໙. ອາຏານາຏິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ປຐມຠາຓວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໗໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ອາຏານາຏິຍສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍມປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ – ຈຕຸທ຺ທິສໍ ຣກ຺ຂໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອສຸຣເສນາຍ ນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ອາຣກ຺ຂໍ ຐເປຕ຺ວາ. ຄຸມ຺ພໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ພລຄຸມ຺ພໍ ຐເປຕ຺ວາ. ໂອວຣຓໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ອາຣກ຺ຂເກ ຐເປຕ຺ວາ. ເອວໍ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ອາຣກ຺ຂໍ ສຸສໍວິຫິຕໍ ກຕ຺ວາ ອາຏານາຏນຄເຣ ນິສິນ຺ນາ ສຕ຺ຕ ພຸທ຺ເຘ ອາຣພ຺ຠ ອິມໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ‘‘ເຍ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມອາຓໍ ອມ຺ຫາກຎ຺ຈ ຣາຊອາຓໍ ນ ສຸຓນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສາວນໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນປິ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ມຫຕິຍາ ຈ ຍກ຺ຂເສນາຍາຕິອາທີຫິ ຈຕູຫິ ເສນາຫິ ອາຣກ຺ຂໍ ສໍວິທຫິຕ຺ວາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ.

ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຠິກ຺ກນ຺ຕສທ຺ໂທ ຂຍສຸນ຺ທຣາຠິຣູປອພ຺ຠນຸໂມທນາທີສຸ ທິສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕາ, ຠນ຺ເຕ ຣຕ຺ຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ປຐໂມ ຍາໂມ, ຈິຣນິສິນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອຸທ຺ທິສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໒໐) ເອວມາທີສຸ ຂເຍ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ອຍໍ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໑໐໐) ເອວມາທີສຸ ສຸນ຺ທເຣ.

‘‘ໂກ ເມ ວນ຺ທຕິ ປາທານິ, ອິທ຺ຘິຍາ ຍສສາ ຊລໍ;

ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນ, ສພ຺ພາ ໂອຠາສຍໍ ທິສາ’’ຕິ. (ວິ. ວ. ໘໕໗);

ເອວມາທີສຸ ອຠິຣູເປ. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມາຕິ (ປາຣາ. ໑໕) ເອວມາທີສຸ ອພ຺ຠນຸໂມທເນ. ອິຘ ປນ ຂເຍ. ເຕນ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ, ປຣິກ຺ຂີຓາຍ ຣຕ຺ຕິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາຕິ ອິຘ ອຠິກ຺ກນ຺ຕສທ຺ໂທ ອຠິຣູເປ. ວຓ຺ຓສທ຺ໂທ ປນ ຉວິຖຸຕິກຸລວຄ຺ຄກາຣຓສຓ຺ຐານປມາຓຣູປາຍຕນາທີສຸ ທິສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓສິ ຠຄວາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໓໙໙) ເອວມາທີສຸ ຉວິຍໍ. ‘‘ກທາ ສຎ຺ຎູຬ຺ຫາ ປນ ເຕ, ຄຫປຕິ, ອິເມ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວຓ຺ຓາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໗໗) ເອວມາທີສຸ ຖຸຕິຍໍ. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ວຓ຺ຓາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໖໖) ເອວມາທີສຸ ກຸລວຄ຺ເຄ. ‘‘ອຖ ເກນ ນຸ ວຓ຺ເຓນ ຄນ຺ຘເຖໂນຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓໔) ກາຣເຓ. ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິຣາຊວຓ຺ຓໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໓໘) ເອວມາທີສຸ ສຓ຺ຐາເນ. ‘‘ຕໂຍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ວຓ຺ຓາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໖໐໒) ເອວມາທີສຸ ປມາເຓ. ‘‘ວຓ຺ໂຓ ຄນ຺ໂຘ ຣໂສ ໂອຊາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ ຣູປາຍຕເນ. ໂສ ອິຘ ຉວິຍໍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕນ ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ອຠິຣູປຈ຺ຉວີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ເກວລກປ຺ປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເກວລສທ຺ໂທ ອນວເສສເຍຠຸຍ຺ຍອພ຺ຍາມິສ຺ສານຕິເຣກທຬ຺ຫຕ຺ຖວິສໍໂຍຄາທິອເນກຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ‘‘ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໑) ເອວມາທີສຸ ອນວເສສຕາ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເກວລກປ຺ປາ ຈ ອງ຺ຄມາຄຘາ ປຫູຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ອາທາຍ ອຠິກ຺ກມິຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໔໓) ເອວມາທີສຸ ເຍຠຸຍ຺ຍຕາ. ‘‘ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑) ເອວມາທີສຸ ອພ຺ຍາມິສ຺ສຕາ. ‘‘ເກວລໍ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕກໍ ນູນ ອຍມາຍສ຺ມາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໕໕) ເອວມາທີສຸ ອນຕິເຣກຕາ. ‘‘ອາຍສ຺ມໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ພາຫິໂກ ນາມ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ເກວລກປ຺ປໍ ສງ຺ຆເຠທາຍ ຐິໂຕ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໒໔໓) ເອວມາທີສຸ ທຬ຺ຫຕ຺ຖຕາ. ‘‘ເກວລີ ວຸສິຕວາ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໑໒) ເອວມາທີສຸ ວິສໍໂຍໂຄ. ອິຘ ປນສ຺ສ ອນວເສສຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ກປ຺ປສທ຺ໂທ ປນາຍໍ ອຠິສທ຺ທຫນໂວຫາຣກາລປຎ຺ຎຕ຺ຕິເຉທນວິກປ຺ປເລສສມນ຺ຕຠາວາທິອເນກຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ‘‘ໂອກປ຺ປນິຍເມຕໍ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ. ຍຖາ ຕໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໓໘໗) ເອວມາທີສຸ ອຠິສທ຺ທຫນມຕ຺ໂຖ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ສມຓກປ຺ເປຫິ ຜລໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໒໕໐) ເອວມາທີສຸ ໂວຫາໂຣ. ‘‘ເຍນ ສຸທໍ ນິຈ຺ຈກປ຺ປໍ ວິຫຣາມີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໓໘໗) ເອວມາທີສຸ ກາໂລ. ‘‘ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ກປ຺ໂປ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໑໐໙໘) ເອວມາທີສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ‘‘ອລງ຺ກໂຕ ກປ຺ປິຕເກສມສ຺ສູ’’ຕິ (ວິ. ວ. ໑໐໙໔) ເອວມາທີສຸ ເຉທນໍ. ‘‘ກປ຺ປຕິ ທ຺ວງ຺ຄຸລກປ຺ໂປ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໔໔໖) ເອວມາທີສຸ ວິກປ຺ໂປ, ອຕ຺ຖິ ກປ຺ໂປ ນິປຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໘໐) ເອວມາທີສຸ ເລໂສ. ‘‘ເກວລກປ຺ປໍ ເວຬຸວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໙໔) ເອວມາທີສຸ ສມນ຺ຕຠາໂວ. ອິຘ ປນ ສມນ຺ຕຠາໂວ ອຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕສ຺ມາ ‘‘ເກວລກປ຺ປໍ ຄິຊ຺ຌກູຏ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນວເສສໍ ສມນ຺ຕໂຕ ຄິຊ຺ຌກູຏນ຺ຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ໂອຠາເສຕ຺ວາຕິ ວຕ຺ຖມາລາລງ຺ກາຣສຣີຣສມຸຏ຺ຐິຕາຍ ອາຠາຍ ຜຣິຕ຺ວາ, ຈນ຺ທິມາ ວິຍ ສູຣິໂຍ ວິຍ ຈ ເອໂກຠາສໍ ເອກປຊ຺ໂຊຕໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສູຕິ ເທວຕານໍ ທສພລສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ນາມ ນ ພຫຸ, ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ປຣິຕ຺ຕຄາຣວວເສນ ນິສີທິໍສຸ.

໒໗໖. ເວສ຺ສວໂຓຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາໂນ ອາຄຕາ, ເວສ຺ສວໂຓ ປນ ທສພລສ຺ສ ວິສ຺ສາສິໂກ ກຖາປວຕ຺ຕເນ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ສຸສິກ຺ຂິໂຕ, ຕສ຺ມາ ເວສ຺ສວໂຓ ມຫາຣາຊາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ. ອຸຬາຣາຕິ ມເຫສກ຺ຂານຸຠາວສມ຺ປນ຺ນາ. ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິຍາຕິ ປາຓາຕິປາເຕ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກໍ ອາທີນວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕໂຕ ເວຣມຓິຍາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຕິ ອຸຬາຣາ ຍກ຺ຂາ ນິວາສິໂນຕິ ເຕສຸ ເສນາສເນສຸ ສນ຺ຕິ ອຸຬາຣາ ຍກ຺ຂາ ນິພທ຺ຘວາສິໂນ. ອາຏານາຏິຍນ຺ຕິ ອາຏານາຏນຄເຣ ພທ຺ຘຕ຺ຕາ ເອວໍນາມໍ. ກິໍ ປນ ຠຄວໂຕ ອປຈ຺ຈກ຺ຂຘມ຺ໂມ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ, ນຕ຺ຖິ. ອຖ ກສ຺ມາ ເວສ຺ສວໂຓ ‘‘ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ’’ຕິອາທິມາຫ? ໂອກາສກຣຓຕ຺ຖໍ. ໂສ ຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອິມໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ສາເວຕຸໍ ໂອກາສໍ ກາເຣນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ສຕ຺ຖຸ ກຖິເຕ ອິມໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ຄຣຸ ຠວິສ຺ສຕີຕິປິ ອາຫ. ຜາສຸວິຫາຣາຍາຕິ ຄມນຏ຺ຐານາທີສຸ ຈຕູສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ ສຸຂວິຫາຣາຍ.

໒໗໗. ຈກ຺ຂຸມນ຺ຕສ຺ສາຕິ ນ ວິປສ຺ສີເຍວ ຈກ຺ຂຸມາ, ສຕ຺ຕປິ ພຸທ຺ຘາ ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ເອເກກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເອຕານິ ສຕ຺ຕ ສຕ຺ຕ ນາມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ສພ຺ເພປິ ພຸທ຺ຘາ ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ, ສພ຺ເພ ສພ຺ພຠູຕານຸກມ຺ປິໂນ, ສພ຺ເພ ນ຺ຫາຕກິເລສຕ຺ຕາ ນ຺ຫາຕກາ. ສພ຺ເພ ມາຣເສນາປມທ຺ທິໂນ, ສພ຺ເພ ວຸສິຕວນ຺ໂຕ, ສພ຺ເພ ວິມຸຕ຺ຕາ, ສພ຺ເພ ອງ຺ຄໂຕ ຣສ຺ມີນໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕຕ຺ຕາ ອງ຺ຄີຣສາ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ພຸທ຺ຘານໍ ເອຕາເນວ ສຕ຺ຕ ນາມານິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ນາມານິ ສຄຸເຓນ ມເຫສິໂນຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເວສ຺ສວໂຓ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ປາກຏນາມວເສນ ເອວມາຫ. ເຕ ຊນາຕິ ອິຘ ຂີຓາສວາ ຊນາຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ອປິສຸຓາຖາຕິ ເທສນາສີສມຕ຺ຕເມຕໍ, ອມຸສາ ອປິສຸຓາ ອຜຣຸສາ ມນ຺ຕຠາຓິໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຫຕ຺ຕາຕິ ມຫນ຺ຕຠາວໍ ປຕ຺ຕາ. ‘‘ມຫນ຺ຕາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ມຫນ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວີຕສາຣທາຕິ ນິສ຺ສາຣທາ ວິຄຕໂລມຫໍສາ.

ຫິຕນ຺ຕິ ເມຕ຺ຕາຜຣເຓນ ຫິຕໍ. ຍໍ ນມສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ມຫຕ຺ຕນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕໍ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ, ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ‘‘ເຍ ຈາປິ ໂລເກ ກິເລສນິພ຺ພາເນນ ນິພ຺ພຸຕາ ຍຖາຠູຕໍ ວິປສ຺ສິສຸໍ, ວິຊ຺ຊາທິຄຸຓສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ຫິຕໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ໂຄຕມໍ ນມສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ຊນາ ອປິສຸຓາ, ເຕສມ຺ປິ ນມຕ຺ຖູ’’ຕິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ເຕ ຊນາ ອປິສຸຓາຕິ ເຕ ພຸທ຺ຘາ ອປິສຸຓາຕິ ເອວໍ ປຐມຄາຖາຍ ພຸທ຺ຘານໍເຍວ ວຓ຺ໂຓ ກຖິໂຕ, ຕສ຺ມາ ປຐມຄາຖາ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ພຸທ຺ຘານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕາ. ທຸຕິຍຄາຖາຍ ‘‘ໂຄຕມ’’ນ຺ຕິ ເທສນາມຸຂມຕ຺ຕເມຕໍ. ອຍມ຺ປິ ຫິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍເຍວ ວເສນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕາ ເທວມນຸສ຺ສາ ຍໍ ນມສ຺ສນ຺ຕິ ໂຄຕມໍ, ຕສ຺ສ ຈ ຕໂຕ ປຸຣິມານຎ຺ຈ ພຸທ຺ຘານໍ ນມຕ຺ຖູຕິ.

໒໗໘. ຍໂຕ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຍໂຕ ຐານໂຕ ອຸເທຕິ. ອາທິຈ຺ໂຈຕິ ອທິຕິຍາ ປຸຕ຺ໂຕ, ເວວຈນມຕ຺ຕໍ ວາ ເອຕໍ ສູຣິຍສທ຺ທສ຺ສ. ມຫນ຺ຕໍ ມຓ຺ຑລໍ ອສ຺ສາຕິ ມຓ຺ຑລີມຫາ. ຍສ຺ສ ຈຸຄ຺ຄຈ຺ຉມານສ຺ສາຕິ ຍມ຺ຫິ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉມາເນ. ສໍວຣີປິ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ຣຕ຺ຕິ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ຍສ຺ສ ຈຸຄ຺ຄເຕຕິ ຍສ຺ມິໍ ອຸຄ຺ຄເຕ.

ຣຫໂທຕິ ອຸທກຣຫໂທ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຍໂຕ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ ສູຣິໂຍ, ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ. ສມຸທ຺ໂທຕິ ໂຍ ໂສ ຣຫໂທຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ນ ອຎ຺ໂຎ, ອຖ ໂຂ ສມຸທ຺ໂທ. ສຣິໂຕທໂກຕິ ວິສໂຏທໂກ, ສຣິຕາ ນານປ຺ປກາຣາ ນທິໂຍ ອສ຺ສ ອຸທເກ ປວິຏ຺ຐາຕິ ວາ ສຣິໂຕທໂກ. ເອວໍ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ຊານນ຺ຕີຕິ ຕໍ ຣຫທໍ ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ. ກິນ຺ຕິ ຊານນ຺ຕິ? ສມຸທ຺ໂທ ສຣິໂຕທໂກຕິ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ.

ອິໂຕຕິ ສິເນຣຸໂຕ ວາ ເຕສໍ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໂຕ ວາ. ຊໂນຕິ ອຍໍ ມຫາຊໂນ. ເອກນາມາຕິ ອິນ຺ທນາເມນ ເອກນາມາ. ສພ຺ເພສໍ ກິຣ ເຕສໍ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວຣຎ຺ໂຎ ນາມເມວ ນາມມກໍສຸ. ອສີຕິ ທສ ເອໂກ ຈາຕິ ເອກນວຸຕິຊນາ. ອິນ຺ທນາມາຕິ ອິນ຺ໂທຕິ ເອວໍນາມາ. ພຸທ຺ຘໍ ອາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸນນ຺ຕິ ກິເລສນິທ຺ທາປຄມເນນາປິ ພຸທ຺ຘໍ. ອາທິຈ຺ເຈນ ສມານໂຄຕ຺ຕຕາຍປິ ອາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸນໍ. ກຸສເລນ ສເມກ຺ຂສີຕິ ອນວຊ຺ເຊນ ນິປຸເຓນ ວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ມຫາຊນໍ ໂອໂລເກສິ. ອມນຸສ຺ສາປິ ຕໍ ວນ຺ທນ຺ຕີຕິ ອມນຸສ຺ສາປິ ຕໍ ‘‘ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ມຫາຊນໍ ໂອໂລເກສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວນ຺ທນ຺ຕິ. ສຸຕໍ ເນຕໍ ອຠິຓ຺ຫໂສຕິ ເອຕໍ ອມ຺ເຫຫິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ສຸຕໍ. ຊິນໍ ວນ຺ທຖ ໂຄຕມໍ, ຊິນໍ ວນ຺ທາມ ໂຄຕມນ຺ຕິ ອມ຺ເຫຫິ ປຸຏ຺ຐາ ຊິນໍ ວນ຺ທາມ ໂຄຕມນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

໒໗໙. ເຍນ ເປຕາ ປວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ເປຕາ ນາມ ກາລງ຺ກຕາ, ເຕ ເຍນ ທິສາຠາເຄນ ນີຫຣິຍນ຺ຕູຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປິສຸຓາ ປິຏ຺ຐິມໍສິກາຕິ ປິສຸຓາວາຈາ ເຈວ ປິຏ຺ຐິມໍສໍ ຂາທນ຺ຕາ ວິຍ ປຣມ຺ມຸຂາ ຄຣຫກາ ຈ. ເອເຕ ຈ ເຍນ ນີຫຣິຍນ຺ຕູຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ສພ຺ເພປິ ເຫເຕ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣສ຺ສ ຑຍ຺ຫນ຺ຕຸ ວາ ຉິຊ຺ຊນ຺ຕຸ ວາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ວາຕິ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິໂຕ ສາ ທກ຺ຂິຓາ ທິສາຕິ ເຍນ ທິສາຠາເຄນ ເຕ ເປຕາ ຈ ປິສຸຓາທິກາ ຈ ນີຫຣິຍນ຺ຕູຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອິໂຕ ສາ ທກ຺ຂິຓາ ທິສາ. ອິໂຕຕິ ສິເນຣຸໂຕ ວາ ເຕສໍ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໂຕ ວາ. ກຸມ຺ຠຓ຺ຑານນ຺ຕິ ເຕ ກິຣ ເທວາ ມໂຫທຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ຣຫສ຺ສງ຺ຄມ຺ປິ ຈ ເນສໍ ກຸມ຺ໂຠ ວິຍ ມຫນ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ກຸມ຺ຠຓ຺ຑາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

໒໘໐. ຍຕ຺ຖ ໂຈຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ ສູຣິໂຍຕິ ຍສ຺ມິໍ ທິສາຠາເຄ ສູຣິໂຍ ອຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

໒໘໑. ເຍນາຕິ ເຍນ ທິສາຠາເຄນ. ມຫາເນຣູຕິ ມຫາສິເນຣຸ ປພ຺ພຕຣາຊາ. ສຸທສ຺ສໂນຕິ ໂສວຓ຺ຓມຍຕ຺ຕາ ສຸນ຺ທຣທສ຺ສໂນ. ສິເນຣຸສ຺ສ ຫິ ປາຈີນປສ຺ສໍ ຣຊຕມຍໍ, ທກ຺ຂິຓປສ຺ສໍ ມຓິມຍໍ, ປຈ຺ຉິມປສ຺ສໍ ຜລິກມຍໍ, ອຸຕ຺ຕຣປສ຺ສໍ ໂສວຓ຺ຓມຍໍ, ຕໍ ມນຸຎ຺ຎທສ຺ສນໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເຍນ ທິສາຠາເຄນ ສິເນຣຸ ສຸທສ຺ສໂນຕິ ອຍເມຕ຺ຖຕ຺ໂຖ. ມນຸສ຺ສາ ຕຕ຺ຖ ຊາຍນ຺ຕີຕິ ຕຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸມ຺ຫິ ມນຸສ຺ສາ ຊາຍນ຺ຕິ. ອມມາຕິ ວຕ຺ຖາຠຣຓປານໂຠຊນາທີສຸປິ ມມຕ຺ຕວິຣຫິຕາ. ອປຣິຄ຺ຄຫາຕິ ອິຕ຺ຖິປຣິຄ຺ຄເຫນ ອປຣິຄ຺ຄຫາ. ເຕສໍ ກິຣ ‘‘ອຍໍ ມຍ຺ຫໍ ຠຣິຍາ’’ຕິ ມມຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ, ມາຕຣໍ ວາ ຠຄິນິໍ ວາ ທິສ຺ວາ ຉນ຺ທຣາໂຄ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ນປິ ນີຍນ຺ຕິ ນງ຺ຄລາຕິ ນງ຺ຄລານິປິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ກສິກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນ ເຂຕ຺ຕໍ ນີຍນ຺ຕິ. ອກຏ຺ຐປາກິມນ຺ຕິ ອກຏ຺ເຐ ຠູມິຠາເຄ ອຣຎ຺ເຎ ສຍເມວ ຊາຕໍ. ຕຓ຺ຑຸລປ຺ຜລນ຺ຕິ ຕຓ຺ຑຸລາວ ຕສ຺ສ ຜລໍ ໂຫຕິ.

ຕຸຓ຺ຑິກີເຣ ປຈິຕ຺ວານາຕິ ອຸກ຺ຂລິຍໍ ອາກິຣິຕ຺ວາ ນິທ຺ຘຸມງ຺ຄາເຣນ ອຄ຺ຄິນາ ປຈິຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ກິຣ ໂຊຕິກປາສາຓາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຕໂຍ ປາສາເຓ ຐເປຕ຺ວາ ຕໍ ອຸກ຺ຂລິໍ ອາໂຣເປນ຺ຕິ. ປາສາເຓຫິ ເຕໂຊ ສມຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕໍ ປຈຕິ. ຕໂຕ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ໂຠຊນນ຺ຕິ ຕໂຕ ອຸກ຺ຂລິໂຕ ໂຠຊນເມວ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ອຎ຺ໂຎ ສູໂປ ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ວາ ນ ໂຫຕິ, ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ຕານຸກູໂລເຍວສ຺ສ ຣໂສ ໂຫຕິ. ເຕ ຕໍ ຐານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ເທນ຺ຕິເຍວ, ມຈ຺ຉຣິຍຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາທໂຍປິ ມຫິທ຺ຘິກາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ.

ຄາວິໍ ເອກຂຸຣໍ ກຕ຺ວາຕິ ຄາວິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກຂຸຣໍ ວາຫນເມວ ກຕ຺ວາ. ຕໍ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ເວສ຺ສວຓສ຺ສ ປຣິຈາຣກາ ຍກ຺ຂາ. ອນຸຍນ຺ຕິ ທິໂສທິສນ຺ຕິ ຕາຍ ຕາຍ ທິສາຍ ຈຣນ຺ຕິ. ປສຸໍ ເອກຂຸຣໍ ກຕ຺ວາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ຄາວິໍ ອວເສສຈຕຸປ຺ປທຊາຕິກໍ ປສຸໍ ເອກຂຸຣໍ ວາຫນເມວ ກຕ຺ວາ ທິໂສທິສໍ ອນຸຍນ຺ຕິ.

ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ວາຫນໍ ກຕ຺ວາຕິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຄພ຺ຠິນິໍ ມາຕຸຄາມໍ ວາຫນໍ ກຣິຕ຺ວາ. ຕສ຺ສາ ປິຏ຺ຐິຍາ ນິສີທິຕ຺ວາ ຈຣນ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ກິຣ ປິຏ຺ຐິ ໂອນມິຕຸໍ ສຫຕິ. ອິຕຣາ ປນ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຍາເນ ໂຍເຊນ຺ຕິ. ປຸຣິສໍ ວາຫນໍ ກຕ຺ວາຕິ ປຸຣິເສ ຄເຫຕ຺ວາ ຍາເນ ໂຍເຊນ຺ຕິ. ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ຈ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິເກ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມມິລກ຺ຂຸວາສິເກ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ກິເຣຕ຺ຖ ຊານປໂທ ເອກສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ສມີເປ ນິສີທິຕ຺ວາ ນິທ຺ທາຍຕິ, ເຖໂຣ ‘‘ອຸປາສກ ອຕິວິຍ ນິທ຺ທາຍສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອຊ຺ຊ, ຠນ຺ເຕ, ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ເວສ຺ສວຓທາເສຫິ ກິລມິໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ອາຫ.

ກຸມາຣິໍ ວາຫນໍ ກຕ຺ວາຕິ ກຸມາຣິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກຂຸຣໍ ວາຫນໍ ກຕ຺ວາ ຣເຖ ໂຍເຊນ຺ຕິ. ກຸມາຣວາຫເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຈາຣາ ຕສ຺ສ ຣາຊິໂນຕິ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຣິຈາຣິກາ. ຫຕ຺ຖິຍານໍ ອສ຺ສຍານນ຺ຕິ ນ ເກວລໍ ໂຄຍານາທີນິເຍວ, ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຍານາທີນິປິ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ທິພ຺ພໍ ຍານນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ເນສໍ ພຫຸວິຘໍ ທິພ຺ພຍານໍ ອຸປຏ຺ຐິຕເມວ ໂຫຕິ, ເອຕານິ ຕາວ ເນສໍ ອຸປກປ຺ປນຍານານິ. ເຕ ປນ ປາສາເທ ວຣສຍນມ຺ຫິ ນິປນ຺ນາປິ ປີຐສິວິກາທີສຸ ຈ ນິສິນ຺ນາປິ ວິຈຣນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປາສາທາ ສິວິກາ ເຈວາ’’ຕິ. ມຫາຣາຊສ຺ສ ຍສສ຺ສິໂນຕິ ເອວໍ ອານຸຠາວສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຍສສ຺ສິໂນ ມຫາຣາຊສ຺ສ ເອຕານິ ຍານານິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ຕສ຺ສ ຈ ນຄຣາ ອຫຸ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ສຸມາປິຕາຕິ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ອາກາເສ ສຸຏ຺ຐຸ ມາປິຕາ ເອເຕ ອາຏານາຏາທິກາ ນຄຣາ ອເຫສຸໍ, ນຄຣານິ ຠວິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຎ຺ຫິສ຺ສ ນຄຣໍ ອາຏານາຏາ ນາມ ອາສິ, ເອກໍ ກຸສິນາຏາ ນາມ, ເອກໍ ປຣກຸສິນາຏາ ນາມ, ເອກໍ ນາຏສູຣິຍາ ນາມ, ເອກໍ ປຣກຸສິຏນາຏາ ນາມ.

ອຸຕ຺ຕເຣນ ກສິວນ຺ໂຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ຐຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ອຸຕ຺ຕຣທິສາຍ ກສິວນ຺ໂຕ ນາມ ອຎ຺ຎໍ ນຄຣໍ. ຊໂນຆມປເຣນ ຈາຕິ ເອຕສ຺ສ ອປຣຠາເຄ ຊໂນຆໍ ນາມ ອຎ຺ຎໍ ນຄຣໍ. ນວນວຕິໂຍຕິ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ນວນວຕິໂຍ ນາມ ເອກໍ ນຄຣໍ. ອປຣໍ ອມ຺ພຣອມ຺ພຣວຕິໂຍ ນາມ. ອາຬກມນ຺ທາຕິ ອປຣມ຺ປິ ອາຬກມນ຺ທາ ນາມ ຣາຊຘານີ.

ຕສ຺ມາ ກຸເວໂຣ ມຫາຣາຊາຕິ ອຍໍ ກິຣ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ກຸເວໂຣ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຉຸວປ຺ປໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ຍນ຺ຕານິ ໂຍເຊສິ. ເອກິສ຺ສາຍ ຍນ຺ຕສາລາຍ ອຸຏ຺ຐິຕໍ ອາຍໍ ອາຄຕາຄຕສ຺ສ ມຫາຊນສ຺ສ ທຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎໍ ອກາສິ. ອວເສສສາລາຫິ ຕຕ຺ເຖວ ພຫຸຕໂຣ ອາໂຍ ອຸຏ຺ຐາສິ, ໂສ ເຕນ ປສີທິຕ຺ວາ ອວເສສສາລາສຸປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວີສຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ທານໍ ອທາສິ. ໂສ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກສຸ ກຸເວໂຣ ນາມ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຊາໂຕ. ອປຣຠາເຄ ວິສາຓາຍ ຣາຊຘານິຍາ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເວສ຺ສວໂຓຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ປຈ຺ເຈສນ຺ໂຕ ປກາເສນ຺ຕີຕິ ປຏິເອສນ຺ໂຕ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອຕ຺ເຖ ອຸປປຣິກ຺ຂມານາ ອນຸສາສມານາ ອຎ຺ເຎ ທ຺ວາທສ ຍກ຺ຂຣຏ຺ຐິກາ ປກາເສນ຺ຕິ. ເຕ ກິຣ ຍກ຺ຂຣຏ຺ຐິກາ ສາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ຍກ຺ຂໂທວາຣິການໍ ນິເວເທນ຺ຕິ. ຍກ຺ຂໂທວາຣິກາ ຕໍ ສາສນໍ ມຫາຣາຊສ຺ສ ນິເວເທນ຺ຕິ. ອິທານິ ເຕສໍ ຍກ຺ຂຣຏ຺ຐິການໍ ນາມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕໂຕລາຕິອາທິມາຫ. ເຕສຸ ກິຣ ເອໂກ ຕໂຕລາ ນາມ, ເອໂກ ຕຕ຺ຕລາ ນາມ, ເອໂກ ຕໂຕຕລາ ນາມ, ເອໂກ ໂອຊສິ ນາມ, ເອໂກ ເຕຊສິ ນາມ, ເອໂກ ຕໂຕຊສີ ນາມ. ສູໂຣ ຣາຊາຕິ ເອໂກ ສູໂຣ ນາມ, ເອໂກ ຣາຊາ ນາມ, ເອໂກ ສູໂຣຣາຊາ ນາມ, ອຣິຏ຺ໂຐ ເນມີຕິ ເອໂກ ອຣິຏ຺ໂຐ ນາມ, ເອໂກ ເນມິ ນາມ, ເອໂກ ອຣິຏ຺ຐເນມິ ນາມ.

ຣຫໂທປິ ຕຕ຺ຖ ຘຣຓີ ນາມາຕິ ຕຕ຺ຖ ປເນໂກ ນາເມນ ຘຣຓີ ນາມ ອຸທກຣຫໂທ ອຕ຺ຖິ, ປຓ຺ຓາສໂຍຊນາ ມຫາໂປກ຺ຂຣຓີ ອຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍໂຕ ເມຆາ ປວສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຍໂຕ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຕ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເມຆາ ປວສ຺ສນ຺ຕິ. ວສ຺ສາ ຍໂຕ ປຕາຍນ຺ຕີຕິ ຍໂຕ ວຸຏ຺ຐິໂຍ ອວຕ຺ຖຣມານາ ນິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເມເຆສຸ ກິຣ ອຸຏ຺ຐິເຕສຸ ຕໂຕ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຕ ປຸຣາຓອຸທກໍ ຠສ຺ສຕິ. ອຸປຣິ ເມໂຆ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ນໂວທເກນ ປູເຣຕິ. ປຸຣາໂຓທກໍ ເຫຏ຺ຐິມໍ ຫຸຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມຕິ. ປຣິປຸຓ຺ຓາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ວລາຫກາ ວິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສຠາປີຕິ ສຠາ. ຕສ຺ສາ ກິຣ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ ສາລວຕິຍາ ນາມ ລຕາຍ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ທ຺ວາທສໂຍຊນິໂກ ຣຕນມຓ຺ຑໂປ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຍິຣຸປາສນ຺ຕີຕິ ນິສີທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ນິຈ຺ຈຜລາ ຣຸກ຺ຂາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ຕໍ ມຓ຺ຑປໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ສທາ ຜລິຕາ ອມ຺ພຊມ຺ພຸອາທໂຍ ຣຸກ຺ຂາ ນິຈ຺ຈປຸປ຺ຜິຕາ ຈ ຈມ຺ປກມາລາທໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນານາທິຊຄຓາຍຸຕາຕິ ວິວິຘປກ຺ຂິສງ຺ຆສມາກຸລາ. ມຍູຣໂກຎ຺ຈາຠິຣຸທາຕິ ມຍູເຣຫິ ໂກຎ຺ຈສກຸເຓຫິ ຈ ອຠິຣຸທາ ອຸປຄີຕາ.

ຊີວຎ຺ຊີວກສທ຺ເທຕ຺ຖາຕິ ‘‘ຊີວ ຊີວາ’’ຕິ ເອວໍ ວິຣວນ຺ຕານໍ ຊີວຎ຺ຊີວກສກຸຓານມ຺ປິ ເອຕ຺ຖ ສທ຺ໂທ ອຕ຺ຖິ. ໂອຏ຺ຐວຈິຕ຺ຕກາຕິ ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ, ຈິຕ຺ຕ, ອຸຏ຺ເຐຫິ ຈິຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ວສ຺ສມານາ ອຸຏ຺ຐວຈິຕ຺ຕກສກຸຓາປິ ຕຕ຺ຖ ວິຈຣນ຺ຕິ. ກຸກ຺ກຸຏກາຕິ ວນກຸກ຺ກຸຏກາ. ກຸຬີຣກາຕິ ສຸວຓ຺ຓກກ຺ກຏກາ. ວເນຕິ ປທຸມວເນ. ໂປກ຺ຂຣສາຕກາຕິ ໂປກ຺ຂຣສາຕກາ ນາມ ສກຸຓາ.

ສຸກສາຬິກສທ຺ເທຕ຺ຖາຕິ ສຸການຎ຺ຈ ສາຬິການຎ຺ຈ ສທ຺ໂທ ເອຕ຺ຖ. ທຓ຺ຑມາຓວການິ ຈາຕິ ມນຸສ຺ສມຸຂສກຸຓາ. ເຕ ກິຣ ທ຺ວີຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ສຸວຓ຺ຓທຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກໍ ໂປກ຺ຂຣປຕ຺ຕໍ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ອນນ຺ຕເຣ ໂປກ຺ຂຣປຕ຺ເຕ ສຸວຓ຺ຓທຓ຺ຑໍ ນິກ຺ຂິປນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ໂສຠຕິ ສພ຺ພກາລໍ ສາຕິ ສາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ສພ຺ພກາລໍ ໂສຠຕິ. ກຸເວຣນຬິນີຕິ ກຸເວຣສ຺ສ ນຬິນີ ປທຸມສຣຠູຕາ, ສາ ຘຣຓີ ນາມ ໂປກ຺ຂຣຓີ ສທາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ໂສຠຕິ.

໒໘໒. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈີຕິ ອິທໍ ເວສ຺ສວໂຓ ອາຏານາຏິຍໍ ຣກ຺ຂໍ ນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ປຣິກມ຺ມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸຄ຺ຄຫິຕາຕິ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ພ຺ຍຎ຺ຊນຎ຺ຈ ປຣິໂສເຘຕ຺ວາ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸຄ຺ຄຫິຕາ. ສມຕ຺ຕາ ປຣິຍາປຸຕາຕິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ອຫາເປຕ຺ວາ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ອຸຄ຺ຄຫິຕາ. ອຕ຺ຖມ຺ປິ ປາຬິມ຺ປິ ວິສໍວາເທຕ຺ວາ ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ອປ຺ປຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ປຣິຕ຺ຕໍ ເຕຊວນ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ, ສພ຺ພໂສ ປຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ຠຓນ຺ຕສ຺ເສວ ເຕຊວນ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ລາຠເຫຕຸ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສາປິ ອຕ຺ຖໍ ນ ສາເຘຕິ, ນິສ຺ສຣຓປກ຺ເຂ ຐຕ຺ວາ ເມຕ຺ຕໍ ປຸເຣຈາຣິກໍ ກຕ຺ວາ ຠຓນ຺ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖາຍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍກ຺ຂປຈາໂຣຕິ ຍກ຺ຂປຣິຈາຣໂກ.

ວຕ຺ຖຸໍ ວາຕິ ຆຣວຕ຺ຖຸໍ ວາ. ວາສໍ ວາຕິ ຕຕ຺ຖ ນິພທ຺ຘວາສໍ ວາ. ສມິຕິນ຺ຕິ ສມາຄມໍ. ອນາວຍ຺ຫນ຺ຕິ ນ ອາວາຫຍຸຕ຺ຕໍ. ອວິວຍ຺ຫນ຺ຕິ ນ ວິວາຫຍຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ສຫ ອາວາຫວິວາຫໍ ນ ກເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕາຫິປິ ປຣິປຸຓ຺ຓາຫີຕິ ‘‘ກຬາຣກ຺ຂິ ກຬາຣທນ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອຸປເນຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາຫິ ປຣິປຸຓ຺ຓພ຺ຍຎ຺ຊນາຫິ ປຣິຠາສາຫິ ປຣິຠາເສຍ຺ຍຸໍ ຍກ຺ຂອກ຺ໂກເສຫິ ນາມ ອກ຺ໂກເສຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣິຕ຺ຕມ຺ປິສ຺ສ ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຕ຺ຕສທິສເມວ ໂລຫປຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ສີເສ ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ຍາວ ຄລວາຏກາ ຠສ຺ສຕິ. ອຖ ນໍ ມຊ຺ເຌ ອໂຍຂີເລນ ອາໂກເຏນ຺ຕິ.

ຈຓ຺ຑາຕິ ໂກຘນາ. ຣຸທ຺ຘາຕິ ວິຣຸທ຺ຘາ. ຣຠສາຕິ ກຣຓຸຕ຺ຕຣິຍາ. ເນວ ມຫາຣາຊານໍ ອາທິຍນ຺ຕີຕິ ວຈນໍ ນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ອາຓໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ມຫາຣາຊານໍ ປຸຣິສການນ຺ຕິ ອຏ຺ຐວີສຕິຍກ຺ຂເສນາປຕີນໍ. ປຸຣິສການນ຺ຕິ ຍກ຺ຂເສນາປຕີນໍ ເຍ ມນສ຺ສາ ເຕສໍ. ອວຣຸທ຺ຘາ ນາມາຕິ ປຈ຺ຈາມິຕ຺ຕາ ເວຣິໂນ. ອຸຊ຺ຌາເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຣິຕ຺ຕໍ ວຕ຺ວາ ອມນຸສ຺ເສ ປຏິກ຺ກມາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ ເອເຕສໍ ຍກ຺ຂານໍ ອຸຊ຺ຌາເປຕພ຺ພໍ, ເອເຕ ຊານາເປຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຣິຕ຺ຕປຣິກມ຺ມກຖາ

ອິຘ ປນ ຐຕ຺ວາ ປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິກມ຺ມໍ ກເຖຕພ຺ພໍ. ປຐມເມວ ຫິ ອາຏານາຏິຍສຸຕ຺ຕໍ ນ ຠຓິຕພ຺ພໍ, ເມຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ ຘຊຄ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ ຣຕນສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມານິ ສຕ຺ຕາຫໍ ຠຓິຕພ຺ພານິ. ສເຈ ມຸຎ຺ຈຕິ, ສຸນ຺ທຣໍ. ໂນ ເຈ ມຸຎ຺ຈຕິ, ອາຏານາຏິຍສຸຕ຺ຕໍ ຠຓິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ຠຓນ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປິຏ຺ຐໍ ວາ ມໍສໍ ວາ ນ ຂາທິຕພ຺ພໍ, ສຸສາເນ ນ ວສິຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ອມນຸສ຺ສາ ໂອກາສໍ ລຠນ຺ຕິ. ປຣິຕ຺ຕກຣຓຏ຺ຐານໍ ຫຣິຕຸປລິຕ຺ຕໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ.

ປຣິຕ຺ຕກາຣໂກ ຠິກ຺ຂຸ ວິຫາຣໂຕ ຆຣໍ ເນນ຺ເຕຫິ ຜລກາວຸເຘຫິ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ເນຕພ຺ໂພ. ອພ຺ໂຠກາເສ ນິສີທິຕ຺ວາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ທ຺ວາຣວາຕປານານິ ປິທຫິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນນ ອາວຸຘຫຕ຺ເຖຫິ ສໍປຣິວາຣິເຕນ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ປຸເຣຈາຣິກໍ ກຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປຐມໍ ສິກ຺ຂາປທານິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕໍ ກາຕພ຺ພໍ. ເອວມ຺ປິ ໂມເຈຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ ວິຫາຣໍ ອາເນຕ຺ວາ ເຈຕິຍງ຺ຄເຓ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ອາສນປູຊໍ ກາເຣຕ຺ວາ ທີເປ ຊາລາເປຕ຺ວາ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ມງ຺ຄລກຖາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ສພ຺ພສນ຺ນິປາໂຕ ໂຆເສຕພ຺ໂພ. ວິຫາຣສ຺ສ ອຸປວເນ ເຊຏ຺ຐກຣຸກ຺ໂຂ ນາມ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອາຄມນໍ ປຏິມາເນຕີຕິ ປຫິຓິຕພ຺ພໍ. ສພ຺ພສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐາເນ ອນາຄນ຺ຕຸໍ ນາມ ນ ລພ຺ຠຕິ. ຕໂຕ ອມນຸສ຺ສຄຫິຕໂກ ‘‘ຕ຺ວໍ ໂກ ນາມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ນາເມ ກຖິເຕ ນາເມເນວ ອາລປິຕພ຺ໂພ. ອິຕ຺ຖນ຺ນາມ ຕຸຍ຺ຫໍ ມາລາຄນ຺ຘາທີສຸ ປຕ຺ຕິ ອາສນປູຊາຍ ປຕ຺ຕິ ປິຓ຺ຑປາເຕ ປຕ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ຕຸຍ຺ຫໍ ປຓ຺ຓາກາຣຕ຺ຖາຍ ມຫາມງ຺ຄລກຖາ ວຸຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຄາຣເວນ ເອຕໍ ມຸຎ຺ຈາຫີຕິ ໂມເຈຕພ຺ໂພ. ສເຈ ນ ມຸຎ຺ຈຕິ, ເທວຕານໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ຊານາຖ, ອຍໍ ອມນຸສ຺ໂສ ອມ຺ຫາກໍ ວຈນໍ ນ ກໂຣຕິ, ມຍໍ ພຸທ຺ຘອາຓໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ປຣິຕ຺ຕໍ ກາຕພ຺ພໍ. ເອຕໍ ຕາວ ຄິຫີນໍ ປຣິກມ຺ມໍ. ສເຈ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອມນຸສ຺ເສນ ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ, ອາສນານິ ໂຘວິຕ຺ວາ ສພ຺ພສນ຺ນິປາຕໍ ໂຆສາເປຕ຺ວາ ຄນ຺ຘມາລາທີສຸ ປຕ຺ຕິໍ ທຕ຺ວາ ປຣິຕ຺ຕໍ ຠຓິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຣິກມ຺ມໍ.

ວິກ຺ກນ຺ທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສພ຺ພສນ຺ນິປາຕໍ ໂຆສາເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐວີສຕິ ຍກ຺ຂເສນາປຕໂຍ ກນ຺ທິຕພ຺ພາ. ວິຣວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ອຍໍ ຍກ຺ໂຂ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິອາທີນິ ຠຓນ຺ເຕນ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ກເຖຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສຣີເຣ ອຘິມຸຈ຺ຈຕິ. ອາວິສຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອຖ ວາ ລຄ຺ຄຕິ ນ ອເປຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຫເຐຕີຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຣຄໍ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ພາຘຕິ. ວິເຫເຐຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຫິໍສຕີຕິ ອປ຺ປມໍສໂລຫິຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂາເປຕິ. ວິຫິໍສຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ນ ມຸຎ຺ຈຕີຕິ ອປ຺ປມາທຄາໂຫ ຫຸຕ຺ວາ ມຸຎ຺ຈິຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ເອເຕສໍ ວິຣວິຕພ຺ພໍ.

໒໘໓. ອິທານິ ເຍສໍ ເອວໍ ວິຣວິຕພ຺ພໍ, ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຕເມສໍ ຍກ຺ຂານນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິນ຺ໂທ ໂສໂມຕິອາທີນິ ເຕສໍ ນາມານິ. ເຕສຸ ເວສ຺ສາມິຕ຺ໂຕຕິ ເວສ຺ສາມິຕ຺ຕປພ຺ພຕວາສີ ເອໂກ ຍກ຺ໂຂ. ຍຸຄນ຺ຘໂຣປິ ຍຸຄນ຺ຘຣປພ຺ພຕວາສີເຍວ. ຫິຣິ ເນຕ຺ຕິ ຈ ມນ຺ທິໂຍຕິ ຫິຣິ ຈ ເນຕ຺ຕິ ຈ ມນ຺ທິໂຍ ຈ. ມຓິ ມາຓິ ວໂຣ ທີໂຆຕິ ມຓິ ຈ ມາຓິ ຈ ວໂຣ ຈ ທີໂຆ ຈ. ອໂຖ ເສຣີສໂກ ສຫາຕິ ເຕຫິ ສຫ ອຎ຺ໂຎ ເສຣີສໂກ ນາມ. ‘‘ອິເມສໍ ຍກ຺ຂານໍ…ເປ… ອຸຊ຺ຌາເປຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອຍໍ ຍກ຺ໂຂ ອິມໍ ເຫເຐຕິ ວິເຫເຐຕິ ນ ມຸຎ຺ຈຕີຕິ ເອວໍ ເອເຕສໍ ຍກ຺ຂເສນາປຕີນໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ເຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມອາຓໍ ກໂຣຕິ, ມຍມ຺ປິ ອມ຺ຫາກໍ ຍກ຺ຂຣາຊອາຓໍ ກໂຣມາຕິ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອວໍ ອມນຸສ຺ສານໍ ໂອກາໂສ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ພຸທ຺ຘສາວການໍ ຜາສຸວິຫາໂຣ ຈ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຍໍ ໂຂ ສາ, ມາຣິສ, ອາຏານາຏິຍາ ຣກ຺ຂາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສພ຺ພໍ, ຕໂຕ ປຣຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ອາຏານາຏິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.