໑໑. ນາຣທພຸທ຺ຘວໍສວຓ຺ຓນາ

ປທຸມພຸທ຺ເຘ ປນ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຕສ຺ສ ສາສເນ ຈ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສາຍຸກາ ມນຸສ຺ສາ ອນຸກ຺ກເມນ ປຣິຫາຍມານາ ທສວສ຺ສາຍຸກາ ອເຫສຸໍ. ປຸນ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍາຍຸກາ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິຫາຍມານາ ນວຸຕິວສ຺ສສຫສ຺ສາຍຸກາ ອເຫສຸໍ. ຕທາ ທສພລຘໂຣ ເຕວິຊ຺ໂຊ ຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊວິສາຣໂທ ວິມຸຕ຺ຕິສາຣໂທ ນາຣໂທ ນາມ ນຣສຕ຺ຕຸຕ຺ຕໂມ ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ອຸທປາທິ. ໂສ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ຕຸສິຕຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ຘຎ຺ຎວຕີ ນາມ ນຄເຣ ສກວີຣິຍວິຊິຕວາສຸເທວສ຺ສ ສຸເທວສ຺ສ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ກຸເລ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ນິຣູປມາຍ ອໂນມາຍ ນາມ ເທວິຍາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ໂສ ທສນ຺ນໍ ມາສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ຘນຎ຺ຊຍຸຍ຺ຍາເນ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມິ. ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ປນ ນາມກຣເຓ ກຍິຣມາເນ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸປໂຠຄກ຺ຂມານິ ອນຸຣູປານິ ອາຠຣຓານິ ອາກາສໂຕ ກປ຺ປຣຸກ຺ຂາທີຫິ ປຕິໍສຸ. ເຕນສ຺ສ ນຣານໍ ອຣຫານິ ອາຠຣຓານິ ອທາສີຕິ ‘‘ນາຣໂທ’’ຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ.

ໂສ ນວວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອຄາຣມຊ຺ເຌ ວສິ. ວິຊິໂຕ ວິຊິຕາວີ ວິຊິຕາຠິຣາໂມຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ອຸຕູນໍ ອນຸຈ຺ຉວິກາ ຕໂຍ ປາສາທາ ອເຫສຸໍ. ຕສ຺ສ ນາຣທກຸມາຣສ຺ສ ກຸລສີລາຈາຣຣູປສມ຺ປນ຺ນໍ ມໂນນຸກູລໍ ວິຊິຕເສນໍ ນາມ ອຕິວິຍ ຘຎ຺ຎໍ ຂຕ຺ຕິຍກຎ຺ຎໍ ອຄ຺ຄມເຫສິໍ ອກໍສຸ. ຕໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ວີສຕິສຫສ຺ສາຘິກໍ ອິຕ຺ຖີນໍ ສຕສຫສ຺ສໍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສາ ວິຊິຕເສນາຍ ເທວິຍາ ສພ຺ພໂລການນ຺ທກເຣ ນນ຺ທຸຕ຺ຕຣກຸມາເຣ ນາມ ຊາເຕ ໂສ ຈຕ຺ຕາຣິ ນິມິຕ຺ຕານິ ທິສ຺ວາ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ ມຫຕິຍາ ເສນາຍ ປຣິວຸໂຕ ນານາວິຣາຄຕນຸວຣວສນນິວສໂນ ອາມຸກ຺ກມຸຕ຺ຕາຫາຣມຓິກຸຓ຺ຑໂລ ວຣເກຍູຣມກຸຏກຏກຘໂຣ ປຣມສຸຣຠິຄນ຺ຘກຸສຸມສມລງ຺ກໂຕ ປທສາວ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ພາຠຣຓານິ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ສຍເມວ ວິມລນີລກຸວລຍທລສທິເສນາຕິນິສິເຕນາສິນາ ປຣມຣຸຈິຣຣຕນວິຈິຕ຺ຕໍ ສເກສມກຸຏໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຄນຕເລ ຂິປິ. ຕໍ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ສຸວຓ຺ຓຈງ຺ໂກຏເກນ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວນໍ ເນຕ຺ວາ ຕິໂຍຊນຸພ຺ເພຘໍ ສິເນຣຸມຸທ຺ຘນິ ສຕ຺ຕຣຕນມຍໍ ເຈຕິຍໍ ອກາສິ.

ມຫາປຸຣິໂສ ປນ ເທວທຕ຺ຕານິ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ປຣິທຫິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ອຸຍ຺ຍາເນ ປພ຺ພຊິ. ປຸຣິສສຕສຫສ຺ສາ ຈ ຕໍ ອນຸປພ຺ພຊິໍສຸ. ໂສ ສຕ຺ຕາຫໍ ຕຕ຺ເຖວ ປຘານຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວິສາຂປຸຓ຺ຓມາຍ ວິຊິຕເສນາຍ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ທິນ຺ນໍ ປາຍາສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ອຸຍ຺ຍາເນ ທິວາວິຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ສຸທສ຺ສນຸຍ຺ຍານປາເລນ ທິນ຺ນາ ອຏ຺ຐ ຕິຓມຸຏ຺ຐິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຫາໂສຓໂພຘິໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐປຓ຺ຓາສຫຕ຺ຖວິຕ຺ຖຕໍ ຕິຓສນ຺ຖຣໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ມາຣພລໍ ວິຘມິຕ຺ວາ ຕີສຸ ຍາເມສຸ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ – ‘‘ອເນກຊາຕິສໍສາຣໍ…ເປ… ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍມຊ຺ຌຄາ’’ຕິ ອຸທານໍ ອຸທາເນຕ຺ວາ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫານິ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຍາຈິໂຕ ປຏິຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ ຘນຎ຺ຊຍຸຍ຺ຍາເນ ອຕ຺ຕນາ ສຫ ປພ຺ພຊິເຕຫິ ສຕສຫສ຺ສຠິກ຺ຂູຫິ ປຣິວຸໂຕ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ຕທາ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑. ‘‘ປທຸມສ຺ສ ອປເຣນ, ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ທ຺ວິປທຸຕ຺ຕໂມ;

ນາຣໂທ ນາມ ນາເມນ, ອສໂມ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ.

໒. ‘‘ໂສ ພຸທ຺ໂຘ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ, ເຊຏ຺ໂຐ ທຍິຕໂອຣໂສ;

ອາມຸກ຺ກມາລາຠຣໂຓ, ອຸຍ຺ຍານໍ ອຸປສງ຺ກມິ.

໓. ‘‘ຕຕ຺ຖາສິ ຣຸກ຺ໂຂ ຍສວິປຸໂລ, ອຠິຣູໂປ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຸຈິ;

ຕມຊ຺ຌປ຺ປຕ຺ວາ ອຸປນິສີທິ, ມຫາໂສຓສ຺ສ ເຫຏ຺ຐໂຕ.

໔. ‘‘ຕຕ຺ຖ ຎາຓວຣຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ອນນ຺ຕໍ ວຊິຣູປມໍ;

ເຕນ ວິຈິນິ ສງ຺ຂາເຣ, ອຸກ຺ກຸຊ຺ຊມວກຸຊ຺ຊກໍ.

໕. ‘‘ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພກິເລສານິ, ອເສສມຠິວາຫຍິ;

ປາປຸຓີ ເກວລໍ ໂພຘິໍ, ພຸທ຺ຘຎາເຓ ຈ ຈຸທ຺ທສ.

໖. ‘‘ປາປຸຓິຕ຺ວານ ສມ຺ໂພຘິໍ, ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ຕຍິ;

ໂກຏິສຕສຫສ຺ສານໍ, ປຐມາຠິສມໂຍ ອຫູ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສາຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຎ຺ໂຎ. ເຊຏ຺ໂຐຕິ ປຸພ຺ພໂຊ. ທຍິຕໂອຣໂສຕິ ທຍິໂຕ ປິໂຍ ໂອຣໂສ ປຸຕ຺ໂຕ, ທຍິໂຕ ໂອຣສິ ຄເຫຕ຺ວາ ລາລິໂຕ ປຸຕ຺ໂຕ ທຍິຕໂອຣໂສ ນາມ. ອາມຸກ຺ກມາລາຠຣໂຓຕິ ອາມຸກ຺ກມຸຕ຺ຕາຫາຣເກຍູຣກຏກມກຸຏກຸຓ຺ຑລມາໂລ. ອຸຍ຺ຍານນ຺ຕິ ພຫິນຄເຣ ຘນຎ຺ຊຍຸຍ຺ຍານໍ ນາມາຣາມໍ ອຄມາສິ.

ຕຕ຺ຖາສິ ຣຸກ຺ໂຂຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຸຍ຺ຍາເນ ເອໂກ ກິຣ ຣຸກ຺ໂຂ ຣຕ຺ຕໂສໂຓ ນາມ ອໂຫສິ. ໂສ ກິຣ ນວຸຕິຫຕ຺ຖຸພ຺ເພໂຘ ສມວຏ຺ຏກ຺ຂນ຺ໂຘ ສມ຺ປນ຺ນວິວິຘວິຏປສາໂຂ ນີລພຫລວິປຸລປລາໂສ ສນ຺ທຈ຺ຉາໂຍ ເທວຕາຘິວຸຏ຺ຐຕ຺ຕາ ວິຄຕວິວິຘວິຫຄຄຓສຎ຺ຈາໂຣ ຘຣຓີຕລຕິລກຠູໂຕ ຕຣຸຣຊ຺ຊໍ ວິຍ ກຸຣຸມາໂນ ປຣມຣມຓີຍທສ຺ສໂນ ຣຕ຺ຕກຸສຸມສມລງ຺ກຕສພ຺ພສາໂຂ ເທວມນຸສ຺ສນຍນຣສາຍນຠູໂຕ ອໂຫສິ. ຍສວິປຸໂລຕິ ວິປຸລຍໂສ, ສພ຺ພໂລກວິຂ຺ຍາໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກໂຏ ວິສ຺ສຸໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກຈິ ‘‘ຕຕ຺ຖາສິ ຣຸກ຺ໂຂ ວິປຸໂລ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ. ພ຺ຣຫາຕິ ມຫນ຺ໂຕ, ເທວານໍ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກສທິໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕມຊ຺ຌປ຺ປຕ຺ວາຕິ ຕໍ ໂສຓຣຸກ຺ຂໍ ປຕ຺ວາ ອຘິປຕ຺ວາ ອຸປຄມ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຫຏ຺ຐໂຕຕິ ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ.

ຎາຓວຣຸປ຺ປຊ຺ຊີຕິ ຎາຓວຣໍ ອຸທປາທິ. ອນນ຺ຕນ຺ຕິ ອປ຺ປເມຍ຺ຍໍ ອປ຺ປມາຓໍ. ວຊິຣູປມນ຺ຕິ ວຊິຣສທິສໍ ຕິຂິຓໍ, ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທິກສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຎາຓສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເຕນ ວິຈິນິ ສງ຺ຂາເຣຕິ ເຕນ ວິປສ຺ສນາຎາເຓນ ຣູປາທິເກ ສງ຺ຂາເຣ ວິຈິນິ. ອຸກ຺ກຸຊ຺ຊມວກຸຊ຺ຊກນ຺ຕິ ສງ຺ຂາຣານໍ ອຸທຍຎ຺ຈ ວຍຎ຺ຈ ວິຈິນີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຈຍາກາຣໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອານາປານຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອຸທຍພ຺ພຍວເສນ ສມປຎ຺ຎາສ ລກ຺ຂຓານິ ທິສ຺ວາ ຍາວ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາຓໍ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄານຸກ຺ກເມນ ສກເລ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ປຏິລຠີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ໂສຓຣຸກ຺ເຂ. ສພ຺ພກິເລສານີຕິ ສພ຺ເພປິ ກິເລເສ, ລິງ຺ຄວິປຣິຍາສໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກຈິ ‘‘ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພກິເລເສຫີ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ. ອເສສນ຺ຕິ ນິຣວເສສໍ. ອຠິວາຫຍີຕິ ມຄ຺ໂຄຘິນາ ຈ ກິເລໂສຘິນາ ຈ ສພ຺ເພ ກິເລເສ ອຠິວາຫຍິ, ວິນາສມຸປເນສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂພຘີຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓໍ. ພຸທ຺ຘຎາເຓ ຈ ຈຸທ຺ທສາຕິ ພຸທ຺ຘຎາຓານິ ຈຸທ຺ທສ. ຕານິ ກຕມານີຕິ? ມຄ຺ຄຜລຎາຓານິ ອຏ຺ຐ, ຉ ອສາຘາຣຓຎາຓານີຕິ ເອວມິມານິ ຈຸທ຺ທສ ພຸທ຺ຘຎາຓານິ ນາມ, ຈ-ສທ຺ໂທ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ, ເຕນ ອປຣານິປິ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາຎາຓານິ ຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊຎາຓານິ ຈຕຸໂຍນິປຣິຈ຺ເຉທກຎາຓານິ ປຎ຺ຈຄຕິປຣິຈ຺ເຉທກຎາຓານິ ທສພລຎາຓານິ ສກເລ ຈ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ປາປຸຓີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາຍາຈນໍ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ຘນຎ຺ຊຍຸຍ຺ຍາເນ ອຕ຺ຕນາ ສຫ ປພ຺ພຊິເຕ ສຕສຫສ຺ສຠິກ຺ຂູ ສມ຺ມຸເຂ ກຕ຺ວາ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ຕທາ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສສ຺ສ ປຐມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ຕທາ ກິຣ ມຫາໂທຓນຄເຣ ໂທໂຓ ນາມ ນາຄຣາຊາ ຄງ຺ຄາຕີເຣ ປຏິວສຕິ ມຫິທ຺ຘິໂກ ມຫານຸຠາໂວ ມຫາຊເນນ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ. ໂສ ຍສ຺ມິໍ ວິສເຍ ຊນປທວາສິໂນ ມນຸສ຺ສາ ຕສ຺ສ ພລິກມ຺ມໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວິສຍໍ ອວສ຺ເສນ ວາ ອຕິວສ຺ເສນ ວາ ສກ຺ຂຣວສ຺ເສນ ວາ ວິນາເສຕິ.

ອຖ ຕີຣທສ຺ສໂນ ນາຣໂທ ສຕ຺ຖາ ໂທຓສ຺ສ ນາຄຣາຊສ຺ສ ວິນຍເນ ພຫູນໍ ປາຓີນໍ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ທິສ຺ວາ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ປຣິວາຣິໂຕ ຕສ຺ສ ນາຄຣາຊສ຺ສ ນິວາສຏ຺ຐານມຄມາສິ. ຕໂຕ ຕໍ ມນຸສ຺ສາ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ຠຄວາ, ເອຕ຺ຖ ໂຆຣວິໂສ ອຸຄ຺ຄເຕໂຊ ມຫິທ຺ຘິໂກ ມຫານຸຠາໂວ ນາຄຣາຊາ ປຏິວສຕິ, ໂສ ຕໍ ມາ ວິເຫເຐສ຺ສຕິ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຠຄວາ ປນ ເຕສໍ ວຈນໍ ອສຸຓນ຺ໂຕ ວິຍ ອຄມາສິ. ຄນ຺ຕ຺ວາ ຈ ຕຕ຺ຖສ຺ສ ນາຄຣາຊສ຺ສ ສກ຺ກາຣຕ຺ຖາຍ ກເຕ ປຣມສຸຣຠິຄນ຺ເຘ ປຸປ຺ຜສນ຺ຖເຣ ນິສີທິ. ມຫາຊໂນ ກິຣ ‘‘ນາຣທສ຺ສ ຈ ມຸນິຣາຊສ຺ສ ໂທຓສ຺ສ ຈ ນາຄຣາຊສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຍຸທ຺ຘໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສນ຺ນິປຕິ.

ອຖ ອຫິນາໂຄ ມຸນິນາຄໍ ຕຖາ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ມກ຺ຂໍ ອສຫມາໂນ ສນ຺ທິສ຺ສມານກາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ປຘູປາຍິ. ທສພໂລປິ ປຘູປາຍິ. ປຸນ ນາຄຣາຊາ ປຊ຺ຊລິ. ມຸນິຣາຊາປິ ປຊ຺ຊລິ. ອຖ ໂສ ນາຄຣາຊາ ທສພລສ຺ສ ສຣີຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕາຫິ ຘູມຊາລາຫິ ອຕິວິຍ ກິລນ຺ຕສຣີໂຣ ທຸກ຺ຂໍ ອສຫມາໂນ ‘‘ວິສເວເຄນ ນໍ ມາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິສໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ວິສສ຺ສ ເວເຄນ ສກໂລປິ ຊມ຺ພຸທີໂປ ວິນສ຺ເສຍ຺ຍ. ຕໍ ປນ ວິສໍ ທສພລສ຺ສ ສຣີເຣ ເອກໂລມມ຺ປິ ກມ຺ເປຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ອຖ ໂສ ນາຄຣາຊາ – ‘‘ກາ ນຸ ໂຂ ສມຓສ຺ສ ປວຕ຺ຕີ’’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ສຣທສມເຍ ສູຣິຍໍ ວິຍ ຈນ຺ທໍ ວິຍ ຈ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ຉພ຺ພຓ຺ຓາຫິ ພຸທ຺ຘຣສ຺ມີຫິ ວິໂຣຈມານໍ ວິປ຺ປສນ຺ນວທນໂສຠໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ອໂຫ! ມຫິທ຺ຘິໂກ ວຕາຍໍ ສມໂຓ, ມຍາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ພລໍ ອຊານນ຺ເຕນ ອປຣທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕາຓໍ ຄເວສີ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ສຣຓມຸປຄຎ຺ຉິ. ອຖ ນາຣໂທ ມຸນິຣາຊາ ຕໍ ນາຄຣາຊໍ ວິເນຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິຕສ຺ສ ມຫາຊນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາທນຕ຺ຖໍ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ອກາສິ. ຕທາ ປາຓີນໍ ນວຸຕິໂກຏິສຫສ຺ສານິ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ. ໂສ ທຸຕິໂຍ ອຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໗. ‘‘ມຫາໂທຓໍ ນາຄຣາຊໍ, ວິນຍນ຺ໂຕ ມຫາມຸນິ;

ປາຏິເຫຣໍ ຕທາກາສິ, ທສ຺ສຍນ຺ໂຕ ສເທວເກ.

໘. ‘‘ຕທາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ, ຕມ຺ຫິ ຘມ຺ມປ຺ປກາສເນ;

ນວຸຕິໂກຏິສຫສ຺ສານິ, ຕຣິໍສຸ ສພ຺ພສໍສຍ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປາຏິເຫຣໍ ຕທາກາສີຕິ ອກາສິ ຍມກປາຏິຫາຣິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ‘‘ຕທາ ເທວມນຸສ຺ສາ ວາ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ຕຕ຺ຖ ເທວມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ສາມິອຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ເທວານໍ ມນຸສ຺ສານຎ຺ຈ ນວຸຕິໂກຏິສຫສ຺ສານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຣິໍສູຕິ ອຕິກ຺ກມິໍສຸ.

ຍທາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕໍ ນນ຺ທຸຕ຺ຕຣກຸມາຣໍ ໂອວທິ, ຕທາ ອສີຕິຍາ ໂກຏິສຫສ຺ສານໍ ຕຕິຍາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໙. ‘‘ຍມ຺ຫິ ກາເລ ມຫາວີໂຣ, ໂອວທີ ສກມຕ຺ຣຊໍ;

ອສີຕິໂກຏິສຫສ຺ສານໍ, ຕຕິຍາຠິສມໂຍ ອຫູ’’ຕິ.

ຍທາ ປນ ຖຸລ຺ລໂກຏ຺ຐິຕນຄເຣ ຠທ຺ທສາໂລ ຈ ວິຊິຕມິຕ຺ໂຕ ຈ ທ຺ເວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຫາຍກາ ອມຕຣຫທໍ ຄເວສມານາ ປຣິສຕິ ນິສິນ຺ນໍ ອຕິວິສາຣທໍ ນາຣທສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ອທ຺ທສໍສຸ. ເຕ ຠຄວໂຕ ກາເຍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ ທິສ຺ວາ – ‘‘ອຍໍ ໂລເກ ວິວຏຈ຺ຉໂທ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວຕິ ສຎ຺ຊາຕສທ຺ຘາ ສປຣິວາຣາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ເຕສຸ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຕສຸ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສມຊ຺ເຌ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິ, ໂສ ປຐໂມ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໐. ‘‘ສນ຺ນິປາຕາ ຕໂຍ ອາສຸໍ, ນາຣທສ຺ສ ມເຫສິໂນ;

ໂກຏິສຕສຫສ຺ສານໍ, ປຐໂມ ອາສິ ສມາຄໂມ’’ຕິ.

ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ນາຣໂທ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຎາຕິສມາຄເມ ອຕ຺ຕໂນ ປຓິຘານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ພຸທ຺ຘວໍສໍ ກເຖສິ, ຕທາ ນວຸຕິໂກຏິຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານໍ ທຸຕິໂຍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໑. ‘‘ຍທາ ພຸທ຺ໂຘ ພຸທ຺ຘຄຸຓໍ, ສນິທານໍ ປກາສຍິ;

ນວຸຕິໂກຏິສຫສ຺ສານິ, ສມິໍສຸ ວິມລາ ຕທາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວິມລາຕິ ວິຄຕມລາ, ຂີຓາສວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍທາ ປນ ມຫາໂທຓນາຄຣາຊສ຺ສ ວິນຍເນ ປສນ຺ໂນ ເວໂຣຈໂນ ນາມ ນາຄຣາຊາ ຄງ຺ຄາຍ ນທິຍາ ຕິຄາວຸຕປ຺ປມາຓໍ ສຕ຺ຕຣຕນມຍໍ ມຓ຺ຑປໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ສປຣິວາຣໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ສປຣິວາໂຣ ສຊນປເທ ອຕ຺ຕໂນ ທານຄ຺ຄທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ນາຄນາຏການິ ຈ ຕາຬາວຈເຣ ວິວິຘເວສາລງ຺ກາຣຘເຣ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ມຫາສກ຺ກາເຣນ ຠຄວໂຕ ສປຣິວາຣສ຺ສ ມຫາທານໍ ອທາສິ. ໂຠຊນາວສາເນ ຠຄວາ ມຫາຄງ຺ຄໍ ໂອຕາເຣນ຺ໂຕ ວິຍ ອນຸໂມທນມກາສິ. ຕທາ ຠຕ຺ຕານຸໂມທເນ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປສນ຺ນານໍ ເອຫິຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ອສີຕິຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສານໍ ມຊ຺ເຌ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິ, ໂສ ຕຕິໂຍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໒. ‘‘ຍທາ ເວໂຣຈໂນ ນາໂຄ, ທານໍ ທທາຕິ ສຕ຺ຖຸໂນ;

ຕທາ ສມິໍສຸ ຊິນປຸຕ຺ຕາ, ອສີຕິສຕສຫສ຺ສິໂຍ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອສີຕິສຕສຫສ຺ສິໂຍຕິ ສຕສຫສ຺ສານໍ ອສີຕິໂຍ.

ຕທາ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕປສ຺ເສ ອສ຺ສມໍ ມາເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ອຠິຎ຺ຎາສຸ ອຏ຺ຐສຸ ສມາປຕ຺ຕີສຸ ຈ ຈິຓ຺ຓວສີ ຫຸຕ຺ວາ ປຏິວສຕິ. ອຖ ຕສ຺ມິໍ ອນຸກມ຺ປາຍ ນາຣໂທ ຠຄວາ ອສີຕິຍາ ອຣຫນ຺ຕໂກຏີຫິ ທສຫິ ຈ ອນາຄາມິຜລຏ຺ເຐຫິ ອຸປາສກສຫສ຺ເສຫິ ປຣິວຸໂຕ ຕໍ ອສ຺ສມປທໍ ອຄມາສິ. ຕາປໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາວ ປມຸທິຕຫທໂຍ ສປຣິວາຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ນິວາສຕ຺ຖາຍ ອສ຺ສມໍ ມາເປຕ຺ວາ ສກລຣຕ຺ຕິໍ ສຕ຺ຖຸຄຸຓໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໂຕ ອາຫາຣໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສປຣິວາຣສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ມຫາທານໍ ອທາສິ. ເອວໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕໂຕ ອນຄ຺ຆໍ ໂລຫິຕຈນ຺ທນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ເຕນ ໂລຫິຕຈນ຺ທເນນ ຠຄວນ຺ຕໍ ປູເຊສິ. ຕທາ ນໍ ທສພໂລ ອມຣນຣປຣິວຸໂຕ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ – ‘‘ອນາຄເຕ ໂຄຕໂມ ນາມ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໓. ‘‘ອຫໍ ເຕນ ສມເຍນ, ຊຏິໂລ ອຸຄ຺ຄຕາປໂນ;

ອນ຺ຕລິກ຺ຂຈໂຣ ອາສິໍ, ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາສຸ ປາຣຄູ.

໑໔. ‘‘ຕທາປາຫໍ ອສມສມໍ, ສສງ຺ຆໍ ສປຣິຊ຺ຊນໍ;

ອນ຺ນປາເນນ ຕປ຺ເປຕ຺ວາ, ຈນ຺ທເນນາຠິປູຊຍິໍ.

໑໕. ‘‘ໂສປິ ມໍ ຕທາ ພ຺ຍາກາສິ, ນາຣໂທ ໂລກນາຍໂກ;

ອປຣິເມຍ຺ຍິໂຕ ກປ຺ເປ, ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

໑໖. ‘‘ປຘານໍ ປທຫິຕ຺ວານ…ເປ… ເຫສ຺ສາມ ສມ຺ມຸຂາ ອິມໍ.

໑໗. ‘‘ຕສ຺ສາປິ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ຠິຍ຺ໂຍ ຫາເສຕ຺ວ ມານສໍ;

ອຘິຏ຺ຐຫິໍ ວຕໍ ອຸຄ຺ຄໍ, ທສປາຣມິປູຣິຍາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕທາປາຫນ຺ຕິ ຕທາປິ ອຫໍ. ອສມສມນ຺ຕິ ອສມາ ນາມ ອຕີຕາ ພຸທ຺ຘາ, ເຕຫິ ອສເມຫິ ສມໍ ຕຸລ຺ຍໍ ອສມສມໍ. ອຖ ວາ ອສມາ ວິສມາ, ສມາ ອວິສມາ ສາຘໂວ, ເຕສຸ ອສມສເມສຸ ສໂມ ‘‘ອສມສມສໂມ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ເອກສ຺ສ ສມສທ຺ທສ຺ສ ໂລປໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ, ອສມາວິສມສມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສປຣິຊ຺ຊນນ຺ຕິ ສອຸປາສກຊນໍ. ‘‘ໂສປິ ມໍ ຕທາ ນຣມຣູນໍ, ມຊ຺ເຌ ພ຺ຍາກາສິ ຈກ຺ຂຸມາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖວ. ຠິຍ຺ໂຍ ຫາເສຕ຺ວ ມານສນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິມ຺ປິ ຫາເສຕ຺ວາ ໂຕເສຕ຺ວາ ຫທຍໍ. ອຘິຏ຺ຐຫິໍ ວຕໍ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຸຄ຺ຄໍ ວຕໍ ອຘິຏ຺ຐາສິໍ. ‘‘ອຸຕ຺ຕຣິໍ ວຕມຘິຏ຺ຐາສິໍ, ທສປາຣມິປູຣິຍາ’’ຕິປິ ປາໂຐ.

ຕສ຺ສ ປນ ຠຄວໂຕ ນາຣທສ຺ສ ຘຎ຺ຎວຕີ ນາມ ນຄຣໍ ອໂຫສິ, ສຸເທໂວ ນາມ ຂຕ຺ຕິໂຍ ປິຕາ, ອໂນມາ ນາມ ມາຕາ, ຠທ຺ທສາໂລ ຈ ຊິຕມິຕ຺ໂຕ ຈ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ, ວາເສຏ຺ໂຐ ນາມ ອຸປຏ຺ຐາໂກ, ອຸຕ຺ຕຣາ ຈ ຜຄ຺ຄຸນີ ຈ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວິກາ, ມຫາໂສຓຣຸກ຺ໂຂ ໂພຘິ, ສຣີຣໍ ອຏ຺ຐາສີຕິຫຕ຺ຖຸພ຺ເພຘໍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ສຣີຣປ຺ປຠາ ນິຈ຺ຈໍ ໂຍຊນໍ ຜຣຕິ, ນວຸຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອາຍຸ, ຕສ຺ສ ປນ ວິຊິຕເສນາ ນາມ ອຄ຺ຄມເຫສີ, ນນ຺ທຸຕ຺ຕຣກຸມາໂຣ ນາມສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ, ວິຊິໂຕ ວິຊິຕາວີ ວິຊິຕາຠິຣາໂມຕິ ຕໂຍ ປາສາທາ ອເຫສຸໍ. ໂສ ນວວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິ. ໂສ ປທສາວ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂມີຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໘. ‘‘ນຄຣໍ ຘຎ຺ຎວຕີ ນາມ, ສຸເທໂວ ນາມ ຂຕ຺ຕິໂຍ;

ອໂນມາ ນາມ ຊນິກາ, ນາຣທສ຺ສ ມເຫສິໂນ.

໒໓. ‘‘ຠທ຺ທສາໂລ ຊິຕມິຕ຺ໂຕ, ອເຫສຸໍ ອຄ຺ຄສາວກາ;

ວາເສຏ຺ໂຐ ນາມຸປຏ຺ຐາໂກ, ນາຣທສ຺ສ ມເຫສິໂນ.

໒໔. ‘‘ອຸຕ຺ຕຣາ ຜຄ຺ຄຸນີ ເຈວ, ອເຫສຸໍ ອຄ຺ຄສາວິກາ;

ໂພຘິ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ມຫາໂສໂຓຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໒໖. ‘‘ອຏ຺ຐາສີຕິຣຕນານິ, ອຈ຺ຈຸຄ຺ຄໂຕ ມຫາມຸນິ;

ກຎ຺ຈນຄ຺ຆິຍສງ຺ກາໂສ, ທສສຫສ຺ສີ ວິໂຣຈຕິ.

໒໗. ‘‘ຕສ຺ສ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາ ກາຍາ, ນິທ຺ຘາວຕິ ທິໂສທິສໍ;

ນິຣນ຺ຕຣໍ ທິວາຣຕ຺ຕິໍ, ໂຍຊນໍ ຜຣເຕ ສທາ.

໒໘. ‘‘ນ ເກຈິ ເຕນ ສມເຍນ, ສມນ຺ຕາ ໂຍຊເນ ຊນາ;

ອຸກ຺ກາປທີເປ ອຸຊ຺ຊາເລນ຺ຕິ, ພຸທ຺ຘຣໍສີຫິ ໂອຕ຺ຖຏາ.

໒໙. ‘‘ນວຸຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ອາຍຸ ວິຊ຺ຊຕິ ຕາວເທ;

ຕາວຕາ ຕິຏ຺ຐມາໂນ ໂສ, ຕາເຣສິ ຊນຕໍ ພຫຸໍ.

໓໐. ‘‘ຍຖາ ອຸຬູຫິ ຄຄນໍ, ວິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປໂສຠຕິ;

ຕເຖວ ສາສນໍ ຕສ຺ສ, ອຣຫນ຺ເຕຫິ ໂສຠຕິ.

໓໑. ‘‘ສໍສາຣໂສຕໍ ຕຣຓາຍ, ເສສເກ ປຏິປນ຺ນເກ;

ຘມ຺ມເສຕຸໍ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ, ນິພ຺ພຸໂຕ ໂສ ນຣາສໂຠ.

໓໒. ‘‘ໂສປິ ພຸທ຺ໂຘ ອສມສໂມ, ເຕປິ ຂີຓາສວາ ອຕຸລເຕຊາ;

ສພ຺ພໍ ຕມນ຺ຕຣຫິຕໍ, ນນຸ ຣິຕ຺ຕາ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກຎ຺ຈນຄ຺ຆິຍສງ຺ກາໂສຕິ ວິວິຘຣຕນວິຈິຕ຺ຕກຎ຺ຈນມຍຄ຺ຆິກສທິສຣູປໂສໂຠ. ທສສຫສ຺ສີ ວິໂຣຈຕີຕິ ຕສ຺ສ ປຠາຍ ທສສຫສ຺ສີປິ ໂລກຘາຕຸ ວິໂຣຈຕິ, ວິຣາຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ຠຄວາ ‘‘ຕສ຺ສ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາ ກາຍາ, ນິທ຺ຘາວຕິ ທິໂສທິສ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາ ກາຍາຕິ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາ ວິຍາຕິ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາ, ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາ ວິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນ ເກຈີຕິ ເອຕ຺ຖ ນ-ກາໂຣ ປຏິເສຘຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສ ອຸຊ຺ຊາເລນ຺ຕິ-ສທ຺ເທນ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຸກ຺ກາຕິ ທຓ຺ຑທີປິກາ. ອຸກ຺ກາ ວາ ປທີເປ ວາ ເກຈິປິ ຊນາ ນ ອຸຊ຺ຊາເລນ຺ຕິ ນ ປຊ຺ຊາເລນ຺ຕິ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ພຸທ຺ຘສຣີຣປ຺ປຠາຍ ໂອຠາສິຕຕ຺ຕາ. ພຸທ຺ຘຣໍສີຫີຕິ ພຸທ຺ຘຣສ຺ມີຫິ. ໂອຕ຺ຖຏາຕິ ອຘິຄຕາ.

ອຸຬູຫີຕິ ຕາຣາຫິ, ຍຖາ ຕາຣາຫິ ຄຄນຕລໍ ວິຈິຕ຺ຕໍ ໂສຠຕິ, ຕເຖວ ຕສ຺ສ ສາສນໍ ອຣຫນ຺ເຕຫິ ວິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປໂສຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສໍສາຣໂສຕໍ ຕຣຓາຍາຕິ ສໍສາຣສາຄຣສ຺ສ ຕຣຓຕ຺ຖໍ. ເສສເກ ປຏິປນ຺ນເກຕິ ອຣຫນ຺ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ກລ຺ຍາຓປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ເສເສ ເສກ຺ຂປຸຄ຺ຄເລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ມເສຕຸນ຺ຕິ ມຄ຺ຄເສຕຸໍ, ເສສປຸຄ຺ຄເລ ສໍສາຣໂຕ ຕາເຣຕຸໍ ຘມ຺ມເສຕຸໍ ຐເປຕ຺ວາ ກຕສພ຺ພກິຈ຺ໂຈ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ນາຣທພຸທ຺ຘວໍສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິໂຕ ນວໂມ ພຸທ຺ຘວໍໂສ.