໕. ສມ຺ປສາທນີຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ສາຣິປຸຕ຺ຕສີຫນາທວຓ຺ຓນາ

໑໔໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ສມ຺ປສາທນີຍສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍມນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ – ນາຬນ຺ທາຍນ຺ຕິ ນາຬນ຺ທາຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ, ຕໍ ນຄຣໍ ໂຄຈຣຄາມໍ ກຕ຺ວາ. ປາວາຣິກມ຺ພວເນຕິ ທຸສ຺ສປາວາຣິກເສຏ຺ຐິໂນ ອມ຺ພວເນ. ຕໍ ກິຣ ຕສ຺ສ ອຸຍ຺ຍານໍ ອໂຫສິ. ໂສ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວຕິ ປສນ຺ໂນ ຕສ຺ມິໍ ອຸຍ຺ຍາເນ ກຸຏິເລຓມຓ຺ຑປາທິປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ຠຄວໂຕ ວິຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ນິຍ຺ຍາເຕສິ. ໂສ ວິຫາໂຣ ຊີວກມ຺ພວນໍ ວິຍ ‘‘ປາວາຣິກມ຺ພວນ’’ນ຺ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ປາວາຣິກມ຺ພວເນ ວິຫຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອວໍປສນ຺ໂນ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕີ’’ຕິ. ກສ຺ມາ ເອວໍ ອໂວຈ? ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປນ຺ນໂສມນສ຺ສປເວທນຕ຺ຖໍ.

ຕຕ຺ຣາຍມນຸປຸພ຺ພິກຖາ – ເຖໂຣ ກິຣ ຕໍທິວສໍ ກາລສ຺ເສວ ສຣີຣປ຺ປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ ສຸນິວຕ຺ຖນິວາສໂນ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ປາສາທິເກຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາທີຫິ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ປສາທໍ ອາວຫນ຺ໂຕ ນາຬນ຺ທວາສີນໍ ຫິຕສຸຂມນຸພ຺ຣູຫຍນ຺ໂຕ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ວຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຣິ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິຏ຺ເຐ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ທິວາຏ຺ຐານໍ ອຄມາສິ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກນ຺ເຕວາສິເກສຸ ວຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕສຸ ທິວາຏ຺ຐານໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈມ຺ມກ຺ຂຓ຺ຑໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ອຸທກຕຸມ຺ພໂຕ ອຸທເກນ ຫຕ຺ຖປາເທ ສີຕເລ ກຕ຺ວາ ຕິສນ຺ຘິປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິ.

ໂສ ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາລວເສນ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣິຕຸມາຣທ຺ໂຘ. ອຖສ຺ສ ຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ສີລໍ ອາປາຖມາຄຕໍ. ຕໂຕ ປຏິປາຏິຍາວ ສມາຘິ ປຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ປຐມໍ ຌານໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ ວິຎ຺ຎານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ມໂນມຍິທ຺ຘິຎາຓໍ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓໍ ທິພ຺ພໂສຕຎາຓໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ…ເປ… ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາ ປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ. ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິກສ຺ສ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍສ຺ສ ອຸປຣິ ອໂນມທສ຺ສີພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາທມູເລ ກຕໍ ອຠິນີຫາຣໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຍາວ ນິສິນ຺ນປລ຺ລງ຺ກາ ຄຸຓາ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ.

ເອວໍ ເຖໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣມາໂນ ຄຸຓານໍ ປມາຓໍ ວາ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ວາ ທຏ຺ຐຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຕາວ ປເທສຎາເຓ ຐິຕສ຺ສ ສາວກສ຺ສ ຄຸຓານໍ ປມາຓໍ ວາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ວາ ນຕ຺ຖິ. ອຫໍ ປນ ຍໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປພ຺ພຊິໂຕ, ກີທິສາ ນຸ ໂຂ ຕສ຺ສ ຄຸຓາ’’ຕິ ທສພລສ຺ສ ຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣິຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ. ໂສ ຠຄວໂຕ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ, ສມາຘິໍ ປຎ຺ຎໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ນິສ຺ສາຍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ນິສ຺ສາຍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘາເນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາເທ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ເຄ ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລານິ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈຕຸໂຍນິປຣິຈ຺ເຉທກຎາຓໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣິຍວໍເສ ນິສ຺ສາຍ ທສພລສ຺ສ ຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣິຕຸມາຣທ຺ໂຘ.

ຕຖາ ປຎ຺ຈ ປຘານິຍງ຺ຄານິ, ປຎ຺ຈງ຺ຄິກໍສມ຺ມາສມາຘິໍ, ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ປຎ຺ຈ ພລານິ, ປຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓິຍາ ຘາຕຸໂຍ, ປຎ຺ຈ ວິມຸຕ຺ຕາຍຕນານິ, ປຎ຺ຈ ວິມຸຕ຺ຕິປຣິປາຈນິຍາ ປຎ຺ຎາ, ຉ ສາຣຓີເຍ ຘມ຺ເມ, ຉ ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານິ, ຉ ຄາຣເວ, ຉ ນິສ຺ສຣຓິຍາ ຘາຕຸໂຍ, ຉ ສຕຕວິຫາເຣ, ຉ ອນຸຕ຺ຕຣິຍານິ, ຉ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍາ ປຎ຺ຎາ, ຉ ອຠິຎ຺ຎາ, ຉ ອສາຘາຣຓຎາຓານິ, ສຕ຺ຕ ອປຣິຫານິເຍ ຘມ຺ເມ, ສຕ຺ຕ ອຣິຍຘນານິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ, ສຕ຺ຕ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ, ສຕ຺ຕ ນິຊ຺ຊຣວຕ຺ຖູນິ, ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຎາ, ສຕ຺ຕ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍປຸຄ຺ຄເລ, ສຕ຺ຕ ຂີຓາສວພລານິ, ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຎາປຏິລາຠເຫຕູ, ອຏ຺ຐ ສມ຺ມຕ຺ຕານິ, ອຏ຺ຐ ໂລກຘມ຺ມາຕິກ຺ກເມ, ອຏ຺ຐ ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖູນິ, ອຏ຺ຐ ອກ຺ຂຓເທສນາ, ອຏ຺ຐ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ, ອຏ຺ຐ ອຠິຠາຍຕນານິ, ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂ, ນວ ໂຍນິໂສມນສິກາຣມູລເກ ຘມ຺ເມ, ນວ ປາຣິສຸທ຺ຘິປຘານິຍງ຺ຄານິ, ນວ ສຕ຺ຕາວາສເທສນາ, ນວ ອາຆາຕປ຺ປຏິວິນເຍ, ນວ ປຎ຺ຎາ, ນວ ນານຕ຺ຕານິ, ນວ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາເຣ, ທສ ນາຖກຣເຓ ຘມ຺ເມ, ທສ ກສິຓາຍຕນານິ, ທສ ກຸສລກມ຺ມປເຖ, ທສ ຕຖາຄຕພລານິ, ທສ ສມ຺ມຕ຺ຕານິ, ທສ ອຣິຍວາເສ, ທສ ອເສກ຺ຂຘມ຺ເມ, ເອກາທສ ເມຕ຺ຕານິສໍເສ, ທ຺ວາທສ ຘມ຺ມຈກ຺ກາກາເຣ, ເຕຣສ ຘຸຕງ຺ຄຄຸເຓ, ຈຸທ຺ທສ ພຸທ຺ຘຎາຓານິ, ປຎ຺ຈທສ ວິມຸຕ຺ຕິປຣິປາຈນິເຍ ຘມ຺ເມ, ໂສຬສວິຘໍ ອານາປານສ຺ສຕິໍ, ອຏ຺ຐາຣສ ພຸທ຺ຘຘມ຺ເມ, ເອກູນວີສຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓານິ, ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສ ຎາຓວຕ຺ຖູນິ, ປໂຣປຓ຺ຓາສ ກຸສລຘມ຺ເມ, ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຕິ ຎາຓວຕ຺ຖູນິ, ຈຕຸວີສຕິໂກຏິສຕສຫສ຺ສສມາປຕ຺ຕິສຎ຺ຈຣມຫາວຊິຣຎາຓໍ ນິສ຺ສາຍ ທສພລສ຺ສ ຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣິຕຸໍ ອາຣຠິ.

ຕສ຺ມິໍເຍວ ຈ ທິວາຏ຺ຐາເນ ນິສິນ຺ໂນເຍວ ອຸປຣິ ‘‘ອປຣໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍ’’ນ຺ຕິ ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ໂສຬສ ອປຣມ຺ປຣິຍຘມ຺ມາ, ເຕປິ ນິສ຺ສາຍ ອນຸສ຺ສຣິຕຸໍ ອາຣຠິ. ໂສ ‘‘ກຸສລປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ມຍ຺ຫໍ ສຕ຺ຖາ, ອາຍຕນປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕິຍໍ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ອາເທສນາວິຘາສຸ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິຍໍ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ປຘາເນ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ປຏິປທາສຸ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ຠສ຺ສສມາຈາເຣ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ປຸຣິສສີລສມາຈາເຣ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ອນຸສາສນີວິຘາສຸ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ປຣປຸຄ຺ຄລວິມຸຕ຺ຕິຎາເຓ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ສສ຺ສຕວາເທສຸ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ປຸພ຺ເພນິວາສຎາເຓ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາເຓ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ອິທ຺ຘິວິເຘ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ອິມິນາ ຈ ອິມິນາ ຈ ອນຸຕ຺ຕໂຣ’’ຕິ ເອວໍ ທສພລສ຺ສ ຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ຄຸຓານໍ ເນວ ອນ຺ຕໍ, ນ ປມາຓໍ ປສ຺ສິ. ເຖໂຣ ອຕ຺ຕໂນປິ ຕາວ ຄຸຓານໍ ອນ຺ຕໍ ວາ ປມາຓໍ ວາ ນາທ຺ທສ, ຠຄວໂຕ ຄຸຓານໍ ກິໍ ປສ຺ສິສ຺ສຕິ? ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ຫິ ປຎ຺ຎາ ມຫຕີ ຎາຓໍ ວິສທໍ, ໂສ ໂສ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ມຫນ຺ຕໂຕ ສທ຺ທຫຕິ. ໂລກິຍມຫາຊໂນ ອຸກ຺ກາສິຕ຺ວາປິ ຂິປິຕ຺ວາປິ ‘‘ນໂມ ພຸທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປນິສ຺ສເຍ ຐຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘານໍ ຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ສພ຺ພໂລກິຍມຫາຊນໂຕ ເອໂກ ໂສຕາປນ຺ໂນ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ມຫນ຺ຕໂຕ ສທ຺ທຫຕິ. ໂສຕາປນ຺ນານໍ ສຕໂຕປິ ສຫສ຺ສໂຕປິ ເອໂກ ສກທາຄາມີ. ສກທາຄາມີນໍ ສຕໂຕປິ ສຫສ຺ສໂຕປິ ເອໂກ ອນາຄາມີ. ອນາຄາມີນໍ ສຕໂຕປິ ສຫສ຺ສໂຕປິ ເອໂກ ອຣຫາ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ມຫນ຺ຕໂຕ ສທ຺ທຫຕິ. ອວເສສອຣຫນ຺ເຕຫິ ອສີຕິ ມຫາເຖຣາ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ມຫນ຺ຕໂຕ ສທ຺ທຫນ຺ຕິ. ອສີຕິມຫາເຖເຣຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາເຖຣາ. ຈຕູຫິ ມຫາເຖເຣຫິ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ. ເຕສຸປິ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ, ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣໂຕປິ ເອໂກ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ມຫນ຺ຕໂຕ ສທ຺ທຫຕິ. ສເຈ ປນ ສກລຈກ຺ກວາຬຄພ຺ເຠ ສງ຺ຆາຏິກຓ຺ເຓນ ສງ຺ຆາຏິກຓ຺ຓໍ ປຫຣິຍມານາ ນິສິນ຺ນາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍຸໍ, ເຕຫິ ສພ຺ເພຫິປິ ເອໂກ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ໂຘວ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ມຫນ຺ຕໂຕ ສທ຺ທຫຕິ.

ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ມຫາຊໂນ ‘‘ມຫາສມຸທ຺ໂທ ຄມ຺ຠີໂຣ ອຸຕ຺ຕາໂນ’’ຕິ ຊານນຕ຺ຖໍ ໂຍຕ຺ຕານິ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຖ ໂກຈິ ພ຺ຍາມປ຺ປມາຓໍ ໂຍຕ຺ຕໍ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍ, ໂກຈິ ທ຺ເວ ພ຺ຍາມໍ, ໂກຈິ ທສພ຺ຍາມໍ, ໂກຈິ ວີສຕິພ຺ຍາມໍ, ໂກຈິ ຕິໍສພ຺ຍາມໍ, ໂກຈິ ຈຕ຺ຕາລີສພ຺ຍາມໍ, ໂກຈິ ປຎ຺ຎາສພ຺ຍາມໍ, ໂກຈິ ສຕພ຺ຍາມໍ, ໂກຈິ ສຫສ຺ສພ຺ຍາມໍ, ໂກຈິ ຈຕຸຣາສີຕິພ຺ຍາມສຫສ຺ສໍ. ເຕ ນາວໍ ອາຣຸຍ຺ຫ, ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌ ອຸຄ຺ຄຕປພ຺ພຕາທິມ຺ຫິ ວາ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ໂຍຕ຺ຕໍ ໂອຕາເຣຍ຺ຍຸໍ, ເຕສຸ ຍສ຺ສ ໂຍຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາມມຕ຺ຕໍ, ໂສ ພ຺ຍາມມຕ຺ຕຏ຺ຐາເນເຍວ ອຸທກໍ ຊານາຕິ…ເປ… ຍສ຺ສ ຈຕຸຣາສີຕິພ຺ຍາມສຫສ຺ສໍ, ໂສ ຈຕຸຣາສີຕິພ຺ຍາມສຫສ຺ສຏ຺ຐາເນເຍວ ອຸທກໍ ຊານາຕິ. ປຣໂຕ ອຸທກໍ ເອຕ຺ຕກນ຺ຕິ ນ ຊານາຕິ. ມຫາສມຸທ຺ເທ ປນ ນ ຕຕ຺ຕກໍເຍວ ອຸທກໍ, ອຖ ໂຂ ອນນ຺ຕມປຣິມາຓໍ. ຈຕຸຣາສີຕິໂຍຊນສຫສ຺ສໍ ຄມ຺ຠີໂຣ ຫິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ, ເອວເມວ ເອກພ຺ຍາມໂຍຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນວພ຺ຍາມໂຍຕ຺ເຕນ ຎາຕອຸທກໍ ວິຍ ໂລກິຍມຫາຊເນນ ທິຏ຺ຐພຸທ຺ຘຄຸຓາ ເວທິຕພ຺ພາ. ທສພ຺ຍາມໂຍຕ຺ເຕນ ທສພ຺ຍາມຏ຺ຐາເນ ຎາຕອຸທກໍ ວິຍ ໂສຕາປນ຺ເນນ ທິຏ຺ຐພຸທ຺ຘຄຸຓາ. ວີສຕິພ຺ຍາມໂຍຕ຺ເຕນ ວີສຕິພ຺ຍາມຏ຺ຐາເນ ຎາຕອຸທກໍ ວິຍ ສກທາຄາມິນາ ທິຏ຺ຐພຸທ຺ຘຄຸຓາ. ຕິໍສພ຺ຍາມໂຍຕ຺ເຕນ ຕິໍສພ຺ຍາມຏ຺ຐາເນ ຎາຕອຸທກໍ ວິຍ ອນາຄາມິນາ ທິຏ຺ຐພຸທ຺ຘຄຸຓາ. ຈຕ຺ຕາລີສພ຺ຍາມໂຍຕ຺ເຕນ ຈຕ຺ຕາລີສພ຺ຍາມຏ຺ຐາເນ ຎາຕອຸທກໍ ວິຍ ອຣຫຕາ ທິຏ຺ຐພຸທ຺ຘຄຸຓາ. ປຎ຺ຎາສພ຺ຍາມໂຍຕ຺ເຕນ ປຎ຺ຎາສພ຺ຍາມຏ຺ຐາເນ ຎາຕອຸທກໍ ວິຍ ອສີຕິມຫາເຖເຣຫິ ທິຏ຺ຐພຸທ຺ຘຄຸຓາ. ສຕພ຺ຍາມໂຍຕ຺ເຕນ ສຕພ຺ຍາມຏ຺ຐາເນ ຎາຕອຸທກໍ ວິຍ ຈຕູຫິ ມຫາເຖເຣຫິ ທິຏ຺ຐພຸທ຺ຘຄຸຓາ. ສຫສ຺ສພ຺ຍາມໂຍຕ຺ເຕນ ສຫສ຺ສພ຺ຍາມຏ຺ຐາເນ ຎາຕອຸທກໍ ວິຍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖເຣນ ທິຏ຺ຐພຸທ຺ຘຄຸຓາ. ຈຕຸຣາສີຕິພ຺ຍາມສຫສ຺ສໂຍຕ຺ເຕນ ຈຕຸຣາສີຕິພ຺ຍາມສຫສ຺ສຏ຺ຐາເນ ຎາຕອຸທກໍ ວິຍ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖເຣນ ທິຏ຺ຐພຸທ຺ຘຄຸຓາ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ໂສ ປຸຣິໂສ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຸທກໍ ນາມ ນ ເອຕ຺ຕກໍເຍວ, ອນນ຺ຕມປຣິມາຓນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອວເມວ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມນ຺ວເຍນ ອນ຺ວຍພຸທ຺ຘິຍາ ອນຸມາເນນ ນຍຄ຺ຄາເຫນ ສາວກປາຣມີຎາເຓ ຐຕ຺ວາ ທສພລສ຺ສ ຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ ‘‘ພຸທ຺ຘຄຸຓາ ອນນ຺ຕາ ອປຣິມາຓາ’’ຕິ ສທ຺ທຫິ.

ເຖເຣນ ຫິ ທິຏ຺ຐພຸທ຺ຘຄຸເຓຫິ ຘມ຺ມນ຺ວເຍນ ຄເຫຕພ຺ພພຸທ຺ຘຄຸຓາເຍວ ພຫຸຕຣາ. ຍຖາ ກຖໍ ວິຍ? ຍຖາ ອິໂຕ ນວ ອິໂຕ ນວາຕິ ອຏ຺ຐາຣສ ໂຍຊນານິ ອວຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ຈນ຺ທຠາຄາຍ ມຫານທິຍາ ປຸຣິໂສ ສູຈິປາເສນ ອຸທກໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ສູຈິປາເສນ ຄຫິຕອຸທກໂຕ ອຄ຺ຄຫິຕເມວ ພຫຸ ໂຫຕິ. ຍຖາ ວາ ປນ ປຸຣິໂສ ມຫາປຖວິໂຕ ອງ຺ຄຸລິຍາ ປໍສຸໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ອງ຺ຄຸລິຍາ ຄຫິຕປໍສຸໂຕ ອວເສສປໍສຸເຍວ ພຫຸ ໂຫຕິ. ຍຖາ ວາ ປນ ປຸຣິໂສ ມຫາສມຸທ຺ທາຠິມຸຂິໍ ອງ຺ຄຸລິໍ ກເຣຍ຺ຍ, ອງ຺ຄຸລິອຠິມຸຂອຸທກໂຕ ອວເສສໍ ອຸທກໍເຍວ ພຫຸ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຈ ປຸຣິໂສ ອາກາສາຠິມຸຂິໍ ອງ຺ຄຸລິໍ ກເຣຍ຺ຍ, ອງ຺ຄຸລິອຠິມຸຂອາກາສໂຕ ເສສອາກາສປ຺ປເທໂສວ ພຫຸ ໂຫຕິ. ເອວໍ ເຖເຣນ ທິຏ຺ຐພຸທ຺ຘຄຸເຓຫິ ອທິຏ຺ຐາ ຄຸຓາວ ພຫູຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ພຸທ຺ໂຘປິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠເຓຍ຺ຍ ວຓ຺ຓໍ,

ກປ຺ປມ຺ປິ ເຈ ອຎ຺ຎມຠາສມາໂນ;

ຂີເຍຖ ກປ຺ໂປ ຈິຣທີຆມນ຺ຕເຣ,

ວຓ຺ໂຓ ນ ຂີເຍຖ ຕຖາຄຕສ຺ສາ’’ຕິ.

ເອວໍ ເຖຣສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ສຕ຺ຖຸ ຈ ຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຍມກມຫານທີມໂຫໂຆ ວິຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອວຕ຺ຖຣມານໍ ວາໂຕ ວິຍ ຠສ຺ຕໍ, ອຸພ຺ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄຕອຸທກໍ ວິຍ ມຫາຣຫທໍ ສກລສຣີຣໍ ປູເຣຕິ. ຕໂຕ ເຖຣສ຺ສ ‘‘ສຸປຕ຺ຖິຕາ ວຕ ເມ ປຕ຺ຖນາ, ສຸລທ຺ຘາ ເມ ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ຍ຺ວາຫໍ ເອວໍວິຘສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ພລວຕຣໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ.

ອຖ ເຖໂຣ ‘‘ກສ຺ສາຫໍ ອິມໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເທໂວ ວາ ມາໂຣ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວາ ມມ ອິມໍ ປສາທໍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ກຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ອຫໍ ອິມໍ ໂສມນສ຺ສໍ ສຕ຺ຖຸໂນເຍວ ປເວເທຍ຺ຍາມິ, ສຕ຺ຖາວ ເມ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ໂສ ຫິ ຕິຏ຺ຐຕຸ ມມ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ, ມາທິສສ຺ສ ສມຓສຕສ຺ສ ວາ ສມຓສຫສ຺ສສ຺ສ ວາ ສມຓສຕສຫສ຺ສສ຺ສ ວາ ໂສມນສ຺ສໍ ປເວເທນ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ເພສໍ ມນໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຏ຺ຐາຣສ ໂຍຊນານິ ອວຕ຺ຖຣມານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ຈນ຺ທຠາຄມຫານທິໍ ກຸສຸມ຺ຠາ ວາ ກນ຺ທຣາ ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ມຫາສມຸທ຺ໂທວ ຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ. ມຫາສມຸທ຺ໂທ ຫິ ຕິຏ຺ຐຕຸ ຈນ຺ທຠາຄາ, ເອວຣູປານໍ ນທີນໍ ສຕມ຺ປິ ສຫສ຺ສມ຺ປິ ສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ, ນ ຈສ຺ສ ເຕນ ອູນຕ຺ຕໍ ວາ ປູຣຕ຺ຕໍ ວາ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວເມວ ສຕ຺ຖາ ມາທິສສ຺ສ ສມຓສຕສ຺ສ ສມຓສຫສ຺ສສ຺ສ ສມຓສຕສຫສ຺ສສ຺ສ ວາ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ປເວເທນ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ເພສໍ ມນໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ເສສາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາທໂຍ ຈນ຺ທຠາຄໍ ກຸສຸມ຺ຠກນ຺ທຣາ ວິຍ ມມ ໂສມນສ຺ສໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຫນ຺ທາຫໍ ມມ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ສຕ຺ຖຸໂນວ ອາໂຣເຈມີຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ຈມ຺ມກ຺ຂຓ຺ຑໍ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ອາທາຍ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ປຸປ຺ຜານໍ ວຓ຺ຏໂຕ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຄ຺ຆຣຓກາເລ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ໂສມນສ຺ສໍ ປເວເທນ຺ໂຕ ເອວໍປສນ຺ໂນ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍປສນ຺ໂນຕິ ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນສທ຺ໂຘ, ເອວໍ ສທ຺ທຫາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ຎຕໂຣຕິ ຠິຍ຺ຍຕໂຣ ອຠິຎ຺ຎາໂຕ, ຠິຍ຺ຍຕຣາຠິຎ຺ໂຎ ວາ, ອຸຕ຺ຕຣິຕຣຎາໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ໂພຘິຍນ຺ຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາເຓ ວາ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄເນວ ຫິ ພຸທ຺ຘຄຸຓາ ນິປ຺ປເທສາ ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ທ຺ເວ ຫິ ອຄ຺ຄສາວກາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄເນວ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ປຏິລຠນ຺ຕິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາຓໍ. ພຸທ຺ຘາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຎ຺ເຈວ ສກເລ ຈ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ. ສພ຺ພຎ຺ຫິ ເນສໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄເນວ ອິຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ມາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓໍ ສມ຺ໂພຘິ ນາມ ໂຫຕິ. ເຕນ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ຠຄວຕາ ນຕ຺ຖິ. ເຕນາຫ ‘‘ຠຄວຕາ ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ຎຕໂຣ ຍທິທໍ ສມ຺ໂພຘິຍ’’ນ຺ຕິ.

໑໔໒. ອຸຬາຣາຕິ ເສຏ຺ຐາ. ອຍຎ຺ຫິ ອຸຬາຣສທ຺ໂທ ‘‘ອຸຬາຣານິ ຂາທນີຍານິ ຂາທນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໓໖໖) ມຘຸເຣ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ‘‘ອຸຬາຣາຍ ຂລຸ ຠວໍ, ວຈ຺ຉາຍໂນ, ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປສໍສາຍ ປສໍສຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໒໘໐) ເສຏ຺ເຐ. ‘‘ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໓໒) ວິປຸເລ. ສ຺ວາຍມິຘ ເສຏ຺ເຐ ອາຄໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຸຬາຣາຕິ ເສຏ຺ຐາ’’ຕິ. ອາສຠີຕິ ອຸສຠສ຺ສ ວາຈາສທິສີ ອຈລາ ອສມ຺ປເວຘີ. ເອກໍໂສ ຄຫິໂຕຕິ ອນຸສ຺ສເວນ ວາ ອາຈຣິຍປຣມ຺ປຣາຍ ວາ ອິຕິກິຣາຍ ວາ ປິຏກສມ຺ປທາເນນ ວາ ອາກາຣປຣິວິຕກ຺ເກນ ວາ ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ວາ ຕກ຺ກເຫຕຸ ວາ ນຍເຫຕຸ ວາ ອກເຖຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຎາເຓນ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວິຍ ເອກໍໂສ ຄຫິໂຕ, ສນ຺ນິຏ຺ຐານກຖາວ ກຖິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສີຫນາໂທຕິ ເສຏ຺ຐນາໂທ, ເນວ ທນ຺ຘາຍນ຺ເຕນ ນ ຄຄ຺ຄຣາຍນ຺ເຕນ ສີເຫນ ວິຍ ອຸຕ຺ຕມນາໂທ ນທິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ເຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕາຕິ ອິມໍ ເທສນໍ ກສ຺ມາ ອາຣຠີຕິ? ອນຸໂຍຄທາປນຕ຺ຖໍ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ສີຫນາທໍ ນທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສີຫນາເທ ອນຸໂຍຄໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ນິຆໍສນໍ ນກ຺ຂມຕິ, ເລເປ ປຕິຕມກ຺ກໂຏ ວິຍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຘມມານໍ ອປຣິສຸທ຺ຘໂລຫໍ ຌາຍິຕ຺ວາ ຌາມອງ຺ຄາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຌາມງ຺ຄາໂຣ ວິຍ ໂຫຕິ. ເອໂກ ສີຫນາເທ ອນຸໂຍຄໍ ທາປິຍມາໂນ ທາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ນິຆໍສນໍ ຂມຕິ, ຘມມານໍ ນິທ຺ໂທສຊາຕຣູປໍ ວິຍ ອຘິກຕຣໍ ໂສຠຕິ, ຕາທິໂສ ເຖໂຣ. ເຕນ ນໍ ຠຄວາ ‘‘ອນຸໂຍຄກ຺ຂໂມ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ສີຫນາເທ ອນຸໂຍຄທາປນຕ຺ຖໍ ອິມມ຺ປິ ເທສນໍ ອາຣຠິ.

ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພ ເຕຕິ ສພ຺ເພ ເຕ ຕຍາ. ເອວໍສີລາຕິອາທີສຸ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣວເສນ ສີລາທີນິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຕສໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ມຫາປທາເນ ກຖິຕາວ.

ກິໍ ປນ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຍ ເຕ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕີຕາ ຈ ຕາວ ນິຣຸທ຺ຘາ, ອປຓ຺ຓຕ຺ຕິກຠາວໍ ຄຕາ ທີປສິຂາ ວິຍ ນິພ຺ພຸຕາ, ເອວໍ ນິຣຸທ຺ເຘ ອປຓ຺ຓຕ຺ຕິກຠາວໍ ຄເຕ ຕ຺ວໍ ກຖໍ ຊານິສ຺ສສິ, ອນາຄຕພຸທ຺ຘານໍ ປນ ຄຸຓາ ກິນ຺ຕິ ຕຍາ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວິທິຕາຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ກິໍ ປນ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຫໍ ເອຕຣຫີຕິ ອນາຄຕາປິ ພຸທ຺ຘາ ອຊາຕາ ອນິພ຺ພຕ຺ຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ, ເຕປິ ກຖໍ ຕ຺ວໍ ຊານິສ຺ສສິ? ເຕສຎ຺ຫິ ຊານນໍ ອປເທ ອາກາເສ ປທທສ຺ສນໍ ວິຍ ໂຫຕິ. ອິທານິ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ເອກວິຫາເຣ ວສສິ, ເອກໂຕ ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣສິ, ຘມ຺ມເທສນາກາເລ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສ ນິສີທສິ, ກິໍ ປນ ມຍ຺ຫໍ ຄຸຓາ ອຕ຺ຕໂນ ເຈຕສາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວິທິຕາ ຕຍາຕິ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ເອວມາຫ.

ເຖໂຣ ປນ ປຸຈ຺ຉິເຕ ປຸຈ຺ຉິເຕ ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເຖຣສ຺ສ ຈ ວິທິຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ ອວິທິຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ, ກິໍ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ວິທິຕຏ຺ຐາເນ ປຏິກ຺ເຂປໍ ກໂຣຕິ, ອວິທິຕຏ຺ຐາເນຕິ? ວິທິຕຏ຺ຐາເນ ນ ກໂຣຕິ, ອວິທິຕຏ຺ຐາເນເຍວ ກໂຣຕີຕິ. ເຖໂຣ ກິຣ ອນຸໂຍເຄ ອາຣທ຺ເຘເຍວ ອຎ຺ຎາສິ. ນ ອຍໍ ອນຸໂຍໂຄ ສາວກປາຣມີຎາເຓ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓ ອຍໍ ອນຸໂຍໂຄຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສາວກປາຣມີຎາເຓ ປຏິກ຺ເຂປໍ ອກຕ຺ວາ ອວິທິຕຏ຺ຐາເນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓ ປຏິກ຺ເຂປໍ ກໂຣຕິ. ເຕນ ອິທມ຺ປິ ທີເປຕິ ‘‘ຠຄວາ ມຍ຺ຫໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິກາຣຓຊານນສມຕ຺ຖໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ.

ເອຕ຺ຖາຕິ ເອເຕສຸ ອຕີຕາທິເຠເທສຸ ພຸທ຺ເຘສຸ. ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫີຕິ ອຖ ກສ຺ມາ ເອວໍ ຎາເຓ ອສຕິ ຕຍາ ເອວໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ວທຕິ.

໑໔໓. ຘມ຺ມນ຺ວໂຍຕິ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຎາຓສ຺ສ ອນຸໂຍຄໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອນຸມານຎາຓໍ ນຍຄ຺ຄາໂຫ ວິທິໂຕ. ສາວກປາຣມີຎາເຓ ຐຕ຺ວາວ ອິມິນາວ ອາກາເຣນ ຊານາມິ ຠຄວາຕິ ວທຕິ. ເຖຣສ຺ສ ຫິ ນຍຄ຺ຄາໂຫ ອປ຺ປມາໂຓ ອປຣິຍນ຺ໂຕ. ຍຖາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປມາຓໍ ວາ ປຣິຍນ຺ໂຕ ວາ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ນຍຄ຺ຄາຫສ຺ສ. ເຕນ ໂສ ‘‘ອິມິນາ ເອວໍວິໂຘ, ອິມິນາ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ຊານາຕິ. ເຖຣສ຺ສ ຫິ ນຍຄ຺ຄາໂຫ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຄຕິໂກ ເອວ. ອິທານິ ຕໍ ນຍຄ຺ຄາຫໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ອຸປມາຍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ມຊ຺ຌິມປເທເສ ນຄຣສ຺ສ ອຸທ຺ຘາປປາກາຣາທີນິ ຖິຣານິ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ, ທຸພ຺ພລານິ ວາ, ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ມາ ໂຫນ຺ຕຸ, ໂຈຣາສງ຺ກາ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມນຄຣນ຺ຕິ ອາຫ. ທຬ຺ຫຸທ຺ຘາປນ຺ຕິ ຖິຣປາກາຣປາທໍ. ທຬ຺ຫປາກາຣໂຕຣຓນ຺ຕິ ຖິຣປາກາຣຎ຺ເຈວ ຖິຣປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏຎ຺ຈ. ເອກທ຺ວາຣນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ອາຫ? ພຫຸທ຺ວາເຣ ຫິ ນຄເຣ ພຫູຫິ ປຓ຺ຑິຕໂທວາຣິເກຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ. ເອກທ຺ວາເຣ ເອໂກວ ວຏ຺ຏຕິ. ເຖຣສ຺ສ ຈ ປຎ຺ຎາຍ ສທິໂສ ອຎ຺ໂຎ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ປຓ຺ຑິຕຠາວສ຺ສ ໂອປມ຺ມຕ຺ຖໍ ເອກໍເຍວ ໂທວາຣິກໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອກທ຺ວາຣ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ປຓ຺ຑິຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ພ຺ຍຕ຺ໂຕຕິ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິສທຎາໂຓ. ເມຘາວີຕິ ຐານຸປ຺ປຕ຺ຕິກປຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕາຍ ເມຘາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອນຸປຣິຍາຍປຖນ຺ຕິ ອນຸປຣິຍາຍນາມກໍ ປາກາຣມຄ຺ຄໍ. ປາກາຣສນ຺ຘິນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອິຏ຺ຐການໍ ອປຄຕຏ຺ຐານໍ. ປາກາຣວິວຣນ຺ຕິ ປາກາຣສ຺ສ ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໍ.

ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສຕິ ປຎ຺ຈ ນີວຣຓານິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປກ຺ກິເລເສນ຺ຕິ ກິລິຏ຺ຐໍ ກໂຣນ຺ຕິ ອຸປຕາເປນ຺ຕິ ວິພາເຘນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລສາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓຕິ ນີວຣຓາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ປຎ຺ຎາຍ ວຑ຺ຒິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣຓາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາຕິ ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸຏ຺ຐຸ ຐປິຕຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ. ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຍຖາຠູຕນ຺ຕິ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຍຖາສຠາເວນ ຠາເວຕ຺ວາ. ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ວາ ປຏິວິຊ຺ຌິໍສູຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອປິເຈຕ຺ຖ ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ວິປສ຺ສນາ. ສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ມຄ຺ໂຄ. ອນຸຕ຺ຕຣາສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິ ອຣຫຕ຺ຕໍ. ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ວາ ມຄ຺ຄາຕິ ວາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄມິສ຺ສກາ. ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິ ອຣຫຕ຺ຕເມວ. ທີຆຠາຓກມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ ‘‘ສຕິປຏ຺ຐາເນ ວິປສ຺ສນາຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ມຄ຺ໂຄ ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຕິ ຄຫິເຕ ສຸນ຺ທໂຣ ປຎ຺ໂຫ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ປເນວໍ ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ອິຕິ ເຖໂຣ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘານໍ ນີວຣຓປ຺ປຫາເນ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນາຍ ສມ຺ໂພຘິຍຎ຺ຈ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນສຸວຓ຺ຓຣຊຕານໍ ວິຍ ນານຕ຺ຕາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ.

ອິຘ ຐຕ຺ວາ ອຸປມາ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພາ – ອາຍສ຺ມາ ຫິ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຈນ຺ຕນຄຣໍ ທສ຺ເສສິ, ປາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ, ປຣິຍາຍປຖໍ ທສ຺ເສສິ, ທ຺ວາຣໍ ທສ຺ເສສິ, ປຓ຺ຑິຕໂທວາຣິກໍ ທສ຺ເສສິ, ນຄຣໍ ປເວສນກນິກ຺ຂມນເກ ໂອຬາຣິເກ ປາເຓ ທສ຺ເສສິ, ປຓ຺ຑິຕໂທວາຣິກສ຺ສ ເຕສໍ ປາຓານໍ ປາກຏຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສສິ. ຕຕ຺ຖ ກິໍ ເກນ ສທິສນ຺ຕິ ເຈ. ນຄຣໍ ວິຍ ຫິ ນິພ຺ພານໍ, ປາກາໂຣ ວິຍ ສີລໍ, ປຣິຍາຍປໂຖ ວິຍ ຫິຣີ, ທ຺ວາຣໍ ວິຍ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ, ປຓ຺ຑິຕໂທວາຣິໂກ ວິຍ ຘມ຺ມເສນາປຕິ, ນຄຣປ຺ປວິສນກນິກ຺ຂມນກໂອຬາຣິກປາຓາ ວິຍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ພຸທ຺ຘາ, ໂທວາຣິກສ຺ສ ເຕສໍ ປາຓານໍ ປາກຏຠາໂວ ວິຍ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນພຸທ຺ຘານໍ ສີລສມຖາທີຫິ ປາກຏຠາໂວ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເຖເຣນ ຠຄວາ ເອວມຫໍ ສາວກປາຣມີຎາເຓ ຐຕ຺ວາ ຘມ຺ມນ຺ວເຍນ ນຍຄ຺ຄາເຫນ ຊານາມີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສີຫນາທສ຺ສ ອນຸໂຍໂຄ ທິນ຺ໂນ ໂຫຕິ.

໑໔໔. ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນ ຠຄວາຕິ ອິມໍ ເທສນໍ ກສ຺ມາ ອາຣຠິ? ສາວກປາຣມີຎາຓສ຺ສ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ຠຄວາ ອຫໍ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ປຏິລຠນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈນວຸຕິປາສຓ຺ເຑ ນ ອຎ຺ຎໍ ເອກມ຺ປິ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສາວກປາຣມີຎາຓມ຺ປິ ປຏິລຠິໍ, ຕຸມ຺ເຫເຍວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕຸມ຺ເຫ ປຍິຣຸປາສນ຺ໂຕ ປຏິລຠິນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິຘາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ອຸປສງ຺ກມິໍ ຘມ຺ມສວນາຍາຕິ ຕຸມ຺ເຫ ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ ປນາຫໍ ນ ຈີວຣາທິເຫຕຸ ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ, ຘມ຺ມສວນຕ຺ຖາຍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ. ເອວໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ປຏິລຠິໍ. ກທາ ປນ ເຖໂຣ ຘມ຺ມສວນຕ຺ຖາຍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕຕິ. ສູກຣຂຕເລເຓ ຠາຄິເນຍ຺ຍທີຆນຂປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ເວທນາປຣິຄ຺ຄຫສຸຕ຺ຕນ຺ຕກຖນທິວເສ (ມ. ນິ. ໒.໒໐໕) ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ, ຕທາເຍວ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ປຏິລຠີຕິ. ຕໍທິວສຎ຺ຫິ ເຖໂຣ ຕາລວຓ຺ຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ພີຊມາໂນ ຐິໂຕ ຕໍ ເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ອກາສິ. ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣໍ ປຓີຕປຓີຕນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣຎ຺ເຈວ ປຓີຕປຓີຕຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ເທເສສິ. ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາຄນ຺ຕິ ກຓ຺ຫຎ຺ເຈວ ສຸກ຺ກຎ຺ຈ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ສປ຺ປຏິຠາຄໍ ສວິປກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ. ກຓ຺ຫໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ສຸກ຺ກໍ, ສຸກ຺ກໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ກຓ຺ຫນ຺ຕິ ເອວໍ ສປ຺ປຏິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກໍ ເທເສສິ, ກຓ຺ຫໍ ເທເສນ຺ໂຕປິ ຈ ສອຸສ຺ສາຫໍ ສວິປາກໍ ເທເສສິ, ສຸກ຺ກໍ ເທເສນ຺ໂຕປິ ສອຸສ຺ສາຫໍ ສວິປາກໍ ເທເສສິ.

ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອຠິຎ຺ຎາ ອິເຘກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ຘມ຺ເມສຸ ນິຏ຺ຐມຄມນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ເທສິເຕ ຘມ຺ເມ ເອກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ນາມ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ຘມ຺ເມສຸ ນິຏ຺ຐມຄມໍ. ກຕເມສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ? ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມສຸ. ເອຕ຺ຖາຍໍ ເຖຣສລ຺ລາໂປ, ກາຬວລ຺ລວາສີ ສຸມຕ຺ເຖໂຣ ຕາວ ວທຕິ ‘‘ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມສຸ ອິທານິ ນິຏ຺ຐຄມນກາຣຓໍ ນຕ຺ຖິ. ອສ຺ສຊິມຫາສາວກສ຺ສ ຫິ ທິຏ຺ຐທິວເສເຍວ ໂສ ປຐມມຄ຺ເຄນ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມສຸ ນິຏ຺ຐໍ ຄໂຕ, ອປຣຠາເຄ ສູກຣຂຕເລຓທ຺ວາເຣ ອຸປຣິ ຕີຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມສຸ ນິຏ຺ຐໍ ຄໂຕ, ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ‘ຘມ຺ເມສູ’ຕິ ພຸທ຺ຘຄຸເຓສຸ ນິຏ຺ຐໍ ຄໂຕ’’ຕິ. ໂລກນ຺ຕຣວາສີ ຈູຬສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ສພ຺ພໍ ຕເຖວ ວຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ‘ຘມ຺ເມສູ’ຕິ ອຣຫຕ຺ເຕ ນິຏ຺ຐໍ ຄໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ທີຆຠາຓກຕິປິຏກມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ຕເຖວ ປຸຣິມວາທໍ ວຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ‘ຘມ຺ເມສູ’ຕິ ສາວກປາຣມີຎາເຓ ນິຏ຺ຐໍ ຄໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ພຸທ຺ຘຄຸຓາ ປນ ນຍໂຕ ອາຄຕາ’’ຕິ ອາຫ.

ສຕ຺ຖຣິ ປສີທິນ຺ຕິ ເອວໍ ສາວກປາຣມີຎາຓຘມ຺ເມສຸ ນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວຕ ໂສ ຠຄວາ’’ຕິ ສຕ຺ຖຣິ ປສີທິໍ. ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອກ຺ຂາໂຕ ສຸກຖິໂຕ ນິຍ຺ຍານິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຜລຕ຺ຖາຍ ນິຍ຺ຍາຕິ ຣາຄໂທສໂມຫນິມ຺ມທນສມຕ຺ໂຖ.

ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສງ຺ໂຆຕິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆປິ ວງ຺ກາທິໂທສວິຣຫິຕໍ ສມ຺ມາປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ນຕ຺ຕາ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນຕິ ປສນ຺ໂນມ຺ຫິ ຠຄວຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ກຸສລຘມ຺ມເທສນາວຓ຺ຓນາ

໑໔໕. ອິທານິ ທິວາຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ສມາປຊ຺ຊິເຕ ໂສຬສ ອປຣາປຣິຍຘມ຺ເມ ທສ຺ເສຕຸໍ ອປຣໍ ປນ ຠນ຺ເຕ ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍນ຺ຕິ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ອນຸຕ຺ຕຣິຍນ຺ຕິ ອນຸຕ຺ຕຣຠາໂວ. ຍຖາ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີຕິ ຍຖາ ເຍນາກາເຣນ ຍາຍ ເທສນາຍ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ສາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເທສນາ ອນຸຕ຺ຕຣາຕິ ວທຕິ. ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ຕາຍ ເທສນາຍ ເທສິເຕສຸ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸປິ ຠຄວາວ ອນຸຕ຺ຕໂຣຕິ ທີເປຕິ. ຍາ ວາ ສາ ເທສນາ, ຕສ຺ສາ ຠູມິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕປິ ‘‘ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຣິເມ ກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ ຕຕ຺ຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ວຸຕ຺ຕປເທ ອິເມ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ອາໂຣຄ຺ຍຏ຺ເຐນ, ອນວຊ຺ຊຏ຺ເຐນ, ໂກສລ຺ລສມ຺ຠູຕຏ຺ເຐນ, ນິທ຺ທຣຖຏ຺ເຐນ, ສຸຂວິປາກຏ຺ເຐນາຕິ ປຎ຺ຈຘາ ກຸສລໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕສຸ ຊາຕກປຣິຍາຍໍ ປຕ຺ວາ ອາໂຣຄ຺ຍຏ຺ເຐນ ກຸສລໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາຍໍ ປຕ຺ວາ ອນວຊ຺ຊຏ຺ເຐນ. ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ປຕ຺ວາ ໂກສລ຺ລສມ຺ຠູຕນິທ຺ທຣຖສຸຂວິປາກຏ຺ເຐນ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ພາຫິຕິກສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ (ມ. ນິ. ໒.໓໕໘) ອນວຊ຺ຊຏ຺ເຐນ ກຸສລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ຈຸທ຺ທສວິເຘນ ກາຍານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ, ນວວິເຘນ ເວທນານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ, ໂສຬສວິເຘນ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ, ປຎ຺ຈວິເຘນ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອວໍ ນານານເຍຫິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ສມຖວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄວເສນ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ເທສິຕາ. ຜລສຕິປຏ຺ຐານໍ ປນ ອິຘ ອນຘິປ຺ເປຕໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາຕິ ປຄ຺ຄຫຏ຺ເຐນ ເອກລກ຺ຂຓາ, ກິຈ຺ຈວເສນ ນານາກິຈ຺ຈາ. ‘‘ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຸປ຺ປາທາຍາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສມຖວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄວເສນ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ ເທສິຕາ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາຕິ ອິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ເອກສງ຺ຄຫາ, ຉນ຺ທາທິວເສນ ນານາສຠາວາ. ‘‘ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ຉນ຺ທສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສມຖວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄວເສນ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ເທສິຕາ.

ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ເຐນ ເອກລກ຺ຂຓານິ, ອຘິໂມກ຺ຂາທິສຠາວວເສນ ນານາສຠາວານິ. ສມຖວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄວເສເນວ ຈ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສການິ ສທ຺ຘາທີນິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ເທສິຕານິ. ປຎ຺ຈ ພລານີຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຏ຺ເຐນ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ວາ ເອກສງ຺ຄຫານິ, ສລກ຺ຂເຓນ ນານາສຠາວານິ. ສມຖວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄວເສເນວ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສການິ ສທ຺ຘາທີນິ ປຎ຺ຈ ພລານິ ເທສິຕານິ. ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິ ນິຍ຺ຍານຏ຺ເຐນ ເອກສງ຺ຄຫາ, ອຸປຏ຺ຐານາທິນາ ສລກ຺ຂເຓນ ນານາສຠາວາ. ສມຖວິປສ຺ສນາ ມຄ຺ຄວເສເນວ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເທສິຕາ.

ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄຕິ ເຫຕຸຏ຺ເຐນ ເອກສງ຺ຄໂຫ, ທສ຺ສນາທິນາ ສລກ຺ຂເຓນ ນານາສຠາໂວ. ສມຖວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄວເສເນວ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສໂກ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ເທສິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາຕິ ອິທໍ ກິມຕ຺ຖໍ ອາຣທ຺ຘໍ? ສາສນສ຺ສ ປຣິໂຍສານທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ສາສນສ຺ສ ຫິ ນ ເກວລໍ ມຄ຺ເຄເນວ ປຣິໂຍສານໍ ໂຫຕິ, ອຣຫຕ຺ຕຜເລນ ປນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິທມາຣທ຺ຘນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ຠນ຺ເຕ ຍາ ອຍໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ເອວໍເທສນາ, ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ. ຕໍ ຠຄວາຕິ ຕໍ ເທສນໍ ຠຄວາ ອເສສໍ ສກລໍ ອຠິຊານາຕິ. ຕໍ ຠຄວໂຕຕິ ຕໍ ເທສນໍ ຠຄວໂຕ ອເສສໍ ອຠິຊານໂຕ. ອຸຕ຺ຕຣິ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ນຕ຺ຖີຕິ ຕທຸຕ຺ຕຣິ ອຠິຊານິຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ອຍໍ ນາມ ອິໂຕ ອຎ຺ໂຎ ຘມ຺ໂມ ວາ ປຸຄ຺ຄໂລ ວາ ຍໍ ຠຄວາ ນ ຊານາຕີຕິ ອິທໍ ນຕ຺ຖິ. ຍທຠິຊານໍ ອຎ຺ໂຎ ສມໂຓ ວາຕິ ຍໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ອນຠິຎ຺ຎາຕໍ, ຕໍ ອຎ຺ໂຎ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ອຠິຊານນ຺ໂຕ ຠຄວຕາ ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ຎຕໂຣ ອສ຺ສ, ອຘິກຕຣປຎ຺ໂຎ ຠເວຍ຺ຍ. ຍທິທໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ເອຕ຺ຖ ຍທິທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠຄວຕາ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ນຕ຺ຖີຕິ ອຍເມຕ຺ຖຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ຠຄວາວ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນຸຕ຺ຕໂຣຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິມິນາປິ ກາຣເຓນ ເອວໍປສນ຺ໂນ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕີ’’ຕິ ທີເປຕິ. ອິໂຕ ປເຣສຸ ອປຣໍ ປນາຕິອາທີສຸ ວິເສສມຕ຺ຕເມວ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ. ປຸຣິມວາຣສທິສໍ ປນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອາຍຕນປຓ຺ຓຕ຺ຕິເທສນາວຓ຺ຓນາ

໑໔໖. ອາຍຕນປຓ຺ຓຕ຺ຕີສູຕິ ອາຍຕນປຎ຺ຎາປນາສຸ. ອິທານິ ຕາ ອາຍຕນປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຉຍິມານິ, ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ອາຍຕນກຖາ ປເນສາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາເຣນ ກຖິຕາ, ເຕນ ນ ຕໍ ວິຕ຺ຖາຣຍິສ຺ສາມ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍຕນປຓ຺ຓຕ຺ຕີສູຕິ ຍາຍໍ ອາຍຕນປຓ຺ຓຕ຺ຕີສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣວວຕ຺ຖານາທິວເສນ ເອວໍ ເທສນາ, ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕິເທສນາວຓ຺ຓນາ

໑໔໗. ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕີສູຕິ ຄພ຺ໂຠກ຺ກມເນສຸ. ຕາ ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕິໂຍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອສມ຺ປຊາໂນຕິ ອຊານນ຺ໂຕ ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ຫຸຕ຺ວາ. ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກມຕີຕິ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປວິສຕິ. ຐາຕີຕິ ວສຕິ. ນິກ຺ຂມຕີຕິ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕປິ ອສມ຺ປຊາໂນ ສມ຺ມູຬ຺ໂຫວ ນິກ຺ຂມຕິ. ອຍໍ ປຐມາຕິ ອຍໍ ປກຕິໂລກິຍມນຸສ຺ສານໍ ປຐມາ ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕິ.

ສມ຺ປຊາໂນ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກມຕີຕິ ໂອກ຺ກມນ຺ໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ຫຸຕ຺ວາ ໂອກ຺ກມຕິ.

ອຍໍ ທຸຕິຍາຕິ ອຍໍ ອສີຕິມຫາເຖຣານໍ ສາວການໍ ທຸຕິຍາ ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕິ. ເຕ ຫິ ປວິສນ຺ຕາວ ຊານນ຺ຕິ, ວສນ຺ຕາ ຈ ນິກ຺ຂມນ຺ຕາ ຈ ນ ຊານນ຺ຕິ.

ອຍໍ ຕຕິຍາຕິ ອຍໍ ທ຺ວິນ຺ນຎ຺ຈ ອຄ຺ຄສາວການໍ ປຈ຺ເຈກໂພຘິສຕ຺ຕານຎ຺ຈ ຕຕິຍາ ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕິ. ເຕ ກິຣ ກມ຺ມເຊຫິ ວາເຕຫິ ອໂຘສິຣາ ອຸທ຺ຘໍປາທາ ອເນກສຕໂປຣິເສ ປປາເຕ ວິຍ ໂຍນິມຸເຂ ຂິຕ຺ຕາ ຕາຬຈ຺ຉິຄ຺ຄເຬນ ຫຕ຺ຖີ ວິຍ ສມ຺ພາເຘນ ໂຍນິມຸເຂນ ນິກ຺ຂມມານາ ອນນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ເຕນ ເນສໍ ‘‘ມຍໍ ນິກ຺ຂມມ຺ຫາ’’ຕິ ສມ຺ປຊານຕາ ນ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປູຣິຕປາຣມີນມ຺ປິ ຈ ສຕ຺ຕານໍ ເອວຣູເປ ຐາເນ ມຫນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອລເມວ ຄພ຺ຠາວາເສ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕຸໍ ອລໍ ວິຣຊ຺ຊິຕຸໍ.

ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ຖາຕິ ອຍໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ວເສນ ຈຕຸຕ຺ຖາ ຄພ຺ຠາວກ຺ກນ຺ຕິ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ຕາ ຫິ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາປິ ຊານນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ຕາປິ ຊານນ຺ຕິ, ນິກ຺ຂມນ຺ຕາປິ ຊານນ຺ຕິ, ນິກ຺ຂມນກາເລປິ ຈ ເຕ ກມ຺ມຊວາຕາ ອຸທ຺ຘໍປາເທ ອໂຘສິເຣ ກຕ຺ວາ ຂິປິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ທ຺ເວ ຫຕ຺ເຖ ປສາເຣຕ຺ວາ ອກ຺ຂີນິ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ຐິຕກາວ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ. ຠວຄ຺ຄໍ ອຸປາທາຍ ອວີຈິອນ຺ຕເຣ ອຎ຺ໂຎ ຕີສຸ ກາເລສຸ ສມ຺ປຊາໂນ ນາມ ນຕ຺ຖິ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ເຕ. ເຕເນວ ເນສໍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກມນກາເລ ຈ ນິກ຺ຂມນກາເລ ຈ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸ ກມ຺ປຕີຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອາເທສນວິຘາເທສນາວຓ຺ຓນາ

໑໔໘. ອາເທສນວິຘາສູຕິ ອາເທສນໂກຏ຺ຐາເສສຸ. ອິທານິ ຕາ ອາເທສນວິຘາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຈຕສ຺ໂສ ອິມາຕິອາທິມາຫ. ນິມິຕ຺ເຕນ ອາທິສຕີຕິ ອາຄຕນິມິຕ຺ເຕນ ຄຕນິມິຕ຺ເຕນ ຐິຕນິມິຕ຺ເຕນ ວາ ອິທໍ ນາມ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ກເຖຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ຣາຊາ ຕິສ຺ໂສ ມຸຕ຺ຕາ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸໂຣຫິຕໍ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ກິໍ ເມ, ອາຈຣິຍ, ຫຕ຺ເຖ’’ຕິ? ໂສ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກສິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ເອກາ ສຣພູ ‘‘ມກ຺ຂິກໍ ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ປກ຺ຂນ຺ທິ, ຄຫຓກາເລ ມກ຺ຂິກາ ປລາຕາ, ໂສ ມກ຺ຂິກາຍ ມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ມຸຕ຺ຕາ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ອາຫ. ມຸຕ຺ຕາ ຕາວ ໂຫຕຸ, ກຕິ ມຸຕ຺ຕາຕິ? ໂສ ປຸນ ນິມິຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກສິ. ອຖ ອວິທູເຣ ກຸກ຺ກຸໂຏ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສທ຺ທໍ ນິຈ຺ຉາເຣສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ອາຫ. ເອວໍ ເອກຈ຺ໂຈ ອາຄຕນິມິຕ຺ເຕນ ກເຖຕິ. ເອເຕນຸປາເຍນ ຄຕຐິຕນິ ມິຕ຺ເຕຫິປິ ກຖນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ຍກ຺ຂປິສາຈາທີນໍ. ເທວຕານນ຺ຕິ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາທີນໍ. ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ກເຖນ຺ຕານໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ. ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສທ຺ທນ຺ຕິ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິປ຺ປລປນ຺ຕານໍ ສຸຕ຺ຕປມຕ຺ຕາທີນໍ ສທ຺ທໍ. ສຸຕ຺ວາຕິ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ. ຍໍ ວິຕກ຺ກຍໂຕ ຕສ຺ສ ໂສ ສທ຺ໂທ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ວເສນ ‘‘ເອວມ຺ປິ ເຕ ມໂນ’’ຕິ ອາທິສຕິ. ມໂນສງ຺ຂາຣາ ປຓິຫິຕາຕິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ ສຸຏ຺ຐປິຕາ. ວິຕກ຺ເກສ຺ສຕີຕິ ວິຕກ຺ກຍິສ຺ສຕິ ປວຕ຺ເຕສ຺ສຕີຕິ ປຊານາຕິ. ຊານນ຺ໂຕ ຈ ອາຄມເນນ ຊານາຕິ, ປຸພ຺ພຠາເຄນ ຊານາຕິ, ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຊານາຕິ. ອາຄມເນນ ຊານາຕິ ນາມ ກສິຓປຣິກມ຺ມກາເລເຍວ ເຍນາກາເຣນ ເອສ ກສິຓຠາວນໍ ອາຣທ຺ໂຘ ປຐມຊ຺ຌານໍ ວາ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ວາ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິໂຍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສຕີຕິ ຊານາຕິ. ປຸພ຺ພຠາເຄນ ຊານາຕິ ນາມ ສມຖວິປສ຺ສນາຍ ອາຣທ຺ຘາເຍວ ຊານາຕິ, ເຍນາກາເຣນ ເອສ ວິປສ຺ສນໍ ອາຣທ຺ໂຘ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄໍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສຕິ, ສກທາຄາມິມຄ຺ຄໍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສຕິ, ອນາຄາມິມຄ຺ຄໍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສຕິ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສຕີຕິ ຊານາຕິ. ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຊານາຕິ ນາມ ເຍນາກາເຣນ ອິມສ຺ສ ມໂນສງ຺ຂາຣາ ສຸຏ຺ຐປິຕາ, ອິມສ຺ສ ນາມ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອິມໍ ນາມ ວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກສ຺ສຕິ. ອິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ເອຕສ຺ສ ຫານຠາຄິໂຍ ວາ ສມາຘິ ຠວິສ຺ສຕິ, ຐິຕິຠາຄິໂຍ ວາ ວິເສສຠາຄິໂຍ ວາ ນິພ຺ເພຘຠາຄິໂຍ ວາ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສຕີຕິ ຊານາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓລາຠີ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍເຍວ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ, ນ ອຣິຍານໍ. ອຣິເຍສຸປິ ເຫຏ຺ຐິໂມ ເຫຏ຺ຐິໂມ ອຸປຣິມສ຺ສ ອຸປຣິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ, ອຸປຣິໂມ ປນ ເຫຏ຺ຐິມສ຺ສ ຊານາຕິ. ເອເຕສຸ ຈ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ສກທາຄາມີ, ອນາຄາມີ, ອຣຫາ, ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ອຸປຣິໂມ ເຫຏ຺ຐິມໍ ນ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ເຕສຎ຺ຫິ ເຫຏ຺ຐິມາ ເຫຏ຺ຐິມາ ສມາປຕ຺ຕິ ຕຕ຺ຣຸປປຕ຺ຕິເຍວ ໂຫຕິ. ຕເຖວ ຕໍ ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ເອກໍເສນ ຕເຖວ ໂຫຕິ. ເຈໂຕປຣິຍຎາຓວເສນ ຎາຕຎ຺ຫິ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເສສໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິເທສນາວຓ຺ຓນາ

໑໔໙. ອາຕປ຺ປມນ຺ວາຍາຕິອາທິ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ອາຕປ຺ປນ຺ຕິ ວີຣິຍໍ. ຕເທວ ປທຫິຕພ຺ພໂຕ ປຘານໍ. ອນຸຍຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ອນຸໂຍໂຄ.ອປ຺ປມາທນ຺ຕິ ສຕິອວິປ຺ປວາສໍ. ສມ຺ມາມນສິກາຣນ຺ຕິ ອນິຈ຺ເຈ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ອຸປາຍມນສິກາຣໍ. ເຈໂຕສມາຘິນ຺ຕິ ປຐມຊ຺ຌານສມາຘິໍ. ອຍໍ ປຐມາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕີຕິ ອຍໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍ ສາກາຣໍ ປຏິກູລໂຕ ມນສິກຕ຺ວາ ປຏິກູລທສ຺ສນວເສນ ອຸປ຺ປາທິຕາ ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິ ປຐມາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິ ນາມ, ສເຈ ປນ ຕໍ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອຍໍ ນິປ຺ປຣິຍາເຍເນວ ປຐມາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິ.

ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຈາຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຈ. ຉວິມໍສໂລຫິຕນ຺ຕິ ຉວິຎ຺ຈ ມໍສຎ຺ຈ ໂລຫິຕຎ຺ຈ. ອຏ຺ຐິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີຕິ ອຏ຺ຐິ ອຏ຺ຐີຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ອຏ຺ຐິ ອຏ຺ຐີຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕາ ອຏ຺ຐິອາຣມ຺ມຓາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປາທກຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິ ທຸຕິຍາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິ ນາມ. ສເຈ ປນ ຕໍ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ. ອຍໍ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ທຸຕິຍາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິ. ກາຬວລ຺ລວາສີ ສຸມຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ຍາວ ຕຕິຍມຄ຺ຄາ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ວິຎ຺ຎາຓໂສຕນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓເມວ. ອຸຠຍໂຕ ອພ຺ໂພຈ຺ຉິນ຺ນນ຺ຕິ ທ຺ວີຫິປິ ຠາເຄຫິ ອຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອິຘ ໂລເກ ປຕິຏ຺ຐິຕຎ຺ຈາຕິ ຉນ຺ທຣາຄວເສນ ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລເກ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມໂຕ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອິຘ ໂລເກ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ນາມ. ກມ຺ມຠວໍ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕໍ ປຣໂລເກ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ນາມ. ອິມິນາ ກິໍ ກຖິຕໍ? ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ກຖິຕໍ. ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນານຎ຺ຫິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ຕຕິຍາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິ ນາມ.

ອິຘ ໂລເກ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຎ຺ຈາຕິ ນິຈ຺ຉນ຺ທຣາຄຕ຺ຕາ ອິຘໂລເກ ຈ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມໂຕ ນ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອິຘ ໂລເກ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ນາມ. ກມ຺ມຠວໍ ອນາກຑ຺ຒນ຺ຕໍ ປຣໂລເກ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ນາມ. ອິມິນາ ກິໍ ກຖິຕໍ? ຂີຓາສວສ຺ສ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ກຖິຕໍ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຫິ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ຈຕຸຕ຺ຖາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິ ນາມ.

ອປິຈ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາເຣ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສນາປິ ປຐມາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐິອາຣມ຺ມເຓ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສນາ ທຸຕິຍາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິ. ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ຂີຓາສວສ຺ສ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓນ຺ຕິ ອິທໍ ປທທ຺ວຍໍ ນິຈ຺ຈລເມວ. ອປໂຣ ນໂຍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ປຐມາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິ. ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ ທຸຕິຍາ. ຕຕິຍຊ຺ຌານໍ ຕຕິຍາ. ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ຈຕຸຕ຺ຖາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິ. ຕຖາ ປຐມມຄ຺ໂຄ ປຐມາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕິ. ທຸຕິຍມຄ຺ໂຄ ທຸຕິຍາ. ຕຕິຍມຄ຺ໂຄ ຕຕິຍາ. ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ຖາ ທສ຺ສນສມາປຕ຺ຕີຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ປຸຄ຺ຄລປຓ຺ຓຕ຺ຕິເທສນາວຓ຺ຓນາ

໑໕໐. ປຸຄ຺ຄລປຓ຺ຓຕ຺ຕີສູຕິ ໂລກໂວຫາຣວເສນ ‘‘ສຕ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ນໂຣ ໂປໂສ’’ຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພາສຸ ໂລກປຎ຺ຎຕ຺ຕີສຸ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ທ຺ເວ ກຖາ ສມ຺ມຸຕິກຖາ, ປຣມຕ຺ຖກຖາຕິ ໂປຏ຺ຐປາທສຸຕ຺ເຕ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໔໓໙-໔໔໓) ວິຕ຺ຖາຣິຕາ.

ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄລປຓ຺ຓຕ຺ຕີສູຕິ ອຍໍ ສມ຺ມຸຕິກຖາ. ອິທານິ ເຍ ປຸຄ຺ຄເລ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄລປຓ຺ຓຕ຺ຕີສຸ ຠຄວາ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ໂຫຕິ, ເຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕິເມ ຠນ຺ເຕ ປຸຄ຺ຄລາ. ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ທ຺ວີຫິ ຠາເຄຫິ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ອຣູປສມາປຕ຺ຕິຍາ ຣູປກາຍໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ມຄ຺ເຄນ ນາມກາຍໂຕ. ໂສ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕີນໍ ເອເກກໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕານໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ, ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕອນາຄາມິໂນ ຈ ວເສນ ປຎ຺ຈວິໂຘ ໂຫຕິ.

ປາຬິ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຏ຺ຐວິໂມກ຺ເຂ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ (ຘາຕຸ. ໒໔) ເອວໍ ອຏ຺ຐວິໂມກ຺ຂລາຠິໂນ ວເສນ ອາຄຕາ. ປຎ຺ຎາຍ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ. ໂສ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສໂກ ຈ, ຈຕູຫິ ຌາເນຫິ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈາຕິ ອິເມສໍ ວເສນ ປຎ຺ຈວິໂຘວ ໂຫຕິ.

ປາຬິ ປເນຕ຺ຖ ອຏ຺ຐວິໂມກ຺ຂປຏິກ຺ເຂປວເສເນວ ອາຄຕາ. ຍຖາຫ ‘‘ນ ເຫວ ໂຂ ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ (ຘາຕຸ. ໒໕).

ຜຸຏ຺ຐນ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິ ກໂຣຕີຕິ ກາຍສກ຺ຂິ. ໂສ ຌານຜສ຺ສໍ ປຐມໍ ຜຸສຕິ, ປຈ຺ຉາ ນິໂຣຘໍ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ໂສ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລຏ຺ຐໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຏ຺ຐາ ຉພ຺ພິໂຘ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສກ຺ຂີ’’ຕິ (ຘາຕຸ. ໒໖).

ທິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຣິທໍ ສງ຺ເຂປລກ຺ຂຓໍ, ທຸກ຺ຂາ ສງ຺ຂາຣາ ສຸໂຂ ນິໂຣໂຘຕິ ຎາຕໍ ໂຫຕິ ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ປສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍາຕິ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນໂສປິ ກາຍສກ຺ຂິ ວິຍ ຉພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕາ ຈສ຺ສ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາຍ ໂວທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ ໂວຈຣິຕາ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ (ຘາຕຸ. ໒໗).

ສທ຺ຘາຍ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ. ໂສປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຉພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕາ ຈສ຺ສ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາຍ ໂວທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ ໂວຈຣິຕາ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ ໂນ ຈ ໂຂ ຍຖາ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ (ຘາຕຸ. ໒໘). ເອເຕສຸ ຫິ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສທ຺ທຫນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ, ໂອກປ຺ເປນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ, ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ຈ ກິເລສກ຺ຂໂຍ ໂຫຕິ. ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ກິເລສຈ຺ເຉທກໍ ຎາຓໍ ອທນ຺ຘໍ ຕິຂິຓໍ ສູຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ວຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ນາມ ນາຕິຕິຂິເຓນ ອສິນາ ກທລິໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ນ ມຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ອສິ ນ ສີຆໍ ວຫຕິ, ສທ຺ໂທ ສຸຍ຺ຍຕິ, ພລວຕໂຣ ວາຍາໂມ ກາຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ເອວຣູປາ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄຠາວນາ. ຍຖາ ປນ ອຕິນິສິເຕນ ອສິນາ ກທລິໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ມຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ອສິ ສີຆໍ ວຫຕິ, ສທ຺ໂທ ນ ສຸຍ຺ຍຕິ, ພລວຕຣໍ ວາຍາມກິຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕິ, ເອວຣູປາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄຠາວນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ຘມ຺ມານຸສາຣີ. ຘມ຺ໂມຕິ ປຎ຺ຎາ, ປຎ຺ຎາປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສທ຺ຘານຸສາຣິມ຺ຫິປິ ເອເສວ ນໂຍ, ອຸໂຠເປເຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐາເຍວ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາວາຫິໍ ປຎ຺ຎາປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມານຸສາຣີ’’ຕິ.

ຕຖາ ‘‘ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ສທ຺ຘາວາຫິໍ ສທ຺ຘາປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘານຸສາຣີ’’ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນສາ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕາທິກຖາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຎາຠາວນາຘິກາເຣ ວຸຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສມິຘາປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ປຘານເທສນາວຓ຺ຓນາ

໑໕໑. ປຘາເນສູຕິ ອິຘ ປທຫນວເສນ ‘‘ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ປຘານາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕສໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ມຫາສຕິປຏ຺ຐາເນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສມິຘາປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ປຏິປທາເທສນາວຓ຺ຓນາ

໑໕໒. ທຸກ຺ຂປຏິປທາທີສຸ ອຍໍ ວິຕ຺ຖາຣນໂຍ – ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ທຸກ຺ຂປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາ? ທຸກ຺ເຂນ ກສິເຣນ ສມາຘິໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ທນ຺ຘໍ ຕໍ ຐານໍ ອຠິຊານນ຺ຕສ຺ສ ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ…ເປ… ອໂມໂຫ ຘມ຺ມວິຈໂຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທຸກ຺ຂປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາ. ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ທຸກ຺ຂປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາ? ທຸກ຺ເຂນ ກສິເຣນ ສມາຘິໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ຂິປ຺ປໍ ຕໍ ຐານໍ ອຠິຊານນ຺ຕສ຺ສ ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທຸກ຺ຂປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາ. ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ສຸຂປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາ? ອກິຈ຺ເຉນ ອກສິເຣນ ສມາຘິໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ທນ຺ຘໍ ຕໍ ຐານໍ ອຠິຊານນ຺ຕສ຺ສ ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຸຂປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາ. ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ສຸຂປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາ? ອກິຈ຺ເຉນ ອກສິເຣນ ສມາຘິໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ຂິປ຺ປໍ ຕໍ ຐານໍ ອຠິຊານນ຺ຕສ຺ສ ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຸຂປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ (ວິຠ. ໘໐໑). ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ໂຕ. ເສສມິຘາປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ຠສ຺ສສມາຈາຣາທິວຓ຺ຓນາ

໑໕໓. ນ ເຈວ ມຸສາວາທູປສຎ຺ຫິຕນ຺ຕິ ຠສ຺ສສມາຈາເຣ ຐິໂຕປິ ກຖາມຄ຺ຄໍ ອນຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກເຖນ຺ໂຕປິ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ນ ເຈວ ມຸສາວາທູປສຎ຺ຫິຕໍ ຠາສຕິ. ອຏ຺ຐ ອນຣິຍໂວຫາເຣ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ອຣິຍໂວຫາຣຍຸຕ຺ຕເມວ ຠາສຕິ. ນ ຈ ເວຠູຕິຍນ຺ຕິ ຠສ຺ສສມາຈາເຣ ຐິໂຕປິ ເຠທກຣວາຈໍ ນ ຠາສຕິ. ນ ຈ ເປສຸຓິຍນ຺ຕິ ຕສ຺ສາເຍເວຕໍ ເວວຈນໍ. ເວຠູຕິຍວາຈາ ຫິ ປິຍຠາວສ຺ສ ສຸຎ຺ຎກຣຓໂຕ ‘‘ເປສຸຓິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນາມເມວສ຺ສາ ເອຕນ຺ຕິ ມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ອໂວຈ. ນ ຈ ສາຣມ຺ຠຊນ຺ຕິ ສາຣມ຺ຠຊາ ຈ ຍາ ວາຈາ, ຕຎ຺ຈ ນ ຠາສຕິ. ‘‘ຕ຺ວໍ ທຸສ຺ສີໂລ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຕ຺ວໍ ທຸສ຺ສີໂລ ຕວາຈຣິໂຍ ທຸສ຺ສີໂລ’’ຕິ ວາ, ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ອຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປາຏລິປຸຕ຺ຕໍ ຄໂຕ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ເຂປກຖາປວຕ຺ຕໍ ວາ ກຣຓຸຕ຺ຕຣິຍວາຈໍ ນ ຠາສຕິ. ຊຍາເປກ຺ໂຂຕິ ຊຍປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ, ຍຖາ ຫຕ຺ຖໂກ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຕິຕ຺ຖິຍາ ນາມ ຘມ຺ເມນປິ ອຘມ຺ເມນປິ ເຊຕພ຺ພາຕິ ສຈ຺ຈາລິກໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຠາສຕິ, ເອວໍ ຊຍາເປກ຺ໂຂ ຊຍປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນ ຠາສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມນ຺ຕາ ມນ຺ຕາ ຈ ວາຈໍ ຠາສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ມນ຺ຕາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ມນ຺ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ. ປຸນ ມນ຺ຕາຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຠສ຺ສສມາຈາເຣ ຐິໂຕ ທິວສຠາຄມ຺ປິ ກເຖນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎາຍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕກຖເມວ ກເຖຕີຕິ. ນິຘານວຕິນ຺ຕິ ຫທເຍປິ ນິທຫິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕໍ. ກາເລນາຕິ ຍຸຕ຺ຕປຕ຺ຕກາເລນ.

ເອວໍ ຠາສິຕາ ຫິ ວາຈາ ອມຸສາ ເຈວ ໂຫຕິ ອປິສຸຓາ ຈ ອຜຣຸສາ ຈ ອສຐາ ຈ ອສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ຈ. ເອວຣູປາ ຈ ອຍໍ ວາຈາ ຈຕຸສຈ຺ຈນິສ຺ສິຕາຕິປິ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍນິສ຺ສິຕາຕິປິ ທສກຖາວຕ຺ຖຸນິສ຺ສິຕາຕິປິ ເຕຣສຘຸຕງ຺ຄນິສ຺ສິຕາຕິປິ ສຕ຺ຕຕ຺ຕິໍສໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມນິສ຺ສິຕາຕິປິ ມຄ຺ຄນິສ຺ສິຕາຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນາຫ ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠສ຺ສສມາຈາເຣຕິ ຕໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ສຈ຺ໂຈ ຈສ຺ສ ສທ຺ໂຘ ຈາຕິ ສີລາຈາເຣ ຐິໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຈ຺ໂຈ ຈ ຠເວຍ຺ຍ ສຈ຺ຈກໂຖ ສທ຺ໂຘ ຈ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ໂນ. ນນຸ ເຫຏ຺ຐາ ສຈ຺ຈໍ ກຖິຕເມວ, ອິຘ ກສ຺ມາ ປຸນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ເຫຏ຺ຐາ ວາຈາສຈ຺ຈໍ ກຖິຕໍ. ສີລາຈາເຣ ຐິໂຕ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຕມໂສ ຫສນກຖາຍປິ ມຸສາວາທໍ ນ ກໂຣຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິຘ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທານິ ໂສ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ນ ຈ ກຸຫໂກຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກຸຫໂກ’’ຕິອາທີນິ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ວິຕ຺ຖາຣິຕານິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ, ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູຕິ ຉສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ໂຠຊເນປິ ປມາຓຎ຺ຎູ. ສມກາຣີຕິ ສມຈາຣີ, ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ຈ ກາຍວງ຺ກາທີນິ ປຫາຍ ສມໍ ຈຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊາຄຣິຍານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ຉ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ‘‘ທິວສໍ ຈງ຺ກເມນ ນິສຊ຺ຊາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຊາຄຣິຍານຸໂຍຄໍ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ. ອຕນ຺ທິໂຕຕິ ນິຕ຺ຕນ຺ທີ ກາຍາລສິຍວິຣຫິໂຕ. ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍຕິ ກາຍິກວີຣິເຍນາປິ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ, ຄຓສງ຺ຄຓິກໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ ອຏ຺ຐອາຣພ຺ຠວຕ຺ຖຸວເສນ ເອກວິຫາຣີ. ເຈຕສິກວີຣິເຍນາປິ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ, ກິເລສສງ຺ຄຓິກໍ ປຫາຍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິວເສນ ເອກວິຫາຣີ. ອປິ ຈ ຍຖາ ຕຖາ ກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ນິວາເຣນ຺ໂຕ ເຈຕສິກວີຣິເຍນ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ. ຌາຍີຕິ ອາຣມ຺ມຓລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານວເສນ ຌາຍີ. ສຕິມາຕິ ຈິຣກຕາທິອນຸສ຺ສຣຓສມຕ຺ຖາຍ ສຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ.

ກລ຺ຍາຓປຏິຠາໂນຕິ ວາກ຺ກຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ເຈວ ໂຫຕິ ປຏິຠານສມ຺ປນ຺ໂນ ຈ. ຍຸຕ຺ຕປຏິຠາໂນ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ໂນ ມຸຕ຺ຕປຏິຠາໂນ. ສີລສມາຈາຣສ຺ມິຎ຺ຫິ ຐິຕຠິກ຺ຂຸ ມຸຕ຺ຕປຏິຠາໂນ ນ ໂຫຕິ, ຍຸຕ຺ຕປຏິຠາໂນ ປນ ໂຫຕິ ວງ຺ຄີສຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ. ຄຕິມາຕິ ຄມນສມຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຘິຕິມາຕິ ຘາຣຓສມຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ມຕິມາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ມຕີຕິ ປຎ຺ຎາຍ ນາມເມວ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຎວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ຕີຫິປິ ອິເມຫິ ປເທຫິ ປຎ຺ຎາວ ກຖິຕາ. ຕຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ສມຓຘມ຺ມກຣຓວີຣິຍໍ ກຖິຕໍ, ອິຘ ພຸທ຺ຘວຈນຄຓ຺ຫນວີຣິຍໍ. ຕຖາ ເຫຏ຺ຐາ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາ ກຖິຕາ, ອິຘ ພຸທ຺ຘວຈນຄຓ຺ຫນປຎ຺ຎາ. ນ ຈ ກາເມສຸ ຄິທ຺ໂຘຕິ ວຕ຺ຖຸກາມກິເລສກາເມສຸ ອຄິທ຺ໂຘ. ສໂຕ ຈ ນິປໂກ ຈາຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາທີສຸ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ສຕິຍາ ເຈວ ຎາເຓນ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຈຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເນປກ຺ກນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາ, ຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ນິປໂກຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເສສມິຘາປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ອນຸສາສນວິຘາທິວຓ຺ຓນາ

໑໕໔. ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປາຍມນສິກາເຣນ. ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊມາໂນຕິ ຍຖາ ມຍາ ອນຸສິຏ຺ຐໍ ອນຸສາສນີ ທິນ຺ນາ, ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊມາໂນ. ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ເສສມິຘາປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

໑໕໕. ປຣປຸຄ຺ຄລວິມຸຕ຺ຕິຎາເຓຕິ ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ກິເລສວິມຸຕ຺ຕິຎາເຓ. ເສສມິຘາປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

໑໕໖. ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມຕິ ເອໂກ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທິຍມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອໂກ ສຸທ຺ຘຂນ຺ເຘເຍວ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເອໂກ ຫິ ສກ຺ໂກຕິ, ເອໂກ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ຄຫິຕໍ. ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປນ ກິໍ ກໂຣຕິ? ສຸທ຺ຘຂນ຺ເຘເຍວ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອເນກຊາຕິສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ຐຕ຺ວາ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທິຍມາໂນ ໂອຕຣຕິ. ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອວໍນາໂມຕິອາທິມາຫ. ໂສ ເອວມາຫາຕິ ໂສ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ເອວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ສສ຺ສໂຕຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ເຕ ຈ ສຕ຺ຕາ ສໍສຣນ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ວຈນໍ ປຸພ຺ພາປຣວິຣຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ທິຏ຺ຐິຄຕິກຕ຺ຕາ ປເນສ ເອຕໍ ນ ສລ຺ລກ຺ເຂສິ. ທິຏ຺ຐິຄຕິກສ຺ສ ຫິ ຐານໍ ວາ ນິຍໂມ ວາ ນຕ຺ຖິ. ອິມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິມໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ອິມໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອິມໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມເວຕໍ. ອຍໍ ຕຕິໂຍ ສສ຺ສຕວາໂທຕິ ເຖໂຣ ລາຠິສ຺ເສວ ວເສນ ຕໂຍ ສສ຺ສຕວາເທ ອາຫ. ຠຄວຕາ ປນ ຕກ຺ກີວາທມ຺ປິ ຄເຫຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວຸຕ຺ຕາ. ເອເຕສໍ ປນ ຕິຓ຺ຓໍ ວາທານໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໓໐) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສມິຘາປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ.

໑໕໗. ຄຓນາຍ ວາຕິ ປິຓ຺ຑຄຓນາຍ. ສງ຺ຂາເນນາຕິ ອຈ຺ຉິທ຺ທກວເສນ ມໂນຄຓນາຍ. ອຸຠຍຖາປິ ປິຓ຺ຑຄຓນເມວ ທສ຺ເສຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ວສ຺ສານໍ ສຕວເສນ ສຫສ຺ສວເສນ ສຕສຫສ຺ສວເສນ ໂກຏິວເສນ ປິຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາປິ ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕານີຕິ ວາ ເອຕ຺ຕກາ ວສ຺ສໂກຏິໂຍຕິ ວາ ເອວໍ ສງ຺ຂາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ຕຸມ຺ເຫ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ທສນ຺ນໍ ປາຣມີນໍ ປູຣິຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ຍສ຺ມາ ໂວ ອນາວຣຓຎາຓໍ ສູຣໍ ວຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເທສນາຎາຓກຸສລຕໍ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ວສ຺ສຄຓນາຍປິ ປຣິຍນ຺ຕິກໍ ກຕ຺ວາ ກປ຺ປຄຓນາຍປິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເອຕ຺ຕກນ຺ຕິ ທສ຺ເສຖາຕິ ທີເປຕິ. ປາຬິຍຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນໂຍເຍວ. ເສສມິຘາປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

໑໕໘. ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕູປປາຕຎາເຓຕິ ຠນ຺ເຕ ຍາປິ ອຍໍ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນ ຎາຓເທສນາ, ສາປິ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ອນຸຕ຺ຕຣາ. ອຕີຕພຸທ຺ຘາປິ ເອວເມວ ເທເສສຸໍ. ອນາຄຕາປິ ເອວເມວ ເທເສສ຺ສນ຺ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ເຕສໍ ອຕີຕານາຄຕພຸທ຺ຘານໍ ຎາເຓນ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາວ ເທສຍິຕ຺ຖ. ‘‘ອິມິນາປິ ກາຣເຓນ ເອວໍປສນ຺ໂນ ອຫໍ ຠນ຺ເຕ ຠຄວຕີ’’ຕິ ທີເປຕິ. ປາຬິຍຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ ວິຕ຺ຖາຣິໂຕເຍວ.

໑໕໙. ສາສວາ ສອຸປຘິກາຕິ ສໂທສາ ສອຸປາຣມ຺ຠາ. ໂນ ອຣິຍາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຣິຍິທ຺ຘີຕິ ນ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອນາສວາ ອນຸປຘິກາຕິ ນິທ຺ໂທສາ ອນຸປາຣມ຺ຠາ. ອຣິຍາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຣິຍິທ຺ຘີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕີຕິ ກຖໍ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕີຕິ? ປຏິກູເລ ສຕ຺ເຕ ເມຕ຺ຕໍ ຜຣຕິ, ສງ຺ຂາເຣ ຘາຕຸສຎ຺ຎໍ ອຸປສໍຫຣຕິ. ຍຖາຫ ‘‘ກຖໍ ປຏິກູເລ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ (ປຏິ. ມ. ໓.໙໗)? ອນິຏ຺ຐສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ເມຕ຺ຕາຍ ວາ ຜຣຕິ, ຘາຕຸໂຕ ວາ ອຸປສໍຫຣຕີ’’ຕິ. ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕີຕິ ອປ຺ປຏິກູເລ ສຕ຺ເຕ ອສຸຠສຎ຺ຎໍ ຜຣຕິ, ສງ຺ຂາເຣ ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎໍ ອຸປສໍຫຣຕິ. ຍຖາຫ ‘‘ກຖໍ ອປ຺ປຏິກູເລ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ? ອິຏ຺ຐສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອສຸຠາຍ ວາ ຜຣຕິ, ອນິຈ຺ຈໂຕ ວາ ອຸປສໍຫຣຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ເສສປເທສຸປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຸເປກ຺ຂໂກ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕີຕິ ອິຏ຺ເຐ ອຣຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອນິຏ຺ເຐ ອທຸສ຺ສນ຺ໂຕ ຍຖາ ອຎ຺ເຎ ອສມເປກ຺ຂເນນ ໂມຫໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ, ເອວໍ ອນຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຉສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາຍ ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ. ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອິທ຺ຘິວິຘາສູຕິ, ຠນ຺ເຕ, ຍາ ອຍໍ ທ຺ວີສຸ ອິທ຺ຘີສຸ ເອວໍເທສນາ, ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ. ຕໍ ຠຄວາຕິ ຕໍ ເທສນໍ ຠຄວາ ອເສສໍ ສກລໍ ອຠິຊານາຕິ. ຕໍ ຠຄວໂຕຕິ ຕໍ ເທສນໍ ຠຄວໂຕ ອເສສໍ ອຠິຊານໂຕ. ອຸຕ຺ຕຣິ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຸຕ຺ຕຣິ ອຠິຊານິຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ. ອຍໍ ນາມ ອິໂຕ ອຎ຺ໂຎ ຘມ຺ໂມ ວາ ປຸຄ຺ຄໂລ ວາ ຍໍ ຠຄວາ ນ ຊານາຕິ ອິທໍ ນຕ຺ຖິ. ຍທຠິຊານໍ ອຎ຺ໂຎ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາຕິ ຍໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ອນຠິຎ຺ຎາຕໍ ອຎ຺ໂຎ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ອຠິຊານນ຺ໂຕ ຠຄວຕາ ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ຎຕໂຣ ອສ຺ສ, ອຘິກຕຣປຎ຺ໂຎ ຠເວຍ຺ຍ. ຍທິທໍ ອິທ຺ຘິວິຘາສູຕິ ເອຕ຺ຖ ຍທິທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ອິທ຺ຘິວິຘາສຸ ຠຄວຕາ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ນຕ຺ຖິ. ອຕີຕພຸທ຺ຘາປິ ຫິ ອິມາ ທ຺ເວ ອິທ຺ຘິໂຍ ເທເສສຸໍ, ອນາຄຕາປິ ອິມາວ ເທເສສ຺ສນ຺ຕິ. ຕຸມ຺ເຫປິ ເຕສໍ ຎາເຓນ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ອິມາວ ເທສຍິຕ຺ຖ. ອິຕິ ຠຄວາ ອິທ຺ຘິວິຘາສຸ ອນຸຕ຺ຕໂຣຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິມິນາປິ ກາຣເຓນ ເອວໍປສນ຺ໂນ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕີ’’ຕິ ທີເປຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເຍ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ທິວາຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ໂສຬສ ອປຣມ຺ປຣິຍຘມ຺ເມ ສມ຺ມສິ, ເຕວ ທສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎຖາສຕ຺ຖຸຄຸຓທສ຺ສນາທິວຓ຺ຓນາ

໑໖໐. ອິທານິ ອປເຣນປິ ອາກາເຣນ ຠຄວໂຕ ຄຸເຓ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຍໍ ຕໍ ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ເຘນ ກຸລປຸຕ຺ເຕນາຕິ ສທ຺ຘາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ນາມ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ໂພຘິສຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ເຕນ ປຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກິໍ ປນ ເຕນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ? ນວ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາ. ອາຣທ຺ຘວີຣິເຍນາຕິອາທີສຸ ‘‘ວີຣິຍໍ ຖາໂມ’’ຕິອາທີນິ ສພ຺ພາເນວ ວີຣິຍເວວຈນານິ. ຕຕ຺ຖ ອາຣທ຺ຘວີຣິເຍນາຕິ ປຄ຺ຄຫິຕວີຣິເຍນ. ຖາມວຕາຕິ ຖາມສມ຺ປນ຺ເນນ ຖິຣວີຣິເຍນ. ປຸຣິສຖາເມນາຕິ ເຕນ ຖາມວຕາ ຍໍ ປຸຣິສຖາເມນ ປຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນນ຺ຕຣປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸຣິສໂຘຣຍ຺ເຫນາຕິ ຍາ ອສມຘຸເຣຫິ ພຸທ຺ເຘຫິ ວຫິຕພ຺ພາ ຘຸຣາ, ຕໍ ຘຸຣໍ ວຫນສມຕ຺ເຖນ ມຫາປຸຣິເສນ. ອນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ຕໍ ຠຄວຕາຕິ ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຕີຕານາຄຕພຸທ຺ເຘຫິ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພເມວ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ, ຠຄວໂຕ ເອກຄຸໂຓປິ ອູໂນ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກາເມສຸ ກາມສຸຂລ຺ລິການຸໂຍຄນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸກາເມສຸ ກາມສຸຂລ຺ລິການຸໂຍຄໍ. ຍຖາ ອຎ຺ເຎ ເກຓິຍຊຏິລາທໂຍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ໂກ ຊານາຕິ ປຣໂລກໍ. ສຸໂຂ ອິມິສ຺ສາ ປຣິພ຺ພາຊິກາຍ ມຸທຸກາຍ ໂລມສາຍ ພາຫາຍ ສມ຺ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ໂມຬິພນ຺ຘາຫິ ປຣິພ຺ພາຊິກາຫິ ປຣິຈາເຣນ຺ຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ອນຸຠວມານາ ກາມສຸຂມນຸຍຸຕ຺ຕາ, ນ ເອວມນຸຍຸຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຫີນນ຺ຕິ ລາມກໍ. ຄມ຺ມນ຺ຕິ ຄາມວາສີນໍ ຘມ຺ມໍ. ໂປຖຸຊ຺ຊນິກນ຺ຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ ເສວິຕພ຺ພໍ. ອນຣິຍນ຺ຕິ ນ ນິທ຺ໂທສໍ. ນ ວາ ອຣິເຍຫິ ເສວິຕພ຺ພໍ. ອນຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕນ຺ຕິ ອນຕ຺ຖສໍຍຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຕາປນປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂຍຸຕ຺ຕໍ, ທຸກ຺ຂມໍ ວາ. ຍຖາ ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ກາມສຸຂລ຺ລິການຸໂຍຄໍ ປຣິວຊ຺ເຊສ຺ສາມາຕິ ກາຍກິລມຖໍ ອນຸຘາວນ຺ຕິ, ຕໂຕ ມຸຎ຺ຈິສ຺ສາມາຕິ ກາມສຸຂໍ ອນຸຘາວນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ຠຄວາ. ຠຄວາ ປນ ອຸໂຠ ເອເຕ ອນ຺ເຕ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຍາ ສາ ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຕຖາຄເຕນ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາ ຈກ຺ຂຸກຣຓີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິ, ຕເມວ ປຏິປນ຺ໂນ. ຕສ຺ມາ ‘‘ນ ຈ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ອາຠິເຈຕສິການນ຺ຕິ ອຠິເຈຕສິການໍ, ກາມາວຈຣຈິຕ຺ຕານິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ສຸຂວິຫາຣານໍ. ໂປຏ຺ຐປາທສຸຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ສປ຺ປີຕິກທຸຕິຍຊ຺ຌານຜລສມາປຕ຺ຕິ ກຖິຕາ (ທີ. ນິ. ໑.໔໓໒). ປາສາທິກສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ສຫ ມຄ຺ເຄນ ວິປສ຺ສນາປາທກຊ຺ຌານໍ. ທສຸຕ຺ຕຣສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກຜລສມາປຕ຺ຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ສມ຺ປສາທນີເຍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣຊ຺ຌານານິ ກຖິຕານິ. ນິກາມລາຠີຕິ ຍຖາກາມລາຠີ. ອກິຈ຺ຉລາຠີຕິ ອທຸກ຺ຂລາຠີ. ອກສິຣລາຠີຕິ ວິປຸລລາຠີ.

ອນຸໂຍຄທານປ຺ປກາຣວຓ຺ຓນາ

໑໖໑. ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາຕິ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸຍາ. ຕີຓິ ຫິ ເຂຕ຺ຕານິ – ຊາຕິເຂຕ຺ຕໍ ອາຓາເຂຕ຺ຕໍ ວິສຍເຂຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຊາຕິເຂຕ຺ຕໍ ນາມ ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ. ສາ ຫິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກມນກາເລ ນິກ຺ຂມນກາເລ ສມ຺ໂພຘິກາເລ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕເນ ອາຍຸສງ຺ຂາໂຣສ຺ສຊ຺ຊເນ ປຣິນິພ຺ພາເນ ຈ ກມ຺ປຕິ. ໂກຏິສຕສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬໍ ປນ ອາຓາເຂຕ຺ຕໍ ນາມ. ອາຏານາຏິຍໂມຣປຣິຕ຺ຕຘຊຄ຺ຄປຣິຕ຺ຕຣຕນປຣິຕ຺ຕາທີນຎ຺ຫິ ເອຕ຺ຖ ອາຓາ ວຕ຺ຕຕິ. ວິສຍເຂຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ປຣິມາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ‘‘ຍາວຕກໍ ຎາຓໍ, ຕາວຕກໍ ເຎຍ຺ຍໍ, ຍາວຕກໍ ເຎຍ຺ຍໍ ຕາວຕກໍ ຎາຓໍ, ຎາຓປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເຎຍ຺ຍໍ, ເຎຍ຺ຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ມຫານິ. ໕໕) ວຈນໂຕ ອວິສໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ອິເມສຸ ປນ ຕີສຸ ເຂຕ຺ເຕສຸ ຐເປຕ຺ວາ ອິມໍ ຈກ຺ກວາຬໍ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຈກ຺ກວາເຬ ພຸທ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ນຸປ຺ປຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປນ ອຕ຺ຖິ. ຕີຓິ ປິຏການິ ວິນຍປິຏກໍ, ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກໍ ອຠິຘມ຺ມປິຏກໍ. ຕິສ຺ໂສ ສງ຺ຄີຕິໂຍ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສງ຺ຄີຕິ, ຍສຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສງ຺ຄີຕິ, ໂມຄ຺ຄລິປຸຕ຺ຕຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສງ຺ຄີຕີຕິ. ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ສງ຺ຄີຕິໂຍ ອາຣຸຬ຺ເຫ ເຕປິຏເກ ພຸທ຺ຘວຈເນ ‘‘ອິມໍ ຈກ຺ກວາຬໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປນ ອຕ຺ຖິ.

ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມນ຺ຕິ ອປຸເຣ ອປຈ຺ຉາ ເອກໂຕ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ປຸເຣ ວາ ປຈ຺ຉາ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ‘‘ໂພຘິໍ ອປຕ຺ວາ ນ ອຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິສິນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓໍ, ຕາວ ປຸພ຺ເພຕິ ນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫເຓ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬກມ຺ປເນເນວ ເຂຕ຺ຕປຣິຄ຺ຄໂຫ ກໂຕ. ອຎ຺ຎສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປິ ນິວາຣິຕາ ໂຫຕິ. ປຣິນິພ຺ພານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈ ຍາວ ສາສປມຕ຺ຕາປິ ຘາຕຸໂຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ຕາວ ປຈ຺ຉາຕິ ນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຘາຕູສຸ ຫິ ຐິຕາສຸ ພຸທ຺ຘາປິ ຐິຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ອຎ຺ຎສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນິວາຣິຕາວ ໂຫຕິ. ຘາຕຸປຣິນິພ຺ພາເນ ປນ ຊາເຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນ ນິວາຣິຕາ.

ຕິປິຏກອນ຺ຕຣຘານກຖາ

ຕີຓິ ອນ຺ຕຣຘານານິ ນາມ ປຣິຍຕ຺ຕິອນ຺ຕຣຘານໍ, ປຏິເວຘອນ຺ຕຣຘານໍ, ປຏິປຕ຺ຕິອນ຺ຕຣຘານນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຣິຍຕ຺ຕີຕິ ຕີຓິ ປິຏການິ. ປຏິເວໂຘຕິ ສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວໂຘ. ປຏິປຕ຺ຕີຕິ ປຏິປທາ. ຕຕ຺ຖ ປຏິເວໂຘ ຈ ປຏິປຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕິປິ ນ ໂຫຕິປິ. ເອກສ຺ມິຎ຺ຫິ ກາເລ ປຏິເວຘກຣາ ຠິກ຺ຂູ ພຫູ ໂຫນ຺ຕິ, ເອສ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນຕິ ອງ຺ຄຸລິໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ອິມສ຺ມິໍເຍວ ທີເປ ເອກວາຣໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠິກ຺ຂຸ ນາມ ນາໂຫສິ. ປຏິປຕ຺ຕິປູຣກາປິ ກທາຈິ ພຫູ ໂຫນ຺ຕິ, ກທາຈິ ອປ຺ປາ. ອິຕິ ປຏິເວໂຘ ຈ ປຏິປຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕິປິ ນ ໂຫຕິປິ. ສາສນຏ຺ຐິຕິຍາ ປນ ປຣິຍຕ຺ຕິ ປມາຓໍ. ປຓ຺ຑິໂຕ ຫິ ເຕປິຏກໍ ສຸຕ຺ວາ ທ຺ເວປິ ປູເຣຕິ.

ຍຖາ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອາຬາຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາ ສຕ຺ຕ ຈ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉິ, ໂສ ນ ຊານາມີຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ອຸທກສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຘິຄຕວິເສສໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສ ປຣິກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉິ, ໂສ ອາຈິກ຺ຂິ, ຕສ຺ສ ວຈນສມນນ຺ຕຣເມວ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຕໍ ຌານໍ ສມ຺ປາເທສິ, ເອວເມວ ປຎ຺ຎວາ ຠິກ຺ຂຸ ປຣິຍຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ທ຺ເວປິ ປູເຣຕິ. ຕສ຺ມາ ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ຐິຕາຍ ສາສນໍ ຐິຕໍ ໂຫຕິ. ຍທາ ປນ ສາ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ຕທາ ປຐມໍ ອຠິຘມ຺ມປິຏກໍ ນສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຏ຺ຐານໍ ສພ຺ພປຐມໍ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ອນຸກ຺ກເມນ ປຈ຺ຉາ ຘມ຺ມສງ຺ຄໂຫ, ຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ອິຕເຣສຸ ທ຺ວີສຸ ປິຏເກສຸ ຐິເຕສຸປິ ສາສນໍ ຐິຕເມວ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏເກ ອນ຺ຕຣຘາຍມາເນ ປຐມໍ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣນິກາໂຍ ເອກາທສກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ເອກກາ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາໂຍ ຈກ຺ກເປຍ຺ຍາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ໂອຆຕຣຓາ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ຕທນນ຺ຕຣໍ ມຊ຺ຌິມນິກາໂຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ມູລປຣິຍາຍາ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ຕທນນ຺ຕຣໍ ທີຆນິກາໂຍ ທສຸຕ຺ຕຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມຊາລາ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ເອກິສ຺ສາປິ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຄາຖານໍ ປຸຈ຺ຉາ ອທ຺ຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສາສນໍ ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ສຠິຍປຸຈ຺ຉາ ອາຬວກປຸຈ຺ຉາ ວິຍ ຈ. ເອຕາ ກິຣ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘກາລິກາ ອນ຺ຕຣາ ສາສນໍ ຘາເຣຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ.

ທ຺ວີສຸ ປນ ປິຏເກສຸ ອນ຺ຕຣຫິເຕສຸປິ ວິນຍປິຏເກ ຐິເຕ ສາສນໍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ປຣິວາຣກ຺ຂນ຺ຘເກສຸ ອນ຺ຕຣຫິເຕສຸ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ເຄ ຐິເຕ ຐິຕເມວ ໂຫຕິ. ອຸຠໂຕວິຠງ຺ເຄ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ມາຕິກາຍປິ ຐິຕາຍ ຐິຕເມວ ໂຫຕິ. ມາຕິກາຍ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂປພ຺ພຊ຺ຊາອຸປສມ຺ປທາສຸ ຐິຕາສຸ ສາສນໍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ລິງ຺ຄໍ ອທ຺ຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເສຕວຕ຺ຖສມຓວໍໂສ ປນ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສາສນໍ ຘາເຣຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ເຕຫິ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ ອຏ຺ຐາສິ. ຉຬຠິຎ຺ເຎຫິ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ. ເຕວິຊ຺ເຊຫິ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ. ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສເກຫິ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ. ປາຕິໂມກ຺ເຂຫິ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ ອຏ຺ຐາສິ. ປຈ຺ຉິມກສ຺ສ ປນ ສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວຘໂຕ ປຈ຺ຉິມກສ຺ສ ສີລເຠທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສາສນໍ ໂອສກ຺ກິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນ ນິວາຣິຕາ.

ສາສນອນ຺ຕຣຫິຕວຓ຺ຓນາ

ຕີຓິ ປຣິນິພ຺ພານານິ ນາມ ກິເລສປຣິນິພ຺ພານໍ ຂນ຺ຘປຣິນິພ຺ພານໍ ຘາຕຸປຣິນິພ຺ພານນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກິເລສປຣິນິພ຺ພານໍ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ອໂຫສິ. ຂນ຺ຘປຣິນິພ຺ພານໍ ກຸສິນາຣາຍໍ. ຘາຕຸປຣິນິພ຺ພານໍ ອນາຄເຕ ຠວິສ຺ສຕິ. ສາສນສ຺ສ ກິຣ ໂອສກ຺ກນກາເລ ອິມສ຺ມິໍ ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີເປ ຘາຕຸໂຍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ມຫາເຈຕິຍໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ. ມຫາເຈຕິຍໂຕ ນາຄທີເປ ຣາຊາຍຕນເຈຕິຍໍ. ຕໂຕ ມຫາໂພຘິປລ຺ລງ຺ກໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ. ນາຄຠວນໂຕປິ ເທວໂລກໂຕປິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໂຕປິ ຘາຕຸໂຍ ມຫາໂພຘິປລ຺ລງ຺ກເມວ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ. ສາສປມຕ຺ຕາປິ ຘາຕຸໂຍ ນ ອນ຺ຕຣາ ນສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ. ສພ຺ພຘາຕຸໂຍ ມຫາໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ຣາສິຠູຕາ ສຸວຓ຺ຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຍ ເອກຄ຺ຆນາ ຫຸຕ຺ວາ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສນ຺ຕິ.

ຕາ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ຜຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕໂຕ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ຊ ສຕ຺ຖາ ປຣິນິພ຺ພາຕິ, ອຊ຺ຊ ສາສນໍ ໂອສກ຺ກຕິ, ປຈ຺ຉິມທສ຺ສນໍ ທານິ ອິທໍ ອມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິ ທສພລສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພຸຕທິວສໂຕ ມຫນ຺ຕຕຣໍ ກາຣຸຎ຺ຎໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ຐເປຕ຺ວາ ອນາຄາມິຂີຓາສເວ ອວເສສາ ສກຠາເວນ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ຘາຕູສຸ ເຕໂຊຘາຕຸ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉິສ຺ສຕິ. ສາສປມຕ຺ຕາຍປິ ຘາຕຸຍາ ສຕິ ເອກຊາລາ ຠວິສ຺ສຕິ. ຘາຕູສຸ ປຣິຍາທານໍ ຄຕາສຸ ອຸປຈ຺ຉິຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ມຫນ຺ຕໍ ອານຸຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຘາຕູສຸ ອນ຺ຕຣຫິຕາສຸ ສາສນໍ ອນ຺ຕຣຫິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ.

ຍາວ ນ ເອວໍ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ຕາວ ອຈຣິມໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ອນຈ຺ຉຣິຍຕ຺ຕາ. ພຸທ຺ຘາ ຫິ ອຈ຺ຉຣິຍມນຸສ຺ສາ. ຍຖາຫ – ‘‘ເອກປຸຄ຺ຄໂລ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຈ຺ຉຣິຍມນຸສ຺ໂສ. ກຕໂມ ເອກປຸຄ຺ຄໂລ? ຕຖາຄໂຕ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໑໗໒). ຍທິ ຈ ທ຺ເວ ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ອຏ຺ຐ ວາ ໂສຬສ ວາ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ອນຈ຺ຉຣິຍາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ເອກສ຺ມິຎ຺ຫິ ວິຫາເຣ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເຈຕິຍານມ຺ປິ ລາຠສກ຺ກາໂຣ ອຸຬາໂຣ ນ ໂຫຕິ. ຠິກ຺ຂູປິ ພຫຸຕາຍ ນ ອຈ຺ຉຣິຍາ ຊາຕາ, ເອວໍ ພຸທ຺ຘາປິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ມາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເທສນາຍ ຈ ວິເສສາຠາວໂຕ. ຍຎ຺ຫິ ສຕິປຏ຺ຐານາທິເຠທໍ ຘມ຺ມໍ ເອໂກ ເທເສຕິ. ອຎ຺ເຎນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາປິ ໂສວ ເທເສຕພ຺ໂພ ສິຍາ, ຕໂຕ ອນຈ຺ຉຣິໂຍ ສິຍາ. ເອກສ຺ມິໍ ປນ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ເຕ ເທສນາປິ ອຈ຺ຉຣິຍາ ໂຫຕິ, ວິວາທຠາວໂຕ ຈ. ພຫູສຸ ຫິ ພຸທ຺ເຘສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ພຫູນໍ ອາຈຣິຍານໍ ອນ຺ເຕວາສິກາ ວິຍ ອມ຺ຫາກໍ ພຸທ຺ໂຘ ປາສາທິໂກ, ອມ຺ຫາກໍ ພຸທ຺ໂຘ ມຘຸຣສ຺ສໂຣ ລາຠີ ປຸຎ຺ຎວາຕິ ວິວເທຍ຺ຍຸໍ. ຕສ຺ມາປິ ເອວໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອປິ ເຈຕໍ ກາຣຓໍ ມິລິນ຺ທຣຎ຺ຎາປິ ປຸຏ຺ເຐນ ນາຄເສນຕ຺ເຖເຣນ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ –

ຠນ຺ເຕ, ນາຄເສນ, ຠາສິຕມ຺ປິ ເຫຕໍ ຠຄວຕາ ‘‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນວກາໂສ, ຍໍ ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ທ຺ເວ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ເທສຍນ຺ຕາ ຈ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ສພ຺ເພປິ ຕຖາຄຕາ ສຕ຺ຕຕິໍສ ໂພຘິປກ຺ຂິເຍ ຘມ຺ເມ ເທເສນ຺ຕິ, ກຖຍມານາ ຈ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ກເຖນ຺ຕິ, ສິກ຺ຂາເປນ຺ຕາ ຈ ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ສິກ຺ຂາເປນ຺ຕິ, ອນຸສາສມານາ ຈ ອປ຺ປມາທປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ອນຸສາສນ຺ຕິ. ຍທິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຕຖາຄຕານໍ ເອກາ ເທສນາ ເອກາ ກຖາ ເອກສິກ຺ຂາ ເອການຸສາສນີ, ເກນ ກາຣເຓນ ທ຺ເວ ຕຖາຄຕາ ເອກກ຺ຂເຓ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອເກນປິ ຕາວ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທນ ອຍໍ ໂລໂກ ໂອຠາສຊາໂຕ, ຍທິ ທຸຕິໂຍ ພຸທ຺ໂຘ ຠເວຍ຺ຍ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຠາຍ ອຍໍ ໂລໂກ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ໂອຠາສຊາໂຕ ຠເວຍ຺ຍ, ໂອວທມານາ ຈ ທ຺ເວ ຕຖາຄຕາ ສຸຂໍ ໂອວເທຍ຺ຍຸໍ, ອນຸສາສມານາ ຈ ສຸຂໍ ອນຸສາເສຍ຺ຍຸໍ, ຕຕ຺ຖ ເມ ກາຣຓໍ ເທເສຫິ, ຍຖາຫໍ ນິສ຺ສໍສໂຍ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

ອຍໍ, ມຫາຣາຊ, ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ ເອກພຸທ຺ຘຘາຣຓີ, ເອກສ຺ເສວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຄຸຓໍ ຘາເຣຕິ, ຍທິ ທຸຕິໂຍ ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ນາຍໍ ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ ຘາເຣຍ຺ຍ, ຈເລຍ຺ຍ, ກມ຺ເປຍ຺ຍ, ນເມຍ຺ຍ, ໂອຓເມຍ຺ຍ, ວິນເມຍ຺ຍ, ວິກິເຣຍ຺ຍ, ວິຘເມຍ຺ຍ, ວິທ຺ຘໍເສຍ຺ຍ, ນ ຐານມຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ.

ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ນາວາ ເອກປຸຣິສສນ຺ຘາຣຓີ ຠເວຍ຺ຍ, ເອກປຸຣິເສ ອຠິຣູຬ຺ເຫ ສາ ນາວາ ສມຸປາທິກາ ຠເວຍ຺ຍ, ອຖ ທຸຕິໂຍ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຕາທິໂສ ອາຍຸນາ ວຓ຺ເຓນ ວເຍນ ປມາເຓນ ກິສຖູເລນ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ເຄນ, ໂສ ຕໍ ນາວໍ ອຠິຣູເຫຍ຺ຍ, ອປິ ນຸ ສາ, ມຫາຣາຊ, ນາວາ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຘາເຣຍ຺ຍາຕິ? ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຈເລຍ຺ຍ, ກມ຺ເປຍ຺ຍ, ນເມຍ຺ຍ, ໂອຓເມຍ຺ຍ, ວິນເມຍ຺ຍ, ວິກິເຣຍ຺ຍ, ວິຘເມຍ຺ຍ, ວິທ຺ຘໍເສຍ຺ຍ, ນ ຐານມຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ໂອສີເທຍ຺ຍ ອຸທເກຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຍໍ ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ ເອກພຸທ຺ຘຘາຣຓີ, ເອກສ຺ເສວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຄຸຓໍ ຘາເຣຕິ, ຍທິ ທຸຕິໂຍ ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ນາຍໍ ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ ຘາເຣຍ຺ຍ…ເປ… ນ ຐານມຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ.

ຍຖາ ວາ ປນ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ຉາເທນ຺ຕໍ ຍາວ ກຓ຺ຐມຠິປູຣຍິຕ຺ວາ, ໂສ ຘາໂຕ ປີຓິໂຕ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ນິຣນ຺ຕໂຣ ຕນ຺ທີກໂຕ ອໂນຓມິຕທຓ຺ຑຊາໂຕ ປຸນເທວ ຕາວຕກໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ອປິ ນຸ ໂຂ ໂສ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ສຸຂິໂຕ ຠເວຍ຺ຍາຕິ? ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ສກິໍ ຠຸຕ຺ໂຕວ ມເຣຍ຺ຍາຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຍໍ ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ ເອກພຸທ຺ຘຘາຣຓີ …ເປ… ນ ຐານມຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ.

ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຕິຘມ຺ມຠາເຣນ ປຖວີ ຈລຕີຕິ? ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ທ຺ເວ ສກຏາ ຣຕນປູຣິຕາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ ຍາວ ມຸຂສມາ, ເອກສ຺ມາ ສກຏໂຕ ຣຕນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ສກເຏ ອາກິເຣຍ຺ຍຸໍ, ອປິ ນຸ ໂຂ ຕໍ, ມຫາຣາຊ, ສກຏໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ສກຏານໍ ຣຕນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຕິ? ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ນາຠິປິ ຕສ຺ສ ຜເລຍ຺ຍ, ອຣາປິ ຕສ຺ສ ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເນມິປິ ຕສ຺ສ ໂອປເຕຍ຺ຍ, ອກ຺ໂຂປິ ຕສ຺ສ ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຕິຣຕນຠາເຣນ ສກຏໍ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ? ອາມ, ຠນ຺ເຕ,ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຕິຘມ຺ມຠາເຣນ ປຖວີ ຈລຕິ.

ອປິຈ, ມຫາຣາຊ, ອິມໍ ກາຣຓໍ ພຸທ຺ຘພລປຣິທີປນາຍ ໂອສາຣິຕໍ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ອຕິຣູປໍ ກາຣຓໍ ສຸໂຓຫິ, ເຍນ ກາຣເຓນ ທ຺ເວ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ເອກກ຺ຂເຓ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຍທິ, ມຫາຣາຊ, ທ຺ເວ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ເອກກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຕສໍ ປຣິສາຍ ວິວາໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ພຸທ຺ໂຘ ອມ຺ຫາກໍ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ, ອຸຠໂຕ ປກ຺ຂຊາຕາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ພລວາມຈ຺ຈານໍ ປຣິສາຍ ວິວາໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ອມຈ຺ໂຈ ອມ຺ຫາກໍ ອມຈ຺ໂຈ’’ຕິ, ອຸຠໂຕ ປກ຺ຂຊາຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຍທິ ທ຺ເວ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ເອກກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຕສໍ ປຣິສາຍ ວິວາໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ພຸທ຺ໂຘ, ອມ຺ຫາກໍ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ, ອຸຠໂຕ ປກ຺ຂຊາຕາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ອິທໍ ຕາວ, ມຫາຣາຊ, ເອກໍ ກາຣຓໍ, ເຍນ ກາຣເຓນ ທ຺ເວ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ເອກກ຺ຂເຓ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ອປຣມ຺ປິ, ມຫາຣາຊ, ອຸຕ຺ຕຣິໍ ກາຣຓໍ ສຸໂຓຫິ, ເຍນ ກາຣເຓນ ທ຺ເວ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ເອກກ຺ຂເຓ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຍທິ, ມຫາຣາຊ, ທ຺ເວ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ເອກກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ‘‘ອຄ຺ໂຄ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ຍໍ ວຈນໍ, ຕໍ ມິຈ຺ຉາ ຠເວຍ຺ຍ, ‘‘ເຊຏ຺ໂຐ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ, ເສຏ຺ໂຐ ພຸທ຺ໂຘຕິ, ວິສິຏ຺ໂຐ ພຸທ຺ໂຘຕິ, ອຸຕ຺ຕໂມ ພຸທ຺ໂຘຕິ, ປວໂຣ ພຸທ຺ໂຘຕິ, ອສໂມ ພຸທ຺ໂຘຕິ, ອສມສໂມ ພຸທ຺ໂຘຕິ, ອປ຺ປຏິໂມ ພຸທ຺ໂຘຕິ, ອປ຺ປຏິຠາໂຄ ພຸທ຺ໂຘຕິ, ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ ພຸທ຺ໂຘຕິ ຍໍ ວຈນໍ, ຕໍ ມິຈ຺ຉາ ຠເວຍ຺ຍ. ອິມມ຺ປິ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ກາຣຓໍ ອຕ຺ຖໂຕ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉ, ເຍນ ກາຣເຓນ ທ຺ເວ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ເອກກ຺ຂເຓ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ອປິຈ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ພຸທ຺ຘານໍ ຠຄວນ຺ຕານໍ ສຠາວປກຕິ ເອສາ, ຍໍ ເອໂກເຍວ ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກສ຺ມາ ກາຣຓາ? ມຫນ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘຄຸຓານໍ, ຍໍ ອຎ຺ຎມ຺ປິ, ມຫາຣາຊ, ມຫນ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ເອກໍເຍວ ໂຫຕິ. ປຖວີ, ມຫາຣາຊ, ມຫນ຺ຕີ, ສາ ເອກາເຍວ. ສາຄໂຣ ມຫນ຺ໂຕ, ໂສ ເອໂກເຍວ. ສິເນຣຸ ຄິຣິຣາຊາ ມຫນ຺ໂຕ, ໂສ ເອໂກເຍວ. ອາກາໂສ ມຫນ຺ໂຕ, ໂສ ເອໂກເຍວ. ສກ຺ໂກ ມຫນ຺ໂຕ, ໂສ ເອໂກເຍວ. ມາໂຣ ມຫນ຺ໂຕ, ໂສ ເອໂກເຍວ. ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ມຫນ຺ໂຕ, ໂສ ເອໂກເຍວ. ຕຖາຄໂຕ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ມຫນ຺ໂຕ, ໂສ ເອໂກເຍວ ໂລກສ຺ມິໍ. ຍຕ຺ຖ ເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎສໍ ໂອກາໂສ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອໂກເຍວ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ. ສຸກຖິໂຕ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ປຎ຺ໂຫ ໂອປມ຺ເມຫິ ກາຣເຓຫີຕິ (ມິ. ປ. ໕.໑.໑).

ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມນ຺ຕິ ນວວິຘສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຘມ຺ມໍ ປຸພ຺ພຠາຄປ຺ປຏິປທໍ. ສຫຘມ຺ມິໂກຕິ ສກາຣໂຓ. ວາທານຸວາໂທຕິ ວາໂທເຍວ.

ອຈ຺ຉຣິຍອພ຺ຠຸຕວຓ຺ຓນາ

໑໖໒. ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີຕິ ຕໂຍ ເຖຣາ ອຸທາຍີ ນາມ – ລາຬຸທາຍີ, ກາຬຸທາຍີ, ມຫາອຸທາຍີຕິ. ອິຘ ມຫາອຸທາຍີ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕສ຺ສ ກິຣ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຣິໂຍສານາ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓາ ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປາທປິຏ຺ຐິໂຕ ສີສມຕ຺ຖກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສີສມຕ຺ຖກໂຕ ປາທປິຏ຺ຐິໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອຸຠໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຊ຺ຌໍ ໂອຕຣຕິ, ມຊ຺ຌໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸຠໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ນິຣນ຺ຕຣໍ ປີຕິຍາ ຜຸຏສຣີໂຣ ພລວໂສມນສ຺ເສນ ທສພລສ຺ສ ຄຸຓໍ ກເຖນ຺ໂຕ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຕິ ນິຕ຺ຕຓ຺ຫຕາ. ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຕາຕິ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຕີຫາກາເຣຫິ ສນ຺ໂຕໂສ. ສລ຺ເລຂຕາຕິ ສພ຺ພກິເລສານໍ ສລ຺ລິຂິຕຠາໂວ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມາຕິ ໂຍ ນາມ. ນ ອຕ຺ຕານໍ ປາຕຸກຣິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓ ນ ອາວິ ກຣິສ຺ສຕິ. ປຏາກໍ ປຣິຫເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ‘‘ໂກ ອມ຺ເຫຫິ ສທິໂສ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວທນ຺ຕາ ປຏາກໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນາຬນ຺ທໍ ວິຈເຣຍ຺ຍຸໍ.

ປສ຺ສ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຕິ ປສ຺ສ ອຸທາຍິ ຍາທິສີ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຕິ ເຖຣສ຺ສ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອາຫ. ກິໍ ປນ ຠຄວາ ເນວ ອຕ຺ຕານໍ ປາຕຸກໂຣຕິ, ນ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸຓໍ ກເຖຕີຕິ ເຈ? ນ, ນ ກເຖຕິ. ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທີຫິ ກເຖຕພ຺ພໍ, ຈີວຣາທິເຫຕຸໍ ນ ກເຖຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ປສ຺ສ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາ’’ຕິອາທິ. ພຸຊ຺ຌນກສຕ຺ຕໍ ປນ ອາຄມ຺ມ ເວເນຍ຺ຍວເສນ ກເຖຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ນ ເມ ອາຈຣິໂຍ ອຕ຺ຖິ, ສທິໂສ ເມ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ສເທວກສ຺ມິໍ ໂລກສ຺ມິໍ, ນຕ຺ຖິ ເມ ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ. (ມຫາວ. ໑໑);

ເອວໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຄຸຓທີປິກາ ພຫູ ຄາຖາປິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາປິ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພາ.

໑໖໓. ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠາເສຍ຺ຍາສີຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠາເສຍ຺ຍາສິ. ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມເຍ ເມ ກຖິຕນ຺ຕິ ມາ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກາທີສຸ ນ ກຖຍິຕ຺ຖ. ອຊ຺ຊ ວາ ເມ ກຖິຕນ຺ຕິ ມາ ປຣທິວສາທີສຸ ນ ກຖຍິຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປເວເທສີຕິ ກເຖສິ. ອິມສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓສ຺ສາຕິ ນິຄ຺ຄາຖກຕ຺ຕາ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເວຍ຺ຍາກຣຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຘິວຈນນ຺ຕິ ນາມໍ. ອິທໍ ປນ ‘‘ອິຕິ ຫິທ’’ນ຺ຕິ ປຏ຺ຐາຍ ປທໍ ສງ຺ຄີຕິກາເຣຫິ ຐປິຕໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ສມ຺ປສາທນີຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.