໓. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ອຕ຺ຕທີປສຣຓຕາວຓ຺ຓນາ

໘໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍມນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ – ມາຕຸລາຍນ຺ຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ. ຕໍ ນຄຣໍ ໂຄຈຣຄາມໍ ກຕ຺ວາ ອວິທູເຣ ວນສຓ຺ເຑ ວິຫຣຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍມນຸປຸພ຺ພິກຖາ –

ຠຄວາ ກິຣ ອິມສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ສມຸຏ຺ຐານສມເຍ ປຈ຺ຈູສກາເລ ມຫາກຣຸຓາສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ອິມາຍ ອນາຄຕວໍສທີປິກາຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕກຖາຍ ມາຕຸລນຄຣວາສີນໍ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມຍໍ ທິສ຺ວາ ປາໂຕວ ວີສຕິຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສປຣິວາໂຣ ມາຕຸລນຄຣໍ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ. ມາຕຸລນຄຣວາສິໂນ ຂຕ຺ຕິຍາ ‘‘ຠຄວາ ອາຄໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມ຺ມ ທສພລໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ມຫາສກ຺ກາເຣນ ນຄຣໍ ປເວເສຕ຺ວາ ນິສຊ຺ຊຏ຺ຐານໍ ສໍວິຘາຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ມຫາຣເຫ ປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ອທໍສຸ. ຠຄວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສຈາຫໍ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອິເມສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສາມິ, ອຍໍ ປເທໂສ ສມ຺ພາໂຘ, ມນຸສ຺ສານໍ ຐາຕຸໍ ວາ ນິສີທິຕຸໍ ວາ ໂອກາໂສ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ມຫຕາ ໂຂ ປນ ສມາຄເມນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ຣາຊກຸລານໍ ຠຕ຺ຕານຸໂມທນໍ ອກຕ຺ວາວ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນຄຣໂຕ ນິກ຺ຂມິ. ມນຸສ຺ສາ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸໂມທນມ຺ປິ ອກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ອທ຺ຘາ ຠຕ຺ຕຄ຺ຄໍ ອມນາປໍ ອໂຫສິ, ພຸທ຺ຘານໍ ນາມ ນ ສກ຺ກາ ຈິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕຸໍ, ພຸທ຺ເຘຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິສ຺ສາສກຣຓໍ ນາມ ສມຸສ຺ສິຕຜຓໍ ອາສີວິສໍ ຄີວາຍ ຄຫຓສທິສໍ ໂຫຕິ; ເອຖ ໂຠ, ຕຖາຄຕໍ ຂມາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ. ສກລນຄຣວາສິໂນ ຠຄວຕາ ສເຫວ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ. ຠຄວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕວ ມຄຘກ຺ເຂຕ຺ເຕ ຐິຕໍ ສາຂາວິຏປສມ຺ປນ຺ນໍ ສນ຺ທຈ຺ຉາຍໍ ກຣີສມຕ຺ຕຠູມິປຕ຺ຖຏໍ ເອກໍ ມາຕຸລຣຸກ຺ຂໍ ທິສ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທິຕ຺ວາ ຘມ຺ເມ ເທສິຍມາເນ ‘‘ມຫາຊນສ຺ສ ຐານນິສຊ຺ຊໂນກາໂສ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຠຓ຺ຑາຄາຣິກໍ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ໂອໂລເກສິ. ເຖໂຣ ໂອໂລກິຕສຎ຺ຎາຍ ເອວ ‘‘ສຕ຺ຖາ ນິສີທິຕຸກາໂມ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ສຸຄຕມຫາຈີວຣໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ອທາສິ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ອຖສ຺ສ ປຸຣໂຕ ມນຸສ຺ສາ ນິສີທິໍສຸ. ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ປຈ຺ຉໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ, ອາກາເສ ເທວຕາ ອຏ຺ຐໍສຸ, ເອວໍ ມຫາປຣິສມຊ຺ຌຄໂຕ ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ.

ເຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ຕຕ຺ຣ ອຸປວິຏ຺ຐາ ຘມ຺ມປ຺ປຏິຄ຺ຄາຫກາ ຠິກ຺ຂູ. ອຕ຺ຕທີປາຕິ ອຕ຺ຕານໍ ທີປໍ ຕາຓໍ ເລຓໍ ຄຕິໍ ປຣາຍຓໍ ປຕິຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕສຣຓາຕິ ອິທໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອນຎ຺ຎສຣຓາຕິ ອິທໍ ອຎ຺ຎສຣຓປຏິກ຺ເຂປວຈນໍ. ນ ຫິ ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສຣຓໍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາຍາເມນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອສຸຊ຺ຌນໂຕ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ນາໂຖ, ໂກ ຫິ ນາໂຖ ປໂຣ ສິຍາ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໑໖໐). ເຕນາຫ ‘‘ອນຎ຺ຎສຣຓາ’’ຕິ. ໂກ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຕາ ນາມ, ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ຘມ຺ໂມ. ເຕນາຫ – ‘‘ຘມ຺ມທີປາ ຘມ຺ມສຣຓາ ອນຎ຺ຎສຣຓາ’’ຕິ. ‘‘ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ’’ຕິອາທີນິ ມຫາສຕິປຏ຺ຐາເນ ວິຕ຺ຖາຣິຕານິ.

ໂຄຈເຣຕິ ຈຣິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ. ສເກຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກ. ເປຕ຺ຕິເກ ວິສເຍຕິ ປິຕິໂຕ ອາຄຕວິສເຍ. ຈຣຕນ຺ຕິ ຈຣນ຺ຕານໍ. ‘‘ຈຣນ຺ຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ອຍເມວຕ຺ໂຖ. ນ ລຈ຺ຉຕີຕິ ນ ລຠິສ຺ສຕິ ນ ປສ຺ສິສ຺ສຕິ. ມາໂຣຕິ ເທວປຸຕ຺ຕມາໂຣປິ, ມຈ຺ຈຸມາໂຣປິ, ກິເລສມາໂຣປິ. ໂອຕາຣນ຺ຕິ ຣນ຺ຘໍ ຉິທ຺ທໍ ວິວຣໍ. ອຍໍ ປນຕ຺ໂຖ ເລຑ຺ຑຸຏ຺ຐານໂຕ ນິກ຺ຂມ຺ມ ໂຕຣເຓ ນິສີທິຕ຺ວາ ພາລາຕປໍ ຕປນ຺ຕໍ ລາປໍ ສກຸຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ. ປກ຺ຂນ຺ທເສນສກຸຓວຕ຺ຖຸນາ ທີເປຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກຸຓຄ຺ຆິ ລາປໍ ສກຸຓໍ ສຫສາ ອຊ຺ຌປ຺ປຕ຺ຕາ ອຄ຺ຄເຫສິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາໂປ ສກຸໂຓ ສກຸຓຄ຺ຆິຍາ ຫຣິຍມາໂນ ເອວໍ ປຣິເທວສິ ‘ມຍເມວມ຺ຫ ອລກ຺ຂິກາ, ມຍໍ ອປ຺ປປຸຎ຺ຎາ, ເຍ ມຍໍ ອໂຄຈເຣ ຈຣິມ຺ຫ ປຣວິສເຍ, ສເຈຊ຺ຊ ມຍໍ ໂຄຈເຣ ຈເຣຍ຺ຍາມ ສເກ ເປຕ຺ຕິເກ ວິສເຍ, ນ ມ຺ຍາຍໍ ສກຸຓຄ຺ຆິ ອລໍ ອຠວິສ຺ສ ຍທິທໍ ຍຸທ຺ຘາຍາ’ຕິ. ໂກ ປນ ເຕ ລາປ ໂຄຈໂຣ ສໂກ ເປຕ຺ຕິໂກ ວິສໂຍຕິ? ຍທິທໍ ນງ຺ຄລກຏ຺ຐກຣຓໍ ເລຑ຺ຑຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກຸຓຄ຺ຆິ ສເກ ພເລ ອປຕ຺ຖທ຺ຘາ ສເກ ພເລ ອສໍວທມານາ ລາປໍ ສກຸຓໍ ປມຸຎ຺ຈິ ຄຈ຺ຉ ໂຂ ຕ຺ວໍ ລາປ, ຕຕ຺ຣປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ໂມກ຺ຂສີຕິ.

ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາໂປ ສກຸໂຓ ນງ຺ຄລກຏ຺ຐກຣຓໍ ເລຑ຺ຑຸຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ເລຑ຺ຑຸໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ສກຸຓຄ຺ຆິໍ ວທມາໂນ ອຏ຺ຐາສິ ‘‘ເອຫິ ໂຂ ທານິ ເມ ສກຸຓຄ຺ຆິ, ເອຫິ ໂຂ ທານິ ເມ ສກຸຓຄ຺ຆີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກຸຓຄ຺ຆິ ສເກ ພເລ ອປຕ຺ຖທ຺ຘາ ສເກ ພເລ ອສໍວທມານາ ອຸໂຠ ປກ຺ເຂ ສນ຺ນຍ຺ຫ ລາປໍ ສກຸຓໍ ສຫສາ ອຊ຺ຌປ຺ປຕ຺ຕາ. ຍທາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎາສິ ລາໂປ ສກຸໂຓ ພຫຸອາຄຕາ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ສກຸຓຄ຺ຆີຕິ, ອຖ ໂຂ ຕສ຺ເສວ ເລຑ຺ຑຸສ຺ສ ອນ຺ຕຣໍ ປຈ຺ຈຸປາທິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກຸຓຄ຺ຆິ ຕຕ຺ເຖວ ອຸຣໍ ປຈ຺ຈຕາເຬສິ. ເອວຎ຺ຫິ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຫຕິ ໂຍ ອໂຄຈເຣ ຈຣຕິ ປຣວິສເຍ.

ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາ ອໂຄຈເຣ ຈຣິຕ຺ຖ ປຣວິສເຍ, ອໂຄຈເຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຣຕໍ ປຣວິສເຍ ລຈ຺ຉຕິ ມາໂຣ ໂອຕາຣໍ, ລຈ຺ຉຕິ ມາໂຣ ອາຣມ຺ມຓໍ. ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອໂຄຈໂຣ ປຣວິສໂຍ, ຍທິທໍ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອໂຄຈໂຣ ປຣວິສໂຍ.

ໂຄຈເຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຣຖ…ເປ… ນ ລຈ຺ຉຕິ ມາໂຣ ອາຣມ຺ມຓໍ. ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂຄຈໂຣ ສໂກ ເປຕ຺ຕິໂກ ວິສໂຍ, ຍທິທໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ – ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂຄຈໂຣ ສໂກ ເປຕ຺ຕິໂກ ວິສໂຍຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໓໗໑).

ກຸສລານນ຺ຕິ ອນວຊ຺ຊລກ຺ຂຓານໍ. ສມາທານເຫຕູຕິ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕນເຫຕຸ. ເອວມິທໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕີຕິ ເອວໍ ອິທໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎຜລໍ ວຑ຺ຒຕິ, ປຸຎ຺ຎຜລນ຺ຕິ ຈ ອຸປຣູປຣິ ປຸຎ຺ຎມ຺ປິ ປຸຎ຺ຎວິປາໂກປິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ທຬ຺ຫເນມິຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໑. ຕຕ຺ຖ ທຸວິຘໍ ກຸສລໍ ວຏ຺ຏຄາມີ ຈ ວິວຏ຺ຏຄາມີ ຈ. ຕຕ຺ຖ ວຏ຺ຏຄາມິກຸສລໍ ນາມ ມາຕາປິຕູນໍ ປຸຕ຺ຕຘີຕາສຸ ປຸຕ຺ຕຘີຕານຎ຺ຈ ມາຕາປິຕູສຸ ສິເນຫວເສນ ມຸທຸມທ຺ທວຈິຕ຺ຕໍ. ວິວຏ຺ຏຄາມິກຸສລໍ ນາມ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິອາທິເຠທາ ສຕ຺ຕຕິໍສ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມາ. ເຕສຸ ວຏ຺ຏຄາມິປຸຎ຺ຎສ຺ສ ປຣິໂຍສານໍ ມນຸສ຺ສໂລເກ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສິຣີວິຠໂວ. ວິວຏ຺ຏຄາມິກຸສລສ຺ສ ມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານສມ຺ປຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ວິວຏ຺ຏຄາມິກຸສລສ຺ສ ວິປາກໍ ສຸຕ຺ຕປຣິໂຍສາເນ ທສ຺ເສສ຺ສຕິ.

ອິຘ ປນ ວຏ຺ຏຄາມິກຸສລສ຺ສ ວິປາກທສ຺ສນຕ຺ຖໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ມາຕາປິຕູນໍ ໂອວາເທ ນ ອຏ຺ຐໍສຸ, ຕທາ ອາຍຸນາປິ ວຓ຺ເຓນາປິ ອິສ຺ສຣິເຍນາປິ ປຣິຫາຍິໍສຸ. ຍທາ ປນ ອຏ຺ຐໍສຸ, ຕທາ ວຑ຺ຒິໍສູຕິ ວຕ຺ວາ ວຏ຺ຏຄາມິກຸສລານຸສນ຺ຘິວເສນ ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີຕິອາທີນິ ມຫາປທາເນ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໓) ວິຕ຺ຖາຣິຕາເນວ.

໘໒. ໂອສກ຺ກິຕນ຺ຕິ ອີສກມ຺ປິ ອວສກ຺ກິຕໍ. ຐານາ ຈຸຕນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ຐານາ ອປຄຕໍ. ຕໍ ກິຣ ຈກ຺ກຣຕນໍ ອນ຺ເຕປຸຣທ຺ວາເຣ ອກ຺ຂາຫຕໍ ວິຍ ເວຫາສໍ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ທ຺ເວ ຂທິຣຕ຺ຖມ຺ເຠ ນິຂຓິຕ຺ວາ ຈກ຺ກຣຕນມຕ຺ຖເກ ເນມິອຠິມຸຂໍ ເອກໍ ສຸຕ຺ຕກໍ ພນ຺ຘິໍສຸ. ອໂຘຠາເຄປິ ເນມິອຠິມຸຂໍ ເອກໍ ພນ຺ຘິໍສຸ. ເຕສຸ ອຸປຣິມສຸຕ຺ຕໂຕ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ໂອຄຕໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ ໂອສກ຺ກິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຐານໍ ອຸປຣິມໂກຏິຍາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕຄຕໍ ຐານາ ຈຸຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕເທຕໍ ອຕິພລວໂທເສ ສຕິ ເອວໍ ໂຫຕິ. ສຸຕ຺ຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ເອກງ຺ຄຸລທ຺ວງ຺ຄຸລມຕ຺ຕໍ ວາ ຠຏ຺ຐໍ ຐານາ ຈຸຕເມວ ໂຫຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂອສກ຺ກິຕໍ ຐານາ ຈຸຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ເມ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາສີຕິ ຕາຕ, ຕ຺ວໍ ອຊ຺ຊ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ທິວສສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຈກ຺ກຣຕນສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉ, ເອວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຍທາ ຈກ຺ກຣຕນໍ ອີສກມ຺ປິ ໂອສກ຺ກິຕໍ ຐານາ ຈຸຕໍ ປສ຺ສສິ, ອຖ ມຍ຺ຫໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍາສິ. ຊີວິຕຎ຺ຫິ ເມ ຕວ ຫຕ຺ເຖ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອທ຺ທສາຕິ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ທິວສສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ອທ຺ທສ.

໘໓. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ຠິກ຺ຂເວ, ອຖ ຣາຊາ ທຬ຺ຫເນມິ ‘‘ຈກ຺ກຣຕນໍ ໂອສກ຺ກິຕ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນພລວໂທມນສ຺ໂສ ‘‘ນ ທານິ ມຍາ ຈິຣໍ ຊີວິຕພ຺ພໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອປ຺ປາວເສສໍ ເມ ອາຍຸ, ນ ເມ ທານິ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊນກາໂລ, ປພ຺ພຊ຺ຊາກາໂລ ເມ ອິທານີ’’ຕິ ໂຣທິຕ຺ວາ ປຣິເທວິຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ກຸມາຣໍ ອາມນ຺ຕາເປຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ. ສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕນ຺ຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕເອກສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕເມວ. ອິທໍ ຫິສ຺ສ ກຸລສນ຺ຕກໍ. ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕໍ ປນ ປຸຎ຺ຎິທ຺ຘິວເສນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ນ ຕໍ ສກ຺ກາ ທາຕຸໍ. ກຸລສນ຺ຕກໍ ປນ ນິຍ຺ຍາເຕນ຺ໂຕ ‘‘ສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ເກສມສ຺ສຸນ຺ຕິ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕາປິ ຫິ ປຐມໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຣູຬ຺ຫເກເສ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ’’ຕິ.

ກາສາຍານີຕິ ກສາຍຣສປີຕານິ. ອາທິໂຕ ເອວໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ວກ຺ກລານິປິ ຘາເຣນ຺ຕິ. ປພ຺ພຊີຕິ ປພ຺ພຊິໂຕ. ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ມງ຺ຄລວນຸຍ຺ຍາເນເຍວ ວສິ. ຣາຊິສິມ຺ຫີຕິ ຣາຊອີສິມ຺ຫິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓປພ຺ພຊິຕາ ຫິ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓິສໂຍ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ປນ ປຫາຍ ຣາຊປພ຺ພຊິຕາ ຣາຊິສໂຍຕິ. ອນ຺ຕຣຘາຍີຕິ ອນ຺ຕຣຫິຕໍ ນິພ຺ພຸຕທີປສິຂາ ວິຍ ອຠາວໍ ອຸປຄຕໍ. ປຏິສໍເວເທສີຕິ ກນ຺ທນ຺ໂຕ ປຣິເທວນ຺ໂຕ ຊານາເປສິ. ເປຕ຺ຕິກນ຺ຕິ ປິຕິໂຕ ອາຄຕໍ ທາຍຊ຺ຊໍ ນ ໂຫຕິ, ນ ສກ຺ກາ ກຸສີເຕນ ຫີນວີຣິເຍນ ທສ ອກຸສລກມ຺ມປເຖ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕນ຺ເຕນ ປາປຸຓິຕຸໍ. ອຕ຺ຕໂນ ປນ ສຸກຕໍ ກມ຺ມໍ ນິສ຺ສາຍ ທສວິຘໍ ທ຺ວາທສວິຘໍ ວາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ຕໍ ປູເຣນ຺ເຕເນເວຕໍ ປຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ທີເປຕິ. ອຖ ນໍ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ໂຈເທນ຺ໂຕ ‘‘ອິງ຺ຆ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຣິເຍຕິ ນິທ຺ໂທເສ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ເຕຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີນໍ ວຕ຺ເຕ.

ຈກ຺ກວຕ຺ຕິອຣິຍວຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໔. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ມໍ. ນິສ຺ສາຍາຕິ ຕທຘິຏ຺ຐາເນນ ເຈຕສາ ຕເມວ ນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ. ຘມ຺ມໍ ສກ຺ກໂຣນ຺ໂຕຕິ ຍຖາ ກໂຕ ໂສ ຘມ຺ໂມ ສຸຏ຺ຐຸ ກໂຕ ໂຫຕິ, ເອວເມຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມໍ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ໂຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄາຣວຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕໍ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມໍ ມາເນນ຺ໂຕຕິ ຕເມວ ຘມ຺ມໍ ປິຍຎ຺ຈ ຠາວນີຍຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມໍ ປູເຊນ຺ໂຕຕິ ຕໍ ອປທິສິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘມາລາທິປູຊເນນສ຺ສ ປູຊໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມໍ ອປຈຍມາໂນຕິ ຕສ຺ເສວ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຎ຺ຊລິກຣຓາທີຫິ ນີຈວຸຕ຺ຕິຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມທ຺ຘໂຊ ຘມ຺ມເກຕູຕິ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ຘຊມິວ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ເກຕຸມິວ ຈ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຍາ ຘມ຺ມທ຺ຘໂຊ ຘມ຺ມເກຕຸ ຈ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ໂຍຕິ ຘມ຺ມາຘິປຕິຠູໂຕ ອາຄຕຠາເວນ ຘມ຺ມວເສເນວ ສພ຺ພກິຣິຍານໍ ກຣເຓນ ຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ໂຍ ຫຸຕ຺ວາ. ຘມ຺ມິກໍ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິໍ ສໍວິທຫສ຺ສູຕິ ຘມ຺ໂມ ອສ຺ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ຘມ຺ມິກາ, ຣກ຺ຂາ ຈ ອາວຣຓຎ຺ຈ ຄຸຕ຺ຕິ ຈ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຣໍ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໓໘໕) ວຈນໂຕ ຂນ຺ຕິອາທໂຍ ຣກ຺ຂາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣໍ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ຣກ຺ຂຕິ. ຂນ຺ຕິຍາ ອວິຫິໍສາຍ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາ ອນຸທ຺ທຍຕາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໓໘໕). ນິວາສນປາຣຸປນເຄຫາທີນໍ ນິວາຣຓາ ອາວຣຓໍ, ໂຈຣາທິອຸປທ຺ທວນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ໂຄປາຍນາ ຄຸຕ຺ຕິ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ສຸຏ຺ຐຸ ສໍວິທຫສ຺ສຸ ປວຕ຺ຕຍ ຐເປຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທານິ ຍຕ຺ຖ ສາ ສໍວິທຫິຕພ຺ພາ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອນ຺ໂຕຊນສ຺ມິນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ອນ຺ໂຕຊນສງ຺ຂາຕໍ ຕວ ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ສີລສໍວເຣ ປຕິຏ຺ຐເປຫິ, ວຕ຺ຖຄນ຺ຘມາລາທີນິ ຈສ຺ສ ເທຫິ, ສພ຺ໂພປທ຺ທເວ ຈສ຺ສ ນິວາເຣຫິ. ພລກາຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ພລກາໂຍ ກາລໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕເວຕນສມ຺ປທາເນນປິ ອນຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອຠິສິຕ຺ຕຂຕ຺ຕິຍາ ຠທ຺ຣສ຺ສາຊາເນຍ຺ຍາທິຣຕນສມ຺ປທາເນນປິ ອຸປສງ຺ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພາ. ອນຸຍນ຺ຕຂຕ຺ຕິຍາ ເຕສໍ ອນຸຣູປຍານວາຫນສມ຺ປທາເນນປິ ປຣິໂຕເສຕພ຺ພາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອນ຺ນປານວຕ຺ຖາທິນາ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມນ. ຄຫປຕິກາ ຠຕ຺ຕພີຊນງ຺ຄລຜາລພລິພທ຺ທາທິສມ຺ປທາເນນ. ຕຖາ ນິຄມວາສິໂນ ເນຄມາ, ຊນປທວາສິໂນ ຈ ຊານປທາ. ສມິຕປາປພາຫິຕປາປາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມຓປຣິກ຺ຂາຣສມ຺ປທາເນນ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ. ມິຄປກ຺ຂິໂນ ອຠຍທາເນນ ສມສ຺ສາເສຕພ຺ພາ.

ວິຊິເຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຓາປວຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ. ອຘມ຺ມກາໂຣຕິ ອຘມ຺ມກິຣິຍາ. ມາ ປວຕ຺ຕິຕ຺ຖາຕິ ຍຖາ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ຕຖາ ນໍ ປຏິປາເທຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ສມິຕປາປພາຫິຕປາປາ. ມທປ຺ປມາທາ ປຏິວິຣຕາຕິ ນວວິຘາ ມານມທາ, ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ຈິຕ຺ຕໂວສ຺ສຊ຺ຊນສງ຺ຂາຕາ ປມາທາ ຈ ປຏິວິຣຕາ. ຂນ຺ຕິໂສຣຈ຺ເຈ ນິວິຏ຺ຐາຕິ ອຘິວາສນຂນ຺ຕິຍຎ຺ຈ ສຸຣຕຠາເວ ຈ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ເອກມຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຣາຄາທີນໍ ທມນາທີຫິ ເອກມຕ຺ຕານໍ ທເມນ຺ຕິ ສເມນ຺ຕິ ປຣິນິພ຺ພາເປນ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ກາເລນ ກາລນ຺ຕິ ກາເລ ກາເລ. ອຠິນິວຊ຺ເຊຍ຺ຍາສີຕິ ຄູຖໍ ວິຍ ວິສໍ ວິຍ ອຄ຺ຄິໍ ວິຍ ຈ ສຸຏ຺ຐຸ ວຊ຺ເຊຍ຺ຍາສິ. ສມາທາຍາຕິ ສຸຣຠິກຸສຸມທາມໍ ວິຍ ອມຕໍ ວິຍ ຈ ສມ຺ມາ ອາທາຍ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາສິ.

ອິຘ ຐຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ສມາເນຕພ຺ພໍ. ອນ຺ໂຕຊນສ຺ມິໍ ພລກາເຍປິ ເອກໍ, ຂຕ຺ຕິເຍສຸ ເອກໍ, ອນຸຍນ຺ເຕສຸ ເອກໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເອກໍ, ເນຄມຊານປເທສຸ ເອກໍ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ເອກໍ, ມິຄປກ຺ຂີສຸ ເອກໍ, ອຘມ຺ມກາຣປ຺ປຏິກ຺ເຂໂປ ເອກໍ, ອຘນານໍ ຘນານຸປ຺ປທານໍ ເອກໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉນໍ ເອກນ຺ຕິ ເອວເມຕໍ ທສວິຘໍ ໂຫຕິ. ຄຫປຕິເກ ປນ ປກ຺ຂິຊາເຕ ຈ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ ຄເຓນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວາທສວິຘໍ ໂຫຕິ. ປຸພ຺ເພ ອວຸຕ຺ຕໍ ວາ ຄເຓນ຺ເຕນ ອຘມ຺ມຣາຄສ຺ສ ຈ ວິສມໂລຠສ຺ສ ຈ ປຫານວເສນ ທ຺ວາທສວິຘໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ໂຂ ຕາຕ ຕນ຺ຕິ ອິທໍ ທສວິຘໍ ທ຺ວາທສວິຘຎ຺ຈ ອຣິຍຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ຕໍ ນາມ. ວຕ຺ຕມານສ຺ສາຕິ ປູເຣຕ຺ວາ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ. ຕທຫຸໂປສເຖຕິອາທິ ມຫາສຸທສ຺ສເນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໙໐. ສມເຕນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ມຕິຍາ. ສຸທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ປສາສຕີຕິ ອນຸສາສຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ໂປຣາຓກໍ ຣາຊວໍສໍ ຣາຊປເວຓິໍ ຣາຊຘມ຺ມໍ ປຫາຍ ອຕ຺ຕໂນ ມຕິມຕ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ຊນປທໍ ອນຸສາສຕີຕິ. ເອວມຍໍ ມຆເທວວໍສສ຺ສ ກຬາຣຊນໂກ ວິຍ ທຬ຺ຫເນມິວໍສສ຺ສ ອຸປຈ຺ເຉທໂກ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ. ປຸພ຺ເພນາປຣນ຺ຕິ ປຸພ຺ພກາເລນ ສທິສາ ຫຸຕ຺ວາ ອປຣກາລໍ. ຊນປທາ ນ ປພ຺ພນ຺ຕີຕິ ນ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ຍຖາ ຕໍ ປຸພ຺ພການນ຺ຕິ ຍຖາ ປຸພ຺ພການໍ ຣາຊູນໍ ປຸພ຺ເພ ຈ ປຈ຺ຉາ ຈ ສທິສາເຍວ ຫຸຕ຺ວາ ປພ຺ພິໍສຸ, ຕຖາ ນ ປພ຺ພນ຺ຕິ. ກຕ຺ຖຈິ ສຸຎ຺ຎາ ໂຫນ຺ຕິ ຫຕວິລຸຕ຺ຕາ, ເຕລມຘຸຜາຓິຕາທີສຸ ເຈວ ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີສຸ ຈ ໂອຊາປິ ປຣິຫາຍິຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອມຈ຺ຈາ ປາຣິສຊ຺ຊາຕິ ອມຈ຺ຈາ ເຈວ ປຣິສາວຈຣາ ຈ. ຄຓກມຫາມຕ຺ຕາຕິ ອຈ຺ຉິທ຺ທກາທິປາຐຄຓກາ ເຈວ ມຫາອມຈ຺ຈາ ຈ. ອນີກຏ຺ຐາຕິ ຫຕ຺ຖິອາຈຣິຍາທໂຍ. ໂທວາຣິກາຕິ ທ຺ວາຣຣກ຺ຂິໂນ. ມນ຺ຕສ຺ສາຊີວິໂນຕິ ມນ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ຕໍ ນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ ເຍ ຊີວນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ ມຫາມຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ເອຕໍ ນາມໍ.

ອາຍຸວຓ຺ຓາທິປຣິຫານິກຖາວຓ຺ຓນາ

໙໑. ໂນ ຈ ໂຂ ອຘນານນ຺ຕິ ພລວໂລຠຕ຺ຕາ ປນ ອຘນານໍ ທລິທ຺ທມນຸສ຺ສານໍ ຘນໍ ນານຸປ຺ປທາສິ. ນານຸປ຺ປທິຍມາເນຕິ ອນນຸປ຺ປທິຍມາເນ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ທາລິທ຺ທິຍນ຺ຕິ ທລິທ຺ທຠາໂວ. ອຕ຺ຕນາ ຈ ຊີວາຫີຕິ ສຍຎ຺ຈ ຊີວໍ ຍາເປຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸທ຺ຘຄ຺ຄິກນ຺ຕິອາທີສຸ ອຸປຣູປຣິຠູມີສຸ ຜລທານວເສນ ອຸທ຺ຘມຄ຺ຄມສ຺ສາຕິ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄິກາ. ສຄ຺ຄສ຺ສ ຫິຕາ ຕຕ຺ຣຸປປຕ຺ຕິຊນນໂຕຕິ ໂສວຄ຺ຄິກາ. ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ສຸໂຂ ວິປາໂກ ອສ຺ສາຕິ ສຸຂວິປາກາ. ສຸຏ຺ຐຸ ອຄ຺ຄານໍ ທິພ຺ພວຓ຺ຓາທີນໍ ທສນ຺ນໍ ວິເສສານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໂຕ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກາ. ເອວຣູປໍ ທກ຺ຂິຓໍ ທານໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໙໒. ປວຑ຺ຒິສ຺ສຕີຕິ ວຑ຺ຒິສ຺ສຕິ ພຫຸໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ສຸນິເສຘໍ ນິເສເຘຍ຺ຍນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ນິສິທ຺ຘໍ ນິເສເຘຍ຺ຍໍ. ມູລຆຈ຺ຈນ຺ຕິ ມູລຫຕໍ. ຂຣສ຺ສເຣນາຕິ ຜຣຸສສທ຺ເທນ. ປຓເວນາຕິ ວຊ຺ຌເຠຣິຍາ.

໙໓. ສີສານິ ເນສໍ ຉິນ຺ທິສ຺ສາມາຕິ ເຍສໍ ອນ຺ຕມໂສ ມູລກມຸຏ຺ຐິມ຺ປິ ຫຣິສ຺ສາມ, ເຕສໍ ຕເຖວ ສີສານິ ຉິນ຺ທິສ຺ສາມ, ຍຖາ ໂກຈິ ຫຏຠາວມ຺ປິ ນ ຊານິສ຺ສຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ທານິ ກິເມຕ຺ຖ ຣາຊາປິ ເອວໍ ອຸຏ຺ຐາຍ ປຣໍ ມາເຣຕີຕິ ອຍໍ ເນສໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸປກ຺ກມິໍສູຕິ ອາຣຠິໍສຸ. ປນ຺ຖທຸຫນນ຺ຕິ ປນ຺ຖຆາຕໍ, ປນ຺ເຖ ຐຕ຺ວາ ໂຈຣກມ຺ມໍ.

໙໔. ນ ຫິ, ເທວາຕິ ໂສ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ຣາຊາ ສຈ຺ຈໍ ເທວາຕິ ມຸຂປຏິຎ຺ຎາຍ ທິນ຺ນາຍ ມາຣາເປຕິ, ຫນ຺ທາຫໍ ມຸສາວາທໍ ກໂຣມີ’’ຕິ, ມຣຓຠຍາ ‘‘ນ ຫິ ເທວາ’’ຕິ ອໂວຈ.

໙໖. ເອກິທນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ເອເກ ສຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈາຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ມິຈ຺ຉາຈາຣໍ. ອຠິຊ຺ຌາພ຺ຍາປາທາຕິ ອຠິຊ຺ຌາ ຈ ພ຺ຍາປາໂທ ຈ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີຕິ ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນນ຺ຕິອາທິກາ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາ ປຈ຺ຈນີກທິຏ຺ຐິ.

໑໐໑. ອຘມ຺ມຣາໂຄຕິ ມາຕາ ມາຕຸຈ຺ຉາ ປິຕຸຈ຺ຉາ ມາຕຸລານີຕິອາທິເກ ອຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຣາໂຄ. ວິສມໂລໂຠຕິ ປຣິໂຠຄຍຸຕ຺ເຕສຸປິ ຐາເນສຸ ອຕິພລວໂລໂຠ. ມິຈ຺ຉາຘມ຺ໂມຕິ ປຸຣິສານໍ ປຸຣິເສສຸ ອິຕ຺ຖີນຎ຺ຈ ອິຕ຺ຖີສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ.

ອມຕ຺ເຕຍ຺ຍຕາຕິອາທີສຸ ມາຕຸ ຫິໂຕ ມຕ຺ເຕຍ຺ໂຍ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ມຕ຺ເຕຍ຺ຍຕາ, ມາຕຣິ ສມ຺ມາ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ເອຕໍ ນາມໍ. ຕສ຺ສາ ອຠາໂວ ເຈວ ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂຕາ ຈ ອມຕ຺ເຕຍ຺ຍຕາ. ອເປຕ຺ເຕຍ຺ຍຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນ ກຸເລ ເຊຏ຺ຐາປຈາຍິຕາຕິ ກຸເລ ເຊຏ຺ຐານໍ ອປຈິຕິຍາ ນີຈວຸຕ຺ຕິຍາ ອກຣຓຠາໂວ.

ທສວສ຺ສາຍຸກສມຍວຓ຺ຓນາ

໑໐໓. ຍໍ ອິເມສນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອິເມສໍ. ອລໍປເຕຍ຺ຍາຕິ ປຕິໂນ ທາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕາ. ອິມານິ ຣສານີຕິ ອິມານິ ໂລເກ ອຄ຺ຄຣສານິ. ອຕິພ຺ຍາທິປ຺ປິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕິວິຍ ທິປ຺ປິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ກຸສລນ຺ຕິປິ ນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ກຸສລນ຺ຕິ ນາມມ຺ປິ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຊ຺ຊາ ຈ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ປາສໍສາ ຈາຕິ ປູຊາຣຫາ ຈ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ປສໍສາຣຫາ ຈ. ຕທາ ກິຣ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ອສຸເກນ ນາມ ມາຕາ ປຫຕາ, ປິຕາ ປຫໂຕ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣປິຕາ, ກຸເລ ເຊຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຖິຠາວມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ, ອໂຫ ປຸຣິໂສ’’ຕິ ຕເມວ ປູເຊສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ປສໍສິສ຺ສນ຺ຕິ ຈ.

ນ ຠວິສ຺ສຕິ ມາຕາຕິ ວາຕິ ອຍໍ ມຍ຺ຫໍ ມາຕາຕິ ຄຣຸຈິຕ຺ຕໍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ. ເຄເຫ ມາຕຸຄາມໍ ວິຍ ນານາວິຘໍ ອສພ຺ຠິກຖໍ ກຖຍມານາ ອຄາຣວຸປຈາເຣນ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສນ຺ຕິ. ມາຕຸຈ຺ຉາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ມາຕຸຈ຺ຉາຕິ ມາຕຸຠຄິນີ. ມາຕຸລານີຕິ ມາຕຸລຠຣິຍາ. ອາຈຣິຍຠຣິຍາຕິ ສິປ຺ປາຍຕນານິ ສິກ຺ຂາປກສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຠຣິຍາ. ຄຣູນໍ ທາຣາຕິ ຈູຬປິຕຸມຫາປິຕຸອາທີນໍ ຠຣິຍາ. ສມ຺ເຠທນ຺ຕິ ມິສ຺ສີຠາວໍ, ມຣິຍາທເຠທໍ ວາ.

ຕິພ຺ໂພ ອາຆາໂຕ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ພລວໂກໂປ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ. ອປຣານິ ທ຺ເວ ເອຕສ຺ເສວ ເວວຈນານິ. ໂກໂປ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຆາເຕຕີຕິ ອາຆາໂຕ. ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ ຫິຕສຸຂໍ ພ຺ຍາປາເທຕີຕິ ພ຺ຍາປາໂທ. ມໂນປທູສນໂຕ ມໂນປໂທໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕິພ຺ພໍ ວຘກຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປິຍມານສ຺ສາປິ ປຣໍ ມາຣຓຕ຺ຖາຍ ວຘກຈິຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ມາຕຸປິ ປຸຕ຺ຕມ຺ຫີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມາຄວິກສ຺ສາຕິ ມິຄລຸທ຺ທກສ຺ສ.

໑໐໔. ສຕ຺ຖນ຺ຕຣກປ຺ໂປຕິ ສຕ຺ເຖນ ອນ຺ຕຣກປ຺ໂປ. ສໍວຏ຺ຏກປ຺ປໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາວ ໂລກວິນາໂສ. ອນ຺ຕຣກປ຺ໂປ ຈ ນາເມສ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂນ຺ຕຣກປ຺ໂປ ໂຣຄນ຺ຕຣກປ຺ໂປ ສຕ຺ຖນ຺ຕຣກປ຺ໂປຕິ ຕິວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ໂລຠຸສ຺ສທາຍ ປຊາຍ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂນ຺ຕຣກປ຺ໂປ ໂຫຕິ. ໂມຫຸສ຺ສທາຍ ໂຣຄນ຺ຕຣກປ຺ໂປ. ໂທສຸສ຺ສທາຍ ສຕ຺ຖນ຺ຕຣກປ຺ໂປ. ຕຕ຺ຖ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂນ຺ຕຣກປ຺ເປນ ນຏ຺ຐາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ເປຕ຺ຕິວິສເຍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ອາຫາຣນິກນ຺ຕິຍາ ພລວຕ຺ຕາ. ໂຣຄນ຺ຕຣກປ຺ເປນ ນຏ຺ຐາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ກສ຺ມາ? ເຕສຎ຺ຫິ ‘‘ອໂຫ ວຕຎ຺ເຎສໍ ສຕ຺ຕານໍ ເອວຣູໂປ ໂຣໂຄ ນ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ. ສຕ຺ຖນ຺ຕຣກປ຺ເປນ ນຏ຺ຐາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ນິຣເຍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ພລວາຆາຕຕາຍ.

ມິຄສຎ຺ຎນ຺ຕິ ‘‘ອຍໍ ມິໂຄ, ອຍໍ ມິໂຄ’’ຕິ ສຎ຺ຎໍ. ຕິຓ຺ຫານິ ສຕ຺ຖານິ ຫຕ຺ເຖສຸ ປາຕຸຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ກິຣ ຫຕ຺ເຖນ ຜຸຏ຺ຐມຕ຺ຕໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອນ຺ຕມໂສ ຕິຓປຓ຺ຓໍ ອຸປາທາຍ ອາວຸຘເມວ ຠວິສ຺ສຕິ. ມາ ຈ ມຍໍ ກຎ຺ຈີຕິ ມຍໍ ກຎ຺ຈິ ເອກປຸຣິສມ຺ປິ ຊີວິຕາ ມາ ໂວໂຣປຍິມ຺ຫ. ມາ ຈ ອມ຺ເຫ ໂກຈີຕິ ອມ຺ເຫປິ ໂກຈິ ເອກປຸຣິໂສ ຊີວິຕາ ມາ ໂວໂຣປຍິຕ຺ຖ. ຍໍນູນ ມຍນ຺ຕິ ອຍໍ ໂລກວິນາໂສ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ, ນ ສກ຺ກາ ທ຺ວີຫິ ເອກຏ຺ຐາເນ ຐິເຕຫິ ຊີວິຕໍ ລທ຺ຘຸນ຺ຕິ ມຎ຺ຎມານາ ເອວໍ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ. ວນຄຫນນ຺ຕິ ວນສງ຺ຂາເຕຫິ ຕິຓຄຸມ຺ພລຕາທີຫິ ຄຫນໍ ທຸປ຺ປເວສຏ຺ຐານໍ. ຣຸກ຺ຂຄຫນນ຺ຕິ ຣຸກ຺ເຂຫິ ຄຫນໍ ທຸປ຺ປເວສຏ຺ຐານໍ. ນທີວິທຸຄ຺ຄນ຺ຕິ ນທີນໍ ອນ຺ຕຣທີປາທີສຸ ທຸຄ຺ຄມນຏ຺ຐານໍ. ປພ຺ພຕວິສມນ຺ຕິ ປພ຺ພເຕຫິ ວິສມໍ, ປພ຺ພເຕສຸປິ ວາ ວິສມຏ຺ຐານໍ. ສຠາຄາຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ອຫໍ ຊີວາມິ ທິຏ຺ຐາ ໂຠ ສຕ຺ຕາ, ຕ຺ວມ຺ປິ ຕຖາ ຊີວສີຕິ ເອວໍ ສມ຺ໂມທນກຖາຍ ອຕ຺ຕນາ ສຠາເຄ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ.

ອາຍຸວຓ຺ຓາທິວຑ຺ຒນກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໐໕. ອາຍຕນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕໍ. ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣເມຍ຺ຍາມາຕິ ປາຓາຕິປາຕໂຕ ໂອສກ຺ເກຍ຺ຍາມ. ປາຓາຕິປາຕໍ ວິຣເມຍ຺ຍາມາຕິປິ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຊເຫຍ຺ຍາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວີສຕິວສ຺ສາຍຸກາຕິ ມາຕາປິຕໂຣ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕາ, ປຸຕ຺ຕາ ກສ຺ມາ ວີສຕິວສ຺ສາຍຸກາ ອເຫສຸນ຺ຕິ ເຂຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິຍາ. ເຕສຎ຺ຫິ ມາຕາປິຕໂຣ ສີລວນ຺ໂຕ ຊາຕາ. ອິຕິ ສີລຄພ຺ເຠ ວຑ຺ຒິຕຕ຺ຕາ ອິມາຍ ເຂຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິຍາ ທີຆາຍຸກາ ອເຫສຸໍ. ເຍ ປເນຕ຺ຖ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ເຕ ອຕ຺ຕໂນວ ສີລສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ທີຆາຍຸກາ ອເຫສຸໍ.

ອສ຺ສາມາຕິ ຠເວຍ຺ຍາມ. ຈຕ຺ຕາຣີສວສ຺ສາຍຸກາຕິອາທໂຍ ໂກຏ຺ຐາສາ ອທິນ຺ນາທານາທີຫິ ປຏິວິຣຕານໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສງ຺ຂຣາຊອຸປ຺ປຕ຺ຕິວຓ຺ຓນາ

໑໐໖. ອິຈ຺ຉາຕິ ມຍ຺ຫໍ ຠຕ຺ຕໍ ເທຖາຕິ ເອວໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຕຓ຺ຫາ. ອນສນນ຺ຕິ ນ ອສນໍ ອວິປ຺ຜາຣິກຠາໂວ ກາຍາລສິຍໍ, ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕານໍ ຠຕ຺ຕສມ຺ມທປຈ຺ຈຍາ ນິປຊ຺ຊິຕຸກາມຕາຊນໂກ ກາຍທຸພ຺ພລຠາໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊຣາຕິ ປາກຏຊຣາ. ກຸກ຺ກຸຏສມ຺ປາຕິກາຕິ ເອກຄາມສ຺ສ ຉທນປິຏ຺ຐໂຕ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອິຕຣຄາມສ຺ສ ຉທນປິຏ຺ເຐ ປຕນສງ຺ຂາໂຕ ກຸກ຺ກຸຏສມ຺ປາໂຕ. ເອຕາສຸ ອຕ຺ຖີຕິ ກຸກ຺ກຸຏສມ຺ປາຕິກາ. ‘‘ກຸກ຺ກຸຏສມ຺ປາທິກາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ຄາມນ຺ຕຣໂຕ ຄາມນ຺ຕຣໍ ກຸກ຺ກຸຏານໍ ປທສາ ຄມນສງ຺ຂາໂຕ ກຸກ຺ກຸຏສມ຺ປາໂທ ເອຕາສຸ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ຆນນິວາສຕໍເຍວ ທີເປຕິ. ອວີຈິ ມຎ຺ເຎ ຜຸໂຏ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອວີຈິມຫານິຣໂຍ ວິຍ ນິຣນ຺ຕຣປູຣິໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ.

໑໐໗. ‘‘ອສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສາຍຸເກສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ມນຸສ຺ເສສຸ ເມຕ຺ເຕຍ຺ໂຍ ນາມ ຠຄວາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນ ວຑ຺ຒມານກວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ພຸທ຺ຘາ ວຑ຺ຒມາເນ ອາຍຸມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຫາຍມາເນ ປນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຍທາ ຕໍ ອາຍຸ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອສງ຺ເຂຍ຺ຍຕໍ ປຕ຺ວາ ປຸນ ຫາຍມານໍ ອສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສກາເລ ຐສ຺ສຕິ, ຕທາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຫຣິສ຺ສຕີຕິ ອິທໍ ປນ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍູໂປຕິ ປາສາໂທ. ຣຎ຺ຎາ ມຫາປນາເທນ ກາຣາປິໂຕຕິ ຣຎ຺ຎາ ເຫຕຸຠູເຕນ ຕສ຺ສຕ຺ຖາຍ ສກ຺ເກນ ເທວຣາເຊນ ວິສ຺ສກມ຺ມເທວປຸຕ຺ຕໍ ເປເສຕ຺ວາ ກາຣາປິໂຕ. ປຸພ຺ເພ ກິຣ ທ຺ເວ ປິຕາປຸຕ຺ຕາ ນຬກາຣາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ນເຬຫິ ຈ ອຸທຸມ຺ພເຣຫິ ຈ ປຓ຺ຓສາລໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ວາສາເປຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ. ເຕ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ເຕສຸ ປິຕາ ເທວໂລເກເຍວ ອຏ຺ຐາສິ. ປຸຕ຺ໂຕ ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ສຸຣຸຈິສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ເທວິຍາ ສຸເມຘາຍ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ມຫາປນາໂທ ນາມ ກຸມາໂຣ ອໂຫສິ. ໂສ ອປຣຠາເຄ ຉຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ມຫາປນາໂທ ນາມ ຣາຊາ ຊາໂຕ. ອຖສ຺ສ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ວິສ຺ສກມ຺ມເທວປຸຕ຺ຕໍ ຣຎ຺ໂຎ ປາສາທໍ ກໂຣຫີຕິ ປຫິຓິ ໂສ ຕສ຺ສ ປາສາທໍ ນິມ຺ມິນິ ປຎ຺ຈວີສຕິໂຍຊນຸພ຺ເພຘໍ ສຕ຺ຕຣຕນມຍໍ ສຕຠູມກໍ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ຊາຕເກ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ປນາໂທ ນາມ ໂສ ຣາຊາ, ຍສ຺ສ ຍູໂປ ສຸວຓ຺ຓໂຍ;

ຕິຣິຍໍ ໂສຬສຸພ຺ເພໂຘ, ອຸທ຺ຘມາຫຸ ສຫສ຺ສຘາ.

ສຫສ຺ສກຓ຺ໂຑ ສຕເຄຓ຺ຑຸ, ຘຊາລຸ ຫຣິຕາມໂຍ;

ອນຈ຺ຈຸໍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຘພ຺ພາ, ຉ ສຫສ຺ສານິ ສຕ຺ຕຘາ.

ເອວເມຕໍ ຕທາ ອາສິ, ຍຖາ ຠາສສິ ຠທ຺ທຊິ;

ສກ຺ໂກ ອຫໍ ຕທາ ອາສິໍ, ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ ຕວາ’’ຕິ. (ຊາ. ໕.໓.໔໒);

ໂສ ຣາຊາ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ວສິຕ຺ວາ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ເຕ ໂສ ປາສາໂທ ມຫາຄງ຺ຄາຍ ອນຸໂສຕໍ ປຕິ. ຕສ຺ສ ຘຸຣໂສປານສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນ ປຍາຄປຕິຏ຺ຐານໍ ນາມ ນຄຣໍ ມາປິຕໍ. ຖຸປິກາສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນ ໂກຏິຄາໂມ ນາມ. ອປຣຠາເຄ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ກາເລ ໂສ ນຬກາຣເທວປຸຕ຺ໂຕ ເທວໂລກໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສປເຖ ຠທ຺ທຊິເສຏ຺ຐິ ນາມ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ໂສ ນາວາຍ ຄງ຺ຄາຕຣຓທິວເສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຕໍ ປາສາທໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ວຕ຺ຖຸ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ ປເນສ ປາສາໂທ ນ ອນ຺ຕຣຫິໂຕຕິ? ອິຕຣສ຺ສ ອານຸຠາວາ. ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອນາຄເຕ ສງ຺ໂຂ ນາມ ຣາຊາ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕສ຺ສ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ໂສ ປາສາໂທ ອຸຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ອນ຺ຕຣຫິໂຕຕິ.

໑໐໘. ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາຕິ ຕໍ ປາສາທໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ. ອຊ຺ຌາວສິຕ຺ວາຕິ ຕຕ຺ຖ ວສິຕ຺ວາ. ຕໍ ທຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ຕໍ ປາສາທໍ ທານວເສນ ທຕ຺ວາ ນິຣເປກ຺ໂຂ ປຣິຈ຺ຈາຄວເສນ ຈ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ກສ຺ສ ຈ ເອວໍ ທຕ຺ວາຕິ? ສມຓາທີນໍ. ເຕນາຫ – ‘‘ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓກປຓທ຺ຘິກວນິພ຺ພກຍາຈການໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ’’ຕິ. ກຖໍ ປນ ໂສ ເອກໍ ປາສາທໍ ພຫູນໍ ທສ຺ສຕີຕິ? ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ ‘‘ອຍໍ ປາສາໂທ ວິປ຺ປກິຣິຍຕູ’’ຕິ. ໂສ ຂຓ຺ຑຂຓ຺ຑໂສ ວິປ຺ປກິຣິສ຺ສຕິ. ໂສ ຕໍ ອລຄ຺ຄມາໂນວ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ໂຍ ຍຕ຺ຕກໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ໂສ ຕຕ຺ຕກໍ ຄຓ຺ຫຕູ’’ຕິ ທານວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ທານໍ ທຕ຺ວາ ເມຕ຺ເຕຍ຺ຍສ຺ສ ຠຄວໂຕ…ເປ… ວິຫຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຕເກນ ຠຄວາ ວຏ຺ຏຄາມິກຸສລສ຺ສ ອນຸສນ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕິ.

໑໐໙. ອິທານິ ວິວຏ຺ຏຄາມິກຸສລສ຺ສ ອນຸສນ຺ຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຸນ ອຕ຺ຕທີປາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖາຕິອາທິມາຫ.

ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຍຸວຓ຺ຓາທິວຑ຺ຒນກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໑໐. ອິທໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຍຸສ຺ມິນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂເວ ຍໍ ໂວ ອຫໍ ອາຍຸນາປິ ວຑ຺ຒິສ຺ສຖາຕິ ອໂວຈໍ, ຕຕ຺ຖ ອິທໍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຍຸສ຺ມິໍ ອິທໍ ອາຍຸກາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫຫິ ອາຍຸນາ ວຑ຺ຒິຕຸກາເມຫິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ຠາເວຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ວຓ຺ຓສ຺ມິນ຺ຕິ ຍໍ ໂວ ອຫໍ ວຓ຺ເຓນປິ ວຑ຺ຒິສ຺ສຖາຕິ ອໂວຈໍ, ອິທໍ ຕຕ຺ຖ ວຓ຺ຓກາຣຓໍ. ສີລວໂຕ ຫິ ອວິປ຺ປຏິສາຣາທີນໍ ວເສນ ສຣີຣວຓ຺ໂຓປິ ກິຕ຺ຕິວເສນ ຄຸຓວຓ຺ໂຓປິ ວຑ຺ຒຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫຫິ ວຓ຺ເຓນ ວຑ຺ຒິຕຸກາເມຫິ ສີລສມ຺ປນ຺ເນຫິ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ສຸຂສ຺ມິນ຺ຕິ ຍໍ ໂວ ອຫໍ ສຸເຂນປິ ວຑ຺ຒິສ຺ສຖາຕິ ອໂວຈໍ, ອິທໍ ຕຕ຺ຖ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂາທິນານປ຺ປກາຣກໍ ຌານສຸຂໍ. ຕສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສຸເຂນ ວຑ຺ຒິຕຸກາເມຫິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ຠາເວຕພ຺ພານິ.

ໂຠຄສ຺ມິນ຺ຕິ ຍໍ ໂວ ອຫໍ ໂຠເຄນປິ ວຑ຺ຒິສ຺ສຖາຕິ ອໂວຈໍ, ອຍໍ ໂສ ອປ຺ປມາຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອປ຺ປຏິກູລຕາວໂຫ ສຸຂສຍນາທິ ເອກາທສານິສໍໂສ ສພ຺ພທິສາວິປ຺ຜາຣິຕພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣໂຠໂຄ. ຕສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫຫິ ໂຠເຄນ ວຑ຺ຒິຕຸກາເມຫິ ອິເມ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ ຠາເວຕພ຺ພາ.

ພລສ຺ມິນ຺ຕິ ຍໍ ໂວ ອຫໍ ພເລນປິ ວຑ຺ຒິສ຺ສຖາຕິ ອໂວຈໍ, ອິທໍ ອາສວກ຺ຂຍປຣິໂຍສາເນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສງ຺ຂາຕໍ ພລໍ. ຕສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫຫິ ພເລນ ວຑ຺ຒິຕຸກາເມຫິ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ.

ຍຖຍິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຣພລນ຺ຕິ ຍຖາ ອິທໍ ເທວປຸຕ຺ຕມາຣມຈ຺ຈຸມາຣກິເລສມາຣານໍ ພລໍ ທຸປ຺ປສຫໍ ທຸຣຠິສມ຺ຠວໍ, ເອວໍ ອຎ຺ຎໍ ໂລເກ ເອກພລມ຺ປິ ນ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ຕມ຺ປິ ພລໍ ອິທເມວ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ປສຫຕິ ອຠິຠວຕິ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣຕິ. ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ເຖວ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ເອວມິທໍ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ອິທໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣປຸຎ຺ຎມ຺ປິ ຍາວ ອາສວກ຺ຂຍາ ປວຑ຺ຒຕີຕິ ວິວຏ຺ຏຄາມິກຸສລານຸສນ຺ຘິໍ ນິຏ຺ຐເປນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐເປສິ. ສຸຕ຺ຕປຣິໂຍສາເນ ວີສຕິ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ຈຕຸຣາສີຕິ ປາຓສຫສ຺ສານິ ອມຕປານໍ ປິວິໍສູຕິ.

ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.