໓-໓. ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ

ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕຕ຺ຍາທິກໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອປທານໍ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍານິ ປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາຣານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣຠຄວໂຕ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ເວເທໂຫ ນາມ ອສີຕິໂກຏິວິຠໂວ ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ອໂຫສິ. ໂສ ພຸທ຺ຘມາມໂກ, ຘມ຺ມມາມໂກ, ສງ຺ຆມາມໂກ, ອຸປາສໂກ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກສ຺ມິໍ ອຸໂປສຖທິວເສ ປາໂຕວ ສຸໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ຄນ຺ຘປຸປ຺ຜາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປູເຊຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ.

ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ຂເຓ ສຕ຺ຖາ ມຫານິສຠຕ຺ເຖຣໍ ນາມ ຕຕິຍສາວກໍ ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘຸຕວາທານໍ ຍທິທໍ ນິສໂຠ’’ຕິ ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສິ. ອຸປາສໂກ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ປສນ຺ໂນ ຘມ຺ມກຖາວສາເນ ມຫາຊເນ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄເຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ສ຺ເວ, ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂໍ ອຘິວາເສຖາ’’ຕິ ນິມນ຺ເຕສິ. ‘‘ມຫາ ໂຂ, ອຸປາສກ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ’’ຕິ. ‘‘ກິຕ຺ຕໂກ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເອກໍ ສາມເຓຣມ຺ປິ ວິຫາເຣ ອເສເສຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອຘິວາເສສິ. ອຸປາສໂກ ສຕ຺ຖຸ ອຘິວາສນໍ ຎຕ຺ວາ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ສຕ຺ຖຸ ກາລໍ ອາໂຣຈາເປສິ. ສຕ຺ຖາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ອຸປາສກສ຺ສ ຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ທກ຺ຂິໂຓທກາວສາເນ ຍາຄຸອາທີນິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຠຕ຺ຕວິສ຺ສຄ຺ຄໍ ອກາສິ. ອຸປາສໂກປິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິ.

ຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕເຣ ມຫານິສຠຕ຺ເຖໂຣ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕເມວ ວີຖິໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ອຸປາສໂກ ທິສ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ປຕ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ເທຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ປຕ຺ຕໍ ອທາສິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິເຘວ ປວິສຖ, ສຕ຺ຖາປິ ເຄເຫ ນິສິນ຺ໂນ’’ຕິ. ‘‘ນ ວຏ຺ຏິສ຺ສຕິ, ອຸປາສກາ’’ຕິ. ໂສ ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ອທາສິ. ຕໂຕ ເຖຣໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ນິວຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ມຫານິສຠຕ຺ເຖໂຣ, ຠນ຺ເຕ, ‘ສຕ຺ຖາປິ ເຄເຫ ນິສິນ຺ໂນ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ປວິສິຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉິ. ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ເອຕສ຺ສ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄຸເຓຫິ ອຕິເຣກຄຸໂຓ’’ຕິ? ພຸທ຺ຘານຎ຺ຈ ວຓ຺ຓມຈ຺ເຉຣໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຖາ ເອວມາຫ – ‘‘ອຸປາສກ, ມຍໍ ຠິກ຺ຂໍ ອາຄມຍມານາ ເຄເຫ ນິສີທາມ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ນ ເອວໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂໍ ອຸທິກ຺ຂຕິ. ມຍໍ ຄາມນ຺ຕເສນາສເນ ວສາມ, ໂສ ອຣຎ຺ເຎເຍວ ວສຕິ. ມຍໍ ຉນ຺ເນ ວສາມ, ໂສ ອພ຺ໂຠກາເສເຍວ ວສຕີ’’ຕິ ຠຄວາ ‘‘ອຍຎ຺ຈ ອຍຎ຺ເຈຕສ຺ສ ຄຸໂຓ’’ຕິ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປູຣຍມາໂນ ວິຍ ຕສ຺ສ ຄຸຓໍ ກເຖສິ.

ອຸປາສໂກປິ ປກຕິຍາ ຊລມານທີໂປ ເຕເລນ ອາສິຕ຺ໂຕ ວິຍ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ປສນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ກິໍ ມຍ຺ຫໍ ອຎ຺ຎາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ, ຍໍນູນາຫໍ ອນາຄເຕ ເອກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຘຸຕວາທານໍ ອຄ຺ຄຠາວຕ຺ຖາຍ ປຕ຺ຖນໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ປຸນປິ ສຕ຺ຖາຣໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຕເນວ ນິຍາເມນ ສຕ຺ຕ ທິວເສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຕິຈີວຣານິ ທຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ປາທມູເລ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ຍໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຕ ທິວເສ ທານໍ ເທນ຺ຕສ຺ສ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ເມຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ ເມຕ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ, ອິມິນາຫໍ ນ ອຎ຺ຎໍ ເທວສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ວາ ສກ຺ກມາຣພ຺ຣຫ຺ມສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ວາ ປຕ຺ເຖມິ, ອິທໍ ປນ ເມ ກມ຺ມໍ ອນາຄເຕ ເອກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ມຫານິສຠຕ຺ເຖເຣນ ປຕ຺ຕຏ຺ຐານນ຺ຕຣໍ ປາປຸຓນຕ຺ຖາຍ ເຕຣສຘຸຕງ຺ຄຘຣານໍ ອຄ຺ຄຠາວສ຺ສ ອຘິກາໂຣ ໂຫຕູ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ຐານໍ ອິມິນາ ປຕ຺ຖິຕໍ, ສມິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ, ໂນ’’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ສມິຊ຺ຌນຠາວໍ ທິສ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ມນາປໍ ເຕ ຐານໍ ປຕ຺ຖິຕໍ, ອນາຄເຕ ສຕສຫສ຺ສກປ຺ປາວສາເນ ໂຄຕໂມ ນາມ ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ຕ຺ວໍ ຕຕິຍສາວໂກ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ຠວິສ຺ສສີ’’ຕິ ພ຺ຍາກາສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອຸປາສໂກ ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ ທ຺ເວ ກຖາ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸນທິວເສ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ວິຍ ຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອມຎ຺ຎິຕ຺ຖ. ໂສ ຍາວຕາຍຸກໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍ ສມາທາຍ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ນານປ຺ປກາຣໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ກາລໍກຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ໂຕ ອິໂຕ ເອກນວຸຕິກປ຺ເປ ວິປສ຺ສິສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ພນ຺ຘຸມຕີນຄຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ເຂເມ ມິຄທາເຍ ວິຫຣນ຺ເຕ ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ປຣິຊິຓ຺ຓພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ກາເລ ວິປສ຺ສີ ຠຄວາ ສຕ຺ຕເມ ສໍວຈ຺ຉເຣ ຘມ຺ມໍ ກເຖສິ, ມຫນ຺ຕໍ ໂກລາຫລໍ ອໂຫສິ. ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ເທວຕາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ກເຖສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາໂຣເຈສຸໍ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕໍ ສາສນໍ ອສ຺ໂສສິ. ຕສ຺ສ ນິວາສນສາຏໂກ ເອໂກເຍວ, ຕຖາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ. ປາຣຸປນໍ ປນ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ເອກເມວ. ໂສ ສກລນຄເຣ ‘‘ເອກສາຏກພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ ປຎ຺ຎາຍິ. ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເກນຈິເທວ ກິຈ຺ເຈນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສນ຺ນິປາເຕ ສຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ເຄເຫ ຐເປຕ຺ວາ ສຍໍ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓີນໍ ສນ຺ນິປາເຕ ສຕິ ສຍໍ ເຄເຫ ອຈ຺ຉຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ທິວເສ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ອາຫ – ‘‘ໂຠຕິ, ກິໍ ຕ຺ວໍ ຣຕ຺ຕິໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິສ຺ສສິ, ອຸທາຫຸ ທິວາ’’ຕິ? ‘‘ສາມິ, ອຫໍ ມາຕຸຄາໂມ ຠີຣຸກຊາຕິກາ ຣຕ຺ຕິໍ ໂສຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ, ທິວາ ໂສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເຄເຫ ຐເປຕ຺ວາ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ອຸປາສິກາຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ອຸປາສິກາຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຄມາສິ. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕໍ ເຄເຫ ຐເປຕ຺ວາ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄໂຕ.

ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມເຍ ສຕ຺ຖາ ປຣິສມຊ຺ເຌ ອລງ຺ກຕຘມ຺ມາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຈິຕ຺ຕພີຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກາສຄງ຺ຄໍ ໂອຕາເຣນ຺ໂຕ ວິຍ ສິເນຣຸໍ ມນ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ສາຄຣໍ ນິມ຺ມນ຺ເຖນ຺ໂຕ ວິຍ ຈ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສ ປຐມຍາເມເຍວ ສກລສຣີຣໍ ປູຣຍມານາ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓາ ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂສ ປາຣຸຕວຕ຺ຖໍ ສງ຺ຆຣິຕ຺ວາ ‘‘ທສພລສ຺ສ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ອຖສ຺ສ ອາທີນວສຫສ຺ສໍ ທສ຺ສຍມານໍ ມຈ຺ເຉຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂສ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຈ ເອກເມວ ວຕ຺ຖໍ, ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ປາຣຸປນໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອປາຣຸປິຕ຺ວາ ພຫິ ວິຈຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມີ’’ຕິ ສພ຺ພຖາປິ ອທາຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ປຐເມ ມຊ຺ຌິມຍາເມຕິ ຕເຖວ ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂສ ຕເຖວ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕເຖວ ອທາຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ມຊ຺ຌິເມ ຍາເມ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ປຈ຺ຉິມຍາເມປິ ຕເຖວ ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຕທາ ໂສ ມຈ຺ເຉຣໍ ຊິນິຕ຺ວາ ວຕ຺ຖໍ ສງ຺ຆຣິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ປາທມູເລ ຐເປສິ. ຕໂຕ ວາມຫຕ຺ຖໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ຫຕ຺ເຖນ ອປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ‘‘ຊິຕໍ ເມ, ຊິຕໍ ເມ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ນທິ.

ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ຘມ຺ມາສນສ຺ສ ປຈ຺ຉໂຕ ອນ຺ໂຕສາຓິຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ຈ ນາມ ‘‘ຊິຕໍ ເມ’’ຕິ ສທ຺ໂທ ອມນາໂປ ໂຫຕິ. ຣາຊາ ປຸຣິສໍ ອາຓາເປສິ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠເຓ, ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉ – ‘ກິໍ ໂສ ວທຕີ’’’ຕິ? ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕນາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ‘‘ອວເສສາ ຫຕ຺ຖິຍານາທີນິ ອາຣຸຍ຺ຫ ອສິຈມ຺ມາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣເສນໍ ຊິນນ຺ຕິ, ນ ຕໍ ອຈ຺ຉຣິຍໍ. ອຫໍ ປນ ປຈ຺ຉໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ກູຏໂຄຓສ຺ສ ມຸຄ຺ຄເຣນ ສີສໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕໍ ປລາເປນ຺ໂຕ ວິຍ ມຈ຺ເຉຣຈິຕ຺ຕໍ ຊິນິຕ຺ວາ ປາຣຸຕວຕ຺ຖໍ ທສພລສ຺ສ ອທາສິໍ, ຕໍ ເມ ຊິຕໍ ມຈ຺ເຉຣໍ ອຈ຺ຉຣິຍ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ໂສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ‘‘ອມ຺ເຫ, ຠເຓ, ທສພລສ຺ສ ອນຸຣູປໍ ນ ຊານາມ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຊານາຕີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ປສີທິຕ຺ວາ ວຕ຺ຖຍຸຄໍ ເປເສສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຣາຊາ ມຍ຺ຫໍ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ປຐມໍ ກິຎ຺ຈິ ອທຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ຄຸເຓ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ອທາສິ, ສຕ຺ຖຸ ຄຸເຓ ປຏິຈ຺ຈ ອິທໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ສຕ຺ຖຸເຍວ ອນຸຈ຺ຉວິກ’’ນ຺ຕິ ຕມ຺ປິ ວຕ຺ຖຍຸຄໍ ທສພລສ຺ສ ອທາສິ. ຣາຊາ ‘‘ກິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ກຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ຕມ຺ປິ ເຕນ ວຕ຺ຖຍຸຄໍ ຕຖາຄຕສ຺ເສວ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ວາ ອຎ຺ຎານິປິ ທ຺ເວ ວຕ຺ຖຍຸຄານິ ເປເສສິ, ໂສ ຕານິປິ ສຕ຺ຖຸ ອທາສິ. ປຸນ ຣາຊາ ‘ອຎ຺ຎານິປິ ຈຕ຺ຕາຣີ’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ວາ ຍາວ ເອວໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ວຕ຺ຖຍຸຄານິ ເປເສສິ. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ອິທໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຄຫຓໍ ວິຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ເອກໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ເອກນ຺ຕິ ທ຺ເວ ວຕ຺ຖຍຸຄານິ ຄເຫຕ຺ວາ, ຕິໍສ ຍຸຄານິ ຕຖາຄຕສ຺ເສວ ອທາສິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈ ໂສ ສຕ຺ຖຸ ວິສ຺ສາສິໂກ ຊາໂຕ.

ອຖ ຕໍ ຣາຊາ ເອກທິວສໍ ສີຕສມເຍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ອຕ຺ຕໂນ ປາຣຸຕໍ ຣຕ຺ຕກມ຺ພລໍ ທຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອິມໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຫີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ກິໍ ເມ ອິມິນາ ກມ຺ພເລນ ອິມສ຺ມິໍ ປູຕິກາເຍ ອຸປນີເຕນາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຎ຺ຈສ຺ສ ອຸປຣິ ວິຕານໍ ກຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ອເຖກທິວສໍ ຣາຊາ ປາໂຕວ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຉພ຺ພຓ຺ຓາ ພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ກມ຺ພເລ ປຏິຫຎ຺ຎນ຺ຕິ, ກມ຺ພໂລ ອຕິວິຍ ວິໂຣຈິຕ຺ຖ. ຣາຊາ ອຸລ຺ໂລເກນ຺ໂຕ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອສ ກມ຺ພໂລ, ອມ຺ເຫຫິ ເອກສາຏກພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທິນ຺ໂນ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ, ມຫາຣາຊ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປູຊິໂຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ມຍໍ ປູຊິຕາ’’ຕິ. ຣາຊາ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຍຸຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎາສິ, ນ ມຍ’’ນ຺ຕິ ປສີທິຕ຺ວາ ຍໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸປກາຣຠູຕໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຏ຺ຐຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພຏ຺ຐກໍ ນາມ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປຸໂຣຫິຕຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ໂສປິ ‘‘ອຏ຺ຐຏ຺ຐກໍ ນາມ ຈຕຸສຏ຺ຐິ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈຕຸສຏ຺ຐິສລາກຠຕ຺ຕານິ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ປຸນ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ກປ຺ເປ ຠຄວໂຕ ໂກຓາຄມນສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຈາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອນ຺ຕເຣ ພາຣາຓສິຍໍ ກຸຏຸມ຺ພິຍກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ໂສ ວຑ຺ຒິມນ຺ວາຍ ຆຣາວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ອຣຎ຺ເຎ ຊງ຺ຆວິຫາຣໍ ວິຈຣຕິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມເຍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ນທີຕີເຣ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອນຸວາເຕ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ສງ຺ຆຣິຕ຺ວາ ຐເປຕຸມາຣທ຺ໂຘ. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກສ຺ມາ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຆຣິຕ຺ວາ ຐເປຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອນຸວາໂຕ ນປ຺ປໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ອິມິນາ, ຠນ຺ເຕ, ກໂຣຖາ’’ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິສາຏກໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ເມ ກາຈິ ຫານິ ມາ ໂຫຕູ’’ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ.

ຆເຣປິສ຺ສ ຠຄິນິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຠຣິຍາຍ ກລຫໍ ກໂຣນ຺ຕິຍາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຖສ຺ສ ຠຄິນີ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ທຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຠຣິຍໍ ສນ຺ຘາຍ – ‘‘ເອວຣູປໍ ພາລໍ ໂຍຊນສເຕ ປຣິວຊ຺ເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ຐເປສິ. ສາ ເຄຫງ຺ຄເຓ ຐິຕາ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ທິນ຺ນຠຕ຺ຕໍ ເອສ ມາ ຠຸຎ຺ຊຕູ’’ຕິ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ກລລສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ອທາສິ. ອິຕຣາ ທິສ຺ວາ ‘‘ພາເລ, ມໍ ຕາວ ອກ຺ໂກສ ວາ ປຫຣ ວາ, ເອວຣູປສ຺ສ ປນ ທ຺ເວ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ປູຣິຕປາຣມິສ຺ສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຕ຺ຕໂຕ ຠຕ຺ຕໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ກລລໍ ທາຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອຖສ຺ສ ຠຣິຍາຍ ປຏິສງ຺ຂານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ສາ ‘‘ຕິຏ຺ຐຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ກລລໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘຈຸຓ຺ເຓນ ອຸພ຺ພຏ຺ເຏຕ຺ວາ ປຓີຕຠຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸມຘຸຣສ຺ສ ຈ ປູເຣຕ຺ວາ ອຸປຣິ ອາສິຕ຺ເຕນ ປທຸມຄພ຺ຠວຓ຺ເຓນ ສປ຺ປິນາ ວິຊ຺ໂຊຕມານໍ ປຕ຺ຕໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ຍຖາ ອຍໍ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ໂອຠາສຊາໂຕ, ເອວໍ ໂອຠາສຊາຕໍ ເມ ສຣີຣໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ທິ. ເຕປິ ທ຺ເວ ຊາຍມ຺ປຕິກາ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ປຸນ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ອຸປາສໂກ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລ ພາຣາຓສິຍໍ ອສີຕິໂກຏິວິຠວສມ຺ປນ຺ເນ ກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ອິຕຣາປິ ຕາທິສສ຺ເສວ ເສຏ຺ຐິໂນ ຘີຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ວຍປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຕເມວ ເສຏ຺ຐິຘີຕຣໍ ອານຍິໍສຸ. ຕສ຺ສາ ປຸພ຺ເພ ອນິຏ຺ຐວິປາກສ຺ສ ປາປກມ຺ມສ຺ສ ອານຸຠາເວນ ປຕິກຸລໍ ປວິຏ຺ຐມຕ຺ຕາຍ ອຸມ຺ມາຣນ຺ຕຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສກລໍ ເຄຫໍ ອຸຄ຺ຆາຏິຕວຈ຺ຈກູໂປ ວິຍ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ຊາຕໍ. ກຸມາໂຣ ‘‘ກສ຺ສາຍໍ ຄນ຺ໂຘ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ເສຏ຺ຐິກຎ຺ຎາຍາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນີຫຣຖ ນ’’ນ຺ຕິ ຕສ຺ສາເຍວ ກຸລຆຣໍ ເປເສສິ. ສາ ເຕເນວ ນີຫາເຣນ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ປຏິນິວຕ຺ຕິ.

ເຕນ ສມເຍນ ກສ຺ສປທສພໂລ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ຕສ຺ສ ສຕສຫສຄ຺ຆນິກາຫິ ສຸວຓ຺ຓິຏ຺ຐກາຫິ ໂຍຊນຸພ຺ເພຘໍ ເຈຕິຍໍ ອາຣຠິໍສຸ. ຕສ຺ມິໍ ເຈຕິເຍ ກຣິຍມາເນ ສາ ເສຏ຺ຐິຘີຕາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ປຏິນິວຕ຺ຕາ, ກິໍ ເມ ຊີວິເຕນາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຠຣຓຠຓ຺ຑໍ ຠຎ຺ຊາເປຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓິຏ຺ຐກໍ ກາເຣສິ ຣຕນາຍຕໍ ວິທຕ຺ຖິວິຕ຺ຖິຓ຺ຓໍ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລຸພ຺ເພຘໍ. ຕໂຕ ຫຣິຕາລມໂນສິລາປິຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ອຸປ຺ປລປຸປ຺ຜຫຕ຺ຖເກ ອາທາຍ ເຈຕິຍກຣຓຏ຺ຐານໍ ຄຕາ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ຂເຓ ເອກາ ອິຏ຺ຐກາປນ຺ຕິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉມານາ ຆຏນິຏ຺ຐກາຍ ອູນາ ໂຫຕິ. ເສຏ຺ຐິຘີຕາ ວຑ຺ຒກິໍ ອາຫ ‘‘ອິມໍ ເມ ອິຏ຺ຐກໍ ເອຕ຺ຖ ຐເປຖາ’’ຕິ. ‘‘ອມ຺ມ ຠທ຺ທເກ, ກາເລ ອາຄຕາສິ, ສຍເມວ ຐເປຫີ’’ຕິ. ສາ ອາຣຸຍ຺ຫ ເຕເລນ ຫຣິຕາລມໂນສິລາປິຓ຺ຑໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເຕນ ພນ຺ຘເນນ ອິຏ຺ຐກໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ອຏ຺ຐຫິ ອຸປ຺ປລປຸປ຺ຜຫຕ຺ຖເກຫິ ປູຊໍ ກຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ເມ ກາຍໂຕ ຈນ຺ທນຄນ຺ໂຘ ວາຍຕຸ, ມຸຂໂຕ ອຸປ຺ປລຄນ຺ໂຘ’’ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ກຕ຺ວາ ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຄຫໍ ອຄມາສິ.

ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ ສາ ຍສ຺ສ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຐມໍ ເຄຫໍ ນີຕາ, ຕສ຺ສ ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ສຕິ ອຸທປາທິ. ນຄເຣປິ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ສງ຺ຆຸຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ໂສ ອຸປຏ຺ຐາເກ ອາຫ ‘‘ອິຘ ອານີຕາ ເສຏ຺ຐິຘີຕາ ກຸຫິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ກຸລເຄເຫ, ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ອາເນຖ ນໍ, ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິຕາ. ‘‘ກິໍ, ຕາຕາ, ອາຄຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ຕາຍ ປຸຏ຺ຐາ ຕສ຺ສາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາຈິກ຺ຂິໍສຸ. ‘‘ຕາຕາ, ມຍາ ອາຠຣຓຠຓ຺ເຑຫິ ເຈຕິຍໍ ປູຊິຕໍ, ອາຠຣຓໍ ເມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈສຸໍ. ‘‘ອາເນຖ ນໍ, ປິຬນ຺ຘນໍ ລຠິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເຕ ຕໍ ອານຍິໍສຸ. ຕສ຺ສາ ສຫ ເຄຫປເວສເນນ ສກລເຄຫໍ ຈນ຺ທນຄນ຺ໂຘ ເຈວ ອຸປ຺ປລຄນ຺ໂຘ ຈ ວາຍິ. ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຠທ຺ເທ, ຕວ ສຣີຣໂຕ ປຐມໍ ທຸຄ຺ຄນ຺ໂຘ ວາຍິ, ອິທານິ ປນ ເຕ ສຣີຣໂຕ ຈນ຺ທນຄນ຺ໂຘ, ມຸຂໂຕ ອຸປ຺ປລຄນ຺ໂຘ ວາຍຕິ, ກິເມຕ’’ນ຺ຕິ? ສາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕນາ ກຕກມ຺ມໍ ອາໂຣເຈສິ. ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ນິຍ຺ຍານິກໍ ວຕ ພຸທ຺ຘສາສນ’’ນ຺ຕິ ປສີທິຕ຺ວາ ໂຍຊນິກໍ ສຸວຓ຺ຓເຈຕິຍໍ ກມ຺ພລກຎ຺ຈຸເກນ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຣຖຈກ຺ກປມາເຓຫິ ສຸວຓ຺ຓປທຸເມຫິ ອລງ຺ກຣິ. ເຕສໍ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖາ ໂອລມ຺ພກາ ໂຫນ຺ຕິ.

ໂສ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ, ປຸນ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິໂຕ ໂຍຊນມຕ຺ເຕ ຐາເນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອມຈ຺ຈກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຠຣິຍາ ປນສ຺ສ ເທວໂລກໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ຣາຊກຸເລ ເຊຏ຺ຐຣາຊຘີຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເຕສຸ ວຍປ຺ປຕ຺ເຕສຸ ກຸມາຣສ຺ສ ວສນຄາເມ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ສງ຺ຆຸຏ຺ຐໍ. ໂສ ມາຕຣໍ ອາຫ – ‘‘ອມ຺ມ, ສາຏກໍ ເມ ເທຫິ, ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ສາ ໂຘຕວຕ຺ຖໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອທາສິ. ‘‘ອມ຺ມ, ຖູລມິທ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ສາ ອຎ຺ຎໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອທາສິ. ໂສ ຕມ຺ປິ ປຏິກ຺ຂິປິ. ອຖ ນໍ ມາຕາ ອາຫ – ‘‘ຕາຕ, ຍາທິເສ ເຄເຫ ມຍໍ ຊາຕາ, ນຕ຺ຖິ ໂນ ອິໂຕ ສຸຂຸມຕຣສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ລຠນຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ປຸຕ຺ຕ, ອຫໍ ອຊ຺ເຊວ ຕຸຍ຺ຫໍ ພາຣາຓສິນຄຣຣຊ຺ຊປຏິລາຠໍ ອິຈ຺ຉາມີ’’ຕິ. ໂສ ມາຕຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉາມິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຕາຕາ’’ຕິ. ໂສ ປນ ປຸຎ຺ຎນິຍາເມນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍາເນ ມງ຺ຄລສິລາປຏ຺ເຏ ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ໂສ ຈ ພາຣາຓສິຣຎ຺ໂຎ ກາລງ຺ກຕສ຺ສ ສຕ຺ຕໂມ ທິວໂສ ໂຫຕິ.

ອມຈ຺ຈາ ຣຎ຺ໂຎ ສຣີຣກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ຣາຊງ຺ຄເຓ ນິສີທິຕ຺ວາ ມນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ເອກາ ຘີຕາວ ອຕ຺ຖິ, ປຸຕ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ, ອຣາຊກໍ ຣຊ຺ຊໍ ນສ຺ສິສ຺ສຕິ, ໂກ ຣາຊາ ຠວິຕຸໍ ອຣຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ຕ຺ວໍ ໂຫຫິ, ຕ຺ວໍ ໂຫຫີ’’ຕິ. ປຸໂຣຫິໂຕ ອາຫ – ‘‘ພຫຸໍ ໂອໂລເກຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຜຸສ຺ສຣຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເຕ ກຸມຸທວຓ຺ເຓ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສິນ຺ຘເວ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວິຘຣາຊກກຸຘຠຓ຺ຑໍ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕຎ຺ຈ ຕສ຺ມິໍ ຐເປຕ຺ວາ ຣຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ຕູຣິຍານິ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສຸໍ. ຣໂຖ ປາຈີນທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານາຠິມຸໂຂ ອຄມາສິ. ‘‘ປຣິຈເຍນ ອຸຍ຺ຍານາຠິມຸໂຂ ຄຈ຺ຉຕິ, ນິວຕ຺ເຕມາ’’ຕິ ເກຈິ ອາຫໍສຸ. ປຸໂຣຫິໂຕ ‘‘ມາ ນິວຕ຺ຕຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຫ. ຣໂຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຸມາຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ອາຣຸຫນສຊ຺ໂຊ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ປຸໂຣຫິໂຕ ປາຣຸປນກຓ຺ຓໍ ອປເນຕ຺ວາ ປາທຕລານິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ຕິຏ຺ຐຕຸ ອຍໍ ທີໂປ, ທ຺ວິສຫສ຺ສປຣິຕ຺ຕທີປວາເຣສຸ ຈຕູສຸ ມຫາທີເປສຸ ເອສ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕູຣິຍານິ ປຄ຺ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຕູຣິຍານິ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຕິ.

ອຖ ກຸມາໂຣ ມຸຂໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ເກນ ກມ຺ເມນ ອາຄຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ເທວ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຣຊ຺ຊໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ. ‘‘ຣາຊາ ໂວ ກຫ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເທວຕ຺ຕໍ ຄໂຕ, ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ກຕິ ທິວສາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ’’ຕິ? ‘‘ອຊ຺ຊ ສຕ຺ຕໂມ ທິວໂສ’’ຕິ. ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ວາ ຘີຕາ ວາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ? ‘‘ຘີຕາ ອຕ຺ຖິ, ເທວ, ປຸຕ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ກຣິສ຺ສາມິ ຣຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ. ເຕ ຕາວເທວ ອຠິເສກມຓ຺ຑປໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຣາຊຘີຕຣໍ ສພ຺ພາລງ຺ກາເຣຫິ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານໍ ອາເນຕ຺ວາ ກຸມາຣສ຺ສ ອຠິເສກໍ ອກໍສຸ. ອຖສ຺ສ ກຕາຠິເສກສ຺ສ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ວຕ຺ຖໍ ອຸປນຍິໍສຸ. ໂສ ‘‘ກິມິທໍ, ຕາຕາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ນິວາສນວຕ຺ຖໍ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ນນຸ, ຕາຕາ, ຖູລ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ມນຸສ຺ສປຣິໂຠຄວຕ຺ເຖສຸ ອິໂຕ ມຸທຸຕຣໍ ນຕ຺ຖິ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ຣາຊາ ເອວຣູປໍ ນິວາເສສີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ນ ມຎ຺ເຎ ປຸຎ຺ຎວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຣາຊາ’’ຕິ ‘‘ສຸວຓ຺ຓຠິງ຺ຄາຣໍ ອາຫຣຖ, ລຠິສ຺ສາມິ ວຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓຠິງ຺ຄາຣໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ຫຕ຺ເຖ ໂຘວິຕ຺ວາ ມຸຂໍ ວິກ຺ຂາເລຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖນ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸຣຕ຺ຖິມທິສາຍໍ ອພ຺ຠຸກ຺ກິຣິ. ຆນປຖວິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ກປ຺ປຣຸກ຺ຂາ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ປຸນ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓປຈ຺ຉິມອຸຕ຺ຕຣທິສາຍນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ອພ຺ຠຸກ຺ກິຣິ. ສພ຺ພທິສາສຸ ອຏ຺ຐອຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ກປ຺ປຣຸກ຺ຂາ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ໂສ ເອກໍ ທິພ຺ພທຸສ຺ສໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ເອກໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ‘‘ນນ຺ທຣຎ຺ໂຎ ວິຊິເຕ ສຸຕ຺ຕກນ຺ຕິກາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ‘ມາ ສຸຕ຺ຕໍ ກນ຺ຕິໍສູ’ຕິ ເອວໍ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຉຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘວຣຄໂຕ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປາສາທໍ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິ.

ເອວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ເທວີ ຣຎ຺ໂຎ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອໂຫ ວຕ ຕປສ຺ສີ’’ຕິ ກາຣຸຎ຺ຎາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ‘‘ກິມິທໍ, ເທວີ’’ຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘‘ອຕິມຫຕີ, ເທວ, ເຕ ສມ຺ປຕ຺ຕິ, ອຕີເຕ ພຸທ຺ຘານໍ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ກຕກລ຺ຍາຓສ຺ສ ຜລໍ, ອິທານິ ອນາຄຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ນ ກໂຣຖາ’’ຕິ ອາຫ. ກສ຺ສ ທສ຺ສາມ, ສີລວນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ. ‘‘ອສຸຎ຺ໂຎ, ເທວ, ຊມ຺ພຸທີໂປ ອຣຫນ຺ເຕຫິ; ຕຸມ຺ເຫ, ເທວ, ທານໍ ສຊ຺ເຊຖ, ອຫໍ ອຣຫນ຺ເຕ ລຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ອາຫ. ປຸນທິວເສ ຣາຊາ ປາຈີນທ຺ວາເຣ ທານໍ ສຊ຺ຊາເປສິ. ເທວີ ປາໂຕວ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ອຸປຣິປາສາເທ ປຸຣຕ຺ຖາຠິມຸຂາ ອຸເຣນ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ເອຕິສ຺ສາຍ ທິສາຍ ອຣຫນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖິ, ສ຺ເວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສໍ ທິສາຍໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ນາເຫສຸໍ, ຕໍ ສກ຺ກາຣໍ ກປຓຍາຈການໍ ອທໍສຸ.

ປຸນທິວເສ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕເຖວ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ນາລຕ຺ຖ, ປຸນທິວເສປິ ປຈ຺ຉິມທ຺ວາເຣ ຕເຖວ. ອຸຕ຺ຕຣທ຺ວາເຣ ສຊ຺ຊິຕທິວເສນ ປນ ເທວິຍາ ຕເຖວ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິຍາ ຫິມວນ຺ເຕ ວສນ຺ຕານໍ ປທຸມວຕິຍາ ປຸຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຈສຕານໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ເຊຏ຺ຐໂກ ມຫາປທຸມປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຠາຕິເກ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ມາຣິສາ, ນນ຺ທຣາຊາ ຕຸມ຺ເຫ ນິມນ຺ເຕຕິ, ອຘິວາເສຖ ຕສ຺ສາ’’ຕິ. ເຕ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ອໂນຕຕ຺ຕທເຫ ມຸຂໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣທ຺ວາເຣ ໂອຕຣິໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ ທິສ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ປຎ຺ຈສຕາ, ເທວ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ອາຄຕາ’’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຣາຊາ ສທ຺ຘິໍ ເທວິຍາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘ ປາສາທໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຣ ເນສໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ຣາຊາ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣສ຺ສ, ເທວີ ສງ຺ຆນວກສ຺ສ ປາທມູເລ ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ອຍ຺ຍາ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຈເຍຫິ ນ ກິລມິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຍຎ຺ຈ ປຸຎ຺ເຎນ ນ ປຣິຫາຍິສ຺ສາມີ, ອມ຺ຫາກໍ ຍາວຊີວໍ ອິຘ ນິວາສາຍ ປຏິຎ຺ຎໍ ເທຖາ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍາເນ ປຎ຺ຈ ປຓ຺ຓສາລາສຕານິ, ປຎ຺ຈ ຈງ຺ກມນສຕານີຕິ ສພ຺ພາກາເຣນ ນິວາສນຏ຺ຐານານິ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ວສາເປສຸໍ.

ເອວໍ ກາເລ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຣຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ກຸປິເຕ ຣາຊາ ‘‘ອຫໍ ປຈ຺ຈນ຺ຕໍ ວູປສເມຕຸໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ຕ຺ວໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘສຸ ມາ ປມຊ຺ຊາ’’ຕິ ເທວິໍ ໂອວທິຕ຺ວາ ຄໂຕ. ຕສ຺ມິໍ ອນາຄເຕເຍວ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ອາຍຸສງ຺ຂາຣາ ຂີຓາ. ມຫາປທຸມປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຕິຍາມຣຕ຺ຕິໍ ຌານກີຬໍ ກີຬິຕ຺ວາ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນສມເຍ ອາລມ຺ພນຜລກໍ ອາລມ຺ພິຕ຺ວາ ຐິຕໂກວ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ເອເຕນຸປາເຍນ ເສສາປີຕິ ສພ຺ເພວ ປຣິນິພ຺ພຸຕາ. ປຸນທິວເສ ເທວີ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ນິສີທນຏ຺ຐານານິ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ວິກິຣິຕ຺ວາ ຘູປໍ ວາເສຕ຺ວາ ເຕສໍ ອາຄມນໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ນິສິນ຺ນາ ອາຄມນໍ ອທິສ຺ວາ ປຸຣິເສ ເປເສສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຕາຕາ, ຊານາຖ ກິໍ ອຍ຺ຍານໍ ອຜາສຸກ’’ນ຺ຕິ? ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາປທຸມສ຺ສ ປຓ຺ຓສາລາຍ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ຈງ຺ກມນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາລມ຺ພນຜລກໍ ນິສ຺ສາຍ ຐິຕໍ ທິສ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ກາໂລ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ປຣິນິພ຺ພຸຕສຣີຣໍ ກິໍ ກເຖສ຺ສຕິ, ເຕ ‘‘ນິທ຺ທາຍຕິ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິປາເທ ຫຕ຺ເຖນ ປຣາມສິຕ຺ວາ ປາທານໍ ສີຕລຕາຍ ເຈວ ຖທ຺ຘຕາຍ ຈ ປຣິນິພ຺ພຸຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ທຸຕິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕເຖວ ຎຕ຺ວາ ປຸນ ຕຕິຍສ຺ສາຕິ ເອວໍ ສພ຺ເພປິ ປຣິນິພ຺ພຸຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຣາຊກຸລໍ ອາຄມິໍສຸ. ‘‘ກຫໍ, ຕາຕາ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ’’ຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘‘ປຣິນິພ຺ພຸຕາ, ເທວີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເທວີ ກນ຺ທນ຺ຕີ ໂຣທນ຺ຕີ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ນາຄເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສາຘຸກີຬິຕໍ ກາເຣຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ສຣີຣກິຈ຺ຈໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຘາຕຸໂຍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ເຈຕິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ.

ຣາຊາ ປຈ຺ຈນ຺ຕໍ ວູປສເມຕ຺ວາ ອາຄໂຕ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ອາຄຕໍ ເທວິໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິໍ, ຠທ຺ເທ, ຕ຺ວໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘສຸ ນ ປມຊ຺ຊສິ, ນິໂຣຄາ ຈ ອຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ປຣິນິພ຺ພຸຕາ, ເທວາ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອວຣູປານມ຺ປິ ປຓ຺ຑິຕານໍ ມຣຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ກຸໂຕ ໂມກ຺ຂາ’’ຕິ? ໂສ ນຄຣໍ ອປວິສິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຣຊ຺ຊໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ສຍໍ ສມຓປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິ. ເທວີປິ ‘‘ຣຎ຺ເຎ ປພ຺ພຊິເຕ ອຫໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕເຖວ ອຸຍ຺ຍາເນ ປພ຺ພຊິ. ທ຺ເວປິ ຌານໍ ຠາເວຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ.

ເຕສຸ ຕຕ຺ເຖວ ວສນ຺ເຕສຸ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຣາຊຄຫໍ ປາປຸຓິ. ສຕ຺ຖຣິ ຕຕ຺ຖ ປຏິວສນ຺ເຕ ອຍໍ ປິປ຺ປລິມາຓໂວ ມຄຘຣຏ຺ເຐ ມຫາຕິຕ຺ຖພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາເມ ກປິລພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຠຣິຍາຍ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ອຍໍ ຠທ຺ທກາປິລານີ ມທ຺ທຣຏ຺ເຐ ສາຄລນຄເຣ ໂກສິຍໂຄຕ຺ຕພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຠຣິຍາຍ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ເຕສໍ ອນຸກ຺ກເມນ ວຑ຺ຒມານານໍ ປິປ຺ປລິມາຓວສ຺ສ ວີສຕິເມ, ຠທ຺ທາຍ ໂສຬສເມ ວເຍ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ມາຕາປິຕໂຣ ປຸຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ, ຕ຺ວໍ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ, ກຸລວໍສໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອຕິວິຍ ນິປ຺ປີຬິຍິໍສຸ. ມາຓໂວ ອາຫ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ໂສຕປເຖ ເອວຣູປໍ ກຖໍ ມາ ກຖຍິຕ຺ຖ, ອຫໍ ຍາວ ຕຸມ຺ເຫ ຘຣຖ, ຕາວ ປຏິຊຄ຺ຄິສ຺ສາມິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຈ຺ຈເຍນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຕ ກຕິປາຫໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸນ ກຖຍິໍສຸ. ໂສປິ ປຸນ ປຏິກ຺ຂິປິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມາຕາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ກເຖຕິເຍວ.

ມາຓໂວ ‘‘ມາຕຣໍ ສຎ຺ຎາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓສ຺ສ ນິກ຺ຂສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓກາເຣຫິ ອິຕ຺ຖິຣູປກໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ມຊ຺ຊນຆຏ຺ຏນາທິກມ຺ມປຣິໂຍສາເນ ຕໍ ຣຕ຺ຕວຕ຺ຖໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ເນຫິ ປຸປ຺ເຜຫິ ເຈວ ນານາລງ຺ກາເຣຫິ ຈ ອລງ຺ກາຣາເປຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ມ, ເອວຣູປໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ລຠນ຺ໂຕ ເຄເຫ ວສິສ຺ສາມິ, ອລຠນ຺ໂຕ ນ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ປຓ຺ຑິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຎວາ ທິນ຺ນທາໂນ ກຕາຠິນີຫາໂຣ ປຸພ຺ເພ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ນ ເອກໂກວ ອກາສິ, ອທ຺ຘາ ເອເຕນ ສຫ ກຕປຸຎ຺ຎາ ສຸວຓ຺ຓຣູປກປຏິຠາຄາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ສພ຺ພໂຠເຄຫິ ສນ຺ຕປ຺ເປຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຣູປກໍ ຣເຖ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຕາຕາ, ຍຕ຺ຖ ອມ຺ເຫຫິ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕໂຠຄາທິສມານກຸເລ ເອວຣູປໍ ທາຣິກໍ ປສ຺ສຖ, ຕຕ຺ຖ ອິທເມວ ສຸວຓ຺ຓຣູປກໍ ສຈ຺ຈາກາຣໍ ກຕ຺ວາ ເທຖາ’’ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ.

ເຕ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ນາມ ເອຕໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ‘‘ກຕ຺ຖ ລຠິສ຺ສາມ, ມທ຺ທຣຏ຺ຐໍ ນາມ ອິຕ຺ຖາຄາຣໍ, ມທ຺ທຣຏ຺ຐໍ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ມທ຺ທຣຏ຺ເຐ ສາຄລນຄຣໍ ອຄມໍສຸ. ອຕ຺ຖ ຕໍ ສຸວຓ຺ຓຣູປກໍ ນ຺ຫານຕິຕ຺ເຖ ຐເປຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອຖ ຠທ຺ທາຍ ຘາຕີ ຠທ຺ທໍ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ສຍໍ ນ຺ຫາຍິຕຸໍ ອຸທກຕິຕ຺ຖໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຣູປກໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິສ຺ສາຍໍ ອວິນີຕາ ອິຘາຄນ຺ຕ຺ວາ ຐິຕາ’’ຕິ ປິຏ຺ຐິປສ຺ເສ ປຫຣິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຣູປກໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອຍ຺ຍຘີຕາ ເມຕິ ສຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາເທສິ, ອຍໍ ປນ ອຍ຺ຍຘີຕາຍ ນິວາສນປຏິຄ຺ຄຫິຕາຍປິ ອສທິສາ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ນໍ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ເອວຣູປາ ກິຣ ເຕ ສາມິຘີຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ສາ ‘‘ອິມາຍ ສຸວຓ຺ຓປຏິມາຍ ສຕຄຸເຓນ ສຫສ຺ສຄຸເຓນ ມຍ຺ຫໍ ອຍ຺ຍຘີຕາ ອຠິຣູປຕຣາ’’, ຕຖາ ຫິ ‘‘ອປ຺ປທີເປປິ ທ຺ວາທສຫຕ຺ເຖ ຄພ຺ເຠ ນິສິນ຺ນາ ສຣີໂຣຠາເສນ ຕມໍ ວິຘມຕີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຕສ຺ສາ ມາຕາປິຕູນໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ສຸວຓ຺ຓຣູປກໍ ຣເຖ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຕໍ ຘາຕິໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ໂກສິຍໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ຆຣທ຺ວາເຣ ຐຕ຺ວາ ອາຄມນໍ ອາໂຣຈຍິໍສຸ.

ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ກຸໂຕ ອາຄຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕ ‘‘ມຄຘຣຏ຺ເຐ ມຫາຕິຕ຺ຖຄາເມ ກປິລພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຆຣໂຕ ອິມິນາ ນາມ ກາຣເຓນ ອາຄຕມ຺ຫາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ‘‘ສາຘຸ, ຕາຕາ, ອມ຺ເຫຫິ ສມຊາຕິໂຄຕ຺ຕວິຠໂວ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ທສ຺ສາມ ທາຣິກ’’ນ຺ຕິ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ຄຓ຺ຫິ. ເຕ ກປິລພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສາສນໍ ປຫິຓິໍສຸ – ‘‘ລທ຺ຘາ ໂນ ຠທ຺ທາ ນາມ ທາຣິກາ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຊານາຖາ’’ຕິ. ຕໍ ສາສນໍ ສຸຕ຺ວາ ປິປ຺ປລິມາຓວສ຺ສ ອາໂຣຈຍິໍສຸ ‘‘ລທ຺ຘາ ທາຣິກາ’’ຕິ. ປິປ຺ປລິມາຓໂວ ‘‘ອຫໍ ‘ນ ລຠິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິໍ, ອິເມ ‘ລທ຺ຘາ’ຕິ ເປເສນ຺ຕິ, ອນຕ຺ຖິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຓ຺ຓໍ ເປເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣໂຫຄໂຕ ປຓ຺ຓໍ ລິຂິ ‘‘ຠທ຺ທາ ອຕ຺ຕໂນ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕໂຠຄານຸຣູປໍ ປຕິໍ ລຠຕຸ, ອຫໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ມາ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣິນີ ອໂຫສີ’’ຕິ. ຠທ຺ທາປິ ‘‘ອສຸກສ຺ສ ກິຣ ມໍ ທາຕຸກາມາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຣໂຫຄຕາ ປຓ຺ຓໍ ລິຂິ – ‘‘ອຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕໂຠຄານຸຣູປໍ ທາຣິກໍ ລຠຕຸ, ອຫໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ມາ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຠວາຫີ’’ຕິ. ທ຺ເວປິ ປຓ຺ຓານິ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສມາຄຈ຺ຉິໍສຸ. ‘‘ອິທໍ ກສ຺ສ ປຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ປິປ຺ປລິມາຓເວນ ຠທ຺ທາຍ ປຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອິທໍ ກສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ຠທ຺ທາຍ ປິປ຺ປລິມາຓວສ຺ສ ປຫິຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ເຕ ທ຺ເວປິ ວາເຈຕ຺ວາ ‘‘ປສ຺ສຖ ທາຣການໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ຜາເລຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຕໍສມານໍ ປຓ຺ຓໍ ລິຂິຕ຺ວາ ອິໂຕ ເອຕ຺ໂຕ ຈ ເປເສສຸໍ. ອິຕິ ກຸມາຣສ຺ສ ກຸມາຣິກາຍ ຈ ສທິສໍ ປຓ຺ຓໍ ໂລກສ຺ສາທຣຫິຕເມວາຕິ ອນິຈ຺ຉມານານມ຺ປິ ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສມາຄໂມ ອໂຫສິ.

ຕໍທິວສເມວ ປິປ຺ປລິມາຓໂວປິ ຠທ຺ທໍ ເອກໍ ປຸປ຺ຜທາມໍ ຄຓ຺ຫາເປສິ. ຠທ຺ທາປິ ຕານິ ສຍນມຊ຺ເຌ ຐເປສິ. ອຸໂຠປິ ຠຸຕ຺ຕສາຍມາສາ ສຍນໍ ອາຣຸຫິຕຸໍ ອາຣຠິໍສຸ. ເຕສຸ ມາຓໂວ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສນ ສຍນໍ ອາຣຸຫິ, ຠທ຺ທາ ວາມປສ຺ເສນ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຍສ຺ສ ປສ຺ເສ ປຸປ຺ຜານິ ມິລາຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຣາຄຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ວິຊານິສ຺ສາມ, ອິມໍ ປຸປ຺ຜທາມໍ ນ ອລ຺ລີຍິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ເຕ ປນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຣີຣສມ຺ຜສ຺ສຠເຍນ ສກລຣຕ຺ຕິໍ ນິທ຺ທໍ ອໂນກ຺ກມນ຺ຕາວ ວີຕິນາເມສຸໍ. ທິວາ ປນ ຫສິຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ນາກໍສຸ. ເຕ ໂລກາມິເສນ ອສໍສຏ຺ຐາ ຍາວ ມາຕາປິຕໂຣ ຘຣນ຺ຕິ, ຕາວ ກຸຏຸມ຺ພໍ ອວິຈາເຣຕ຺ວາ ເຕສຸ ກາລງ຺ກເຕສຸ ວິຈາຣຍິໍສຸ. ມຫຕີ ມາຓວສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕິ. ເອກທິວສໍ ສຣີຣໍ ອຸພ຺ພຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຉຑ຺ເຑຕພ຺ພໍ ສຸວຓ຺ຓຈຸຓ຺ຓໍ ເອວ ມຄຘນາຬິຍາ ທ຺ວາທສນາຬິມຕ຺ຕໍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍນ຺ຕພທ຺ຘານິ ສຏ຺ຐິ ມຫາຕຬາການິ, ກມ຺ມນ຺ໂຕ ທ຺ວາທສໂຍຊນິໂກ, ອນຸຣາຘປຸຣປ຺ປມາຓາ ຈຸທ຺ທສຄາມາ, ຈຸທ຺ທສ ຫຕ຺ຖານີການິ, ຈຸທ຺ທສ ອສ຺ສານີການິ, ຈຸທ຺ທສ ຣຖານີການິ.

ໂສ ເອກທິວສໍ ອລງ຺ກຕອສ຺ສໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ມຫາຊນປຣິວຸໂຕ ກມ຺ມນ຺ຕຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຂຕ຺ຕໂກຏິຍໍ ຐິໂຕ ນງ຺ຄເລຫິ ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໂຕ ກາກາທໂຍ ສກຸເຓ ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາທາທິເກ ປາຓເກ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຂາທນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ຕາຕາ, ອິເມ ກິໍ ຂາທນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາເທ, ອຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ເອເຕຫິ ກຕປາປໍ ກສ຺ສ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ, ອຍ຺ຍາ’’ຕິ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສເຈ ເອເຕຫິ ກຕປາປໍ ມຍ຺ຫໍ ໂຫຕິ, ກິໍ ເມ ກຣິສ຺ສຕິ ສຕ຺ຕອສີຕິໂກຏິຘນໍ, ທ຺ວາທສໂຍຊນກມ຺ມນ຺ໂຕ ກິໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ກິໍ ຍນ຺ຕພທ຺ຘານິ ຕຬາການິ, ກິໍ ຈຸທ຺ທສ ຄາມານິ, ສພ຺ພເມຕໍ ຠທ຺ທາຍ ກາປິລານິຍາ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ຠທ຺ທາ ກາປິລານີ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອນ຺ຕຣວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຕໂຍ ຕິລກຸມ຺ເຠ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຘາຕີຫິ ປຣິວຸຕາ ນິສິນ຺ນາ ກາເກ ຕິລປາຓເກ ຂາທມາເນ ທິສ຺ວາ ‘‘ອມ຺ມາ, ກິໍ ອິເມ ຂາທນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ປາຓເກ, ອຍ຺ເຍ’’ຕິ. ‘‘ອກຸສລໍ ກສ຺ສ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ, ອຍ຺ເຍ’’ຕິ. ສາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຈຕຸຫຕ຺ຖໍ ວຕ຺ຖໍ ນາຬິໂກທນມຕ຺ຕຎ຺ຈ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຍທິ ປເນຕໍ ເອເຕຫິ ກຕໍ ອກຸສລໍ ມຍ຺ຫໍ ໂຫຕິ, ຠວສຫສ຺ເສນປິ ວຏ຺ຏໂຕ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ເຕ ອາຄຕມຕ຺ເຕເຍວ ສພ຺ພໍ ຕສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ມາຓໂວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນ຺ຫຕ຺ວາ ປາສາທໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ມຫາຣເຫ ປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທິ, ອຖສ຺ສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ອນຸຈ຺ຉວິກໂຠຊນໍ ອຸປນຍິໍສຸ. ທ຺ເວປິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິຊເນ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ຣໂຫຄຕາ ຜາສຸກຏ຺ຐາເນ ນິສີທິໍສຸ. ຕໂຕ ມາຓໂວ ຠທ຺ທໍ ອາຫ – ‘‘ຠທ຺ເທ, ອິມໍ ຆຣໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ກິຕ຺ຕກໍ ຘນມາຫຣສີ’’ຕິ? ‘‘ປຎ຺ຈປຓ຺ຓາສ ສກຏສຫສ຺ສານິ, ອຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ສພ຺ພໍ ຕໍ, ຍາ ຈ ອິມສ຺ມິໍ ຆເຣ ສຕ຺ຕາສີຕິ ໂກຏິໂຍ ຍນ຺ຕພທ຺ຘານິ ສຏ຺ຐິ ຕຬາການີຕິ ເອວມາທິເຠທາ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ຕຸຍ຺ເຫວ ນິຍ຺ຍາເຕມີ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ປນ ກຸຫິໍ ຄຈ຺ຉຖ, ອຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ອຫໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ອຍ຺ຍ, ອຫມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອາຄມນໍ ໂອໂລກຍມານາ ນິສິນ຺ນາ, ອຫມ຺ປິ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຕສໍ ອາທິຕ຺ຕປຓ຺ຓກຸຏິ ວິຍ ຕໂຍ ຠວາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຕ ‘‘ປພ຺ພຊິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາປຓໂຕ ກາສາຍຣສປີຕານິ ຈີວຣານິ ມຕ຺ຕິກາປຕ຺ເຕ ຈ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ເກເສ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ‘‘ເຍ ໂລເກ ອຣຫນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖິ, ເຕ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອມ຺ຫາກໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຖວິກາສຸ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອໍເສ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ປາສາທໂຕ ໂອຕຣິໍສຸ. ເຄເຫ ທາເສສຸ ຈ ກມ຺ມກາເຣສຸ ຈ ນ ໂກຈິ ສຎ຺ຊານິ.

ອຖ ເນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ທາສຄາມທ຺ວາເຣນ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ອາກປ຺ປກຸຕວເສນ ທາສຄາມວາສິໂນ ສຎ຺ຊານິໍສຸ. ເຕ ໂຣທນ຺ຕາ ປາເທສຸ ປຕິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ອມ຺ເຫ ອນາເຖ ກໂຣຖ, ອຍ຺ຍາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ‘‘ມຍໍ, ຠເຓ, ‘ຕໂຍ ຠວາ ອາທິຕ຺ຕປຓ຺ຓສາລາ ວິຍາ’ຕິ ປພ຺ພຊິມ຺ຫ, ສເຈ ຕຸມ຺ເຫສຸ ເອເກກໍ ຠຸຊິສ຺ສໍ ກໂຣມ, ວສ຺ສສຕມ຺ປິ ນປ຺ປໂຫຕິ. ຕຸມ຺ເຫວ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສີສໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ຠຸຊິສ຺ສາ ຫຸຕ຺ວາ ຊີວຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕສໍ ໂຣທນ຺ຕານໍເຍວ ປກ຺ກມິໍສຸ.

ເຖໂຣ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ຠທ຺ທາ ກາປິລານີ ສກລຊມ຺ພຸທີປຄ຺ຆນິກາ ອິຕ຺ຖີ ມຍ຺ຫໍ ປຈ຺ຉໂຕ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂກຈິເທວ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຍ຺ຍ ‘ອິເມ ປພ຺ພຊິຕາປິ ວິນາ ຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວໍ ໂກຈິ ປາປເກນ ມນສາ ປທູເສຕ຺ວາ ອປາຍປູຣໂກ ຠເວຍ຺ຍ, ອິມໍ ປຫາຍ ມຍາ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ທ຺ເວຘາປຖໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ອຏ຺ຐາສິ. ຠທ຺ທາປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ອາຫ – ‘‘ຠທ຺ເທ, ຕາທິສິໍ ອິຕ຺ຖິໍ ມມ ປຈ຺ຉໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘ອິເມ ປພ຺ພຊິຕາປິ ວິນາ ຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີ’ຕິ ອມ຺ເຫສຸ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ມຫາຊໂນ ອປາຍປູຣໂກ ຠເວຍ຺ຍ. ອິມສ຺ມິໍ ທ຺ເວຘາປເຖ ຕ຺ວໍ ເອຕໍ ຄຓ຺ຫ, ອຫໍ ເອເກນ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ອຍ຺ຍ, ມາຕຸຄາໂມ ‘ປພ຺ພຊິຕານໍ ປລິໂພໂຘ, ປພ຺ພຊິຕາປິ ວິນາ ນ ຠວນ຺ຕີ’ຕິ ອມ຺ຫາກໍ ໂທສໍ ທສ຺ເສຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ທສນຂສໂມຘານສມຸຊ຺ຊລໍ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ‘‘ສຕສຫສ຺ສກປ຺ປປມາເຓ ອທ຺ຘາເນ ກໂຕ ມິຕ຺ຕສນ຺ຖໂວ ອຊ຺ຊ ຠິຊ຺ຊຕິ, ຕຸມ຺ເຫວ ທກ຺ຂິຓາ ນາມ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ທກ຺ຂິຓມຄ຺ໂຄ ວຏ຺ຏຕິ, ມຍໍ ມາຕຸຄາມາ ນາມ ວາມຊາຕິກາ, ອມ຺ຫາກໍ ວາມມຄ຺ໂຄ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ເຕສໍ ທ຺ເວຘາຠູຕກາເລ ອຍໍ ມຫາປຖວີ ‘‘ອຫໍ ຈກ຺ກວາຬສິເນຣຸປພ຺ພຕາທໂຍ ຘາເຣຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕີປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄຸເຓ ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມີ’’ຕິ ວທນ຺ຕີ ວິຍ ວິຣວມານາ ອກມ຺ປິຕ຺ຖ. ອາກາເສ ອສນິສທ຺ໂທ ວິຍ ປວຕ຺ຕິ, ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພໂຕ ອຸນ຺ນາທິ.

ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘປິ ເວຬຸວນມຫາວິຫາເຣ ກຸຏິຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ປຖວີກມ຺ປນສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ກິສ຺ສ ນຸ ໂຂ ປຖວີ ກມ຺ປຕີ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ‘‘ປິປ຺ປລິມາຓໂວ ຈ ຠທ຺ທາ ຈ ກາປິລານີ ມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອປ຺ປເມຍ຺ຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິຕາ, ເຕສໍ ວິໂຍຄຏ຺ຐາເນ ອຸຠິນ຺ນໍ ຄຸຓພເລນ ອຍໍ ປຖວີກມ຺ໂປ ຊາໂຕ, ມຍາປິ ເອເຕສໍ ສງ຺ຄຫໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມ຺ມ ສຍເມວ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ອສີຕິມຫາເຖເຣສຸ ກຎ຺ຈິ ອນາປຸຈ຺ຉາ ຕິຄາວຸຕມຄ຺ຄໍ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຕ຺ວາ ຣາຊຄຫສ຺ສ ຈ ນາລນ຺ທາຍ ຈ ອນ຺ຕເຣ ພຫຸປຸຕ຺ຕນິຄ຺ໂຣຘມູເລ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ນິສິນ຺ໂນ ປນ ອຎ຺ຎຕຣປໍສຸກູລິໂກ ວິຍ ອນິສີທິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘເວສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອສີຕິຫຕ຺ຖາ ພຸທ຺ຘຣໍສິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ອິຕິ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ປຓ຺ຓຈ຺ຉຕ຺ຕສກຏຈກ຺ກກູຏາຄາຣາທິປ຺ປມາຓາ ພຸທ຺ຘຣໍສິໂຍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິປ຺ຜຣນ຺ຕິໂຍ ວິຘາວນ຺ຕິໂຍ ຈນ຺ທສຫສ຺ສສູຣິຍສຫສ຺ສອຸຄ຺ຄມນກາລໍ ວິຍ ກຸຣຸມານາ ຕໍ ວນນ຺ຕຣໍ ເອໂກຠາສໍ ອກໍສຸ. ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓສິຣິຍາ ສມຸຊ຺ຊລຕາຣາຄເຓນ ວິຍ ຄຄນໍ, ສຸປຸປ຺ຜິຕກມລກຸວລເຍນ ວິຍ ສລິລໍ ວນນ຺ຕຣໍ ວິໂຣຈິຕ຺ຖ. ນິຄ຺ໂຣຘຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຂນ຺ໂຘ ປກຕິຍາ ເສໂຕ ໂຫຕິ, ປຕ຺ຕານິ ນີລານິ ປກ຺ການິ ຣຕ຺ຕານິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ທິວເສ ສພ຺ໂພ ນິຄ຺ໂຣໂຘ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓວ ອໂຫສິ.

ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖໂຣ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖາ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິມໍ ອຫໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ ທິຏ຺ຐຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂອນໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ, ສາວໂກຫມສ຺ມິ, ສຕ຺ຖາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ, ສາວໂກຫມສ຺ມີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໕໔) ອາຫ. ອຖ ນໍ ຠຄວາ ອາຫ – ‘‘ກສ຺ສປ, ສເຈ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ນິປຈ຺ຈກາຣໍ ມຫາປຖວິຍາ ກເຣຍ຺ຍາສິ, ສາປິ ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ເອວໍ ຄຸຓມຫນ຺ຕຕໍ ຊານຕາ ຕຍາ ກໂຕ ນິປຈ຺ຈກາໂຣ ມຍ຺ຫໍ ໂລມມ຺ປິ ຈາເລຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ນິສີທ, ກສ຺ສປ, ທາຍຊ຺ຊໍ ເຕ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕີຫິ ໂອວາເທຫິ ອຸປສມ຺ປທໍ ອທາສິ. ທຕ຺ວາ ຈ ພຫຸປຸຕ຺ຕນິຄ຺ໂຣຘມູລໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຖຣໍ ປຈ຺ຉາສມຓໍ ກຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ສຕ຺ຖຸ ສຣີຣໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓວິຈິຕ຺ຕໍ, ມຫາກສ຺ສປສ຺ສ ສຕ຺ຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓປຏິມຓ຺ຑິຕໍ, ໂສ ກຎ຺ຈນນາວາຍ ປຈ຺ຉາພທ຺ໂຘ ວິຍ ສຕ຺ຖຸ ປທານຸປທິກໍ ອນຸຄຎ຺ຉິ. ສຕ຺ຖາ ໂຖກໍ ມຄ຺ຄໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສຊ຺ຊາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ເຖໂຣ ‘‘ສຕ຺ຖາ ນິສີທິຕຸກາໂມ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏປິໂລຕິກໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ຈຕຸຄ຺ຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຎເປສິ.

ສຕ຺ຖາ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖນ ຈີວຣໍ ປຣິມຊ຺ຊນ຺ໂຕ ‘‘ມຸທຸກາ ໂຂ ຕ຺ຍາຍໍ, ກສ຺ສປ, ປຏປິໂລຕິກາ ສງ຺ຆາຏີ’’ຕິ ອາຫ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໕໔). ໂສ ‘‘ສຕ຺ຖາ ເມ ສງ຺ຆາຏິຍາ ມຸທຸຠາວໍ ກເຖສິ, ປາຣຸປິຕຸກາໂມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ປາຣຸປຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສງ຺ຆາຏິ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ ປາຣຸປິສ຺ສສິ, ກສ຺ສປາ’’ຕິ? ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ນິວາສນໍ ລຠນ຺ໂຕ ປາຣຸປິສ຺ສາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ກສ຺ສປ, ອິມໍ ປຣິໂຠຄຊິຓ຺ຓໍ ປໍສຸກູລໍ ຘາເຣຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສິ, ມຍາ ຫິ ອິມສ຺ສ ປໍສຸກູລສ຺ສ ຄຫິຕທິວເສ ອຸທກປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ມຫາປຖວີ ກມ຺ປິ, ອິມໍ ພຸທ຺ຘປຣິໂຠຄຊິຓ຺ຓຈີວຣໍ ນາມ ນ ສກ຺ກາ ປຣິຕ຺ຕຄຸເຓນ ຘາເຣຕຸໍ, ປຏິພເລເນວິທໍ ປຏິປຕ຺ຕິປູຣຓສມຕ຺ເຖນ ຊາຕິປໍສຸກູລິເກນ ຘາເຣຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖເຣນ ສທ຺ຘິໍ ຈີວຣໍ ປຣິວຕ຺ເຕສິ.

ເອວໍ ຈີວຣໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຈີວຣໍ ຠຄວາ ປາຣຸປິ, ສຕ຺ຖຸ ຈີວຣໍ ເຖໂຣ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອເຈຕນາປິ ອຍໍ ມຫາປຖວີ ‘‘ທຸກ຺ກຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ອກຕ຺ຖ, ອຕ຺ຕໂນ ປາຣຸຕຈີວຣໍ ສາວເກນ ປຣິວຕ຺ຕິຕປຸພ຺ພໍ ນາມ ນາໂຫສິ, ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄຸຓໍ ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມີ’’ຕິ ວທນ຺ຕີ ວິຍ ອຸທກປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ກມ຺ປິ. ເຖໂຣປິ ‘‘ລທ຺ຘໍ ເມ ພຸທ຺ຘານໍ ປຣິໂຠຄຈີວຣໍ, ກິໍ ເມ ອິທານິ ອຸຕ຺ຕຣິ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອຸນ຺ນຕິໍ ອກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກເຍວ ເຕຣສ ຘຸຕຄຸເຓ ສມາທາຍ ສຕ຺ຕທິວສມຕ຺ຕໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອໂຫສິ. ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ກສ຺ສໂປ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈນ຺ທູປໂມ ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອປກສ຺ເສວ ກາຍໍ ອປກສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຈ຺ຈນວໂກ ກຸເລສຸ ອປ຺ປຄພ຺ໂຠ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໔໖) ເອວມາທິນາ ປສໍສິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ອຣິຍຄຓມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘຸຕວາທານໍ ຍທິທໍ ມຫາກສ຺ສໂປ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໑໘໘, ໑໙໑) ຘຸຕວາທານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ.

໓໙໘. ເອວໍ ຠຄວຕາ ເອຕທຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐປິໂຕ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ ມຫາສາວກຠາວໍ ປຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ ສຣິຕ຺ວາ ໂສມນສ຺ສວເສນໍ ປຸພ຺ພຈຣິຕາປທານໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ກິຣ ຠຄວໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປາທານໍ ນິກ຺ເຂປນສມເຍ ອກ຺ກນ຺ຕກ຺ກນ຺ຕປາເທ ສຕສຫສ຺ສປຕ຺ຕາ ປທຸມາ ປຖວິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ຕສ຺ມາສ຺ສ ຕໍ ນາມໍ ອໂຫສິ. ສກລສຕ຺ຕນິກາເຍສຸ ເອເກເກນ ສຕສຕປຸຎ຺ເຎ ກເຕ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ສຕຄຸຓປຸຎ຺ຎານໍ ກຕຕ຺ຕາ ຠຄວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ ຕາທິໂນຕິ ສຕ຺ຕໂລກສ຺ສ ປຘານຠູຕສ຺ສ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐສຸ ອກມ຺ປິຍຠາວໍ ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕາທິໂນ. ນິພ຺ພຸເຕ ໂລກນາຖມ຺ຫີຕິ ສຕ຺ຕໂລກສ຺ສ ປຏິສຣຓຠູເຕ ຠຄວຕິ ຂນ຺ຘປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ, ອທສ຺ສນໍ ຄເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປູຊໍ ກຸພ຺ພນ຺ຕິ ສນ຺ຖຸໂນຕິ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສາສນໂຕ ‘‘ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາຘຸກີຬໍ ກີຬນ຺ຕາ ປູຊໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໓໙໙. ອຄ຺ຄິໍ ຈິນນ຺ຕີ ຊນຕາຕິ ຊນສມູຫາ ອາຬາຫນຕ຺ຖາຍ ອຄ຺ຄິໍ ຈິນນ຺ຕາ ຣາສິໍ ກໂຣນ຺ຕາ ອາສມນ຺ຕໂຕ ໂມທິຕາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ ປກາເຣນ ໂມທິຕາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ ປູຊໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສຸ ສໍເວຄຊາເຕສູຕິ ເຕສຸ ຊນສມູເຫສຸ ສໍເວຄປ຺ປຕ຺ເຕສຸ ອຸຕ຺ຣາສໍ ລຠນ຺ເຕສຸ ເມ ມຍ຺ຫໍ ປີຕິ ຫາໂສ ອຸທປຊ຺ຊຖ ປາຕຸຠວີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐໐. ຎາຕິມິຕ຺ເຕ ສມາເນຕ຺ວາຕິ ມມ ພນ຺ຘຸສຫາເຍ ສມາເນຕ຺ວາ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ. ມຫາວີໂຣ ຠຄວາ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ອທສ຺ສນໍ ອຄມາສີຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ອພ຺ຣວິໍ ກເຖສິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫນ຺ທ ປູຊໍ ກໂຣມເສຕິ ຫນ຺ທາຕິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ເຕນ ກາຣເຓນ ມຍໍ ສພ຺ເພ ສມາຄຕາ ປູຊໍ ກໂຣມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສຕິ ນິປາໂຕ.

໔໐໑. ສາຘູຕິ ເຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາຕິ ເຕ ມມ ຎາຕິມິຕ຺ຕາ ສາຘຸ ອິຕິ ສຸນ຺ທຣໍ ຠທ຺ທກໍ ອິຕິ ປຏິສຸຓິຕ຺ວາ ມມ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຉິຕ຺ວາ ເມ ມຍ຺ຫໍ ຠິຍ຺ໂຍ ອຕິເຣກໍ ຫາສໍ ປີຕິໍ ຊນິໍສຸ ອຸປ຺ປາເທສຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐໒. ຕໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ກຕປຸຎ຺ຎສຎ຺ຈຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ມິໍ ໂລກນາຖມ຺ຫີຕິອາທິມາຫ. ສຕຫຕ຺ຖໍ ອຸຄ຺ຄຕໍ ອຸພ຺ພິທ຺ຘໍ ທິຍຑ຺ຒຫຕ຺ຖສຕໍ ວິຕ຺ຖຕໍ, ວິມານໍ ນຠສິ ອາກາເສ ອຸຄ຺ຄຕໍ ອຄ຺ຆິຍໍ, ສຸກຕໍ ສຸນ຺ທຣາກາເຣນ ກຕໍ, ກຕ຺ວາ ກາເຣຕ຺ວາ ຈ ປຸຎ຺ຎສຎ຺ຈຍໍ ປຸຎ຺ຎຣາສິໍ ກາຫາສິໍ ອກາສິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໔໐໓. ກຕ຺ວານ ອຄ຺ຆິຍໍ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ເຈຕິຍປູຊນຏ຺ຐາເນ ຕາລປນ຺ຕີຫິ ຕາລປາຬີຫິ ຈິຕ຺ຕິຕໍ ໂສຠິຕໍ ອຄ຺ຆິຍໍ ກຕ຺ວານ ກາເຣຕ຺ວາ ຈ ສກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ເຈຕິຍໍ ປູຊຍຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ ພຸທ຺ຘຘາຕຸນິຘາປິຕໍ ເຈຕິຍໍ ປູຊຍິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໔໐໔. ຕສ຺ສ ເຈຕິຍສ຺ສ ມຫິມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘວາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘວາຕິ ອາກາເສ ຊລມາໂນ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘວ ອຄ຺ຄິຣາສິ ອິວ ຕໍ ເຈຕິຍໍ ສຕ຺ຕຫິ ຣຕເນຫິ ຊລຕິ ຜຸລ຺ລິໂຕ ວິກສິຕປຸປ຺ໂຜ ສາລຣຸກ຺ຂຣາຊາ ອິວ ອາກາເສ ອິນ຺ທລຏ຺ຐີວ ອິນ຺ທຘນຸ ອິວ ຈ ຈຕຸທ຺ທິສາ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ໂອຠາສຕິ ວິຊ຺ໂຊຕຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໔໐໕. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາຕິ ຕສ຺ມິໍ ໂຊຕມານຘາຕຸຄພ຺ຠມ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ມນໍ ປສາເທຕ຺ວາ ໂສມນສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ເຕນ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນ ພຫຸໍ ອເນກປ຺ປກາຣໍ ກຸສລໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວານ ‘‘ຘາຕຸຄພ຺ເຠ ຈ ສາສເນ ຈ ເອຕ຺ຕການິ ປຸຎ຺ຎານິ ມຍາ ກຕານີ’’ຕິ ເອວໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ສຣິຕ຺ວານ ກາລໍກຕ຺ວາ ຕິທສໍ ຕາວຕິໍສຠວນໍ ສຸຕ຺ຕປ຺ປພຸທ຺ໂຘ ວິຍ ອຫໍ ອຸປປຊ຺ຊິໍ ຊາໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໔໐໖. ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປນ຺ນເທວໂລເກ ລທ຺ຘສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຫຍວາຫິໍ ສິນ຺ຘວສຫສ຺ສໂຍຊິຕໍ ທິພ຺ພຣຖໍ ອຘິຏ຺ຐິໂຕ. ສຕ຺ຕຫິ ຠູມີຫິ ສໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸຄ຺ຄຕໍ ອຸພ຺ພິທ຺ຘໍ ອຸຈ຺ຈໍ ມຍ຺ຫໍ ຠວນໍ ວິມານໍ ອໂຫສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐໗. ຕສ຺ມິໍ ວິມາເນ ສພ຺ພໂສວຓ຺ຓມຍາ ສກລໂສວຓ຺ຓມຍານິ ກູຏາຄາຣສຫສ຺ສານິ ອຫຸໍ ອເຫສຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສກເຕເຊນ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາເວນ ສພ຺ພາ ທສ ທິສາ ປຠາສຍໍ ໂອຠາເສນ຺ຕານິ ຊລນ຺ຕິ ວິຊ຺ໂຊຕນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໔໐໘. ຕສ຺ມິໍ ມຍ຺ຫໍ ປາຕຸຠູຕວິມາເນ ອຎ຺ເຎປິ ນິຍ຺ຍູຫາ ປມຸຂສາລາໂຍ ສນ຺ຕິ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ກິໍ ຠູຕາ? ໂລຫິຕງ຺ຄມຍາ ຣຕ຺ຕມຓິມຍາ ຕທາ ເຕປິ ນິຍ຺ຍູຫາ ຈຕສ຺ໂສ ທິສາ ອາຠາຍ ປຠາຍ ໂຊຕນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໔໑໐. ສພ຺ເພ ເທເວ ສກລຉເທວໂລເກ ເທເວ ອຠິໂຠມິ ອຠິຠວາມິ. ກສ຺ສ ຜລນ຺ຕິ ເຈ? ມຍາ ກຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມສ຺ສ ອິທໍ ຜລນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໑໑. ຕໂຕ ມນຸສ຺ສສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສຏ຺ຐິກປ຺ປສຫສ຺ສມ຺ຫີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິໂຕ ກປ຺ປໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ສຏ຺ຐິສຫສ຺ສກປ຺ປມຕ຺ຖເກ ຈາຕຸຣນ຺ໂຕ ຈຕຸມຫາທີປວນ຺ໂຕ ວິຊິຕາວີ ສພ຺ພໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກໍ ວິຊິຕວນ຺ໂຕ ອຫໍ ອຸພ຺ພິທ຺ໂຘ ນາມ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຣາຊາ ຫຸຕ຺ວາ ປຖວິໍ ອາວສິໍ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໔໑໒-໔. ຕເຖວ ຠທ຺ທເກ ກປ຺ເປຕິ ປຎ຺ຈພຸທ຺ຘປຏິມຓ຺ຑິຕຕ຺ຕາ ຠທ຺ທເກ ນາມ ກປ຺ເປ. ຕິໍສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຕິໍສຊາຕິຍາ ຈຕຸທີປມ຺ຫິ ອິສ຺ສໂຣ ປຘາໂນ ຈກ຺ກຣຕນາທີຫິ ສຕ຺ຕຫິ ຣຕເນຫິ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມງ຺ຄີຠູໂຕ ສກກມ຺ມາຠິຣທ຺ໂຘ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ເມ ທສ ຣາຊຘມ຺ເມ ອຠິຣທ຺ໂຘ ອລ຺ລີໂນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຣາຊາ ອມ຺ຫີ ອໂຫສິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຕ຺ຕໂນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິກາເລ ອນຸຠູຕສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖາປິ ຠວນໍ ມຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ມິໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຊ຺ຊມ຺ຫິ ມຍ຺ຫໍ ຠວນໍ ມມ ປາສາທໍ ອິນ຺ທລຏ຺ຐີວ ອຸຄ຺ຄຕໍ ອາກາເສ ຐິຕວິຊ຺ໂຊຕມານາ ວິຊ຺ຊຸລ຺ລຕາ ອິວ ອຸຄ຺ຄຕໍ ສຕ຺ຕຠູມິກາທິເຠເທຫິ ອຸຈ຺ຈໍ ອາຍາມໂຕ ທີຆໂຕ ຈ ອຸຈ຺ຈໂຕ ຈ ຈຕຸວີສຕິໂຍຊນໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທ຺ວາທສໂຍຊນໍ ອໂຫສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ເພສໍ ຊນານໍ ມນໍ ອລ຺ລີນຠາເວນ ຣມ຺ມຓໍ ນາມ ນຄຣໍ ອໂຫສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຬ຺ເຫຫິ ທ຺ວາທສຫຕ຺ເຖຫິ ວາ ຕິໍສຫຕ຺ເຖຫິ ວາ ອຸຈ຺ເຈຫິ ປາກາຣໂຕຣເຓຫິ ສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໔໑໕-໒໐. ຕທຑ຺ຒກໍ ຕໂຕ ອຑ຺ຒກໍ ອຑ຺ຒຕິຍສຕໂຍຊນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປກ຺ຂິຕ຺ຕາ ປຓ຺ຓວີສຕີຕິ ວີສຕິອາປຓປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ວີຖິປຣິຈ຺ເຉທນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣາຫ຺ມຎ຺ຎກຸລສມ຺ຠູໂຕຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ສຸຊາໂຕ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວາຕິ.

ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣອປທານວຓ຺ຓນາ ສມຕ຺ຕາ.