໗. ມຫາໂກຏ຺ຐິກຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ

ສຕ຺ຕມາປທາເນ ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນຕິອາທິກໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາໂກຏ຺ຐິກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອປທານໍ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍານິ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ມຫາໂຠຄກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ມາຕາປິຕູນໍ ອຈ຺ຈເຍນ ກຸຏຸມ຺ພໍ ສຓ຺ຐເປຕ຺ວາ ຆຣາວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນາກາເລ ຫໍສວຕີນຄຣວາສິໂນ ຄນ຺ຘມາລາທິຫຕ຺ເຖ ເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ເຍນ ຘມ຺ໂມ ເຍນ ສງ຺ໂຆ, ຕນ຺ນິນ຺ເນ ຕປ຺ໂປເຓ ຕປ຺ປພ຺ຠາເຣ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອຄ຺ໂຄ, ຍໍນູນາຫມ຺ປິ ເອກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ອຍໍ ວິຍ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອຄ຺ໂຄ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ວຸຏ຺ຐິຕາຍ ປຣິສາຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສ຺ເວ ມຍ຺ຫໍ ເຄເຫ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ນິມນ຺ເຕສິ. ສຕ຺ຖາ ອຘິວາເສສິ. ໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ສກນິເວສນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ນິສຊ຺ຊຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ສກນິເວສເນ ຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສປຣິວາຣໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ວິວິຘຍາຄຸຂຊ຺ຊກປຣິວາຣໍ ສສູປພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ຄນ຺ຘສາລິໂຠຊນໍ ໂຠຊາເປຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ໂຂ ອຫໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖມິ, ນ ປນ ຍຸຕ຺ຕໍ ມຍາ ເອກທິວສເມວ ທານໍ ທຕ຺ວາ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖຕຸໍ, ອນຸປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕາຫໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປຕ຺ເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ເຕເນວ ນິຍາເມນ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ທຸສ຺ສໂກຏ຺ຐາຄາຣໍ ວິວຣາເປຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕມໍ ຕິຈີວຣປ຺ປໂຫນກໍ ສຸຂຸມວຕ຺ຖໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາທມູເລ ຐເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສສ຺ສ ຈ ຕິຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ຕຖາຄຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ໂຍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕຸມ຺ເຫຫິ ອິໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວສມຕ຺ຖເກ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐປິໂຕ, ອຫມ຺ປິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ອນາຄເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອຄ຺ໂຄ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸ ປາທມູເລ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ສມິຊ຺ຌນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອນາຄເຕ ອິໂຕ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ໂຄຕໂມ ນາມ ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສາສເນ ຕວ ປຕ຺ຖນາ ສມິຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກາສິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເທວສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ປຣິພ຺ຠມິ.

ເອວໍ ໂສ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎຎາຓສມ຺ຠາເຣ ສມ຺ຠຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ໂກຏ຺ຐິໂກຕິສ຺ສ ນາມໍ ອກໍສຸ. ກສ຺ມາ ມາຕຸຍາ ວາ ອຍ຺ຍກປຍ຺ຍກາທີນໍ ວາ ນາມໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວໍ ນາມໍ ກຣິໍສູຕິ ເຈ? ອຕ຺ຕໂນ ປຎ຺ຎວນ຺ຕຕາຍ ເວທງ຺ເຄສຸ ສຕກ຺ກປຣຕກ຺ເກສຸ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸເຠສຸ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠເທສຸ ສກລພ຺ຍາກຣເຓສຸ ຈ ເຉກຠາເວນ ຈ ທິຏ຺ຐທິຏ຺ເຐ ຊເນ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ໂກຏ຺ເຐນ຺ໂຕ ປກ຺ໂກຏ຺ເຐນ຺ໂຕ ວິຕຸທນ຺ໂຕ ວິຈຣຕີຕິ ອນ຺ວຕ຺ຖນາມໍ ກຣິໍສູຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຕໂຍ ເວເທ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສິປ຺ເປ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປຏິສມ຺ຠິທາສຸ ຈິຓ຺ຓວສີ ຫຸຕ຺ວາ ອຠີໂຕ ມຫາເຖເຣ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ທສພລໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຏິສມ຺ຠິທາສຸເຍວ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິ. ເອວມຍໍ ເຖໂຣ ຕຕ຺ຖ ກຕາຘິກາຣຕາຍ ຕຕ຺ຖ ຈິຓ຺ຓວສີຠາເວນ ຈ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອຄ຺ໂຄ ຊາໂຕ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ມຫາເວທລ຺ລສຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ, ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕານໍ ຍທິທໍ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໒໐໙, ໒໑໘).

໒໒໑. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ໂຕ ໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຸພ຺ພຈຣິຕາປທານໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ອິຕ຺ຖໍ ສຸທມາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸທນ຺ຕິ ນິທສ຺ສເນ ນິປາໂຕ. ອາຍສ຺ມາຕິ ຄາຣວາຘິວຈນໍ, ຍຖາ ຕໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນຕິ.

ມຫາໂກຏ຺ຐິກຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ ສມຕ຺ຕາ.