນິຫີນຊາຕິກສ຺ສ ສໂຕ ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ມານນິຄ຺ຄໂຫ, ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ‘‘ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ອວສ຺ສໂຍ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຣຎ຺ຎໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕທິວສພ຺ຠນ຺ຕເຣເຍວ ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ ຌານາຠິຎ຺ຎານິພ຺ພຕ຺ຕນໍ, ຕໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຸປາຍສມ຺ປາທນໍ, ມຓ຺ຑພ຺ຍກຸມາຣສ຺ສ ມານນິຄ຺ຄໂຫ, ຊາຕິມນ຺ຕຕາປສສ຺ສ ມານນິຄ຺ຄໂຫ, ຕສ຺ສ ຈ ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ຠາວິໂນ ຊີວິຕນ຺ຕຣາຍສ຺ສ ອປນຍນໍ, ມຫາປຣາຘສ຺ສາປິ ຕສ຺ສ ອກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສີລານຸຣກ຺ຂຓໍ, ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕປາຏິຫາຣິຍກຣຓນ຺ຕິ ເອວມາທໂຍ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ຄຸຓານຸຠາວາ ວິຠາເວຕພ຺ພາ.

ມາຕງ຺ຄຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.