໒໖. ກສ຺ສປພຸທ຺ຘວໍສວຓ຺ຓນາ

ໂກຓາຄມນສ຺ສ ປນ ຠຄວໂຕ ອປຣຠາເຄ ຕສ຺ສ ສາສເນ ຈ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ຕິໍສວສ຺ສສຫສ຺ສາຍຸກາ ສຕ຺ຕາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ປຣິຫາຍິຕ຺ວາ ທສວສ຺ສາຍຸກາ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອປຣິມິຕາຍຸກາ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນ ອນຸປຸພ຺ເພນ ປຣິຫາຍິຕ຺ວາ ວີສຕິວສ຺ສສຫສ຺ສາຍຸເກສຸ ສຕ຺ເຕສຸ ຊາເຕສຸ ອເນກມນຸສ຺ສໂປ ກສ຺ສໂປ ນາມ ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ອຸທປາທິ (ສຸ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ອາມກຄນ຺ຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ). ໂສ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ຕຸສິຕປຸເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ພາຣາຓສີນຄເຣ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ຕສ຺ສ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວິປຸລຄຸຓວຕິຍາ ຘນວຕິຍາ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທສນ຺ນໍ ມາສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມິ. ໂຄຕ຺ຕວເສນ ປນສ຺ສ ‘‘ກສ຺ສປກຸມາໂຣ’’ຕິ ນາມມກໍສຸ. ໂສ ທ຺ເວ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິ. ຫໍສວາ ຍສວາ ສິຣິນນ຺ໂທຕິ ຕສ຺ສ ຕໂຍ ປາສາທາ ອເຫສຸໍ. ສຸນນ຺ທາ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິປ຺ປມຸຂານິ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ອິຕ຺ຖິສຫສ຺ສານິ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕານິ ອເຫສຸໍ.

ໂສ ຈຕ຺ຕາຣິ ນິມິຕ຺ຕານິ ທິສ຺ວາ ສຸນນ຺ທາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ວິຊິຕເສເນ ນາມ ປຸຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ອຸປ຺ປນ຺ນສໍເວໂຄ ‘‘ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ອຖສ຺ສ ປຣິວິຕກ຺ກສມນນ຺ຕຣເມວ ປາສາໂທ ກຸລາລຈກ຺ກມິວ ຠມິຕ຺ວາ ຄຄນຕລມພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣມຣຸຈິຣກຣນິກໂຣ ສຣທສມຍຣຊນິກໂຣ ວິຍ ຕາຣາຄຓປຣິວຸໂຕ ອເນກນຣສຕປຣິວຸໂຕ ຄຄນຕລມລງ຺ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ປຸຎ຺ຎານຸຠາວໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ວິຍ ຊນນຍນຫທຍານິ ອາກຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ວິຍ ຣຸກ຺ຂຄ຺ຄານິ ປຣໍ ໂສຠຍມາໂນ ວິຍ ຈ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິຄ຺ໂຣຘໂພຘິໍ ມຊ຺ເຌກຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ອຖ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມຫາສຕ຺ໂຕ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ເທວທຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕທ຺ຘຊມາທາຍ ປພ຺ພຊິ. ຕສ຺ສ ນາຏກິຕ຺ຖິໂຍ ປາສາທາ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອຑ຺ຒຄາວຸຕໍ ມຄ຺ຄໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສປຣິວາຣາ ເສນາສນ຺ນິເວສໍ ກຕ຺ວາ ນິສີທິໍສຸ. ຕໂຕ ອິຕ຺ຖິປຣິຈາຣິເກ ຐເປຕ຺ວາ ສຫາຄຕາ ສພ຺ເພ ປພ຺ພຊິໍສຸ.

ມຫາປຸຣິໂສ ກິຣ ສຕ຺ຕາຫໍ ເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ປຘານຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວິສາຂປຸຓ຺ຓມາຍ ສຸນນ຺ທາຍ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ທິນ຺ນໍ ມຘຸປາຍາສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຂທິຣວເນ ທິວາວິຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ໂສເມນ ນາມ ຍວປາລເກນ ອຸປນີຕາ ອຏ຺ຐ ຕິຓມຸຏ຺ຐິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິຄ຺ໂຣຘໂພຘິໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຈທສຫຕ຺ຖາຍາມວິຕ຺ຖຕໍ ຕິຓສນ຺ຖຣໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຠິສມ຺ໂພຘິໍ ປາປຸຓິຕ຺ວາ – ‘‘ອເນກຊາຕິສໍສາຣໍ…ເປ… ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍມຊ຺ຌຄາ’’ຕິ ອຸທານໍ ອຸທາເນຕ຺ວາ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສຫ ປພ຺ພຊິຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂກຏິຍາ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ຄຄນຕເລນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຍໍ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ຕທາ ວີສຕິຍາ ໂກຏິສຫສ຺ສານໍ ປຐໂມ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑. ‘‘ໂກຓາຄມນສ຺ສ ອປເຣນ, ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ທ຺ວິປທຸຕ຺ຕໂມ;

ກສ຺ສໂປ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ຘມ຺ມຣາຊາ ປຠງ຺ກໂຣ.

໒. ‘‘ສຎ຺ຉຑ຺ຑິຕໍ ກຸລມູລໍ, ພຫ຺ວນ຺ນປານໂຠຊນໍ;

ທຕ຺ວານ ຍາຈເກ ທານໍ, ປູຣຍິຕ຺ວານ ມານສໍ;

ອຸສໂຠວ ອາຬກໍ ເຠຕ຺ວາ, ປຕ຺ໂຕ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມໍ.

໓. ‘‘ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ເຕ, ກສ຺ສເປ ໂລກນາຍເກ;

ວີສໂກຏິສຫສ຺ສານໍ, ປຐມາຠິສມໂຍ ອຫູ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຎ຺ຉຑ຺ຑິຕນ຺ຕິ ຉຑ຺ຑິຕໍ ອຸຊ຺ຌິຕໍ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ. ກຸລມູລນ຺ຕິ ກຸລຆຣໍ, ອປຣິມິຕໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ອເນກໂກຏິສຫສ຺ສຘນສຎ຺ຈຍໍ ທສສຕນຍນຠວນສທິສໂຠຄໍ ອຕິທຸຈ຺ຈຊໍ ຕິຓມິວ ຉຑ຺ຑິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາຈເກຕິ ຍາຈການໍ ທຕ຺ວາ. ອາຬກນ຺ຕິ ໂຄຏ຺ຐໍ, ຍຖາ ອຸສໂຠ ໂຄຏ຺ຐໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຍຖາສຸຂໍ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ປາປຸຓາຕິ, ເອວໍ ມຫາປຸຣິໂສປິ ເຄຫພນ຺ຘນໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຠິສມ຺ໂພຘິໍ ປາປຸຓີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຸນ ຈຕຸມາສໍ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣມາເນ ສຕ຺ຖຣິ ທສໂກຏິສຫສ຺ສານໍ ທຸຕິໂຍ ອຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ຍທາ ປນ ສຸນ຺ທຣນຄຣທ຺ວາເຣ ອສນຣຸກ຺ຂມູເລ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ຕທາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂກຏິສຫສ຺ສານໍ ຕຕິໂຍ ອຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ປຸນ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ສຸຣຣິປຸທຸຣຠິຠວເນ ຕາວຕິໍສຠວເນ ສຸຘມ຺ມາ ນາມ ເທວສຠາ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ມາຕຣໍ ຘນວຕີເທວິໍ ປມຸຂໍ ກຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸຍາ ເທວຕານໍ ອນຸຄ຺ຄຫກຣຓຕ຺ຖໍ ສຕ຺ຕປ຺ປກຣຓໍ ອຠິຘມ຺ມປິຏກໍ ເທເສນ຺ໂຕ ຕີຓິ ເທວຕາໂກຏິສຫສ຺ສານິ ຘມ຺ມາມຕໍ ປາເຍສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໔. ‘‘ຈຕຸມາສໍ ຍທາ ພຸທ຺ໂຘ, ໂລເກ ຈຣຕິ ຈາຣິກໍ;

ທສໂກຏິສຫສ຺ສານໍ, ທຸຕິຍາຠິສມໂຍ ອຫຸ.

໕. ‘‘ຍມກໍ ວິກຸພ຺ພນໍ ກຕ຺ວາ, ຎາຓຘາຕຸໍ ປກິຕ຺ຕຍິ;

ປຎ຺ຈໂກຏິສຫສ຺ສານໍ, ຕຕິຍາຠິສມໂຍ ອຫຸ.

໖. ‘‘ສຸຘມ຺ມາ ເທວປຸເຣ ຣມ຺ເມ, ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມໍ ປກິຕ຺ຕຍິ;

ຕີຓິໂກຏິສຫສ຺ສານໍ, ເທວານໍ ໂພຘຍີ ຊິໂນ.

໗. ‘‘ນຣເທວສ຺ສ ຍກ຺ຂສ຺ສ, ອປເຣ ຘມ຺ມເທສເນ;

ເອເຕສານໍ ອຠິສມຍາ, ຄຓນາໂຕ ອສງ຺ຂິຍາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈຕຸມາສນ຺ຕິ ຈາຕຸມາເສ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ຈຣຕີຕິ ອຈຣິ. ຍມກໍ ວິກຸພ຺ພນໍ ກຕ຺ວາຕິ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ກຕ຺ວາ. ຎາຓຘາຕຸນ຺ຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສຠາວໍ. ‘‘ສພ຺ພຎາຓຘາຕຸ’’ນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ປກິຕ຺ຕຍີຕິ ມຫາຊນສ຺ສ ປກາເສສິ. ສຸຘມ຺ມາຕິ ຕາວຕິໍສຠວເນ ສຸຘມ຺ມາ ນາມ ສຠາ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຠິຘມ຺ມໍ.

ຕທາ ກິຣ ອານຸຠາວວິຊິຕນຣເທໂວ ນຣເທໂວ ນາມ ມເຫສກ຺ໂຂ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຣເທວຍກ຺ໂຂ ວິຍ ມຫິທ຺ຘິໂກ ຍກ຺ໂຂ ອໂຫສິ. ໂສ ຊມ຺ພຸທີເປ ເອກສ຺ມິໍ ນຄເຣ ຣຎ຺ໂຎ ຍາທິສໍ ຣູປໍ, ຕາທິສໍ ຣູປສຓ຺ຐານໍ ສຣກຸຕ຺ຕິໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ຕໍ ຣາຊານໍ ມາເຣຕ຺ວາ ຂາທິຕ຺ວາ ສຫອນ຺ເຕປຸຣໍ ຣຊ຺ຊໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອປຣິມິຕມໍສໂຠຊໂນ ອໂຫສິ. ໂສ ກິຣ ອິຕ຺ຖິຘຸຕ຺ໂຕ ຈ ອໂຫສິ. ຍທາ ປນ ຕໍ ກຸສລາ ເຉກາ ອິຕ຺ຖິໂຍ – ‘‘ນາຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ຣາຊາ, ອມນຸສ຺ໂສ ເອໂສ’’ຕິ ຊານນ຺ຕິ, ຕທາ ໂສ ລຊ຺ຊິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຕາ ສພ຺ພາ ຂາທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ນຄຣໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ. ເອວເມວ ໂສ ນຣເທວຍກ຺ໂຂ ມນຸສ຺ເສ ຠກ຺ຂຍນ຺ໂຕ ຍທາ ສຸນ຺ທຣນຄຣາຠິມຸໂຂ ອຄມາສິ, ຕທາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ນຄຣວາສິໂນ ມນຸສ຺ສາ ມຣຓຠຍຕຊ຺ຊິຕສນ຺ຕາສາ ສກນຄຣໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຕໂຕ ປລາຍິໍສຸ. ອຖ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ປລາຍມາເນ ທິສ຺ວາ ກສ຺ສປທສພໂລ ຕສ຺ສ ນຣເທວສ຺ສ ຍກ຺ຂສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ນຣເທໂວ ເອວໍ ເທວເທວໍ ຐິຕໍ ທິສ຺ວາ ວິສ຺ສຣໍ ໂຆຣໍ ນາທໍ ນທິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ຠຍໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຕໍ ສຣຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິ. ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕໍ ທເມຕ຺ວາ ຘມ຺ເມ ເທສິຍມາເນ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ນຣມຣານໍ ຄຓນປຖາຕີຕານໍ ອຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ນຣເທວສ຺ສ ຍກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອປເຣ ຘມ຺ມເທສເນຕິ ອປຣສ຺ມິໍ ຘມ຺ມເທສເນ. ເອເຕສານນ຺ຕິ ເອເຕສໍ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ.

ຕສ຺ສ ປນ ກສ຺ສປຠຄວໂຕ ເອໂກວ ສາວກສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ. ພາຣາຓສີນຄເຣ ປຸໂຣຫິຕປຸຕ຺ໂຕ ຕິສ຺ໂສ ນາມ ອໂຫສິ. ໂສ ກສ຺ສປສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ສຣີເຣ ລກ຺ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ປິຕຸໂນ ຠາສໂຕ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ນິສ຺ສໍສຍໍ ເອໂສ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອຕສ຺ສາຫໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໂຕ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘມຸນິຄຓວນ຺ຕໍ ຫິມວນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິ. ຕສ຺ສ ປຣິວາຣຠູຕານິ ວີສຕິຕາປສສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ. ໂສ ອປຣຠາເຄ ‘‘ກສ຺ສປກຸມາໂຣ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຠິສມ຺ໂພຘິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ສປຣິວາໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ສປຣິວາໂຣ ເອຫິຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ຕສ຺ມິໍ ສມາຄເມ ກສ຺ສໂປ ຠຄວາ ມາຆປຸຓ຺ຓມາຍໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໘. ‘‘ຕສ຺ສາປິ ເທວເທວສ຺ສ, ເອໂກ ອາສິ ສມາຄໂມ;

ຂີຓາສວານໍ ວິມລານໍ, ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕານ ຕາທິນໍ.

໙. ‘‘ວີສຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານໍ, ຕທາ ອາສິ ສມາຄໂມ;

ອຕິກ຺ກນ຺ຕຠວນ຺ຕານໍ, ຫິຣິສີເລນ ຕາທິນ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຕິກ຺ກນ຺ຕຠວນ຺ຕານນ຺ຕິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕປຸຖຸຊ຺ຊນໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ, ສພ຺ເພສໍ ຂີຓາສວານເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫິຣິສີເລນ ຕາທິນນ຺ຕິ ຫິຣິຍາ ຈ ສີເລນ ຈ ສທິສານໍ.

ຕທາ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ໂຊຕິປາໂລ ນາມ ມາຓໂວ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ຠູມິຍຎ຺ເຈວ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ຈ ປາກໂຏ ຆຏິກາຣສ຺ສ ກຸມ຺ຠກາຣສ຺ສ ສຫາໂຍ ອໂຫສິ. ໂສ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິ. ໂສ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ຕີຓິ ປິຏການິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິຍາ ພຸທ຺ຘສາສນໍ ໂສເຠສິ. ໂສປິ ຕໍ ສຕ຺ຖາ ພ຺ຍາກາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໐. ‘‘ອຫໍ ຕທາ ມາຓວໂກ, ໂຊຕິປາໂລຕິ ວິສ຺ສຸໂຕ;

ອຊ຺ຌາຍໂກ ມນ຺ຕຘໂຣ, ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານ ປາຣຄູ.

໑໑. ‘‘ລກ຺ຂເຓ ອິຕິຫາເສ ຈ, ສຘມ຺ເມ ປາຣມິໍ ຄໂຕ;

ຠູມນ຺ຕລິກ຺ຂກຸສໂລ, ກຕວິຊ຺ໂຊ ອນວໂຍ.

໑໒. ‘‘ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ຆຏິກາໂຣ ນາມຸປຏ຺ຐໂກ;

ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ, ນິພ຺ພຸໂຕ ຕຕິເຍ ຜເລ.

໑໓. ‘‘ອາທາຍ ມໍ ຆຏີກາໂຣ, ອຸປຄຎ຺ຉິ ກສ຺ສປໍ ຊິນໍ;

ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິຕ຺ວານ, ປພ຺ພຊິໍ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ.

໑໔. ‘‘ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ, ວຕ຺ຕາວຕ຺ເຕສຸ ໂກວິໂທ;

ນ ກ຺ວຈິ ປຣິຫາຍາມິ, ປູເຣສິໍ ຊິນສາສນໍ.

໑໕. ‘‘ຍາວຕາ ພຸທ຺ຘຠຓິຕໍ, ນວງ຺ຄໍ ຊິນສາສນໍ;

ສພ຺ພໍ ປຣິຍາປຸຓິຕ຺ວານ, ໂສຠຍິໍ ຊິນສາສນໍ.

໑໖. ‘‘ມມ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ທິສ຺ວາ, ໂສປິ ພຸທ຺ໂຘ ວິຍາກຣິ;

ອິມມ຺ຫິ ຠທ຺ທເກ ກປ຺ເປ, ອຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕິ.

໑໗. ‘‘ອຫຸ ກປິລວ຺ຫຍາ ຣມ຺ມາ…ເປ… ເຫສ຺ສາມ ສມ຺ມຸຂາ ອິມໍ.

໓໐. ‘‘ຕສ຺ສາປິ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ຠິຍ຺ໂຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາທຍິໍ;

ອຸຕ຺ຕຣິໍ ວຕມຘິຏ຺ຐາສິໍ, ທສປາຣມິປູຣິຍາ.

໓໑. ‘‘ເອວມຫໍ ສໍສຣິຕ຺ວາ, ປຣິວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ອນາຈຣໍ;

ທຸກ຺ກຣຎ຺ຈ ກຕໍ ມຍ຺ຫໍ, ໂພຘິຍາເຍວ ກາຣຓາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຠູມນ຺ຕລິກ຺ຂກຸສໂລຕິ ຠູມິສິກ຺ຂາສຸ ຈ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂສຸ ຈ ໂຊຕິຈກ຺ກາຈາເຣ ໂຊຕິວິຊ຺ຊາຍ ຈ ກຸສໂລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປຏ຺ຐໂກຕິ ອຸປຏ຺ຐາຍໂກ. ສປ຺ປຕິສ຺ໂສຕິ ສປ຺ປຕິສ຺ສໂຍ. ນິພ຺ພຸໂຕຕິ ວິນີໂຕ, ວິສ຺ສຸໂຕ ວາ. ຕຕິເຍ ຜເລຕິ ນິມິຕ຺ຕສຕ຺ຕມີ, ຕຕິຍຜລາຘິຄມເຫຕຸ ນິພ຺ພຸໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາທາຍາຕິ ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ. ວຕ຺ຕາວຕ຺ເຕສູຕິ ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຕມຫາວຕ຺ເຕສຸ. ໂກວິໂທຕິ ເຕສໍ ປູຣເຓ ກຸສໂລ. ນ ກ຺ວຈິ ປຣິຫາຍາມີຕິ ກ຺ວຈິປິ ສີເລສຸ ວາ ສມາຘິສມາປຕ຺ຕິອາທີສຸ ວາ ກຕ຺ຖຈິ ກຸໂຕປິ ນ ປຣິຫາຍາມິ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ເມ ປຣິຫານິ ນາມ ນ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ທີເປຕິ. ‘‘ນ ໂກຈິ ປຣິຫາຍາມີ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສເຍວຕ຺ໂຖ.

ຍາວຕາຕິ ປຣິຈ຺ເຉທວຈນເມຕໍ, ຍາວຕກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພຸທ຺ຘຠຓິຕນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ. ໂສຠຍິນ຺ຕິ ໂສເຠສິໍ ປກາເສສິໍ. ມມ ອຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ມມ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິໍ ອຎ຺ເຎຫິ ອສາຘາຣຓໍ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ອພ຺ຠຸຕໍ ກສ຺ສໂປ ຠຄວາ ທິສ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສໍສຣິຕ຺ວາຕິ ສໍສາເຣ ສໍສຣິຕ຺ວາ. ອນາຈຣນ຺ຕິ ອນາຈາຣໍ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອກຣຓີຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕສ຺ສ ປນ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຊາຕນຄຣໍ ພາຣາຓສີ ນາມ ອໂຫສິ, ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ໂຕ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປິຕາ, ປຣມຄຸຓວຕີ ຘນວຕີ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ມາຕາ, ຕິສ຺ໂສ ຈ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ຈ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ, ສພ຺ພມິຕ຺ໂຕ ນາມຸປຏ຺ຐາໂກ, ອນຸຬາ ຈ ອຸຣຸເວຬາ ຈ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວິກາ, ນິຄ຺ໂຣຘຣຸກ຺ໂຂ ໂພຘິ, ສຣີຣໍ ວີສຕິຫຕ຺ຖຸພ຺ເພຘໍ ອໂຫສິ, ວີສຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອາຍຸ, ສຸນນ຺ທາ ນາມສ຺ສ ອຄ຺ຄມເຫສີ, ວິຊິຕເສໂນ ນາມ ປຸຕ຺ໂຕ, ປາສາທຍາເນນ ນິກ຺ຂມິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໓໒. ‘‘ນຄຣໍ ພາຣາຓສີ ນາມ, ກິກີ ນາມາສິ ຂຕ຺ຕິໂຍ;

ວສເຕ ຕຕ຺ຖ ນຄເຣ, ສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ມຫາກຸລໍ.

໓໓. ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ໂຕວ, ອາສິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂສ ປິຕາ;

ຘນວຕີ ນາມ ຊນິກາ, ກສ຺ສປສ຺ສ ມເຫສິໂນ.

໓໘. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ຈ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ຈ, ອເຫສຸໍ ອຄ຺ຄສາວກາ;

ສພ຺ພມິຕ຺ໂຕ ນາມຸປຏ຺ຐາໂກ, ກສ຺ສປສ຺ສ ມເຫສິໂນ.

໓໙. ‘‘ອນຸຬາ ອຸຣຸເວຬາ ຈ, ອເຫສຸໍ ອຄ຺ຄສາວິກາ;

ໂພຘິ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ນິຄ຺ໂຣໂຘຕິ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

໔໑. ‘‘ອຸຈ຺ຈຕ຺ຕເນນ ໂສ ພຸທ຺ໂຘ, ວີສຕິຣຕນຸຄ຺ຄໂຕ;

ວິຊ຺ຊຸລຏ຺ຐີວ ອາກາເສ, ຈນ຺ໂທວ ຄຫປູຣິໂຕ.

໔໒. ‘‘ວີສຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ອາຍຸ ຕສ຺ສ ມເຫສິໂນ;

ຕາວຕາ ຕິຏ຺ຐມາໂນ ໂສ, ຕາເຣສິ ຊນຕໍ ພຫຸໍ.

໔໓. ‘‘ຘມ຺ມຕຬາກໍ ມາປຍິຕ຺ວາ, ສີລໍ ທຕ຺ວາ ວິເລປນໍ;

ຘມ຺ມທຸສ຺ສໍ ນິວາເສຕ຺ວາ, ຘມ຺ມມາລໍ ວິຠຊ຺ຊິຍ.

໔໔. ‘‘ຘມ຺ມວິມລມາທາສໍ, ຐປຍິຕ຺ວາ ມຫາຊເນ;

ເກຈິ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕາ, ປສ຺ສນ຺ຕຸ ເມ ອລງ຺ກຣໍ.

໔໕. ‘‘ສີລກຎ຺ຈຸກໍ ທຕ຺ວານ, ຌານກວຈວມ຺ມິຕໍ;

ຘມ຺ມຈມ຺ມໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ, ທຕ຺ວາ ສນ຺ນາຫມຸຕ຺ຕມໍ.

໔໖. ‘‘ສຕິຜລກໍ ທຕ຺ວານ, ຕິຂິຓໍ ຎາຓກຸນ຺ຕິມໍ;

ຘມ຺ມຂຄ຺ຄວຣໍ ທຕ຺ວາ, ສີລສໍສຄ຺ຄມທ຺ທນໍ.

໔໗. ‘‘ເຕວິຊ຺ຊາຠູສນໍ ທຕ຺ວານ, ອາເວຬໍ ຈຕຸໂຣ ຜເລ;

ຉຬຠິຎ຺ຎາຠຣຓໍ ທຕ຺ວາ, ຘມ຺ມປຸປ຺ຜປິຬນ຺ຘນໍ.

໔໘. ‘‘ສທ຺ຘມ຺ມປຓ຺ຑຣຈ຺ຉຕ຺ຕໍ, ທຕ຺ວາ ປາປນິວາຣຓໍ;

ມາປຍິຕ຺ວາຠຍໍ ປຸປ຺ຜໍ, ນິພ຺ພຸໂຕ ໂສ ສສາວໂກ.

໔໙. ‘‘ເອໂສ ຫິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸຣາສໂທ;

ເອໂສ ຫິ ຘມ຺ມຣຕໂນ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ເອຫິປສ຺ສິໂກ.

໕໐. ‘‘ເອໂສ ຫິ ສງ຺ຆຣຕໂນ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຕ຺ຕໂຣ;

ສພ຺ພໍ ຕມນ຺ຕຣຫິຕໍ, ນນຸ ຣິຕ຺ຕາ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວິຊ຺ຊຸລຏ຺ຐີວາຕິ ຆນຠາເວນ ສຓ຺ຐິຕາ ວິຊ຺ຊຸລຕາ ວິຍ. ຈນ຺ໂທວ ຄຫປູຣິໂຕຕິ ປຣິເວສຄຫປຣິກ຺ຂິໂຕ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ ວິຍ. ຘມ຺ມຕຬາກໍ ມາປຍິຕ຺ວາຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມຕຬາກໍ ມາປຍິຕ຺ວາ. ສີລໍ ທຕ຺ວາ ວິເລປນນ຺ຕິ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລສງ຺ຂາຕໍ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕຕິວິຠູສນຕ຺ຖໍ ວິເລປນໍ ທຕ຺ວາ. ຘມ຺ມທຸສ຺ສໍ ນິວາເສຕ຺ວາຕິ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປຘມ຺ມສງ຺ຂາຕໍ ສາຏກຍຸຄໍ ນິວາເສຕ຺ວາ. ຘມ຺ມມາລໍ ວິຠຊ຺ຊິຍາຕິ ສຕ຺ຕຕ຺ຕິໍສໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມກຸສຸມມາລໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ. ວິທຫິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຘມ຺ມວິມລມາທາສນ຺ຕິ ວິມລໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕໍ ອາທາສໍ ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ຊກຸສລາກຸສລຘມ຺ມສລ຺ລກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ມຫາຊນສ຺ສ ຘມ຺ມຕຬາກຕີເຣ ຘມ຺ມາທາສໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຫາຊເນຕິ ມຫາຊນສ຺ສ. ເກຈີຕິ ເຍ ເກຈິ. ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕາຕິ ສພ຺ພາກຸສລມລວິລຍກຣໍ ອມຕມສງ຺ຂຕມນີຕິກໍ ປຣມສນ຺ຕໍ ອຈ຺ຈຸຕິຣສໍ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ເຕ ອິມໍ ອລງ຺ກາຣໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ມຍາ ທສ຺ສິຕໍ ປສ຺ສນ຺ຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ນິພ຺ພານມຠິປຕ຺ເຖນ຺ຕາ, ປສ຺ສນ຺ຕຸ ມໍ ອລງ຺ກຣ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສເຍວຕ຺ໂຖ. ອລງ຺ກຣນ຺ຕິ ຣສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສີລກຎ຺ຈຸກໍ ທຕ຺ວານາຕິ ປຎ຺ຈສີລທສສີລຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລມຍໍ ກຎ຺ຈຸກໍ ທຕ຺ວາ. ຌານກວຈວມ຺ມິຕນ຺ຕິ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານກວຈພນ຺ຘໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ. ຘມ຺ມຈມ຺ມໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາຕິ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສງ຺ຂາຕຘມ຺ມຈມ຺ມໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ. ທຕ຺ວາ ສນ຺ນາຫມຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ ຈຕຸຣງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ວີຣິຍສນ຺ນາຫໍ ທຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຕິຜລກໍ ທຕ຺ວານາຕິ ຣາຄາທິໂທສາຣິປາປນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ຈຕຸສຕິປຏ຺ຐານຜລກນິວາຣຓໍ ທຕ຺ວາ. ຕິຂິຓໍ ຎາຓກຸນ຺ຕິມນ຺ຕິ ປຏິເວຘສມຕ຺ຖໍ ຕິຂິຓວິປສ຺ສນາຎາຓກຸນ຺ຕວນ຺ຕໍ, ວິປສ຺ສນາຎາຓນິສິຕກຸນ຺ຕວຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ກິເລສພລນິຘນກຣສມຕ຺ຖໍ ວາ ໂຍຄາວຈຣໂຍຘວຣໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ມຂຄ຺ຄວຣໍ ທຕ຺ວາຕິ ຕສ຺ສ ໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ວີຣິຍຸປລຕລນິສິຕຘາຣໍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາວຣຂຄ຺ຄໍ ທຕ຺ວາ. ສີລສໍສຄ຺ຄມທ຺ທນນ຺ຕິ ອຣິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣສີລໍ ກິເລສສໍສຄ຺ຄມທ຺ທນຕ຺ຖາຍ, ກິເລສນິຆາຕນຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເຕວິຊ຺ຊາຠູສນໍ ທຕ຺ວາຕິ ເຕວິຊ຺ຊາມຍໍ ວິຠູສນໍ ທຕ຺ວາ. ອາເວຬໍ ຈຕຸໂຣ ຜເລຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລານິ ວຏໍສກໍ ກຕ຺ວາ. ຉຬຠິຎ຺ຎາຠຣຓນ຺ຕິ ອາຠຣຓຕ຺ຖາຍ ອລງ຺ກາຣກຣຓຕ຺ຖາຍ ຉ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ທຕ຺ວາ. ຘມ຺ມປຸປ຺ຜປິຬນ຺ຘນນ຺ຕິ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສງ຺ຂາຕໍ ກຸສຸມມາລໍ ກຕ຺ວາ. ສທ຺ຘມ຺ມປຓ຺ຑຣຈ຺ຉຕ຺ຕໍ, ທຕ຺ວາ ປາປນິວາຣຓນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕວິສຸທ຺ຘໍ ວິມຸຕ຺ຕິເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ສພ຺ພາກຸສລາຕປນິວາຣຓໍ ທຕ຺ວາ. ມາປຍິຕ຺ວາຠຍໍ ປຸປ຺ຜນ຺ຕິ ອຠຍປຸຣຄາມິນໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ຄໍ ປຸປ຺ຜໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກສ຺ສໂປ ກິຣ ຠຄວາ ກາສິຣຏ຺ເຐ ເສຕພ຺ຍນຄເຣ ເສຕພ຺ຍຸຍ຺ຍາເນ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ຘາຕຸໂຍ ກິຣສ຺ສ ນ ວິກິຣິໍສຸ. ສກລຊມ຺ພຸທີປວາສິໂນ ມນຸສ຺ສາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ເອເກກໍ ສຸວຓ຺ຓິຏ຺ຐກໍ ໂກຏິອຄ຺ຆນກໍ ຣຕນວິຈິຕ຺ຕໍ ພຫິຈິນນຕ຺ຖໍ ເອເກກໍ ອຑ຺ຒໂກຏິອຄ຺ຆນກໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣປູຣຓຕ຺ຖໍ ມໂນສິລາຍ ມຕ຺ຕິກາກິຈ຺ຈໍ ເຕເລນ ອຸທກກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ໂຍຊນຸພ຺ເພຘໍ ຖູປມກໍສຸ.

‘‘ກສ຺ສໂປປິ ຠຄວາ ກຕກິຈ຺ໂຈ, ສພ຺ພສຕ຺ຕຫິຕເມວ ກໂຣນ຺ໂຕ;

ກາສິຣາຊນຄເຣ ມິຄທາເຍ, ໂລກນນ຺ທນກໂຣ ນິວສີ’’ຕິ.

ເສສຄາຖາສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວາຕິ.

ອິຕິ ມຘຸຣຕ຺ຖວິລາສິນິຍາ ພຸທ຺ຘວໍສ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ກສ຺ສປພຸທ຺ຘວໍສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈຕຸວີສຕິຍາ ພຸທ຺ຘານໍ ພຸທ຺ຘວໍສວຓ຺ຓນາ

ສພ຺ພາກາເຣນ ນິຏ຺ຐິຕາ.