໒.ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘອປທານວຓ຺ຓນາ

ຕໂຕ ອນນ຺ຕຣໍ ອປທານໍ ສງ຺ຄາຍນ຺ໂຕ ‘‘ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາປທານໍ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠຄວຕາ ກຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອຖ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາປທານໍ ສຸຓາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕສໍ ອປທານຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ.

໘໓. ‘‘ສຸຓາຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປທໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິນິພ຺ພຕ຺ຕິວເສນ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຖາຄຕໍ ເຊຕວເນ ວສນ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຊຕກຸມາຣສ຺ສ ນາມວເສນ ຕຖາສຎ຺ຎິເຕ ວິຫາເຣ ຈຕູຫິ ອິຣິຍາປຖວິຫາເຣຫິ ທິພ຺ພພ຺ຣຫ຺ມອຣິຍວິຫາເຣຫິ ວາ ວສນ຺ຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ຍຖາ ປຸຣິມກາ ວິປສ຺ສິອາທໂຍ ພຸທ຺ຘາ ສມຕ຺ຕິໍສປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ອາຄຕາ, ຕຖາ ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ຠຄວາ ອາຄໂຕຕິ ຕຖາຄໂຕ. ຕໍ ຕຖາຄຕໍ ເຊຕວເນ ວສນ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເວເທຫມຸນີຕິ ເວເທຫຣຏ຺ເຐ ຊາຕາ ເວເທຫີ, ເວເທຫິຍາ ປຸຕ຺ໂຕ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ. ໂມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓໍ, ເຕນ ອິໂຕ ຄໂຕ ປວຕ຺ໂຕຕິ ມຸນິ. ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຈ ໂສ ມຸນິ ເຈຕິ ‘‘ເວເທຫິປຸຕ຺ຕມຸນີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ວຓ຺ຓາຄໂມ’’ຕິອາທິນາ ນິຣຸຕ຺ຕິນເຍນ ອິ-ກາຣສ຺ສ ອຕ຺ຕໍ ປຸຕ຺ຕ-ສທ຺ທສ຺ສ ຈ ໂລປໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ເວເທຫມຸນີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສຕິມນ຺ຕານໍ ຘິຕິມນ຺ຕານໍ ຄຕິມນ຺ຕານໍ ພຫຸສ຺ສຸຕານໍ ອຸປຏ຺ຐາການໍ ຍທິທໍ ອານນ຺ໂທ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໒໑໙-໒໒໓) ເອຕທຄ຺ເຄ ຐປິໂຕ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ນຕງ຺ໂຄ ນມນກາຍງ຺ໂຄ ອຎ຺ຊລິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ນາມ ກີທິສາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ອປຸຈ຺ຉີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ເກຫິ ເຫຕຸຠິ ເກຫິ ກາຣເຓຫິ ຠວນ຺ຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ວີຣາຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາລປຕິ.

໘໔-໘໕. ຕໂຕ ປຣໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕທາຫ ສພ຺ພຎ຺ຎຸວໂຣ ມເຫສີ’’ຕິອາທິມາຫ. ສພ຺ພໍ ອຕີຕາທິເຠທໍ ຫຕ຺ຖາມລກໍ ວິຍ ຊານາຕີຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎູ, ສພ຺ພຎ຺ຎູ ຈ ໂສ ວໂຣ ອຸຕ຺ຕໂມ ເຈຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸວໂຣ. ມຫນ຺ຕໍ ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ, ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘໍ, ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘໍ, ວິມຸຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘໍ, ມຫນ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກ຺ຂນ຺ຘໍ ເອສຕິ ຄເວສຕີຕິ ມເຫສິ. ອານນ຺ທຠທ຺ທໍ ມຘຸເຣນ ສເຣນ ຕທາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຈ຺ຉິຕກາເລ ອາຫ ກເຖສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂຠ ອານນ຺ທ, ເຍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ປຸພ຺ພພຸທ຺ເຘສຸ ປຸພ຺ເພສຸ ອຕີຕພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣາ ກຕປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາຣາ ຊິນສາສເນສຸ ອລທ຺ຘໂມກ຺ຂາ ອປ຺ປຕ຺ຕນິພ຺ພານາ. ເຕ ສພ຺ເພ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຘີຣາ ອິຘ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ສໍເວຄມຸເຂນ ເອກປຸຄ຺ຄລໍ ປຘານໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຊາຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຕິກ຺ຂປຎ຺ຎາ ສຸຏ຺ຐຸ ຕິກ຺ຂປຎ຺ຎາ. ວິນາປິ ພຸທ຺ເຘຫິ ພຸທ຺ຘານໍ ໂອວາທານຸສາສນີຫິ ຣຫິຕາ ອປິ. ປຣິຕ຺ຕເກນປິ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກນປິ ອາຣມ຺ມເຓນ ປຈ຺ເຈກໂພຘິໍ ປຏິເອກ຺ກໍ ໂພຘິໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘານນ຺ຕຣໍ ໂພຘິໍ ອນຸປາປຸຓນ຺ຕິ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ.

໘໖. ສພ຺ພມ຺ຫິ ໂລກມ຺ຫິ ສກລສ຺ມິໍ ໂລກຕ຺ຕເຍ ມມໍ ຐເປຕ຺ວາ ມໍ ວິຫາຍ ປເຈກພຸທ຺ເຘຫິ ສໂມວ ສທິໂສ ເອວ ນຕ຺ຖິ, ເຕສໍ ມຫາມຸນີນໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ອິມໍ ວຓ຺ຓໍ ອິມໍ ຄຸຓໍ ປເທສມຕ຺ຕໍ ສງ຺ເຂປມຕ຺ຕໍ ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສາຘຸ ສາຘຸກໍ ວກ຺ຂາມິ ກເຖສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໘໗. ອນາຈຣິຍກາ ຫຸຕ຺ວາ ສຍເມວ ພຸທ຺ຘານໍ ອຕ຺ຕນາວ ປຏິວິທ຺ຘານໍ ອິສີນໍ ອນ຺ຕເຣ ມຫາອິສີນໍ ມຘູວຂຸທ຺ທໍ ຂຸທ຺ທກມຘຸປຏລໍ ອິວ ສາຘູນິ ມຘຸຣານິ ວາກ຺ຍານິ ອຸທານວຈນານິ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ອຸຕ຺ຕຣວິຣຫິຕໍ ເຠສຊໍ ໂອສຘໍ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ຖຍນ຺ຕາ ອິຈ຺ຉນ຺ຕາ ສພ຺ເພ ຕຸມ຺ເຫ ສຸປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ສຸປ຺ປສນ຺ນມນາ ສຸຓາຖ ມນສິ ກໂຣຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໘໘-໘໙. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ສມາຄຕານນ຺ຕິ ຣາສິຠູຕານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ. ອຣິຏ຺ໂຐ, ອຸປຣິຏ຺ໂຐ, ຕຄຣສິຂິ, ຍສສ຺ສີ, ສຸທສ຺ສໂນ, ປິຍທສ຺ສີ, ຄນ຺ຘາໂຣ, ປິຓ຺ໂຑໂລ, ອຸປາສໂຠ, ນິໂຖ, ຕໂຖ, ສຸຕວາ, ຠາວິຕຕ຺ໂຕ, ສຸມ຺ໂຠ, ສຸໂຠ, ເມຖຸໂລ, ອຏ຺ຐໂມ, ສຸເມໂຘ, ອນີໂຆ, ສຸທາໂຐ, ຫິງ຺ຄຸ, ຫິງ຺ໂຄ, ທ຺ເວຊາລິໂນ, ອຏ຺ຐໂກ, ໂກສໂລ, ສຸພາຫຸ, ອຸປເນມິໂສ, ເນມິໂສ, ສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ, ສຈ຺ໂຈ, ຕໂຖ, ວິຣໂຊ, ປຓ຺ຑິໂຕ, ກາໂລ, ອຸປກາໂລ, ວິຊິໂຕ, ຊິໂຕ, ອງ຺ໂຄ, ປງ຺ໂຄ, ຄຸຕ຺ຕິຊ຺ຊິໂຕ, ປສ຺ສີ, ຊຫີ, ອຸປຘິໍ, ທຸກ຺ຂມູລໍ, ອປຣາຊິໂຕ, ສຣຠງ຺ໂຄ, ໂລມຫໍໂສ, ອຸຈ຺ຈງ຺ຄມາໂຍ, ອສິໂຕ, ອນາສໂວ, ມໂນມໂຍ, ມານຈ຺ຉິໂທ, ພນ຺ຘຸມາ, ຕທາຘິມຸຕ຺ໂຕ, ວິມໂລ, ເກຕຸມາ, ໂກຕຸມ຺ພຣງ຺ໂຄ, ມາຕງ຺ໂຄ, ອຣິໂຍ, ອຈ຺ຈຸໂຕ, ອຈ຺ຈຸຕຄາມິ, ພ຺ຍາມໂກ, ສຸມງ຺ຄໂລ, ທິພ຺ພິໂລ ຈາຕິອາທີນໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສຕານໍ ຍານິ ອປທານານິ ປຣມ຺ປຣໍ ປຈ຺ເຈກໍ ພ຺ຍາກຣຓານິ ໂຍ ຈ ອາທີນໂວ ຍຎ຺ຈ ວິຣາຄວຕ຺ຖຸໍ ອນລ຺ລີຍນກາຣຓໍ ຍຖາ ຈ ເຍນ ກາຣເຓນ ໂພຘິໍ ອນຸປາປຸຓິໍສຸ ຈຕຸມຄ຺ຄຎາຓໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຣິໍສຸ. ສຣາຄວຕ຺ຖຸສູຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອລ຺ລີຍິຕພ຺ພວຕ຺ຖູສຸ ວຕ຺ຖຸກາມກິເລສກາເມສຸ ວິຣາຄສຎ຺ຎີ ວິຣຕ຺ຕສຎ຺ຎວນ຺ໂຕ ຣຕ຺ຕມ຺ຫິ ໂລກມ຺ຫິ ອລ຺ລີຍນສຠາວໂລເກ ວິຣຕຈິຕ຺ຕາ ອນລ຺ລີຍນມນາ ຫິຕ຺ວາ ປປຎ຺ເຈຕິ ຣາໂຄ ປປຎ຺ຈໍ ໂທໂສ ປປຎ຺ຈໍ ສພ຺ພກິເລສາ ປປຎ຺ຈາຕິ ປປຎ຺ຈສງ຺ຂາເຕ ກິເລເສ ຫິຕ຺ວາ ຊິຍ ຜນ຺ທິຕານີຕິ ຜນ຺ທິຕານິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ຊິນິຕ຺ວາ ຕເຖວ ເຕນ ກາຣເຓນ ເອວໍ ໂພຘິໍ ອນຸປາປຸຓິໍສຸ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາຓໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຣິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໙໐-໙໑. ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑນ຺ຕິ ຕຊ຺ຊນຜາລນວຘພນ຺ຘນໍ ນິຘາຍ ຐເປຕ຺ວາ ເຕສໍ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອນ຺ຕເຣ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກຎ຺ຈິ ເອກມ຺ປິ ສຕ຺ຕໍ ອວິເຫຐຍໍ ອວິເຫຐຍນ຺ໂຕ ອທຸກ຺ຂາເປນ຺ໂຕ ເມຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕູ’’ຕິ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ຫິຕານຸກມ຺ປີ ຫິເຕນ ອນຸກມ຺ປນສຠາໂວ. ອຖ ວາ ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑນ຺ຕິ ສພ຺ເພສູຕິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ອເສສໍ ນິສ຺ເສສໍ ປຣິຍາທິຍນວຈນເມຕໍ. ຠູເຕສູຕິ ຠູຕາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຕສາ ຈ ຖາວຣາ ຈ. ເຍສໍ ຕສິຓາ ຕຓ຺ຫາ ອປ຺ປຫີນາ, ເຍສຎ຺ຈ ຠຍເຠຣວາ ອປ຺ປຫີນາ, ເຕ ຕສາ. ກິໍ ກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຕສາ? ຕສນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕສນ຺ຕິ ປຣິຕສນ຺ຕິ ຠາຍນ຺ຕິ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໍ ກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຕສາ. ເຍສໍ ຕສິຓາ ຕຓ຺ຫາ ປຫີນາ, ເຍສຎ຺ຈ ຠຍເຠຣວາ ປຫີນາ, ເຕ ຖາວຣາ. ກິໍ ກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຖາວຣາ? ຖິຣນ຺ຕິ ນ ຕສນ຺ຕິ ນ ອຸຕ຺ຕສນ຺ຕິ ນ ປຣິຕສນ຺ຕິ ນ ຠາຍນ຺ຕິ ນ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໍ ກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຖາວຣາ.

ຕໂຍ ທຓ຺ຑາ – ກາຍທຓ຺ໂຑ, ວຈີທຓ຺ໂຑ, ມໂນທຓ຺ໂຑຕິ. ຕິວິຘໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກາຍທຓ຺ໂຑ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວຈີທຓ຺ໂຑ, ຕິວິຘໍ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ມໂນທຓ຺ໂຑ. ສພ຺ເພສຸ ສກເລສຸ ຠູເຕສຸ ສຕ຺ເຕສຸ ຕໍ ຕິວິຘໍ ທຓ຺ຑໍ ນິຘາຍ ນິທຫິຕ຺ວາ ໂອໂຣປຍິຕ຺ວາ ສໂມໂຣປຍິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕ຺ວາ ຫິໍສນຕ຺ຖໍ ອຄເຫຕ຺ວາຕິ ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑໍ. ອວິເຫຐຍໍ ອຎ຺ຎຕຣມ຺ປິ ເຕສນ຺ຕິ ເອກເມກມ຺ປິ ສຕ຺ຕໍ ປາຓິນາ ວາ ເລຑ຺ຑຸນາ ວາ ທຓ຺ເຑນ ວາ ສຕ຺ເຖນ ວາ ອນ຺ທຸຍາ ວາ ຣຊ຺ຊຸຍາ ວາ ອວິເຫຐຍນ຺ໂຕ, ສພ຺ເພປິ ສຕ຺ເຕ ປາຓິນາ ວາ ເລຑ຺ຑຸນາ ວາ ທຓ຺ເຑນ ວາ ສຕ຺ເຖນ ວາ ອນ຺ທຸຍາ ວາ ຣຊ຺ຊຸຍາ ວາ ອວິເຫຐຍໍ ອວິເຫຐຍນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣມ຺ປິ ເຕສໍ. ນ ປຸຕ຺ຕມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸໂຕ ສຫາຍນ຺ຕິ ນາຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ. ປຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຕ຺ຕາ ອຕ຺ຣໂຊ ປຸຕ຺ໂຕ, ເຂຕ຺ຕໂຊ, ທິນ຺ນໂກ, ອນ຺ເຕວາສິໂກ ປຸຕ຺ໂຕ. ສຫາຍນ຺ຕິ ສຫາໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເຍນ ສຫ ອາຄມນໍ ຜາສຸ, ຄມນໍ ຜາສຸ, ຐານໍ ຜາສຸ, ນິສຊ຺ຊາ ຜາສຸ, ອາລປນໍ ຜາສຸ, ສລ຺ລປນໍ ຜາສຸ, ສມຸລ຺ລປນໍ ຜາສຸ. ນ ປຸຕ຺ຕມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸໂຕ ສຫາຍນ຺ຕິ ປຸຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ນ ສາທິເຍຍ຺ຍ ນ ປຕ຺ເຖຍ຺ຍ ນ ປິຫເຍຍ຺ຍ ນາຠິຊປ຺ເປຍ຺ຍ, ກຸໂຕ ມິຕ຺ຕໍ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສມ຺ຠຕ຺ຕໍ ວາ ສຫາຍໍ ວາ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສາທິເຍຍ຺ຍ ປຕ຺ເຖຍ຺ຍ ປິຫເຍຍ຺ຍ ອຠິຊປ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ນ ປຸຕ຺ຕມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸໂຕ ສຫາຍໍ. ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປຕິ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອໂກ, ອທຸຕິຍຏ຺ເຐນ ເອໂກ, ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານຏ຺ເຐນ ເອໂກ, ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄຕິ ເອໂກ, ເອກນ຺ຕວີຕໂທໂສຕິ ເອໂກ, ເອກນ຺ຕວີຕໂມໂຫຕິ ເອໂກ, ເອກນ຺ຕນິກ຺ກິເລໂສຕິ ເອໂກ, ເອກາຍນມຄ຺ຄໍ ຄໂຕຕິ ເອໂກ, ເອໂກ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຈ຺ເຈກສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ເອໂກ.

ກຖໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອໂກ? ໂສ ຫິ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສພ຺ພໍ ຆຣາວາສປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ, ປຸຕ຺ຕທາຣປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ, ຎາຕິປລິໂພຘໍ, ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈປລິໂພຘໍ, ສນ຺ນິຘິປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອກິຎ຺ຈນຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ເອໂກວ ຈຣຕິ ວິຫຣຕິ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ຕຕິ ປາເລຕິ ຍເປຕິ ຍາເປຕີຕິ ເອວໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອໂກ.

ກຖໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອທຸຕິຍຏ຺ເຐນ ເອໂກ? ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ເອໂກ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວຕິ ອປ຺ປສທ຺ທານິ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສານິ ວິຊນວາຕານິ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍການິ ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປານິ. ໂສ ເອໂກ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອໂກ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອໂກ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ເອໂກ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ, ເອໂກ ປຏິກ຺ກມຕິ, ເອໂກ ຣໂຫ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ຈງ຺ກມຕິ, ເອໂກ ຈຣຕິ ວິຫຣຕິ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ຕຕິ ປາເລຕິ ຍເປຕິ ຍາເປຕີຕິ ເອວໍ ໂສ ອທຸຕິຍຏ຺ເຐນ ເອໂກ.

ກຖໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານຏ຺ເຐນ ເອໂກ? ໂສ ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມຫາປຘານໍ ປທຫນ຺ໂຕ ມາຣໍ ສເສນກໍ ນມຸຈິໍ ກຓ຺ຫໍ ປມຕ຺ຕພນ຺ຘຸໍ ວິຘເມຕ຺ວາ ຈ ຕຓ຺ຫາຊາລິນິໍ ວິສຣິຕໍ ວິສຕ຺ຕິກໍ ປຊຫິ ວິໂນເທສິ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ອກາສິ ອນຠາວໍ ຄເມສິ.

‘‘ຕຓ຺ຫາທຸຕິໂຍ ປຸຣິໂສ, ທີຆມທ຺ຘານ ສໍສຣໍ;

ອິຕ຺ຖຠາວຎ຺ຎຖາຠາວໍ, ສໍສາຣໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ເອຕມາທີນວໍ ຎຕ຺ວາ, ຕຓ຺ຫໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມ຺ຠວໍ;

ວີຕຕຓ຺ໂຫ ອນາທາໂນ, ສໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຣິພ຺ພເຊ’’ຕິ. (ອິຕິວຸ. ໑໕, ໑໐໕; ມຫານິ. ໑໙໑) –

ເອວໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານຏ຺ເຐນ ເອໂກ.

ກຖໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄຕິ ເອໂກ? ຣາຄສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄຕິ ເອໂກ, ໂທສສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕວີຕໂທໂສຕິ ເອໂກ, ໂມຫສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕວີຕໂມໂຫຕິ ເອໂກ, ກິເລສານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕນິກ຺ກິເລໂສຕິ ເອໂກ, ເອວໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄຕິ ເອໂກ.

ກຖໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອກາຍນມຄ຺ຄໍ ຄໂຕຕິ ເອໂກ? ເອກາຍນມຄ຺ໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ, ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ປຎ຺ຈ ພລານິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ.

‘‘ເອກາຍນໍ ຊາຕິຂຍນ຺ຕທສ຺ສີ, ມຄ຺ຄໍ ປຊານາຕິ ຫິຕານຸກມ຺ປີ;

ເອເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຕຣິໍສຸ ປຸພ຺ເພ, ຕຣິສ຺ສນ຺ຕິ ເຍ ຈ ຕຣນ຺ຕິ ໂອຆ’’ນ຺ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໕.໓໘໔; ມຫານິ. ໑໙໑) –

ເອວໍ ໂສ ເອກາຍນມຄ຺ຄໍ ຄໂຕຕິ ເອໂກ.

ກຖໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອໂກ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຈ຺ເຈກສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ເອໂກ? ໂພຘິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ຎາຓໍ (ມຫານິ. ໑໙໑; ຈູຬນິ. ຂຄ຺ຄວິສາຓສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສ ໑໒໑). ປຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຎ຺ຎາພລໍ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ວີມໍສາ ວິປສ຺ສນາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເຕນ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາເຓນ ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ. ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕີ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ. ‘‘ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ…ເປ… ‘‘ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ. ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິປຏິປທາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ. ‘‘ອິເມ ອາສວາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ…ເປ… ‘‘ປຏິປທາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ປຫາຕພ຺ພາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ຠາເວຕພ຺ພາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ. ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ພຸຊ຺ຌິ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ…ເປ… ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ພຸຊ຺ຌິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ.

ອຖ ວາ ຍໍ ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ອນຸພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ຜສ຺ສິຕພ຺ພໍ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ເຕນ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາເຓນ ພຸຊ຺ຌິ ອນຸພຸຊ຺ຌິ ປຏິພຸຊ຺ຌິ ສມ຺ພຸຊ຺ຌິ ອຘິຄຎ຺ຉິ ຜສ຺ເສສິ ສຈ຺ຉາກາສີຕິ, ເອວໍ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອໂກ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຈ຺ເຈກສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ເອໂກ.

ຈເຣຕິ ອຏ຺ຐ ຈຣິຍາໂຍ (ຈູຬນິ. ຂຄ຺ຄວິສາຓສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສ ໑໒໑) – ອິຣິຍາປຖຈຣິຍາ, ອາຍຕນຈຣິຍາ, ສຕິຈຣິຍາ, ສມາຘິຈຣິຍາ, ຎາຓຈຣິຍາ, ມຄ຺ຄຈຣິຍາ, ປຕ຺ຕິຈຣິຍາ, ໂລກຕ຺ຖຈຣິຍາ. ອິຣິຍາປຖຈຣິຍາຕິ ຈຕູສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ, ອາຍຕນຈຣິຍາຕິ ຉສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິເຣສຸ ອາຍຕເນສຸ, ສຕິຈຣິຍາຕິ ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ, ສມາຘິຈຣິຍາຕິ ຈຕູສຸ ຌາເນສຸ, ຎາຓຈຣິຍາຕິ ຈຕູສຸ ອຣິຍສຈ຺ເຈສຸ, ມຄ຺ຄຈຣິຍາຕິ ຈຕູສຸ ອຣິຍມຄ຺ເຄສຸ, ປຕ຺ຕິຈຣິຍາຕິ ຈຕູສຸ ສາມຎ຺ຎຜເລສຸ, ໂລກຕ຺ຖຈຣິຍາຕິ ຕຖາຄເຕສຸ ອຣຫນ຺ເຕສຸ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘສຸ, ປເທສໂຕ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ເຘສຸ, ປເທສໂຕ ສາວເກສຸ.

ອິຣິຍາປຖຈຣິຍາ ຈ ປຓິຘິສມ຺ປນ຺ນານໍ, ອາຍຕນຈຣິຍາ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣານໍ, ສຕິຈຣິຍາ ຈ ອປ຺ປມາທວິຫາຣີນໍ, ສມາຘິຈຣິຍາ ຈ ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ຕານໍ, ຎາຓຈຣິຍາ ຈ ພຸທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ນານໍ, ມຄ຺ຄຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນານໍ, ປຕ຺ຕິຈຣິຍາ ຈ ອຘິຄຕຜລານໍ, ໂລກຕ຺ຖຈຣິຍາ ຈ ຕຖາຄຕານໍ ອຣຫນ຺ຕານໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘານໍ, ປເທສໂຕ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ຘານໍ, ປເທສໂຕ ສາວການໍ. ອິມາ ອຏ຺ຐ ຈຣິຍາໂຍ.

ອປຣາປິ ອຏ຺ຐ ຈຣິຍາໂຍ – ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕ ສທ຺ຘາຍ ຈຣຕິ, ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ວີຣິເຍນ ຈຣຕິ, ອຸປຏ຺ຐເປນ຺ໂຕ ສຕິຍາ ຈຣຕິ, ອວິກ຺ເຂປໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສມາຘິນາ ຈຣຕິ, ປຊານນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎາຍ ຈຣຕິ, ວິຊານນ຺ໂຕ ວິຎ຺ຎາຓຈຣິຍາຍ ຈຣຕິ, ເອວໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອາຍຕນນ຺ຕິ ອາຍຕນຈຣິຍາຍ ຈຣຕິ. ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ວິເສສມຘິຄຈ຺ຉຕີຕິ ວິເສສຈຣິຍາຍ ຈຣຕິ. ອິມາ ອຏ຺ຐ ຈຣິຍາໂຍ.

ອປຣາປິ ອຏ຺ຐ ຈຣິຍາໂຍ – ທສ຺ສນຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ, ອຠິນິໂຣປນຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ປຣິຄ຺ຄຫຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາວາຈາຍ, ສມຸຏ຺ຐານຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ, ໂວທານຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ, ປຄ຺ຄຫຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ, ອຸປຏ຺ຐານຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາສຕິຍາ, ອວິກ຺ເຂປຈຣິຍາ ຈ ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ. ອິມາ ອຏ຺ຐ ຈຣິຍາໂຍ.

ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປຕິ ຍຖາ ຂຄ຺ຄສ຺ສ ນາມ ວິສາຓໍ ເອກເມວ ໂຫຕິ, ອທຸຕິຍໍ, ເອວເມວ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຕກ຺ກປ຺ໂປ ຕສ຺ສທິໂສ ຕປ຺ປຏິຠາໂຄ. ຍຖາ ອຕິໂລຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂລຓກປ຺ໂປ, ອຕິຕິຕ຺ຕກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕິຕ຺ຕກປ຺ໂປ, ອຕິມຘຸຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຘຸຣກປ຺ໂປ, ອຕິອຸຓ຺ຫໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຄ຺ຄິກປ຺ໂປ, ອຕິສີຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຫິມກປ຺ໂປ, ມຫາອຸທກກ຺ຂນ຺ໂຘ ວຸຈ຺ຈຕິ ສມຸທ຺ທກປ຺ໂປ, ມຫາຠິຎ຺ຎາພລປ຺ປຕ຺ໂຕ ສາວໂກ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຕ຺ຖຸກປ຺ໂປຕິ. ເອວເມວ ໂສ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ, ຂຄ຺ຄວິສາຓສທິໂສ ຂຄ຺ຄວິສາຓປຏິຠາໂຄ ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ມຸຕ຺ຕພນ຺ຘໂນ ສມ຺ມາ ໂລເກ ຈຣຕິ ວິຫຣຕິ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ຕຕິ ປາເລຕິ ຍເປຕິ ຍາເປຕີຕິ ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ. ເຕນາຫຸ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ຘາ –

‘‘ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑໍ, ອວິເຫຐຍໍ ອຎ຺ຎຕຣມ຺ປິ ເຕສໍ;

ນ ປຸຕ຺ຕມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸໂຕ ສຫາຍໍ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ສໍສຄ຺ຄຊາຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ສ຺ເນຫາ, ສ຺ເນຫນ຺ວຍໍ ທຸກ຺ຂມິທໍ ປໂຫຕິ;

ອາທີນວໍ ສ຺ເນຫຊໍ ເປກ຺ຂມາໂນ; ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ມິຕ຺ເຕ ສຸຫຊ຺ເຊ ອນຸກມ຺ປມາໂນ, ຫາເປຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ;

ເອຕໍ ຠຍໍ ສນ຺ຖເວ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ວໍໂສ ວິສາໂລວ ຍຖາ ວິສຕ຺ໂຕ, ປຸຕ຺ເຕສຸ ທາເຣສຸ ຈ ຍາ ອເປກ຺ຂາ;

ວໍເສ ກຬີໂຣວ ອສຊ຺ຊມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ມິໂຄ ອຣຎ຺ຎມ຺ຫິ ຍຖາ ອພທ຺ໂຘ, ເຍນິຈ຺ຉກໍ ຄຈ຺ຉຕິ ໂຄຈຣາຍ;

ວິຎ຺ຎູ ນໂຣ ເສຣິຕໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ອາມນ຺ຕນາ ໂຫຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌ, ວາເສ ຈ ຐາເນ ຄມເນ ຈາຣິກາຍ;

ອນຠິຊ຺ຌິຕໍ ເສຣິຕໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ຂິຑ຺ຑາ ຣຕີ ໂຫຕິ ສຫາຍມຊ຺ເຌ, ປຸຕ຺ເຕສຸ ເປມໍ ວິປຸລຎ຺ຈ ໂຫຕິ;

ປິຍວິປ຺ປໂຍຄໍ ວິຊິຄຸຈ຺ຉມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ຈາຕຸທ຺ທິໂສ ອປ຺ປຏິໂຆ ຈ ໂຫຕິ, ສນ຺ຕຸສ຺ສມາໂນ ອິຕຣີຕເຣນ;

ປຣິສ຺ສຍານໍ ສຫິຕາ ອຉມ຺ຠີ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ທຸສ຺ສງ຺ຄຫາ ປພ຺ພຊິຕາປິ ເອເກ, ອໂຖ ຄຫຏ຺ຐາ ຆຣມາວສນ຺ຕາ;

ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ ປຣປຸຕ຺ເຕສຸ ຫຸຕ຺ວາ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ໂອໂຣປຍິຕ຺ວາ ຄິຫິພ຺ຍຎ຺ຊນານິ, ສຎ຺ຉິນ຺ນປຕ຺ໂຕ ຍຖາ ໂກວິຬາໂຣ;

ເຉຕ຺ວານ ວີໂຣ ຄິຫິພນ຺ຘນານິ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ສເຈ ລເຠຖ ນິປກໍ ສຫາຍໍ, ສທ຺ຘິໍ ຈຣໍ ສາຘຸວິຫາຣິຘີຣໍ;

ອຠິຠຸຍ຺ຍ ສພ຺ພານິ ປຣິສ຺ສຍານິ, ຈເຣຍ຺ຍ ເຕນຕ຺ຕມໂນ ສຕີມາ.

‘‘ໂນ ເຈ ລເຠຖ ນິປກໍ ສຫາຍໍ, ສທ຺ຘິໍ ຈຣໍ ສາຘຸວິຫາຣິຘີຣໍ;

ຣາຊາວ ຣຏ຺ຐໍ ວິຊິຕໍ ປຫາຍ, ເອໂກ ຈເຣ ມາຕງ຺ຄຣຎ຺ເຎວ ນາໂຄ.

‘‘ອທ຺ຘາ ປສໍສາມ ສຫາຍສມ຺ປທໍ, ເສຏ຺ຐາ ສມາ ເສວິຕພ຺ພາ ສຫາຍາ;

ເອເຕ ອລທ຺ຘາ ອນວຊ຺ຊໂຠຊີ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ທິສ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓສ຺ສ ປຠສ຺ສຣານິ, ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ເຕນ ສຸນິຏ຺ຐິຕານິ;

ສງ຺ຆຏ຺ຏມານານິ ທຸເວ ຠຸຊສ຺ມິໍ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ເອວໍ ທຸຕີເຍນ ສຫາ ມມສ຺ສ, ວາຈາຠິລາໂປ ອຠິສຊ຺ຊນາ ວາ;

ເອຕໍ ຠຍໍ ອາຍຕິໍ ເປກ຺ຂມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ກາມາ ຫິ ຈິຕ຺ຣາ ມຘຸຣາ ມໂນຣມາ, ວິຣູປຣູເປນ ມເຖນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ;

ອາທີນວໍ ກາມຄຸເຓສຸ ທິສ຺ວາ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ອີຕີ ຈ ຄຓ຺ໂຑ ຈ ອຸປທ຺ທໂວ ຈ, ໂຣໂຄ ຈ ສລ຺ລຎ຺ຈ ຠຍຎ຺ຈ ເມຕໍ;

ເອຕໍ ຠຍໍ ກາມຄຸເຓສຸ ທິສ຺ວາ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ສີຕຎ຺ຈ ອຸຓ຺ຫຎ຺ຈ ຂຸທໍ ປິປາສໍ, ວາຕາຕເປ ຑໍສສຣີສເປ ຈ;

ສພ຺ພານິເປຕານິ ອຠິພ຺ຠວິຕ຺ວາ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ນາໂຄວ ຍູຖານິ ວິວຊ຺ຊຍິຕ຺ວາ, ສຎ຺ຊາຕຂນ຺ໂຘ ປທຸມີ ອຸຬາໂຣ;

ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣໍ ອຣຎ຺ເຎ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ອຏ຺ຐານຕໍ ສງ຺ຄຓິກາຣຕສ຺ສ, ຍໍ ຜສ຺ສເຍ ສາມຍິກໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ;

ອາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸສ຺ສ ວໂຈ ນິສມ຺ມ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ທິຏ຺ຐີວິສູການິ ອຸປາຕິວຕ຺ໂຕ, ປຕ຺ໂຕ ນິຍາມໍ ປຏິລທ຺ຘມຄ຺ໂຄ;

ອຸປ຺ປນ຺ນຎາໂຓມ຺ຫິ ອນຎ຺ຎເນຍ຺ໂຍ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ນິລ຺ໂລລຸໂປ ນິກ຺ກຸໂຫ ນິປ຺ປິປາໂສ, ນິມ຺ມກ຺ຂ ນິທ຺ຘນ຺ຕກສາວໂມໂຫ;

ນິຣາສໂຍ ສພ຺ພໂລເກ ຠວິຕ຺ວາ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ປາປໍ ສຫາຍໍ ປຣິວຊ຺ຊເຍຖ, ອນຕ຺ຖທສ຺ສິໍ ວິສເມ ນິວິຏ຺ຐໍ;

ສຍໍ ນ ເສເວ ປສຸຕໍ ປມຕ຺ຕໍ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ພຫຸສ຺ສຸຕໍ ຘມ຺ມຘຣໍ ຠເຊຖ, ມິຕ຺ຕໍ ອຸຬາຣໍ ປຏິຠານວນ຺ຕໍ;

ອຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖານິ ວິເນຍ຺ຍ ກງ຺ຂໍ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ຂິຑ຺ຑໍ ຣຕິໍ ກາມສຸຂຎ຺ຈ ໂລເກ, ອນລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ອນເປກ຺ຂມາໂນ;

ວິຠູສຏ຺ຐານາ ວິຣໂຕ ສຈ຺ຈວາທີ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ປຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ທາຣໍ ປິຕຣຎ຺ຈ ມາຕຣໍ, ຘນານິ ຘຎ຺ຎານິ ຈ ພນ຺ຘວານິ;

ຫິຕ຺ວານ ກາມານິ ຍໂຖຘິການິ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ສງ຺ໂຄ ເອໂສ ປຣິຕ຺ຕເມຕ຺ຖ ໂສຂ຺ຍໍ, ອປ຺ປສ຺ສາໂທ ທຸກ຺ຂເມເວຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ;

ຄໂຬ ເອໂສ ອິຕິ ຎຕ຺ວາ ມຕິມາ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ສນ຺ທາລຍິຕ຺ວານ ສໍໂຍຊນານິ, ຊາລໍວ ເຠຕ຺ວາ ສລິລມ຺ພຸຈາຣີ,

ອຄ຺ຄີວ ທຑ຺ຒໍ ອນິວຕ຺ຕມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂູ ນ ຈ ປາທໂລໂລ, ຄຸຕ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ຣກ຺ຂິຕມານສາໂນ;

ອນວສ຺ສຸໂຕ ອປຣິຑຍ຺ຫມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ໂອຫາຣຍິຕ຺ວາ ຄິຫິພ຺ຍຎ຺ຊນານິ, ສຎ຺ຉນ຺ນປຕ຺ໂຕ ຍຖາ ປາຣິຉຕ຺ໂຕ;

ກາສາຍວຕ຺ໂຖ ອຠິນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ຣເສສຸ ເຄຘໍ ອກຣໍ ອໂລໂລ, ອນຎ຺ຎໂປສີ ສປທານຈາຣີ;

ກຸເລ ກຸເລ ອປ຺ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ປຫາຍ ປຎ຺ຈາວຣຓານິ ເຈຕໂສ, ອຸປກ຺ກິເລເສ ພ຺ຍປນຸຊ຺ຊ ສພ຺ເພ;

ອນິສ຺ສິໂຕ ເຉຊ຺ຊ ສິເນຫໂທສໍ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ວິປິຏ຺ຐິກຕ຺ວານ ສຸຂຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂໍ, ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສໍ;

ລທ຺ຘານຸເປກ຺ຂໍ ສມຖໍ ວິສຸທ຺ຘໍ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ປຣມຕ຺ຖປຕ຺ຕິຍາ, ອລີນຈິຕ຺ໂຕ ອກຸສີຕວຸຕ຺ຕິ;

ທຬ຺ຫນິກ຺ກໂມ ຖາມພລູປປນ຺ໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ປຏິສລ຺ລານໍ ຌານມຣິຎ຺ຈມາໂນ, ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ຈໍ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ;

ອາທີນວໍ ສມ຺ມສິຕາ ຠເວສຸ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ຕຓ຺ຫກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ຖຍມປ຺ປມຕ຺ໂຕ, ອເນຬມູໂຄ ສຸຕວາ ສຕີມາ;

ສງ຺ຂາຕຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ປຘານວາ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ສີໂຫວ ສທ຺ເທສຸ ອສນ຺ຕສນ຺ໂຕ, ວາໂຕວ ຊາລມ຺ຫິ ອສຊ຺ຊມາໂນ;

ປທຸມໍວ ໂຕເຍນ ອລິມ຺ປມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ສີໂຫ ຍຖາ ທາຐພລີ ປສຍ຺ຫ, ຣາຊາ ມິຄານໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຈາຣີ;

ເສເວຖ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ເມຕ຺ຕໍ ອຸເປກ຺ຂໍ ກຣຸຓໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ, ອາເສວມາໂນ ມຸທິຕຎ຺ຈ ກາເລ;

ສພ຺ເພນ ໂລເກນ ອວິຣຸຊ຺ຌມາໂນ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ຣາຄຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ປຫາຍ ໂມຫໍ, ສນ຺ທາລຍິຕ຺ວານ ສໍໂຍຊນານິ;

ອສນ຺ຕສໍ ຊີວິຕສງ຺ຂຍມ຺ຫິ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ.

‘‘ຠຊນ຺ຕິ ເສວນ຺ຕິ ຈ ກາຣຓຕ຺ຖາ, ນິກ຺ກາຣຓາ ທຸລ຺ລຠາ ອຊ຺ຊ ມິຕ຺ຕາ;

ອຕ຺ຕຕ຺ຖປຎ຺ຎາ ອສຸຈີມນຸສ຺ສາ, ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສູຕິ ຂຄ຺ຄວິສາຓປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາປທານສຸຕ຺ຕໍ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ສພ຺ພສຸຕ຺ຕານໍ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ – ອຕ຺ຕຊ຺ຌາສຍໂຕ, ປຣຊ຺ຌາສຍໂຕ, ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ, ປຸຈ຺ຉາວສິໂຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ຂຄ຺ຄວິສາຓສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອວິເສເສນ ປຸຈ຺ຉາວສິໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ວິເສເສນ ປນ ຍສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ກາຈິ ຄາຖາ ເຕນ ເຕນ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘນ ປຸຏ຺ເຐນ ວຸຕ຺ຕາ, ກາຈິ ອປຸຏ຺ເຐນ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕມຄ຺ຄນຍານຸຣູປໍ ອຸທານໍເຍວ ອຸທາເນນ຺ເຕນ, ຕສ຺ມາ ກາຍຈິ ຄາຖາຍ ປຸຈ຺ຉາວສິໂຕ, ກາຍຈິ ອຕ຺ຕຊ຺ຌາສຍໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍາ ອຍໍ ອວິເສເສນ ປຸຈ຺ຉາວສິໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ສາ ອາທິໂຕ ປຠຸຕິ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາ –

ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ ປຕ຺ຖນາ ຈ ອຠິນີຫາໂຣ ຈ ທິສ຺ສຕິ, ຕຖາ ສາວການໍ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ນ ທິສ຺ສຕິ, ຍໍນູນາຫໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ? ໂສ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຍຖາກ຺ກເມນ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ປຸພ຺ພໂຍຄາວຈຣສຸຕ຺ຕໍ ອຠາສິ –

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ອານນ຺ທ, ອານິສໍສາ ປຸພ຺ພໂຍຄາວຈເຣ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ເຈວ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ເຈວ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ອຖ ມຣຓກາເລ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ. ອຖ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ. ອຖ ພຸທ຺ຘານໍ ສມ຺ມຸຂີຠາເວ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ. ອຖ ປຈ຺ຉິເມ ກາເລ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ອາຫ –

‘‘ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ຘາ ນາມ, ອານນ຺ທ, ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ນາ ປຸພ຺ພໂຍຄາວຈຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘພຸທ຺ຘສາວການໍ ສພ຺ເພສໍ ປຕ຺ຖນາ ຈ ອຠິນີຫາໂຣ ຈ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ໂສ ອາຫ – ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຕ຺ຖນາ ກີວ ຈິຣໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ພຸທ຺ຘານໍ, ອານນ຺ທ, ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ, ມຊ຺ຌິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ອຏ຺ຐ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ, ອຸປຣິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ໂສຬສ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ. ເອເຕ ຈ ເຠທາ ປຎ຺ຎາຘິກສທ຺ຘາຘິກວີຣິຍາຘິການໍ ວເສນ ຎາຕພ຺ພາ. ປຎ຺ຎາຘິການຎ຺ຫິ ສທ຺ຘາ ມນ຺ທາ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາ ຕິກ຺ຂາ. ສທ຺ຘາຘິການໍ ປຎ຺ຎາ ມຊ຺ຌິມາ ໂຫຕິ, ສທ຺ຘາ ຕິກ຺ຂາ. ວີຣິຍາຘິການໍ ສທ຺ຘາ ປຎ຺ຎາ ມນ຺ທາ ໂຫຕິ, ວີຣິຍໍ ຕິກ຺ຂນ຺ຕິ. ອປ຺ປຕ຺ວາ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ ທິວເສ ທິວເສ ເວສ຺ສນ຺ຕຣທານສທິສໍ ທານໍ ເທນ຺ໂຕປິ ຕທນຸຣູເປ ສີລາທິປາຣມິຘມ຺ເມ ອາຈິນນ຺ໂຕປິ ອນ຺ຕຣາ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ກສ຺ມາ? ຎາຓໍ ຄພ຺ຠໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເວປຸລ຺ລໍ ນາປຊ຺ຊຕິ, ປຣິປາກໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຍຖາ ນາມ ຕິມາສຈຕຸມາສປຎ຺ຈມາສຈ຺ຈເຍນ ນິປ຺ຜຊ຺ຊນກໍ ສສ຺ສໍ ຕໍ ຕໍ ກາລໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ທິວເສ ທິວເສ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສຫສ຺ສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເກຬາຍນ຺ໂຕປິ ອຸທເກນ ສິຎ຺ຈນ຺ໂຕປິ ອນ຺ຕຣາ ປກ຺ເຂນ ວາ ມາເສນ ວາ ນິປ຺ຜາເທສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ກສ຺ມາ? ສສ຺ສໍ ຄພ຺ຠໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເວປຸລ຺ລໍ ນາປຊ຺ຊຕິ, ປຣິປາກໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ເອວເມວໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ ອນ຺ຕຣາ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ຕເມວ ກາລໍ ປາຣມິປູຣຓໍ ກາຕພ຺ພໍ ຎາຓປຣິປາກຕ຺ຖາຍ. ເອຕ຺ຕເກນາປິ ຈ ກາເລນ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຖຍໂຕ ອຠິນີຫາຣກຣເຓ ອຏ຺ຐ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ. ອຍຎ຺ຫິ –

‘‘ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ລິງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິ, ເຫຕຸ ສຕ຺ຖາຣທສ຺ສນໍ;

ປພ຺ພຊ຺ຊາ ຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິ, ອຘິກາໂຣ ຈ ຉນ຺ທຕາ;

ອຏ຺ຐຘມ຺ມສໂມຘານາ, ອຠິນີຫາໂຣ ສມິຊ຺ຌຕິ’’. (ພຸ. ວໍ. ໒.໕໙);

ອຠິນີຫາໂຣຕິ ມູລປຓິຘານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສຊາຕິ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຫິ ມນຸສ຺ສຊາຕິຍາ ອວເສສຊາຕີສຸ ເທວຊາຕິຍມ຺ປິ ຐິຕສ຺ສ ປຓິຘິ ນ ອິຊ຺ຌຕິ, ຕຕ຺ຖ ຐິເຕນ ປນ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຖຍນ຺ເຕນ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມານິ ກຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍເຍວ ປຕ຺ເຖຕພ຺ພໍ, ຕຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ປຓິຘິ ກາຕພ຺ໂພ. ເອວຎ຺ຫິ ສມິຊ຺ຌຕິ. ລິງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ ປຸຣິສຠາໂວ. ມາຕຸຄາມນປຸໍສກອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນການຎ຺ຫິ ມນຸສ຺ສຊາຕິຍໍ ຐິຕານມ຺ປິ ປຓິຘິ ນ ອິຊ຺ຌຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐິເຕນ ປນ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຖນ຺ເຕນ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມານິ ກຕ຺ວາ ປຸຣິສຠາໂວເຍວ ປຕ຺ເຖຕພ຺ໂພ, ຕຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ປຓິຘິ ກາຕພ຺ໂພ. ເອວຎ຺ຫິ ສມິຊ຺ຌຕິ. ເຫຕູຕິ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິ. ໂຍ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ວາຍມນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສ ປຓິຘິ ສມິຊ຺ຌຕິ, ໂນ ອິຕຣສ຺ສ ຍຖາ ສຸເມຘປຓ຺ຑິຕສ຺ສ. ໂສ ຫິ ທີປງ຺ກຣປາທມູເລ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ເຕນຕ຺ຕຠາເວນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ອໂຫສິ. ສຕ຺ຖາຣທສ຺ສນນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘານໍ ສມ຺ມຸຂາທສ຺ສນໍ. ເອວຎ຺ຫິ ອິຊ຺ຌຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາ ຍຖາ ສຸເມຘປຓ຺ຑິຕສ຺ສ. ໂສ ຫິ ທີປງ຺ກຣໍ ສມ຺ມຸຂາ ທິສ຺ວາ ປຓິຘິໍ ອກາສິ. ປພ຺ພຊ຺ຊາຕິ ອນຄາຣິຍຠາໂວ. ໂສ ຈ ໂຂ ສາສເນ ວາ ກມ຺ມວາທິກິຣິຍວາທິຕາປສປຣິພ຺ພາຊກນິກາເຍ ວາ ວຏ຺ຏຕິ ຍຖາ ສຸເມຘປຓ຺ຑິຕສ຺ສ. ໂສ ຫິ ສຸເມໂຘ ນາມ ຕາປໂສ ຫຸຕ຺ວາ ປຓິຘິໍ ອກາສິ. ຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ ຌານາທິຄຸຓປຏິລາໂຠ. ປພ຺ພຊິຕສ຺ສປິ ຫິ ຄຸຓສມ຺ປນ຺ນສ຺ເສວ ອິຊ຺ຌຕິ, ໂນ ອິຕຣສ຺ສ ຍຖາ ສຸເມຘປຓ຺ຑິຕສ຺ສ. ໂສ ຫິ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ໂຎ ຈ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ປຓິເຘສິ. ອຘິກາໂຣຕິ ອຘິກກາໂຣ, ປຣິຈ຺ຈາໂຄຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊີວິຕາທິປຣິຈ຺ຈາຄຎ຺ຫິ ກຕ຺ວາ ປຓິທຫໂຕເຍວ ອິຊ຺ຌຕິ, ໂນ ອິຕຣສ຺ສ ຍຖາ ສຸເມຘປຓ຺ຑິຕສ຺ສ. ໂສ ຫິ –

‘‘ອກ຺ກມິຕ຺ວານ ມໍ ພຸທ຺ໂຘ, ສຫ ສິສ຺ເສຫິ ຄຈ຺ຉຕຸ;

ມາ ນໍ ກລເລ ອກ຺ກມິຕ຺ຖ, ຫິຕາຍ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. (ພຸ. ວໍ. ໒.໕໓);

ເອວໍ ອຕ຺ຕປຣິຈ຺ຈາຄໍ ກຕ຺ວາ ປຓິເຘສິ. ຉນ຺ທຕາຕິ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາ. ສາ ຍສ຺ສ ພລວຕີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ອິຊ຺ຌຕິ ປຓິຘິ. ສາ ຈ ສເຈ ໂກຈິ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ໂກ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ໂຍ ‘‘ອຫ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ອຸສ຺ສຫຕິ, ຕສ຺ສ ພລວຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຖາ ຍທິ ໂກຈິ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ໂກ ສກລຈກ຺ກວາຬໍ ວີຕຈ຺ຈິການໍ ອງ຺ຄາຣານໍ ປູຣໍ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ໂກ ສກລຈກ຺ກວາຬໍ ສຕ຺ຕິສູເລຫິ ອາກິຓ຺ຓໍ ອກ຺ກມນ຺ໂຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ໂກ ສກລຈກ຺ກວາຬໍ ສມຕິຕ຺ຕິກໍ ອຸທກປຸຓ຺ຓໍ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ໂກ ສກລຈກ຺ກວາຬໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ເວຬຸຄຸມ຺ພສຎ຺ຉນ຺ນໍ ມທ຺ທນ຺ໂຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉຕີ’’ຕິ, ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ໂຍ ‘‘ອຫ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ອຸສ຺ສຫຕິ, ຕສ຺ສ ພລວຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວຣູເປນ ຈ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸເມຘປຓ຺ຑິໂຕ ປຓິເຘສີຕິ.

ເອວໍ ສມິທ຺ຘາຠິນີຫາໂຣ ຈ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອິມານິ ອຏ຺ຐາຣສ ອຠພ຺ພຏ຺ຐານານິ ນ ອຸເປຕິ. ໂສ ຫິ ຕໂຕ ປຠຸຕິ ນ ຊຈ຺ຈນ຺ໂຘ ໂຫຕິ ນ ຊຈ຺ຈປຘິໂຣ, ນ ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ, ນ ເອຬມຸໂຄ, ນ ປີຐສປ຺ປິ, ນ ມິລກ຺ເຂສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ທາສິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ນ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ, ນາສ຺ສ ລິງ຺ຄໍ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ນ ປຎ຺ຈານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມານິ ກໂຣຕິ, ນ ກຸຏ຺ຐີ ໂຫຕິ, ນ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍໍ ວຏ຺ຏກໂຕ ປຈ຺ຉິມຕ຺ຕຠາໂວ ຫຕ຺ຖິໂຕ ອຘິກຕ຺ຕຠາໂວ ໂຫຕິ, ນ ຂຸປ຺ປິປາສິກນິຊ຺ຌາມຕຓ຺ຫິກເປເຕສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ກາລກຎ຺ຈິກາສຸເຣສຸ, ນ ອວີຈິນິຣເຍ, ນ ໂລກນ຺ຕຣິເກສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກາມາວຈເຣສຸ ປນ ນ ມາໂຣ ໂຫຕິ, ຣູປາວຈເຣສຸ ນ ອສຎ຺ຎີຠເວ, ນ ສຸທ຺ຘາວາເສສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ອຣູປຠເວສຸ, ນ ອຎ຺ຎໍ ຈກ຺ກວາຬໍ ສງ຺ກມຕິ.

ຍາ ຈິມາ ອຸສ຺ສາໂຫ ຈ ອຸມ຺ມງ຺ໂຄ ຈ ອວຕ຺ຖານຎ຺ຈ ຫິຕຈຣິຍາ ຈາຕິ ຈຕສ຺ໂສ ພຸທ຺ຘຠູມິໂຍ, ຕາຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ –

‘‘ອຸສ຺ສາໂຫ ວີຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຸມ຺ມງ຺ໂຄ ປຎ຺ຎາ ປວຸຈ຺ຈຕິ;

ອວຕ຺ຖານໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ, ຫິຕຈຣິຍາ ເມຕ຺ຕາຠາວນາ’’ຕິ. –

ເວທິຕພ຺ພາ. ເຍ ຈ ອິເມ ເນກ຺ຂມ຺ມຊ຺ຌາສໂຍ, ປວິເວກຊ຺ຌາສໂຍ, ອໂລຠຊ຺ຌາສໂຍ, ອໂທສຊ຺ຌາສໂຍ, ອໂມຫຊ຺ຌາສໂຍ, ນິສ຺ສຣຓຊ຺ຌາສໂຍຕິ ຉ ອຊ຺ຌາສຍາ ໂພຘິປຣິປາກາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ເນກ຺ຂມ຺ມຊ຺ຌາສຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ກາເມສຸ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ປວິເວກຊ຺ຌາສຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ສງ຺ຄຓິກາຍ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ອໂລຠຊ຺ຌາສຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ໂລເຠ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ອໂທສຊ຺ຌາສຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ໂທເສ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ອໂມຫຊ຺ຌາສຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ໂມເຫ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ນິສ຺ສຣຓຊ຺ຌາສຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ສພ຺ພຠເວສຸ ໂທສທສ຺ສາວິໂນຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ.

ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ປນ ກີວ ຈິຣໍ ປຕ຺ຖນາ ວຏ຺ຏຕີຕິ? ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ທ຺ເວ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ, ຕໂຕ ໂອຣໍ ນ ສກ຺ກາ, ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນເວຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຕເກນາປິ ຈ ກາເລນ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຖຍໂຕ ອຠິນີຫາຣກຣເຓ ປຎ຺ຈ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ. ເຕສຎ຺ຫິ –

‘‘ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ລິງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິ, ວິຄຕາສວທສ຺ສນໍ;

ອຘິກາໂຣ ຈ ຉນ຺ທຕາ, ເອເຕ ອຠິນີຫາຣກາຣຓາ’’.

ຕຕ຺ຖ ວິຄຕາສວທສ຺ສນນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘພຸທ຺ຘສາວການໍ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ທສ຺ສນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອຖ ‘‘ສາວການໍ ປຕ຺ຖນາ ກິຕ຺ຕກໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄສາວການໍ ເອກໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ, ອສີຕິມຫາສາວການໍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສເມວ. ຕຖາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ມາຕາປິຕູນໍ ອຸປຏ຺ຐາກສ຺ສ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈາຕິ, ຕໂຕ ໂອຣໍ ນ ສກ຺ກາ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອິເມສໍ ປນ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອຘິກາໂຣ ຈ ຉນ຺ທຕາຕິ ທ຺ວງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕເຍວ ອຠິນີຫາໂຣ ໂຫຕິ.

ເອວໍ ອິມາຍ ປຕ຺ຖນາຍ ອິມິນາ ຈ ອຠິນີຫາເຣນ ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠທໍ ກາລໍ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕາ ຂຕ຺ຕິຍກຸເລ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກຸລານໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ, ອຄ຺ຄສາວກາ ປນ ພຸທ຺ຘາ ວິຍ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລສ຺ເວວ. ສພ຺ພພຸທ຺ຘາ ສໍວຏ຺ຏມາເນ ກປ຺ເປ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິວຏ຺ຏມາເນ ກປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຖາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ. ເຕ ປນ ພຸທ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກາເລ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ພຸທ຺ຘາ ສຍຎ຺ຈ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ປເຣ ຈ ໂພເຘນ຺ຕິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ສຍເມວ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ນ ປເຣ ໂພເຘນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖຣສເມວ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ນ ຘມ຺ມຣສໍ. ນ ຫິ ເຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ເທເສຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ມູເຄນ ທິຏ຺ຐສຸປິໂນ ວິຍ ວນຈຣເກນ ນຄເຣ ສາຍິຕພ຺ຍຎ຺ຊນຣໂສ ວິຍ ຈ ເນສໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ໂຫຕິ. ສພ຺ພໍ ອິທ຺ຘິສມາປຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາປເຠທໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ຄຸຓວິສິຏ຺ຐຕາຍ ພຸທ຺ຘານໍ ເຫຏ຺ຐາ ສາວການໍ ອຸປຣິ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ເຎ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ສິກ຺ຂາເປນ຺ຕິ, ‘‘ຈິຕ຺ຕສລ຺ເລໂຂ ກາຕພ຺ໂພ, ໂວສານໍ ນາປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຸທ຺ເທເສນ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຊ຺ຊ ອຸໂປສໂຖຕິ ວຈນມຕ຺ເຕນ ວາ, ອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕາ ຈ ຄນ຺ຘມາທເນ ມຎ຺ຊູສກຣຸກ຺ຂມູເລ ຣຕນມາເຬ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູຣໍ ປຕ຺ຖນຎ຺ຈ ອຠິນີຫາຣຎ຺ຈ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ອິມາຍ ປຕ຺ຖນາຍ ອິມິນາ ຈ ອຠິນີຫາເຣນ ສມຸທາຄເຕ ເຕ ເຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘ ກເຖຕຸໍ ‘‘ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອິມໍ ຂຄ຺ຄວິສາຓສຸຕ຺ຕໍ ອຠາສິ. ອຍໍ ຕາວ ອວິເສເສນ ປຸຈ຺ຉາວສິໂຕ ຂຄ຺ຄວິສາຓສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ.

ອິທານິ ວິເສເສນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ອິມິສ຺ສາ ຕາວ ຄາຖາຍ ເອວໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ – ອຍໍ ກິຣ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ປຈ຺ເຈກໂພຘິສຕ຺ຕຠູມິໍ ໂອຄາຫນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ສມຓຘມ຺ມໍ ອກາສິ. ເອຕໍ ກິຣ ວຕ຺ຕໍ ອປຣິປູເຣຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກໂພຘິໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ກິໍ ປເນຕໍ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕໍ ນາມ? ຫຣຓປຈ຺ຈາຫຣຓນ຺ຕິ. ຕໍ ຍຖາ ວິຠູຕໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ກເຖສ຺ສາມ.

ອິຘ ເອກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ຫຣຕິ ນ ປຈ຺ຈາຫຣຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຈ຺ຈາຫຣຕິ ນ ຫຣຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ເນວ ຫຣຕິ ນ ປຈ຺ຈາຫຣຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ຫຣຕິ ຈ ປຈ຺ຈາຫຣຕິ ຈ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ປເຄວ ວຸຏ຺ຐາຍ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໂພຘິຍງ຺ຄຓວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ໂພຘິຣຸກ຺ເຂ ອຸທກໍ ອາສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປານີຍຆຏໍ ປູເຣຕ຺ວາ ປານີຍມາເຬ ຐເປຕ຺ວາ ອາຈຣິຍວຕ຺ຕໍ ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ທ຺ເວອສີຕິ ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕານິ ຈ ຈຸທ຺ທສ ມຫາວຕ຺ຕານິ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕຕິ. ໂສ ສຣີຣປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ເສນາສນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຍາວ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລາ, ຕາວ ວິວິຕ຺ຕາສເນ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ເວລໍ ຎຕ຺ວາ ນິວາເສຕ຺ວາ ກາຍພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຕ຺ວາ ສງ຺ຆາຏິໍ ຂນ຺ເຘ ກຣິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ອໍເສ ອາລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິ ກໂຣນ຺ໂຕ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຈຕິຍຎ຺ຈ ໂພຘິຎ຺ຈ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຄາມສມີເປ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ. ເອວໍ ປວິຏ຺ໂຐ ຈ ລາຠີ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຎ຺ຎວາ ອຸປາສເກຫິ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ອຸປຏ຺ຐາກກຸເລ ວາ ປຏິກ຺ກມນສາລາຍໍ ວາ ປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຸປາສເກຫິ ຕໍ ຕໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຍມາໂນ ເຕສໍ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ຘມ຺ມເທສນາວິກ຺ເຂເປນ ຈ ຕໍ ມນສິກາຣໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມຕິ. ວິຫາຣໍ ອາຄໂຕປິ ຠິກ຺ຂູຫິ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ກເຖຕິ, ຘມ຺ມໍ ຠຓຕິ, ຕໍ ຕໍ ພ຺ຍາປາຣຎ຺ຈ ອາປຊ຺ຊຕິ. ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕມ຺ປິ ປຸຣິມຍາມມ຺ປິ ມຊ຺ຌິມຍາມມ຺ປິ ເອວໍ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປປຎ຺ເຈຕ຺ວາ ກາຍທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາຠິຠູໂຕ ປຈ຺ຉິມຍາເມປິ ສຍຕິ, ເນວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ຫຣຕິ ນ ປຈ຺ຈາຫຣຕີ’’ຕິ.

ໂຍ ປນ ພ຺ຍາຘິພຫຸໂລ ໂຫຕິ, ຠຸຕ຺ຕາຫາໂຣ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ນ ສມ຺ມາ ປຣິຓມຕິ. ປເຄວ ວຸຏ຺ຐາຍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວາ ມນສິ ກາຕຸໍ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ຍາຄຸໍ ວາ ຂຊ຺ຊກໍ ວາ ເຠສຊ຺ຊໍ ວາ ຠຕ຺ຕໍ ວາ ປຕ຺ຖຍມາໂນ ກາລສ຺ເສວ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຄາມໍ ປວິສຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍາຄຸໍ ວາ ຂຊ຺ຊກໍ ວາ ເຠສຊ຺ຊໍ ວາ ຠຕ຺ຕໍ ວາ ລທ຺ຘາ ປຕ຺ຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ ວິເສສໍ ປຕ຺ວາ ວາ ອປຕ຺ວາ ວາ ວິຫາຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕເນວ ມນສິກາເຣນ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ປຈ຺ຈາຫຣຕິ ນ ຫຣຕີ’’ຕິ. ເອທິສາ ຫິ ຠິກ຺ຂູ ຍາຄຸໍ ປິວິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘສາສເນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ ຄຓນປຖໍ ວີຕິວຕ຺ຕາ, ສີຫຬທີເປເຍວ ເຕສຸ ເຕສຸ ຄາເມສຸ ອາສນສາລາຍໍ ຕໍ ອາສນໍ ນຕ຺ຖິ, ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ນິສິນ຺ນາ ຍາຄຸໍ ປິວິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຕ຺ຕາ.

ໂຍ ປນ ປມາທວິຫາຣີ ໂຫຕິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ, ສພ຺ພວຕ຺ຕານິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວິຘເຈໂຕຂິລວິນິພນ຺ຘນພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານມນສິກາຣມນນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິຕ຺ວາ ຄິຫີຫິ ສທ຺ຘິໍ ກຖາປປຎ຺ເຈນ ປປຎ຺ຈິໂຕ ຕຸຈ຺ຉໂກວ ນິກ຺ຂມຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ເນວ ຫຣຕິ ນ ປຈ຺ຈາຫຣຕີ’’ຕິ.

ໂຍ ປນ ປເຄວ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຸຣິມນເຍເນວ ສພ຺ພວຕ຺ຕານິ ປຣິປູເຣຕ຺ວາ ຍາວ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລາ, ຕາວ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນາມ ທຸວິຘໍ – ສພ຺ພຕ຺ຖກຎ຺ຈ ປາຣິຫາຣິຍຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພຕ຺ຖກໍ ນາມ ເມຕ຺ຕາ ຈ ມຣຓານຸສ຺ສຕິ ຈ. ຕຎ຺ຫິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ຖຍິຕພ຺ພໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖກ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເມຕ຺ຕາ ນາມ ອາວາສາທີສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ. ອາວາເສສຸ ຫິ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣີ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ໂຫຕິ ມນາໂປ, ເຕນ ຜາສຸ ອສງ຺ຆຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ. ເທວຕາສຸ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣີ ເທວຕາຫິ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິໂຕ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ. ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທີສຸ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣີ ເຕຫິ ມມາຍິໂຕ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ. ຄາມນິຄມາທີສຸ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣີ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍາທີສຸ ມນຸສ຺ເສຫິ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ. ມຣຓານຸສ຺ສຕິຠາວນາຍ ຊີວິຕນິກນ຺ຕິໍ ປຫາຍ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ.

ຍໍ ປນ ສທາ ປຣິຫຣິຕພ຺ພໍ ຈຣິຍານຸກູເລນ ຄຫິຕໍ. ຕໍ ທສາສຸຠກສິຓານຸສ຺ສຕີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ, ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານເມວ ວາ, ຕໍ ສທາ ປຣິຫຣິຕພ຺ພໂຕ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພໂຕ ຠາເວຕພ຺ພໂຕ ຈ ‘‘ປາຣິຫາຣິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ມູລກມ຺ມຏ຺ຐານນ຺ຕິປິ ຕເທວ. ອຕ຺ຖກາມາ ຫິ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ທສປິ ວີສມ຺ປິ ຕິໍສມ຺ປິ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ສຕມ຺ປິ ເອກໂຕ ວສນ຺ຕາ ກຕິກວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ‘‘ອາວຸໂສ, ຕຸມ຺ເຫ ນ ອິຓຏ຺ຏາ ນ ຠຍຏ຺ຏາ ນ ຊີວິກາປກຕາ ປພ຺ພຊິຕາ, ທຸກ຺ຂາ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາມາ ປເນຕ຺ຖ ປພ຺ພຊິຕາ. ຕສ຺ມາ ຄມເນ ອຸປ຺ປນ຺ນກິເລເສ ຄມເນເຍວ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫຖ, ຐາເນ, ນິສຊ຺ຊາຍ, ສຍເນ ອຸປ຺ປນ຺ນກິເລເສ ສຍເນເຍວ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ.

ເຕ ເອວໍ ກຕິກວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂາຈາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອຑ຺ຒອຸສຠອຸສຠອຑ຺ຒຄາວຸຕຄາວຸຕນ຺ຕເຣສຸ ປາສາຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິກໂຣນ຺ຕາວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສເຈ ກສ຺ສຈິ ຄມເນ ກິເລໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ຕຕ຺ເຖວ ນໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕຖາ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຖສ຺ສ ປຈ຺ຉໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂສ ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຕຸຍ຺ຫໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຕກ຺ກໍ ຊານາຕິ, ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ ເຕ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ປຏິໂຈເທຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ອຣິຍຠູມິໍ ໂອກ຺ກມຕິ. ຕຖາ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ນິສີທຕິ. ອຖສ຺ສ ປຈ຺ຉໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ນິສີທຕີຕິ. ໂສເຍວ ນໂຍ ອຣິຍຠູມິໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕປິ ຕໍ ກິເລສໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕວ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ກມ຺ມຏ຺ຐານວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ປາທໍ ອຸທ຺ຘຣຕິ. ອຸທ຺ຘຣຕິ ເຈ, ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຸຣິມປເທເສເຍວ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອາລິນ຺ທກວາສີ ມຫາຜຸສ຺ສເທວຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ.

ໂສ ກິຣ ເອກູນວີສຕິວສ຺ສານິ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ເອວໍ ວິຫາສິ. ມນຸສ຺ສາປິ ສຸທໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ກສນ຺ຕາ ຈ ວປນ຺ຕາ ຈ ມທ຺ທນ຺ຕາ ຈ ກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕາ ຈ ເຖຣໍ ຕຖາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ເຖໂຣ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ມຄ຺ຄມູຬ຺ໂຫ, ອຸທາຫຸ ກິຎ຺ຈິ ປມຸຏ຺ໂຐ’’ຕິ ສມຸລ຺ລປນ຺ຕິ. ໂສ ຕໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານຍຸຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕເນວ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວີສຕິວສ຺ສພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອຣຫຕ຺ຕປຕ຺ຕທິວເສເຍວສ຺ສ ຈງ຺ກມນໂກຏິຍໍ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ອງ຺ຄຸລີຫິ ທີປໍ ອຸຊ຺ຊາເລຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ, ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ມຫາຣາຊາໂນ ສກ຺ໂກ ຈ ເທວານມິນ຺ໂທ ພ຺ຣຫ຺ມາ ຈ ສຫມ຺ປຕິ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອາຄມິໍສຸ. ຕຎ຺ຈ ໂອຠາສໍ ທິສ຺ວາ ວນວາສີ ມຫາຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ຕໍ ທຸຕິຍທິວເສ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ອາຍສ຺ມໂຕ ສນ຺ຕິເກ ໂອຠາໂສ ອໂຫສິ, ກິໍ ໂສ’’ຕິ? ເຖໂຣ ວິກ຺ເຂປໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ໂອຠາໂສ ນາມ ທີໂປຠາໂສປິ ໂຫຕິ ມຓິໂອຠາໂສປີ’’ຕິ ເອວມາທິມາຫ. ໂສ ‘‘ປຏິຈ຺ຉາເທຖ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ນິພທ຺ໂຘ ‘‘ອາມາ’’ຕິ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈສິ.

ກາຬວລ຺ລິມຓ຺ຑປວາສີ ມຫານາຄຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ ຈ. ໂສປິ ກິຣ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ‘‘ປຐມໍ ຕາວ ຠຄວໂຕ ມຫາປຘານໍ ປູເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ຐານຈງ຺ກມເມວ ອຘິຏ຺ຐາສິ, ປຸນ ໂສຬສ ວສ຺ສານິ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເອວໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານມນຸຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕເນວ ປາທໍ ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ຘເຏ ປຏິນິວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ຄາມສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຄາວີ ນຸ ໂຂ ປພ຺ພຊິໂຕ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ອາສງ຺ກນີຍປ຺ປເທເສ ຐຕ຺ວາ ສງ຺ຆາຏິໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄາມທ຺ວາຣໍ ປຕ຺ວາ ກຈ຺ຉກນ຺ຕຣໂຕ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຓ຺ຑູສໍ ກຕ຺ວາ ຄາມໍ ປວິສຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂໍ ວາ ທາຕຸໍ ວນ຺ທິຕຸໍ ວາ ອຸປຄເຕ ມນຸສ຺ເສ ‘ທີຆາຍຸກາ ໂຫຖາ’ຕິ ວຈນມຕ຺ເຕນາປິ ມາ ເມ ກມ຺ມຏ຺ຐານວິກ຺ເຂໂປ ອໂຫສີ’’ຕິ. ສເຈ ປນ ນໍ ‘‘ອຊ຺ຊ, ຠນ຺ເຕ, ກິໍ ສຕ຺ຕມີ, ອຸທາຫຸ ອຏ຺ຐມີ’’ຕິ ທິວສໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຸທກໍ ຄິລິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕິ. ສເຈ ທິວສປຸຈ຺ຉກາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ນິກ຺ຂມນເວລາຍໍ ຄາມທ຺ວາເຣ ນິຏ຺ຐຸຠິຕ຺ວາວ ຍາຕິ.

ສີຫຬທີເປ ກລມ຺ພຕິຕ຺ຖວິຫາເຣ ວສ຺ສູປຄຕາ ປຎ຺ຎາສ ຠິກ຺ຂູ ວິຍ ຈ. ເຕ ກິຣ ວສ຺ສູປນາຍິກອຸໂປສຖທິວເສ ກຕິກວຕ຺ຕໍ ອກໍສຸ – ‘‘ອຣຫຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອາລປິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຄາມຎ຺ຈ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສນ຺ຕາ ຄາມທ຺ວາເຣ ອຸທກຄຓ຺ຑູສໍ ກຕ຺ວາ ປວິສິໍສຸ, ທິວເສ ປຸຈ຺ຉິເຕ ອຸທກໍ ຄິລິຕ຺ວາ ອາໂຣເຈສຸໍ, ອປຸຈ຺ຉິເຕ ຄາມທ຺ວາເຣ ນິຏ຺ຐຸຠິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ອາຄມໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສາ ນິຏ຺ຐຸຠນຏ຺ຐານໍ ທິສ຺ວາ ຊານິໍສຸ – ‘‘ອຊ຺ຊ ເອໂກ ອາຄໂຕ, ອຊ຺ຊ ທ຺ເວ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອເຕ ອມ຺ເຫເຫວ ສທ຺ຘິໍ ນ ສລ຺ລປນ຺ຕິ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມ຺ປິ, ຍທິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມ຺ປິ ນ ສລ຺ລປນ຺ຕິ, ອທ຺ຘາ ວິວາທຊາຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ຫນ຺ທ ເນສໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຂມາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ. ສພ຺ເພ ວິຫາຣໍ ອຄມໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາສາຍ ຠິກ຺ຂູສຸ ວສ຺ສໍ ອຸປຄເຕສຸ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ ເອໂກກາເສ ນາທ຺ທສໍສຸ. ຕໂຕ ເຕສຸ ໂຍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ, ໂສ ເອວມາຫ – ‘‘ນ, ໂຠ, ກລຫກາຣການໍ ວສໂນກາໂສ ອີທິໂສ ໂຫຕິ, ສຸສມ຺ມຏ຺ຐໍ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ໂພຘິຍງ຺ຄຓໍ, ສຸນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ສມ຺ມຊ຺ຊນິໂຍ, ສູປຏ຺ຐປິຕໍ ປານີຍປຣິໂຠຊນີຍ’’ນ຺ຕິ, ເຕ ຕໂຕ ນິວຕ຺ຕາ. ເຕປິ ຠິກ຺ຂູ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສເຍວ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ມຫາປວາຣຓາຍ ວິສຸທ຺ຘິປວາຣຓໍ ປວາເຣສຸໍ.

ເອວໍ ກາຬວລ຺ລິມຓ຺ຑປວາສີ ມຫານາຄຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ ກລມ຺ພຕິຕ຺ຖວິຫາເຣ ວສ຺ສູປຄຕາ ຠິກ຺ຂູ ວິຍ ຈ ກມ຺ມຏ຺ຐານຍຸຕ຺ເຕເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ປາທໍ ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ ຄາມສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸທກຄຓ຺ຑູສໍ ກຕ຺ວາ ວີຖິໂຍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ສຸຣາໂສຓ຺ຑຘຸຕ຺ຕາທໂຍ ກລຫກາຣກາ ຈຓ຺ຑຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທໂຍ ວາ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ວີຖິໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ນ ຕຸຣິຕຕຸຣິໂຕ ຊເວນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຊວນປິຓ຺ຑປາຕິກຘຸຕງ຺ຄໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ວິສມຠູມິຠາຄປ຺ປຕ຺ຕໍ ປນ ອຸທກຠຣິຕສກຏມິວ ນິຈ຺ຈໂລ ຫຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ອນຸຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ຈ ທາຕຸກາມໍ ວາ ອທາຕຸກາມໍ ວາ ສລ຺ລກ຺ເຂຕຸໍ ຕທນຸຣູປໍ ກາລໍ ອາຄເມນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຕິຣູເປ ໂອກາເສ ນິສີທິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫາເຣ ປຏິກ຺ກູລສຎ຺ຎໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອກ຺ຂພ຺ຠຎ຺ຊນວຓາເລປນປຸຕ຺ຕມໍສູປມາວເສນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕິ ເນວ ທວາຍ ນ ມທາຍ…ເປ… ຠຸຕ຺ຕາວີ ຈ ອຸທກກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ຠຕ຺ຕກິລມຖໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຍຖາ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ, ປຸຣິມຍາມໍ ປຈ຺ຉິມຍາມຎ຺ຈ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ຫຣຕິ ຈ ປຈ຺ຈາຫຣຕິ ຈາ’’ຕິ. ເອວເມຕໍ ຫຣຓປຈ຺ຈາຫຣຓໍ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເອຕໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ຍທິ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຐມວເຍ ເອວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ໂນ ເຈ ປຐມວເຍ ປາປຸຓາຕິ, ອຖ ມຊ຺ຌິມວເຍ ປາປຸຓາຕິ. ໂນ ເຈ ມຊ຺ຌິມວເຍ ປາປຸຓາຕິ, ອຖ ມຣຓສມເຍ ປາປຸຓາຕິ. ໂນ ເຈ ມຣຓສມເຍ ປາປຸຓາຕິ, ອຖ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປາປຸຓາຕິ. ໂນ ເຈ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປາປຸຓາຕິ, ອຖ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຕິ. ໂນ ເຈ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຕິ, ອຖ ພຸທ຺ຘານໍ ສມ຺ມຸຂີຠາເວ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຖໂຣ ພາຫິໂຍ, ມຫາປຎ຺ໂຎ ວາ ໂຫຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຖໂຣ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິ.

ອຍໍ ປນ ປຈ຺ເຈກໂພຘິສຕ຺ໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ວີສຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ເອຕໍ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ກາມາວຈຣເທວໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຣຎ຺ໂຎ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ກຸສລາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຕທເຫວ ຄພ຺ຠສຓ຺ຐານໍ ຊານນ຺ຕິ. ສາ ຈ ຕາສໍ ອຎ຺ຎຕຣາ, ຕສ຺ມາ ເອສາປິ ຕໍ ຄພ຺ຠປຕິຏ຺ຐານໍ ຣຎ຺ໂຎ ນິເວເທສິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຍໍ ປຸຎ຺ຎວນ຺ເຕ ສຕ຺ເຕ ຄພ຺ເຠ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ມາຕຸຄາໂມ ຄພ຺ຠປຣິຫາຣໍ ລຠຕິ. ຕສ຺ມາ ຣາຊາ ຕສ຺ສາ ຄພ຺ຠປຣິຫາຣໍ ອທາສິ. ສາ ຕໂຕ ປຠຸຕິ ນາຈ຺ຈຸຓ຺ຫໍ ກິຎ຺ຈິ ອຊ຺ໂຌຫຣິຕຸໍ ລຠຕິ, ນາຕິສີຕໍ ນາຈ຺ຈມ຺ພິລໍ ນາຕິໂລຓໍ ນາຕິກຏຸກໍ ນາຕິຕິຕ຺ຕກໍ. ອຈ຺ຈຸຓ຺ເຫ ຫິ ມາຕຣາ ອຊ຺ໂຌຫເຏ ຄພ຺ຠສ຺ສ ໂລຫກຸມ຺ຠິວາໂສ ວິຍ ໂຫຕິ, ອຕິສີເຕ ໂລກນ຺ຕຣິກວາໂສ ວິຍ, ອຈ຺ຈມ຺ພິລໂລຓກຏຸກຕິຕ຺ຕເກສຸ ຠຸຕ຺ເຕສຸ ສຕ຺ເຖນ ຜາເລຕ຺ວາ ອມ຺ພິລາທີຫິ ສິຕ຺ຕານິ ວິຍ ທາຣກສ຺ສ ອງ຺ຄານິ ຕິພ຺ພເວທນານິ ໂຫນ຺ຕິ. ອຕິຈງ຺ກມນຏ຺ຐານນິສຊ຺ຊສຍນໂຕປິ ນໍ ນິວາເຣນ຺ຕິ ‘‘ກຸຈ຺ຉິຄຕສ຺ສ ສຎ຺ຈລນທຸກ຺ຂໍ ມາ ອໂຫສີ’’ຕິ. ມຸທຸກຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖຕາຍ ຠູມິຍາ ຈງ຺ກມນາທີນິ ມຕ຺ຕາຍ ກາຕຸໍ ລຠຕິ, ວຓ຺ຓຄນ຺ຘາທິສມ຺ປນ຺ນໍ ສາທຸໍ ສປ຺ປາຍໍ ອນ຺ນປານໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ລຠຕິ. ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາວ ນໍ ຈງ຺ກມາເປນ຺ຕິ ນິສີທາເປນ຺ຕິ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ.

ສາ ເອວໍ ປຣິຫຣິຍມານາ ຄພ຺ຠປຣິປາກກາເລ ສູຕິຆຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ ປກ຺ກເຕລມທ຺ທິຕມໂນສິລາປິຓ຺ຑິສທິສໍ ຘຎ຺ຎປຸຎ຺ຎລກ຺ຂຓູເປຕໍ. ຕໂຕ ນໍ ປຎ຺ຈມທິວເສ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ຕໍ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສສຸໍ, ຣາຊາ ຕຸຏ຺ໂຐ ຉສຏ຺ຐິຍາ ຘາຕີຫິ ອຸປຏ຺ຐາເປສິ. ໂສ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕີຫິ ວຑ຺ຒມາໂນ ນຈິຣສ຺ເສວ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປາປຸຓິ. ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກໍ ນໍ ຣາຊາ ຣຊ຺ເຊນ ອຠິສິຎ຺ຈິ, ວິວິຘນາຏກາຫິ ຈ ອຸປຏ຺ຐາເປສິ. ອຠິສິຕ຺ໂຕ ຣາຊປຸຕ຺ໂຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ ນາເມນ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ໂຕ, ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ວີສຕິຍາ ນຄຣສຫສ຺ເສສຸ. ຊມ຺ພຸທີເປ ກິຣ ປຸພ຺ເພ ຈຕຸຣາສີຕິ ນຄຣສຕສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ, ຕານິ ປຣິຫາຍນ຺ຕານິ ສຏ຺ຐິ ອເຫສຸໍ, ຕໂຕ ປຣິຫາຍນ຺ຕານິ ຈຕ຺ຕາລີສໍ, ສພ຺ພປຣິຫາຍນກາເລ ປນ ວີສຕິສຫສ຺ສານິ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ໂຕ ສພ຺ພປຣິຫາຍນກາເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ເຕນສ຺ສ ວີສຕິ ນຄຣສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ວີສຕິ ປາສາທສຫສ຺ສານິ, ວີສຕິ ຫຕ຺ຖິສຫສ຺ສານິ, ວີສຕິ ອສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ວີສຕິ ຣຖສຫສ຺ສານິ, ວີສຕິ ປຕ຺ຕິສຫສ຺ສານິ, ວີສຕິ ອິຕ຺ຖິສຫສ຺ສານິ ໂອໂຣຘາ ຈ ນາຏກິຕ຺ຖິໂຍ ຈ, ວີສຕິ ອມຈ຺ຈສຫສ຺ສານິ.

ໂສ ມຫາຣຊ຺ຊໍ ກາຣຍມາໂນເຍວ ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ, ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຠິສິຕ຺ຕຣຎ຺ຎາ ນາມ ອວສ຺ສໍ ອຏ຺ຏກຣເຓ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ເອກທິວສໍ ປເຄວ ປາຕຣາສໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐາເນ ນິສີທິ. ຕຕ຺ຖ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທໍ ອກໍສຸ, ໂສ ‘‘ອຍໍ ສທ຺ໂທ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຸປກ຺ກິເລໂສ’’ຕິ ປາສາທຕລໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ‘‘ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປມີ’’ຕິ ນິສິນ຺ໂນ ນາສກ຺ຂິ ອປ຺ເປຕຸໍ ຣຊ຺ຊວິກ຺ເຂເປນ ສມາປຕ຺ຕິ ປຣິຫີນາ. ຕໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ກິໍ ຣຊ຺ຊໍ ວຣໍ, ອຸທາຫຸ ສມຓຘມ຺ໂມ’’ຕິ? ຕໂຕ ‘‘ຣຊ຺ຊສຸຂໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອເນກາທີນວໍ, ສມຓຘມ຺ມສຸຂໍ ປນ ວິປຸລໍ ອເນການິສໍສໍ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິເສຫິ ເສວິຕຎ຺ຈາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອມຈ຺ຈໍ ອາຓາເປສິ ‘‘ອິມໍ ຣຊ຺ຊໍ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ອນຸສາສ, ມາ ໂຂ ອຘມ຺ມກາຣໍ ກາເຣສີ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ຕສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ປາສາທໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິສຸເຂນ ວີຕິນາເມສິ, ນ ໂກຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ລຠຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ມຸຂໂຘວນທນ຺ຕກຏ຺ຐທາຍກຠຕ຺ຕນີຫາຣກາທີຫິ.