໓-໕. ປຸຓ຺ຓມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ

ອຊ຺ຌາຍໂກ ມນ຺ຕຘໂຣຕິອາທິກໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ປຸຓ຺ຓສ຺ສ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອປທານໍ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍານິ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຸເຣຕຣເມວ ຫໍສວຕີນຄເຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ. ອປຣຠາເຄ ປທຸມຸຕ຺ຕເຣ ຠຄວຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂພຘເນຍ຺ຍານໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ເຕ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ມຫາຊເນນ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ນິສີທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຘມ຺ມກຖິການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຍາປິ ອນາຄເຕ ເອວຣູເປນ ຠວິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເທສນາວສາເນ ອຸຏ຺ຐິຕາຍ ປຣິສາຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ມຫາສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອວມາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຫໍ ອິມິນາ ອຘິກາເຣນ ນ ອຎ຺ຎໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ເຖມິ, ຍຖາ ປເນໂສ ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຕມທິວສມຕ຺ຖເກ ຕຸມ຺ເຫຫິ ຘມ຺ມກຖິການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐປິໂຕ, ເອວໍ ອຫມ຺ປິ ອນາຄເຕ ເອກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ຘມ຺ມກຖິການໍ ອຄ຺ໂຄ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ສຕ຺ຖາ ອນາຄຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຕ຺ຖນາຍ ສມິຊ຺ຌນຠາວໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອນາຄເຕ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ໂຄຕໂມ ນາມ ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມກຖິການໍ ອຄ຺ໂຄ ຠວິສ຺ສສີ’’ຕິ ພ຺ຍາກາສິ.

ໂສ ຍາວຕາຍຸກໍ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາຣໍ ສມ຺ຠຣນ຺ໂຕ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກປິລວຕ຺ຖຸນຄຣສ຺ສ ອວິທູເຣ ໂທຓວຕ຺ຖຸນາມເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາເມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ ອຎ຺ຎາສິໂກຓ຺ຑຎ຺ຎຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ປຸຓ຺ໂຓຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ໂສ ສຕ຺ຖຣິ ອຠິສມ຺ໂພຘິໍ ປຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ເກ ອນຸກ຺ກເມນ ຣາຊຄຫໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ເຕ ອຎ຺ຎາສິໂກຓ຺ຑຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ລທ຺ຘູປສມ຺ປໂທ ປຘານມນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ສພ຺ພໍ ປພ຺ພຊິຕກິຈ຺ຈໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ‘‘ທສພລສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມາຕຸລຕ຺ເຖເຣນ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ກປິລວຕ຺ຖຸສາມນ຺ຕາເຍວ ໂອຫິຍິຕ຺ວາ ໂຍນິໂສ ມນສິກາເຣ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ.

ຕສ຺ສ ປນ ປຸຓ຺ຓຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈສຕາ ອເຫສຸໍ. ເຖໂຣ ເຕ ທສກຖາວຕ຺ຖູຫິ ໂອວທິ. ເຕປິ ສພ຺ເພ ທສກຖາວຕ຺ຖູຫິ ໂອວທິຕາ ຕສ຺ສ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປພ຺ພຊິຕກິຈ຺ຈໍ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍໍ ປພ຺ພຊິຕກິຈ຺ຈສ຺ສ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕາ, ທສນ຺ນຎ຺ຈ ກຖາວຕ຺ຖູນໍ ລາຠິໂນ, ສມໂຍ ທານິ ໂນ ທສພລໍ ປສ຺ສິຕຸ’’ນ຺ຕິ, ເຖໂຣ ເຕສໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ທສກຖາວຕ຺ຖຸລາຠິຕໍ ສຕ຺ຖາ ຊານາຕິ. ອຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ທສກຖາວຕ຺ຖູນິ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາວ ເທເສມິ, ມຍິ ຈ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ສພ຺ເພປິເມ ຠິກ຺ຂູ ມໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອວໍ ເມ ຄເຓນ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຍຸຕ຺ຕໍ ທສພລໍ ປສ຺ສິຕຸໍ, ອິເມ ຕາວ ທສພລໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ. ອຖ ເຕ ເອວມາຫ – ‘‘ອາວຸໂສ, ຕຸມ຺ເຫ ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລໍ ປສ຺ສຖ, ມມ ວຈເນນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາເທ ວນ຺ທຖ, ອຫມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄຕມຄ຺ເຄນ ອາຄຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຕປິ ເຖຣາ ສພ຺ເພ ທສພລສ຺ສ ຊາຕິຠູມິຣຏ຺ຐວາສິໂນ ສພ຺ເພ ຂີຓາສວາ ສພ຺ເພ ທສກຖາວຕ຺ຖຸລາຠິໂນ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ໂອວາທໍ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕາ ສຏ຺ຐິໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣາຊຄເຫ ເວຬຸວນມຫາວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລສ຺ສ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອາຈິຓ຺ຓໍ ໂຂ ປເນຕໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຠຄວນ຺ຕານໍ ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສມ຺ໂມທິຕຸນ຺ຕິ ຠຄວາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ‘‘ກຈ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂມນີຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ມຘຸຣປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ກຸໂຕ ຈ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຄຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຸນ ເຕຫິ ‘‘ຊາຕິຠູມິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊາຕິຠູມິຍໍ ຊາຕິຠູມການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ເອວໍ ສມ຺ຠາວິໂຕ ‘ອຕ຺ຕນາ ຈ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ’’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໕໒) ທສກຖາວຕ຺ຖຸລາຠິໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕປິ ‘‘ປຸຓ຺ໂຓ ນາມ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອາໂຣຈຍິໍສຸ.

ເຕສໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຖຣໍ ທສ຺ສນກາໂມ ອໂຫສິ. ອຖ ສຕ຺ຖາ ຣາຊຄຫໂຕ ສາວຕ຺ຖິໍ ອຄມາສິ. ປຸຓ຺ຓຕ຺ເຖໂຣປິ ທສພລສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ອາຄຕຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖາຣໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຄນ຺ຘກຸຏິຍໍເຍວ ຕຖາຄຕໍ ສມ຺ປາປຸຓິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເຖໂຣ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ທສພລໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຏິສລ຺ລານຕ຺ຖາຍ ອນ຺ຘວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ. ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣປິ ຕສ຺ສາຄມນໍ ສຸຕ຺ວາ ສີສານຸໂລກິໂກ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອກາສໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສິນ຺ນກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຖເຣນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິຕ຺ວາ ຕໍ ວິສຸທ຺ຘິກ຺ກມໍ (ມ. ນິ. ໑.໒໕໗) ປຸຈ຺ຉິ. ໂສປິສ຺ສ ປຸຈ຺ຉິຕປຸຈ຺ຉິຕໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ຣຖວິນີຕູປມາຍ ອຕິວິຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘສິ. ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສມນຸໂມທິໍສຸ.

໔໓໔. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ອປຣຠາເຄ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ເຖຣໍ ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມກຖິການໍ ຍທິທໍ ປຸຓ຺ໂຓ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໑໘໘, ໑໙໖) ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສິ. ໂສ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ສຣິຕ຺ວາ ໂສມນສ຺ສວເສນ ປຸພ຺ພຈຣິຕາປທານໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ອຊ຺ຌາຍໂກຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌາຍໂກຕິ ອເນກພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວາເຈຕາ ສິກ຺ຂາເປຕາ. ມນ຺ຕຘໂຣຕິ ມນ຺ຕານໍ ຘາເຣຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເວທສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖເວທສ຺ສ ສຊ຺ຌາຍນສວນທານານໍ ວເສນ ຘາເຣຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານນ຺ຕິ ອິຣຸເວທຍຊຸເວທສາມເວທສງ຺ຂາຕານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ຎາເຓນ ຘາເຣຕພ຺ພຕາ ‘‘ເວໂທ’’ຕິ ລທ຺ຘນາເມສຸ ຕີສຸ ເວທຄນ຺ເຖສຸ ປາຣໍ ປຣິໂຍສານໍ ຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຣກ຺ຂໂຕມ຺ຫິ ສິສ຺ເສຫີຕິ ມມ ນິຈ຺ຈປຣິວາຣຠູເຕຫິ ສິສ຺ເສຫິ ປຣິວຸໂຕ ອຫໍ ອມ຺ຫິ. ອຸປຄຈ຺ຉິໍ ນຣຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ນຣານໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິໍ, ສມີປໍ ຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

໔໓໘. ອຠິຘມ຺ມນຍຎ຺ຎູຫນ຺ຕິ ອຫໍ ຕທາ ຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ກາເລ ອຠິຘມ຺ມນຍໂກວິໂທຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຖາວຕ຺ຖຸວິສຸທ຺ຘິຍາຕິ ກຖາວຕ຺ຖຸປ຺ປກຣເຓ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ເຉໂກ, ອປ຺ປິຈ຺ຉສນ຺ຕຸຏ຺ຐິກຖາທີສຸ ທສສຸ ກຖາວຕ຺ຖູສຸ ວາ ເຉໂກ, ຕາຍ ກຖາວຕ຺ຖຸວິສຸທ຺ຘິຍາ ສພ຺ເພສໍ ຍຕິຊນານໍ ປຓ຺ຑິຕານໍ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວານ ໂພເຘຕ຺ວານ ອນາສໂວ ນິກ຺ກິເລໂສ ວິຫຣາມິ ວາສໍ ກປ຺ເປມິ.

໔໓໙. ອິໂຕ ປຎ຺ຈສເຕ ກປ຺ເປຕິ ອິໂຕ ປຎ຺ຈພຸທ຺ຘປຏິມຓ຺ຑິຕໂຕ ຠທ຺ທກປ຺ປໂຕ ປຎ຺ຈສເຕ ກປ຺ເປ ສຸປ຺ປກາສກາ ສຸຏ຺ຐຸ ປາກຏາ ຈກ຺ກຣຕນາທິ ສຕ຺ຕຫິ ຣຕເນຫິ ສມ຺ປນ຺ນາ ຊມ຺ພຸທີປາທິຈຕຸທີປມ຺ຫິ ອິສ຺ສຣາ ປຘານາ ຈຕຸໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊາໂນ ອເຫສຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ປຸຓ຺ຓມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ ສມຕ຺ຕາ.