໓. ມຫາກຈ຺ຈານຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ

ປທຸມຸຕ຺ຕຣນາຖສ຺ສາຕິອາທິກໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ກຈ຺ຈານຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອປທານໍ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍານິ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຄຫປຕິມຫາສາລກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊນ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖນ຺ໂຕ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ສຸເມຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ວິຊ຺ຊາຘໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ກຓິກາຣປຸປ຺ເຜຫິ ປູຊໍ ອກາສິ.

ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ອປຣາປຣໍ ສຸຄຕີສຸເຍວ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກສ຺ສປທສພລສ຺ສ ກາເລ ພາຣາຓສິຍໍ ກຸລຆເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຠຄວຕິ ສຸວຓ຺ຓເຈຕິຍກຣຓຏ຺ຐານໍ ທສສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກາຍ ສຸວຓ຺ຓິຏ຺ຐກາຍ ປູຊໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຠຄວາ ມຍ຺ຫໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ສຣີຣໍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ປຕ຺ຖຣໍ ອກາສິ. ຕໂຕ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ອຸຊ຺ເຊນິຍໍ ຣຎ຺ໂຎ ຈຓ຺ຑປຊ຺ໂຊຕສ຺ສ ປຸໂຣຫິຕສ຺ສ ເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ມາຕາປິຕໂຣ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ໂຕ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ ອຕ຺ຕໂນ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄໂຕ’’ຕິ ກຎ຺ຈນມາຓໂວຕ຺ເວວ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ໂສ ວຸທ຺ຘິມນ຺ວາຍ ຕໂຍ ເວເທ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປິຕຸ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸໂຣຫິຕຏ຺ຐານໍ ລຠິ. ໂສ ໂຄຕ຺ຕວເສນ ກຈ຺ຈາໂນຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ.

ຣາຊາ ຈຓ຺ຑປຊ຺ໂຊໂຕ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໍ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ອາຈຣິຍ, ຕ຺ວໍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອິຘາເນຫີ’’ຕິ ເປເສສິ. ໂສ ອຕ຺ຕຏ຺ຐໂມ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄໂຕ. ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ໂສ ສຕ຺ຕຫິ ຊເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຫປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ອຖ ສຕ຺ຖາ ‘‘ເອຖ, ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣສິ. ເຕ ຕາວເທວ ທ຺ວງ຺ຄຸລມຕ຺ຕເກສມສ຺ສຸກາ ອິທ຺ຘິມຍປຕ຺ຕຈີວຣຘຣາ ວສ຺ສສຏ຺ຐິກຕ຺ເຖຣາ ວິຍ ອເຫສຸໍ. ເອວໍ ເຖໂຣ ສທຕ຺ຖໍ ນິປ຺ຜາເທຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຣາຊາ ປຊ຺ໂຊໂຕ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕຸໍ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ໂສຕຸໍ ອິຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ຕ຺ວໍເຍວ ຠິກ຺ຂຸ ຕຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉ, ຕຍິ ຄເຕປິ ຣາຊາ ປສີທິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ອຕ຺ຕຏ຺ຐໂມ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ປສາເທຕ຺ວາ ອວນ຺ຕີສຸ ສາສນໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປຸນ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກເມວ ຄໂຕ.

໓໑. ເອວໍ ໂສ ປຕ຺ຕອຣຫຕ຺ຕຜໂລ ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊນ຺ຕານໍ ຍທິທໍ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໑໘໘, ໑໙໗) ເອຕທຄ຺ຄຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ສຣິຕ຺ວາ ປຸພ຺ພຈຣິຕາປທານໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣນາຖສ຺ສາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປທຸມໍ ນາມ ເຈຕິຍນ຺ຕິ ປທຸເມຫິ ຉາທິຕຕ຺ຕາ ວາ ປທຸມາກາເຣຫິ ກຕຕ຺ຕາ ວາ ຠຄວໂຕ ວສນຄນ຺ຘກຸຏິວິຫາໂຣວ ປູຊນີຍຠາເວນ ເຈຕິຍໍ, ຍຖາ ‘‘ໂຄຕມກເຈຕິຍໍ, ອາຬວກເຈຕິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ເຕສໍ ຍກ຺ຂານໍ ນິວສນຏ຺ຐານໍ ປູຊນີຍຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ເຈຕິຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວມິທໍ ຠຄວໂຕ ວສນຏ຺ຐານໍ ເຈຕິຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ຘາຕຸນິຘາຍກເຈຕິຍນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ອປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສຣີຣຘາຕູນໍ ອຠາວາ ຘາຕຸເຈຕິຍໍ ອກຣິ. ສິລາສນໍ ກາຣຍິຕ຺ວາຕິ ຕສ຺ສາ ປທຸມນາມິກາຍ ຄນ຺ຘກຸຏິຍາ ປຸປ຺ຜາຘາຣຕ຺ຖາຍ ເຫຏ຺ຐາ ຜລິກມຍໍ ສິລາສນໍ ກາເຣຕ຺ວາ. ສຸວຓ຺ເຓນາຠິເລປຍິນ຺ຕິ ຕໍ ສິລາສນໍ ຊມ຺ໂພນທສຸວຓ຺ເຓນ ອຠິວິເສເສນ ເລປຍິໍ ຉາເທສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໒. ຣຕນາມຍໍ ສຕ຺ຕຫິ ຣຕເນຫິ ກຕໍ ຉຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ມຸທ຺ຘນິ ຘາເຣຕ຺ວາ ວາຬພີຊນິຎ຺ຈ ເສຕປວຣຈາມຣິຎ຺ຈ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຠິໂຣປຍິໍ. ໂລກພນ຺ຘຸສ຺ສ ຕາທິໂນຕິ ສກລໂລກພນ຺ຘຸສທິສສ຺ສ ຕາທິຄຸຓສມງ຺ຄິສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຘາເຣສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ມຫາກຈ຺ຈານຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ ສມຕ຺ຕາ.