໓-໔. ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ

ສຸເມຘໍ ຠຄວນ຺ຕາຫນ຺ຕິອາທິກໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອປທານໍ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍານິ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ວິຠວສມ຺ປນ຺ເນ ກຸຏຸມ຺ພິກກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣາ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ຕໍ ທານໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ສຕສຫສ຺ສຠິກ຺ຂຸປຣິວາຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ອຸຕ຺ຕມານິ ວຕ຺ຖານິ ທຕ຺ວາ ປຓິຘານໍ ອກາສິ. ສຕ຺ຖາປິສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາເຍນ ສມິຊ຺ຌນຠາວໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອນາຄເຕ ໂຄຕມສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ອຄ຺ໂຄ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກາສິ. ໂສປິ ຕຕ຺ຖ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຣິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ສຕ຺ຕໂຍຊນິເກ ກນກຖູເປ ພຫຸກໍສປາຕິໂຍ ທີປຣຸກ຺ເຂຫິ ທີປກປລ຺ລິກາຫິ ຈ ‘‘ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ອຸຬາຣໍ ທີປປູຊໍ ອກາສິ. ເອວໍ ຍາວຊີວໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ພາຣາຓສິຍໍ ກຸຏຸມ຺ພິກເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຣິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ນິຏ຺ຐິເຕ ໂຍຊນິເກ ກນກຖູເປ ພຫຸກໍສປາຕິໂຍ ສປ຺ປິມຓ຺ຑສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ຈ ເອເກກໍ ຄຸຬປິຓ຺ຑໍ ຐເປຕ຺ວາ ມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ມຸຂວຏ຺ຏິໍ ຜຸສາເປນ຺ໂຕ ເຈຕິຍໍ ປຣິກ຺ຂິປາເປສິ. ອຕ຺ຕນາ ຄຫິຕກໍສປາຕິໍ ສປ຺ປິມຓ຺ຑສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ສຫສ຺ສວຏ຺ຏິໂຍ ຊາລາເປຕ຺ວາ ສີເສ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ເຈຕິຍໍ ອນຸປຣິຍາຍິ.

ເອວໍ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ອຕ຺ຕຠາເວ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ພາຣາຓສິຍໍເຍວ ທຸຄ຺ຄຕກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ‘‘ອນ຺ນຠາໂຣ’’ຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ສຸມນເສຏ຺ຐິສ຺ສ ນາມ ເຄເຫ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຊີວຕິ. ເອກທິວສໍ ໂສ ອຸປຣິຏ຺ຐໍ ນາມ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ຄນ຺ຘມາທນປພ຺ພຕໂຕ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ພາຣາຓສີນຄຣທ຺ວາເຣ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ນຄເຣ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ຐປິຕໍ ຠາຄຠຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ທາຕຸກາໂມ ອາຣຠິ. ຠຣິຍາປິສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຄຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ຕຕ຺ເຖວ ປກ຺ຂິປິ. ໂສ ຕໍ ເນຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐເປສິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ຕໍ ທິວສໍ ສຸມນເສຏ຺ຐິສ຺ສ ຉຕ຺ເຕ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ – ‘‘ອໂຫ ທານໍ, ປຣມທານໍ, ອຸປຣິຏ຺ເຐ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ ມຫາສທ຺ເທນ ອນຸໂມທິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສຸມນເສຏ຺ຐິ – ‘‘ເອວໍ ເທວຕາຍ ອນຸໂມທິຕໍ ອິທເມວ ອຸຕ຺ຕມທານ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ຕິໍ ຍາຈິ. ອນ຺ນຠາໂຣ ປນ ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິໍ ອທາສິ. ເຕນ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສຸມນເສຏ຺ຐິ ຕສ຺ສ ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕຸຍ຺ຫໍ ສຫຕ຺ເຖນ ກມ຺ມກຣຓກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ປຕິຣູປໍ ເຄຫໍ ກຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈໍ ວສາຫີ’’ຕິ ອາຫ.

ຍສ຺ມາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ທິນ຺ນປິຓ຺ຑປາໂຕ ຕໍ ທິວສເມວ ອຸຬາຣວິປາໂກ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສຸມນເສຏ຺ຐິ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ຣາຊາ ປນ ຕໍ ອາທຣວເສນ ໂອໂລເກສິ. ເສຏ຺ຐິ – ‘‘ມຫາຣາຊ, ອຍໍ ໂອໂລເກຕພ຺ພຍຸຕ຺ໂຕເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕທາ ເຕນ ກຕກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕນາປິສ຺ສ ສຫສ຺ສທິນ຺ນຠາວຎ຺ຈ ກເຖສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ຕສ຺ສ ຕຸສ຺ສິຕ຺ວາ ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ຐາເນ ເຄຫໍ ກຕ຺ວາ ວສາຫີ’’ຕິ ເຄຫຏ຺ຐານມສ຺ສ ອາຓາເປສິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຐານໍ ໂສຘາເປນ຺ຕສ຺ສ ມຫນ຺ຕາ ມຫນ຺ຕາ ນິຘິກຸມ຺ຠິໂຍ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ໂສ ຕາ ທິສ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ສພ຺ພໍ ຘນໍ ອຸທ຺ຘຣາເປຕ຺ວາ ຣາສິກຕໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ຘນໍ ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ກສ຺ສ ເຄເຫ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ນ ກສ຺ສຈິ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ອຍໍ ອນ຺ນຠາໂຣ ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ມຫາຘນເສຏ຺ຐິ ນາມ ໂຫຕູ’’ຕິ ຕໍ ທິວສເມວ ຕສ຺ສ ເສຏ຺ຐິຉຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເປສິ.

ໂສ ເສຏ຺ຐິ ຫຸຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ທີຆຣຕ຺ຕໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກກາເລ ກປິລວຕ຺ຖຸນຄເຣ ສຸກ຺ໂກທນສກ຺ກສ຺ສ ເຄເຫ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕສ຺ສ ຊາຕສ຺ສ ອນຸຣຸທ຺ໂຘຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ໂສ ມຫານາມສກ຺ກສ຺ສ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ຠຄວໂຕ ຈູຬປິຕຸ ປຸຕ຺ໂຕ ປຣມສຸຂຸມາໂລ ມຫາປຸຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍໍເຍວ ຈສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາ ເອກທິວສໍ ‘‘ມມ ປຸຕ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ ປທໍ ນ ຊານາຕິ, ຕໍ ຊານາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອກໍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ຕຸຈ຺ຉກໍເຍວ ອຎ຺ຎາຍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍາ ປິທຫິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ເປເສສິ, ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ເທວຕາ ຕໍ, ທິພ຺ພປູເວຫິ ປູເຣສຸໍ. ເອວໍ ມຫາປຸຎ຺ໂຎ ຕິຓ຺ຓໍ ອຸຕູນໍ ອນຸຈ຺ຉວິເກສຸ ຕີສຸ ປາສາເທສຸ ອລງ຺ກຕນາຏກິຕ຺ຖີຫິ ປຣິວຸໂຕ ເທໂວ ວິຍ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິ.

ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຕຸສິຕປຸຣາ ຈວິຕ຺ວາ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊສ຺ສ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ໂຕ ເອກູນຕິໍສ ວສ຺ສານິ ອຄາຣມຊ຺ເຌ ວສິຕ຺ວາ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ປຏິວິທ຺ຘສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາໂຓ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ໂລການຸຄ຺ຄຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເວຬຸວເນ ວິຫາສິ. ຕທາ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ – ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ກິຣ ເມ ຣາຊຄຫໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ; ຄຈ຺ຉຖ, ຠເຓ, ມມ ປຸຕ຺ຕໍ ອາເນຖາ’’ຕິ ສຫສ຺ສສຫສ຺ສປຣິວາເຣ ທສ ອມຈ຺ເຈ ເປເສສິ. ເຕ ສພ຺ເພ ເອຫິຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ເຕສຸ ອຸທາຍິຕ຺ເຖເຣນ ຈາຣິກາຄມນໍ ອາຍາຈິໂຕ ຠຄວາ ວີສຕິສຫສ຺ສຂີຓາສວປຣິວຸໂຕ ຣາຊຄຫໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ກປິລວຕ຺ຖຸປຸຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຎາຕິສມາຄເມ ອເນການິ ປາຏິຫາຣິຍານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປາຏິຫາຣິຍວິຈິຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ກເຖຕ຺ວາ ມຫາຊນໍ ອມຕປານໍ ປາເຍຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ນຄຣທ຺ວາເຣ ຐຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ກຸລນຄຣໍ ອາຄຕານໍ ສພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ ອາຈິຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ອາວຊ຺ຊມາໂນ ‘‘ສປທານໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຓໍ ອາຈິຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ສປທານໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຕິ. ຣາຊາ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເຕ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕຸຣິຕຕຸຣິໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ນິເວສນໍ ປເວເສຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ສກ຺ກາຣສມ຺ມານໍ ອກາສິ. ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຎາຕິສງ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາ ຣາຫຸລກຸມາຣໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ກປິລວຕ຺ຖຸນຄຣໂຕ ມລ຺ລຣຏ຺ເຐ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ອນຸປິຍມ຺ພວນໍ ປາປຸຓິ.

ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ ສາກິຍຄຓໍ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ສເຈ ມມ ປຸຕ຺ໂຕ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິສ຺ສ, ຣາຊາ ອຠວິສ຺ສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ສຕ຺ຕຣຕນສມ຺ປນ຺ໂນ ຂຕ຺ຕິຍຄຓປຣິວາໂຣ, ນຕ຺ຕາປິ ເມ ຣາຫຸລກຸມາໂຣ ຂຕ຺ຕິຍຄເຓນ ສທ຺ຘິໍ ຕໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ອຈຣິສ຺ສ, ຕຸມ຺ເຫປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ຊານາຖ. ອິທານິ ປນ ມມ ປຸຕ຺ໂຕ ພຸທ຺ໂຘ ຊາໂຕ, ຂຕ຺ຕິຍາວາສ຺ສ ປຣິວາຣາ ໂຫນ຺ຕຸ, ຕຸມ຺ເຫ ເອເກກກຸລໂຕ ເອເກກໍ ທາຣກໍ ເທຖາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ທ຺ເວອສີຕິສຫສ຺ສຂຕ຺ຕິຍກຸມາຣາ ປພ຺ພຊິໍສຸ.

ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ກຸຏຸມ຺ພສາມິໂກ, ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ກນິຏ຺ຐໍ ອນຸຣຸທ຺ຘໍ ສກ຺ກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຕຣຫິ, ຕາຕ ອນຸຣຸທ຺ຘ, ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ສກ຺ຍກຸມາຣາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປພ຺ພຊິຕໍ ອນຸປພ຺ພຊນ຺ຕິ, ອມ຺ຫາກຎ຺ຈ ກຸລາ ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ ວາ ປພ຺ພຊາຫິ, ອຫໍ ວາ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ຆຣາວາເສ ຣຸຈິໍ ອກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕສຕ຺ຕໂມ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ຕສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊານຸກ຺ກໂມ ສງ຺ຆເຠທກກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໓໓໐ ອາທໂຍ) ອາຄໂຕເຍວ. ເອວໍ ອນຸປິຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິເຕສຸ ປນ ເຕສຸ ຕສ຺ມິໍເຍວ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ຠທ຺ທິຍຕ຺ເຖໂຣ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ, ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖໂຣ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ, ເທວທຕ຺ໂຕ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ, ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາສິ, ຠຄຸຕ຺ເຖໂຣ ຈ ກິມິລຕ຺ເຖໂຣ ຈ ປຈ຺ຉາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ເຕສໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເຖຣານໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຏ຺ຐາເນສຸ ປຸພ຺ພປຕ຺ຖນາຠິນີຫາໂຣ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖໂຣ ຘມ຺ມເສນາປຕິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຈຕິຍຣຏ຺ເຐ ປາຈີນວໍສທາຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ວິຕກ຺ເກສິ, ອຏ຺ຐເມ ກິລມຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອຏ຺ຐເມ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ກິລມຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຕສ຺ສ ສງ຺ກປ຺ປໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕວຣພຸທ຺ຘາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ອຏ຺ຐມໍ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ກໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຈຕຸປຈ຺ຈຍສນ຺ໂຕສຠາວນາຣາມປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ມຫາອຣິຍວໍສປຏິປທໍ ກເຖຕ຺ວາ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ເຠສກລາວນເມວ ຄໂຕ.

ເຖໂຣ ຕຖາຄເຕ ຄຕມຕ຺ເຕເຍວ ເຕວິຊ຺ໂຊ ມຫາຂີຓາສໂວ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ມຍ຺ຫໍ ມນໍ ຊານິຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຏ຺ຐມໍ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ກໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອທາສິ, ໂສ ຈ ເມ ມໂນຣໂຖ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ພຸທ຺ຘານໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຏິເວຘຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ອິມາ ອຸທານຄາຖາ ອຠາສິ –

‘‘ມມ ສງ຺ກປ຺ປມຎ຺ຎາຍ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ອນຸຕ຺ຕໂຣ;

ມໂນມເຍນ ກາເຍນ, ອິທ຺ຘິຍາ ອຸປສງ຺ກມິ.

‘‘ຍທາ ເມ ອຫຸ ສງ຺ກປ຺ໂປ, ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ເທສຍິ;

ນິປ຺ປປຎ຺ຈຣໂຕ ພຸທ຺ໂຘ, ນິປ຺ປປຎ຺ຈມເທສຍິ.

‘‘ຕສ຺ສາຫໍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ, ວິຫາສິໍ ສາສເນ ຣໂຕ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. (ເຖຣຄາ. ໙໐໑-໙໐໓);

ອຖ ນໍ ອປຣຠາເຄ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ມຫາວິຫາເຣ ວິຫຣນ຺ໂຕ ‘‘ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອຄ຺ໂຄ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໑໙໒) ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ.

໔໒໑. ເອວໍ ໂສ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐານໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ສຣິຕ຺ວາ ໂສມນສ຺ສວເສນ ປຸພ຺ພຈຣິຕາປທານໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ສຸເມຘໍ ຠຄວນ຺ຕາຫນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸນ຺ທຣາ ອຸປຏ຺ຐາປນປຎ຺ຎາ ມຄ຺ຄຜລປຎ຺ຎາ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາ ຈຕຸປຏິສມ຺ຠິທາທິສງ຺ຂາຕາ ເມຘາ ຍສ຺ສ ຠຄວໂຕ ໂສ ສຸເມໂຘ, ຕໍ ສຸເມຘໍ ຠາຄ຺ຍສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ ເຊຏ຺ຐໍ ເສຏ຺ຐໍ ປຘານຠູຕໍ ສໍສາຣໂຕ ປຐມໍ ນິຄ຺ຄຕໍ ນຣານໍ ອາສຠໍ ປຸເຣຈາຣິກໍ ວູປກຏ຺ຐໍ ວິເວກຠູຕໍ ຄຓສງ຺ຄຓິກາຣາມໂຕ ອປຄຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຫໍ ອທ຺ທສນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໔໒໒. ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ ສຍເມວ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ອຸປຄນ຺ຕ຺ວານ ສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວານາຕິ ທສງ຺ຄຸລິປຸຏໍ ມຸທ຺ຘນິ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໔໓໐. ທິວາ ຣຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປສ຺ສາມີຕິ ຕທາ ເທວໂລເກ ຈ ມນຸສ຺ສໂລເກ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ສມນ຺ຕໂຕ ໂຍຊນໍ ປສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໓໑. ສຫສ຺ສໂລກໍ ຎາເຓນາຕິ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬໍ ປສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຕ຺ຖຸ ສາສເນຕິ ອິທານິ ໂຄຕມສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ. ທີປທານສ຺ສ ທີປປູຊາຍ ອິທໍ ຜລໍ, ອິມິນາ ຜເລນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ປຏິລທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປາເທສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ ສມຕ຺ຕາ.