໔. ວງ຺ຄີສຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸຕ຺ຖາປທາເນ ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນຕິອາທິກໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ວງ຺ຄີສຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອປທານໍ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍານິ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ມຫາໂຠຄກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕຫິ ນຄຣວາສີຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກຠິກ຺ຂຸໍ ປຏິຠານວນ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອຘິກາຣກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ອນາຄເຕ ປຏິຠານວນ຺ຕານໍ ອຄ຺ໂຄ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣາ ພ຺ຍາກໂຕ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ອຸຠຍສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມາຕຸ ປຣິພ຺ພາຊິກາຠາເວນ ອປຣຠາເຄ ປຣິພ຺ພາຊໂກຕິ ປາກໂຏ ວງ຺ຄີໂສຕິ ຈ ລທ຺ຘນາໂມ ຕໂຍ ເວເທ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຕໂຕ ອາຈຣິຍໍ ອາຣາເຘຕ຺ວາ ຉວສີສຊານນມນ຺ຕໍ ນາມ ສິກ຺ຂິຕ຺ວາ ຉວສີສໍ ນເຂນ ອາໂກເຏຕ຺ວາ – ‘‘ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ອສຸກໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຊານາຕິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ຊິວິກາຍ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ວງ຺ຄີສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໂຍ ວິຈຣິໍສຸ. ວງ຺ຄີໂສ ຕິວສ຺ສມຕ຺ຖເກ ມຕານມ຺ປິ ສີສໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ນເຂນ ອາໂກເຏຕ຺ວາ – ‘‘ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ອສຸກໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ກງ຺ຂາຈ຺ເຉທນຕ຺ຖໍ ເຕ ເຕ ຊເນ ອາວາເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຄຕິໍ ກຖາເປຕິ. ເຕນ ຕສ຺ມິໍ ມຫາຊໂນ ອຠິປ຺ປສີທຕິ. ໂສ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ມຫາຊນສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ສຕມ຺ປິ ສຫສ຺ສມ຺ປິ ລຠຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວງ຺ຄີສໍ ອາທາຍ ຍຖາຣຸຈິ ວິຈຣິໍສຸ. ວງ຺ຄີໂສ ສຕ຺ຖຸ ຄຸເຓ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ມາຍາຍ ຕໍ ອາວຏ຺ເຏສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິໍສຸ.

ວງ຺ຄີໂສ ເຕສໍ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ, ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ, ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ວງ຺ຄີສ, ກິຎ຺ຈິ ສິປ຺ປໍ ຊານາຕີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຉວສີສມນ຺ຕໍ ນາເມກໍ ຊານາມິ, ເຕນ ຕິວສ຺ສມຕ຺ຖເກ ມຕານມ຺ປິ ສີສໍ ນເຂນ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ຊານາມີ’’ຕິ. ອຖ ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ເອກໍ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ສີສໍ, ເອກໍ ມນຸສ຺ເສສຸ, ເອກໍ ເທເວສຸ, ເອກໍ ປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ສີສໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ໂສ ປຐມສີສໍ ອາໂກເຏຕ຺ວາ, ‘‘ໂຠ ໂຄຕມ, ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ສາຘຸ ວງ຺ຄີສ, ສຸຏ຺ຐຸ ຕຍາ ທິຏ຺ຐໍ, ‘‘ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ກຸຫິໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ມນຸສ຺ສໂລເກ’’ຕິ. ‘‘ອຍໍ ກຸຫິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເທວໂລເກ’’ຕິ. ຕິຓ຺ຓນ຺ນມ຺ປິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ກເຖສິ. ປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ປນ ສີສໍ ນເຂນ ອາໂກເຏນ຺ໂຕ ເນວ ອນ຺ຕໍ ນ ໂກຏິໍ ປສ຺ສິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ ສກ຺ໂກສິ, ວງ຺ຄີສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ປສ຺ສຖ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຸປປຣິກ຺ຂາມິ ຕາວາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາປິ ພາຫິຣກມນ຺ເຕນ ຂີຓາສວສ຺ສ ສີສໍ ຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອຖສ຺ສ ມຕ຺ຖກໂຕ ເສໂທ ມຸຈ຺ຈິ. ໂສ ລຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ’’. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ກິລມສິ, ວງ຺ຄີສາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອາມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອິມສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ. ສເຈ ຕຸມ຺ເຫ ຊານາຖ, ກເຖຖາ’’ຕິ. ‘‘ວງ຺ຄີສ, ອຫໍ ເອຕມ຺ປິ ຊານາມິ, ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິປິ ຊານາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ຈຸຕິໍ ໂຍ ເວທິ ສຕ຺ຕານໍ, ອຸປປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ສພ຺ພໂສ;

ອສຕ຺ຕໍ ສຸຄຕໍ ພຸທ຺ຘໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ.

‘‘ຍສ຺ສ ຄຕິໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ເທວາ ຄນ຺ຘພ຺ພມານຸສາ;

ຂີຓາສວໍ ອຣຫນ຺ຕໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໔໑໙-໔໒໐; ສຸ. ນິ. ໖໔໘-໖໔໙) –

ອິມາ ທ຺ເວ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ. ໂສ ເຕນ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຕໍ ວິຊ຺ຊໍ ເມ ເທຖາຕິ ອປຈິຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອມ຺ເຫຫິ ສມານລິງ຺ຄສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ອາຫ. ວງ຺ຄີໂສ ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກຕ຺ວາ ມຍາ ອິມໍ ມນ຺ຕໍ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ມຍິ ປພ຺ພຊນ຺ເຕ ມາ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ຖ, ອຫໍ ມນ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ເຊຏ຺ຐໂກ ຠວິສ຺ສາມິ, ຕຸມ຺ຫາກມ຺ປິ ເຕນ ຠທ຺ທເມວ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ໂສ ມນ຺ຕຕ຺ຖາຍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ຕທາ ຈ ເຖໂຣ ນິຄ຺ໂຣຘກປ຺ໂປ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ຕໍ ຠຄວາ ອາຓາເປສິ – ‘‘ນິຄ຺ໂຣຘກປ຺ປ, ອິມໍ ປພ຺ພາເຊຫີ’’ຕິ. ເຖໂຣ ສຕ຺ຖຸ ອາຓາຍ ຕໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ‘‘ມນ຺ຕປຣິວາຣໍ ຕາວ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອາຈິກ຺ຂິ. ໂສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ໂຕວ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ – ‘‘ກິໍ, ໂຠ ວງ຺ຄີສ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ‘‘ອາມ ສິກ຺ຂິຕໍ’’. ‘‘ເຕນ ຫິ ເອຫິ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ສິປ຺ປສິກ຺ຂເນນ, ຄຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫ ນ ມຍ຺ຫໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ຕ຺ວມ຺ປິ ທານິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວສໍ ອາປນ຺ໂນ, ມາຍາຍ ອາວຏ຺ຏິໂຕ, ກິໍ ມຍໍ ຕວ ສນ຺ຕິເກ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຄຕມຄ຺ເຄເນວ ປກ຺ກມິໍສຸ. ວງ຺ຄີໂສ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉາກາສິ.

໙໖. ເອວໍ ເຖໂຣ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ສຣິຕ຺ວາ ໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ປຸພ຺ພຈຣິຕາປທານໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນຕິອາທິມາຫ. ອນຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ.

໙໙. ປຠາຫິ ອນຸຣຎ຺ຊນ຺ໂຕຕິ ໂສ ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ຠຄວາ ນີລປີຕາທິຉພ຺ພຓ຺ຓປຠາຫິ ຣໍສີຫິ ອນຸຣຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຊລນ຺ໂຕ ໂສຠຍມາໂນ ວິຊ຺ໂຊຕມາໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເວເນຍ຺ຍປທຸມານິ ໂສຕິ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສູຣິໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນສງ຺ຂາເຕນ ສູຣິຍຣໍສິຍາ ເວເນຍ຺ຍຊນສງ຺ຂາຕປທຸມານິ ວິເສເສນ ໂພເຘນ຺ໂຕ ປໂພເຘນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄາຘິຄເມນ ຜຸລ຺ລິຕານິ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໐. ເວສາຣຊ຺ເຊຫິ ສມ຺ປນ຺ໂນຕິ –

‘‘ອນ຺ຕຣາເຍ ຈ ນິຍ຺ຍາເນ, ພຸທ຺ຘຕ຺ເຕ ອາສວກ຺ຂເຍ;

ເອເຕສຸ ຈຕຸຏ຺ຐາເນສຸ, ພຸທ຺ໂຘ ສຸຏ຺ຐຸ ວິສາຣໂທ’’ຕິ. –

ເອວໍ ວຸຕ຺ຕຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊຎາເຓຫິ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມງ຺ຄີຠູໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໕. ວາຄີໂສ ວາທິສູທໂນຕິ ວາທີນໍ ປຓ຺ຑິຕຊນານໍ ອີໂສ ປຘາໂນ ‘‘ວາທີໂສ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ທ-ກາຣສ຺ສ ຄ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສກຕ຺ຖປຣຕ຺ຖວາທໍ ສູທຕິ ປຄ຺ຆຣາເປຕິ ປາກຏໍ ກໂຣຕີຕິ ວາທິສູທໂນ.

໑໑໐. ມາຣມສນາຕິ ຂນ຺ຘມາຣາທໂຍ ປຎ຺ຈມາເຣ ມສຕິ ປຣາມສຕິ ວິທ຺ຘໍເສຕີຕິ ມາຣມສໂນ. ທິຏ຺ຐິສູທນາຕິ ໂວຫາຣປຣມຕ຺ຖສງ຺ຂາຕໍ ທິຏ຺ຐິທສ຺ສນໍ ສູທຕິ ປຄ຺ຆຣໍ ທີເປຕີຕິ ທິຏ຺ຐິສູທໂນ.

໑໑໑. ວິສ຺ສາມຠູມິ ສນ຺ຕານນ຺ຕິ ສກລສໍສາຣສາຄເຣ ສນ຺ຕານໍ ກິລມນ຺ຕານໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄາທິອຘິຄມາປເນນ ວິສ຺ສມຠູມິ ວິສ຺ສມຏ຺ຐານໍ ວູປສມນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໓໒. ຕໂຕຫໍ ວິຫຕາຣມ຺ໂຠຕິ ຕໂຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຣີຣທສ຺ສເນນ ອຫໍ ວິຫຕາຣມ຺ໂຠ ວິນຏ຺ຐສາຣມ຺ໂຠ, ວິນຏ຺ຐມາໂນ ນິມ຺ມໂທ ຫຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ສໍ ສຸຏ຺ຐຸ ຍາຈິໍ ສໍຍາຈິໍ ອາໂຣເຈສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວາຕິ.

ວງ຺ຄີສຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ ສມຕ຺ຕາ.