໒. ອຸທຸມ຺ພຣິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ນິຄ຺ໂຣຘປຣິພ຺ພາຊກວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

໔໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ອຸທຸມ຺ພຣິກສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍມປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ – ປຣິພ຺ພາຊໂກຕິ ຉນ຺ນປຣິພ຺ພາຊໂກ. ອຸທຸມ຺ພຣິກາຍ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາເມຕິ ອຸທຸມ຺ພຣິກາຍ ເທວິຍາ ສນ຺ຕເກ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາເມ. ສນ຺ຘາໂນຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ. ອຍໍ ປນ ມຫານຸຠາໂວ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາສກສຕານໍ ອຄ຺ຄປຸຣິໂສ ອນາຄາມີ ຠຄວຕາ ມຫາປຣິສມຊ຺ເຌ ເອວໍ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ –

‘‘ຉຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສນ຺ຘາໂນ ຄຫປຕິ ຕຖາຄເຕ ນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕ ສທ຺ຘມ຺ເມ ອິຣິຍຕິ. ກຕເມຫິ ຉຫິ? ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ຘມ຺ເມ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສງ຺ເຆ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ອຣິເຍນ ສີເລນ ອຣິເຍນ ຎາເຓນ ອຣິຍາຍ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສນ຺ຘາໂນ ຄຫປຕິ ຕຖາຄເຕ ນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕ ສທ຺ຘມ຺ເມ ອິຣິຍຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໑໒໐-໑໓໙).

ໂສ ປາໂຕເຍວ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມເຍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ ທຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູສຸ ວິຫາຣໍ ຄເຕສຸ ຆເຣ ຂຸທ຺ທກມຫລ຺ລການໍ ທາຣການໍ ສທ຺ເທນ ອຸພ຺ພາຬ຺ໂຫ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ‘‘ຘມ຺ມໍ ໂສສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ທິວາ ທິວສ຺ສ ຣາຊຄຫາ ນິກ຺ຂມີຕິ. ຕຕ຺ຖ ທິວາ ທິວສ຺ສາຕິ ທິວສສ຺ສ ທິວາ ນາມ ມຊ຺ຌນ຺ຫາຕິກ຺ກໂມ, ຕສ຺ມິໍ ທິວສສ຺ສາປິ ທິວາຠູເຕ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ເຕ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ນິກ຺ຂມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິສລ຺ລີໂນຕິ ຕໂຕ ຕໂຕ ຣູປາທິໂຄຈຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິສໍຫຣິຕ຺ວາ ນິລີໂນ ຌານຣຕິເສວນາວເສນ ເອກີຠາວໍ ຄໂຕ. ມໂນຠາວນີຍານນ຺ຕິ ມນວຑ຺ຒການໍ. ເຍ ຈ ອາວຊ຺ຊໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິນີວຣຓໍ ໂຫຕິ ອຸນ຺ນມຕິ ວຑ຺ຒຕິ.

໕໐. ອຸນ຺ນາທິນິຍາຕິອາທີນິ ໂປຏ຺ຐປາທສຸຕ຺ເຕ ວິຕ຺ຖາຣິຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ.

໕໑. ຍາວຕາຕິ ຍຕ຺ຕກາ. ອຍໍ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣຕິ ອຍໍ ເຕສໍ ອພ຺ຠນ຺ຕໂຣ ເອໂກ ສາວໂກ, ຠຄວໂຕ ກິຣ ສາວກາ ຄິຫິອນາຄາມິໂນເຍວ ປຎ຺ຈສຕາ ຣາຊຄເຫ ປຏິວສນ຺ຕິ. ເຍສໍ ເອເກກສ຺ສ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ອຸປາສກສຕານິ ປຣິວາຣາ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຍໍ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’’ຕິ ອາຫ. ອປ຺ເປວ ນາມາຕິ ຕສ຺ສ ອຸປສງ຺ກມນໍ ປຕ຺ຖຍມາໂນ ອາຫ. ປຕ຺ຖນາກາຣຓໍ ປນ ໂປຏ຺ຐປາທສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕເມວ.

໕໒. ເອຕທໂວຈາຕິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄເຍວ ເຕສໍ ກຖາຍ ສຸຕຕ຺ຕາ ເອຕໍ ອຎ຺ຎຖາ ໂຂ ອິເມຕິອາທິວຈນໍ ອໂວຈ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາຕິ ທສ຺ສເນນປິ ອາກປ຺ເປນປິ ກຸຕ຺ເຕນປິ ອາຈາເຣນປິ ວິຫາເຣນປິ ອິຣິຍາປເຖນປິ ອຎ຺ເຎ ຕິຕ຺ຖິຍາຕິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ. ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມາຕິ ສງ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາສິ ຫຸຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐາເນ. ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານີຕິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ຄາມູປຈາຣໂຕ ມຸຕ຺ຕານິ ທູຣເສນາສນານິ. ປນ຺ຕານີຕິ ທູຣຕຣານິ ມນຸສ຺ສູປຈາຣວິຣຫິຕານິ. ອປ຺ປສທ຺ທານີຕິ ວິຫາຣູປຈາເຣນ ຄຈ຺ຉໂຕ ອທ຺ຘິກຊນສ຺ສປິ ສທ຺ເທນ ມນ຺ທສທ຺ທານິ. ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສານີຕິ ອວິຠາວິຕຕ຺ເຖນ ນິຄ຺ໂຆເສນ ມນ຺ທນິຄ຺ໂຆສານິ. ວິຊນວາຕານີຕິ ອນ຺ໂຕສຎ຺ຈາຣິໂນ ຊນສ຺ສ ວາເຕນ ວິຄຕວາຕານິ. ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍການີຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ຣຫສ຺ສກຣຓສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕານິ ອນຸຈ຺ຉວິການິ. ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປານີຕິ ເອກີຠາວສ຺ສ ອນຸຣູປານິ. ອິຕິ ສນ຺ຘາໂນ ຄຫປຕິ ‘‘ອໂຫ ມມ ສຕ຺ຖາ ໂຍ ເອວຣູປານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວຕີ’’ຕິ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ອຸຕ຺ຕມງ຺ເຄ ສິຣສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນນ຺ໂຕ ນິສີທິ.

໕໓. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕຕິ ເອວໍ ສນ຺ຘາເນນ ຄຫປຕິນາ ອຸທານໍ ອຸທາເນນ຺ເຕນ ວຸຕ຺ເຕ. ນິຄ຺ໂຣໂຘ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຍໍ ຄຫປຕິ ມມ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ໂນປິ ອຕ຺ຕໂນ ສຕ຺ຖາຣໍເຍວ ໂຖເມຕິ ອຸກ຺ກໍສຕິ, ອມ຺ເຫ ປນ ອຕ຺ຖີຕິປິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ເອຕສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໂກປໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຸປຣິ ປາເຕສ຺ສາມີຕິ ສນ຺ຘານໍ ຄຫປຕິໍ ເອຕທໂວຈ.

ຍຄ຺ເຆຕິ ໂຈທນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ຊາເນຍ຺ຍາສີຕິ ພຸຊ຺ເຌຍ຺ຍາສິ ປສ຺ເສຍ຺ຍາສິ. ເກນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລປຕີຕິ ເກນ ກາຣເຓນ ເກນ ປຸຄ຺ຄເລນ ສທ຺ຘິໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສລ຺ລປຕິ ວທຕິ ຠາສຕິ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ຍທິ ກິຎ຺ຈິ ສລ຺ລາປກາຣຓໍ ຠເວຍ຺ຍ, ຍທິ ວາ ໂກຈິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ສລ຺ລາປຕ຺ຖິໂກ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ສລ຺ລເປຍ຺ຍ, ນ ປນ ກາຣຓໍ ອຕ຺ຖິ, ນ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ໂກຈິ ຄຈ຺ຉຕິ, ສ຺ວາຍໍ ເກນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລປຕິ, ອສລ຺ລປນ຺ໂຕ ກຖໍ ອຸນ຺ນາທີ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ສາກຈ຺ຉນ຺ຕິ ສໍສນ຺ທນໍ. ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣນເຍນ ຎາຓພ຺ຍຕ຺ຕຠາວໍ. ສຸຎ຺ຎາຄາຣຫຕາຕິ ສຸຎ຺ຎາຄາເຣສຸ ນຏ຺ຐາ, ສມເຓນ ຫິ ໂຄຕເມນ ໂພຘິມູເລ ອປ຺ປມຕ຺ຕິກາ ປຎ຺ຎາ ອຘິຄຕາ, ສາປິສ຺ສ ສຸຎ຺ຎາຄາເຣສຸ ເອກກສ຺ສ ນິສີທໂຕ ນຏ຺ຐາ. ຍທິ ປນ ມຍໍ ວິຍ ຄຓສງ຺ຄຓິກໍ ກຕ຺ວາ ນິສີເທຍ຺ຍ, ນາສ຺ສ ປຎ຺ຎາ ນສ຺ເສຍ຺ຍາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອປຣິສາວຈໂຣຕິ ອວິສາຣທຕ຺ຕາ ປຣິສໍ ໂອຕຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ນາລໍ ສລ຺ລາປາຍາຕິ ນ ສມຕ຺ໂຖ ສລ຺ລາປໍ ກາຕຸໍ. ອນ຺ຕມນ຺ຕາເນວາຕິ ໂກຈິ ມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ປຎ຺ຫາຠີໂຕ ອນ຺ຕມນ຺ຕາເນວ ປນ຺ຕເສນາສນານິ ເສວຕິ. ໂຄກາຓາຕິ ເອກກ຺ຂິຫຕາ ກາຓຄາວີ. ສາ ກິຣ ປຣິຍນ຺ຕຈາຣິນີ ໂຫຕິ, ອນ຺ຕມນ຺ຕາເນວ ເສວຕິ. ສາ ກິຣ ກາຓກ຺ຂິຠາເວນ ວນນ຺ຕາຠິມຸຂີປິ ນ ສກ຺ໂກຕິ ຠວິຕຸໍ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ປຕ຺ເຕນ ວາ ສາຂາຍ ວາ ກຓ຺ຏເກນ ວາ ປຫາຣສ຺ສ ຠາຍຕິ. ຄຸນ຺ນໍ ອຠິມຸຂີປິ ນ ສກ຺ໂກຕິ ຠວິຕຸໍ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ສິງ຺ເຄນ ວາ ກຓ຺ເຓນ ວາ ວາເລນ ວາ ປຫາຣສ຺ສ ຠາຍຕິ. ອິງ຺ຆາຕິ ໂຈທນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ສໍສາເທຍ຺ຍາມາຕິ ເອກປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉເນເນວ ສໍສາທນໍ ວິສາທມາປນ຺ນໍ ກເຣຍ຺ຍາມ. ຕຸຈ຺ຉກຸມ຺ຠີວ ນນ຺ຕິ ຣິຕ຺ຕຆຏໍ ວິຍ ນໍ. ໂອໂຣເຘຍ຺ຍາມາຕິ ວິນນ຺ເຘຍ຺ຍາມ. ປູຣິຕຆໂຏ ຫິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ນ ສຸວິນນ຺ຘນີໂຍ ໂຫຕິ. ຣິຕ຺ຕໂກ ຍຖາຣຸຈິ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ວິນນ຺ຘິຕຸໍ, ເອວເມວ ຫຕປຎ຺ຎຕາຍ ຣິຕ຺ຕກຸມ຺ຠິສທິສໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ວາທວິນນ຺ຘເນນ ສມນ຺ຕາ ວິນນ຺ຘິສ຺ສາມາຕິ ວທຕິ.

ອິຕິ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ສຕ຺ຖຸ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ນລາຏມຓ຺ຑລໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ທສພລສ຺ສ ປຣມ຺ມຸຂາ ອຕ຺ຕໂນ ພລໍ ທີເປນ຺ໂຕ ອສມ຺ຠິນ຺ນໍ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາຣໍ ຊາຕິຍາ ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕ ຈຓ຺ຑາລປຸຕ຺ໂຕ ວິຍ ອສມ຺ຠິນ຺ນເກສຣສີຫໍ ມິຄຣາຊານໍ ຖາເມນ ຆຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ຊຣສິງ຺ຄາໂລ ວິຍ ຈ ນານປ຺ປກາຣໍ ຕຸຈ຺ຉຄຊ຺ຊິຕໍ ຄຊ຺ຊິ. ອຸປາສໂກປິ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຍໍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຕິ ວິຍ ຄຊ຺ຊຕິ, ອວີຈິຜຸສນຕ຺ຖາຍ ປາທໍ, ຠວຄ຺ຄຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ຫຕ຺ຖໍ ປສາຣຍນ຺ໂຕ ວິຍ ນິຣຕ຺ຖກໍ ວາຍມຕິ. ສເຈ ເມ ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຐານມາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອິມສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ຍາວ ຠວຄ຺ຄາ ອຸສ຺ສິຕໍ ມານທ຺ຘຊໍ ຐານໂສວ ໂອປາເຕຍ຺ຍາ’’ຕິ.

໕໔. ຠຄວາປິ ເຕສໍ ຕໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ ອສ຺ໂສສິເຍວ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ອິມໍ ກຖາສລ຺ລາປ’’ນ຺ຕິ.

ສຸມາຄຘາຍາຕິ ສຸມາຄຘາ ນາມ ໂປກ຺ຂຣຓີ, ຍສ຺ສາ ຕີເຣ ນິສິນ຺ໂນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ປທຸມນາຬນ຺ຕເຣຫິ ອສຸຣຠວນໍ ປວິສນ຺ຕໍ ອສຸຣເສນໍ ອທ຺ທສ. ໂມຣນິວາໂປຕິ ນິວາໂປ ວຸຈ຺ຈຕິ ຠຕ຺ຕໍ, ຍຕ຺ຖ ໂມຣານໍ ອຠເຍນ ສທ຺ຘິໍ ນິວາໂປ ທິນ຺ໂນ, ຕໍ ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອພ຺ໂຠກາເສຕິ ອງ຺ຄຓຏ຺ຐາເນ. ອສ຺ສາສປຕ຺ຕາຕິ ຕຸຏ຺ຐິປຕ຺ຕາ ໂສມນສ຺ສປຕ຺ຕາ. ອຊ຺ຌາສຍນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມນິສ຺ສຍຠູຕໍ. ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ປຸຣາຓພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສງ຺ຂາຕໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ໂກ ນາມ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ໂມ ເຍນ ຠຄວຕາ ສາວກາ ວິນີຕາ ອຊ຺ຌາສຍາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍຠູຕໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕາຘິຄມວເສນ ອສ຺ສາສປຕ຺ຕາ ປຏິຊານນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາວາທວຓ຺ຓນາ

໕໕. ວິປ຺ປກຕາຕິ ມມາຄມນປຈ຺ຈຍາ ອນິຏ຺ຐິຕາ, ວ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕາ, ກເຖຫິ, ອຫເມຕໍ ນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ທສ຺ເສມີຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸປວາຣຓໍ ປວາເຣສິ.

໕໖. ທຸຊ຺ຊານໍ ໂຂຕິ ຠຄວາ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ມຍາ ສາວການໍ ເທເສຕພ຺ພໍ ຘມ຺ມໍ ເຕຫິ ປູເຣຕພ຺ພໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ສຈສ຺ສາຫໍ ອາທິໂຕວ ຕໍ ກເຖສ຺ສາມິ, ກຖິຕມ຺ປິ ນໍ ນ ຊານິສ຺ສຕິ, ອຍໍ ປນ ວີຣິເຍນ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉນວາໂທ, ຫນ຺ທາຫໍ ເອຕສ຺ເສວ ວິສເຍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ປຸຖຸສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ລທ຺ຘິຍາ ນິຣຕ຺ຖກຠາວໍ ທສ຺ເສມິ. ອຖ ປຈ຺ຉາ ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ທຸຊ຺ຊານໍ ໂຂ ເອຕນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສເກ ອາຈຣິຍເກຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິຍວາເທ. ອຘິເຊຄຸຈ຺ເຉຕິ ວີຣິເຍນ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉນຠາເວ. ກຖໍ ສນ຺ຕາຕິ ກຖໍ ຠູຕາ. ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາຕິ ວີຣິເຍນ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉາ ປາປວິວຊ຺ຊນາ. ປຣິປຸຓ຺ຓາຕິ ປຣິສຸທ຺ຘາ. ກຖໍ ອປຣິປຸຓ຺ຓາຕິ ກຖໍ ອປຣິສຸທ຺ຘາ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉາຕິ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມາຕິ ໂຍ ນາມ.

໕໗. ອປ຺ປສທ຺ເທ ກຕ຺ວາຕິ ນິຣເວ ອປ຺ປສທ຺ເທ ກຕ຺ວາ. ໂສ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເອກໍ ປຎ຺ຫມ຺ປິ ນ ກເຖຕິ, ສລ຺ລາປກຖາປິສ຺ສ ອຕິພຫຸກາ ນຕ຺ຖິ, ອິເມ ປນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈວ ປສໍສນ຺ຕິ ຈ, ຫນ຺ທາຫໍ ອິເມ ນິສ຺ສທ຺ເທ ກຕ຺ວາ ສຍໍ ກເຖມີ’’ຕິ. ໂສ ຕຖາ ອກາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອປ຺ປສທ຺ເທ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ‘‘ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉວາທາ’’ຕິອາທີສຸ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉໍ ວທາມ, ມນສາປິ ຕເມວ ສາຣໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣາມ, ກາເຍນປິມ຺ຫາ ຕເມວ ອລ຺ລີນາ, ນານປ຺ປກາຣກໍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຸປກ຺ກິເລສວຓ຺ຓນາ

໕໘. ຕປສ຺ສີຕິ ຕປນິສ຺ສິຕໂກ. ‘‘ອເຈລໂກ’’ຕິອາທີນິ ສີຫນາເທ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໓໙໓) ວິຕ຺ຖາຣິຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຕປໍ ສມາທິຍຕີຕິ ອເຈລກຠາວາທິກໍ ຕປໍ ສມ຺ມາ ອາທິຍຕິ, ທຬ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕີຕິ ໂກ ອຎ຺ໂຎ ມຍາ ສທິໂສ ອິມສ຺ມິໍ ຕເປ ອຕ຺ຖີຕິ ຕຸຏ຺ຐມໂນ ໂຫຕິ. ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ອລເມຕ຺ຕາວຕາຕິ ເອວໍ ປຣິໂຍສິຕສງ຺ກປ຺ໂປ, ອິທຎ຺ຈ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ວເສນ ອາຄຕໍ. ສາສນາວຈເຣນາປິ ປນ ທີເປຕພ຺ພໍ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ຘຸຕງ຺ຄໍ ສມາທິຍຕິ, ໂສ ເຕເນວ ຘຸຕງ຺ເຄນ ໂກ ອຎ຺ໂຎ ມຍາ ສທິໂສ ຘຸຕງ຺ຄຘໂຣຕິ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ໂປ. ຕປສ຺ສິໂນ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ໂຫຕີຕິ ທຸວິຘສ຺ສາເປຕສ຺ສ ຕປສ຺ສິໂນ ອຍໍ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາຍໍ ຕໂປ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ໂຫຕີຕິ ວທາມິ.

ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕີຕິ ‘‘ໂກ ມຍາ ສທິໂສ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ອຸກ຺ກໍສຕິ ອຸກ຺ຂິປຕິ. ປຣໍ ວມ຺ເຠຕີຕິ ‘‘ອຍໍ ນ ມາທິໂສ’’ຕິ ປຣໍ ສໍຫາເຣຕິ ອວກ຺ຂິປຕິ.

ມຊ຺ຊຕີຕິ ມານມທກຣເຓນ ມຊ຺ຊຕິ. ມຸຈ຺ຉຕີຕິ ມຸຈ຺ຉິໂຕ ໂຫຕິ ຄຘິໂຕ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ. ປມາທມາປຊ຺ຊຕີຕິ ເອຕເທວ ສາຣນ຺ຕິ ປມາທມາປຊ຺ຊຕິ. ສາສເນ ປພ຺ພຊິໂຕປິ ຘຸຕງ຺ຄສຸທ຺ຘິໂກ ໂຫຕິ, ນ ກມ຺ມຏ຺ຐານສຸທ຺ຘິໂກ. ຘຸຕງ຺ຄເມວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ວິຍ ສາຣໂຕ ປຈ຺ເຈຕິ.

໕໙. ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ລາຠາ, ເຕເຍວ ສຸຏ຺ຐຸ ກຕ຺ວາ ປຏິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ລທ຺ຘາ ສກ຺ກາໂຣ, ວຓ຺ຓຠຓນໍ ສິໂລໂກ. ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ອເຈລກາທິຠາວໍ ເຕຣສຘຸຕງ຺ຄສມາທານໍ ວາ ນິສ຺ສາຍ ມຫາລາໂຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເສສເມຕ຺ຖ ປຸຣິມວາຣນເຍເນວ ທຸວິຘສ຺ສາປິ ຕປສ຺ສິໂນ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໖໐. ໂວທາສໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ທ຺ເວຠາຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ທ຺ເວ ຠາເຄ ກໂຣຕິ. ຂມຕີຕິ ຣຸຈ຺ຈຕິ. ນກ຺ຂມຕີຕິ ນ ຣຸຈ຺ຈຕິ. ສາເປກ຺ໂຂ ປຊຫຕີຕິ ສຕຓ຺ໂຫ ປຊຫຕິ. ກຖໍ? ປາໂຕວ ຂີຣຠຕ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ອຖສ຺ສ ມໍສໂຠຊນໍ ອຸປເນຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ອິທານິ ເອວຣູປໍ ກທາ ລຠິສ຺ສາມ, ສເຈ ຊາເນຍ຺ຍາມ, ປາໂຕວ ຂີຣຠຕ຺ຕໍ ນ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາມ, ກິໍ ມຍາ ສກ຺ກາ ກາຕຸໍ, ຄຈ຺ຉ ໂຠ, ຕ຺ວເມວ ຠຸຎ຺ຊາ’’ຕິ ຊີວິຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ໂຕ ວິຍ ສາເປກ຺ໂຂ ປຊຫຕິ. ຄຘິໂຕຕິ ເຄຘຊາໂຕ. ມຸຈ຺ຉິໂຕຕິ ພລວຕຓ຺ຫາຍ ມຸຈ຺ຉິໂຕ ສໍມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີ ຫຸຕ຺ວາ. ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນຕິ ອາມິເສ ອຕິລຄ຺ໂຄ, ‘‘ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຖ, ອາວຸໂສ’’ຕິ ຘມ຺ມນິມນ຺ຕນມຕ຺ຕມ຺ປິ ອກຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕ ມຫນ຺ເຕ ກພເຬ ກໂຣຕິ. ອນາທີນວທສ຺ສາວີຕິອາທີນວມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ປສ຺ສຕິ. ອນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎຕິ ອິຘ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕານິສ຺ສຣຓປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປຣິໂຠຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ກໂຣຕິ. ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກນິກນ຺ຕິເຫຕູຕິ ລາຠາທີສຸ ຕຓ຺ຫາເຫຕຸ.

໖໑. ສໍຠກ຺ເຂຕີຕິ ສໍຂາທຕິ. ອສນິວິຈກ຺ກນ຺ຕິ ວິຈກ຺ກສຓ຺ຐານາ ອສນິເຍວ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ‘‘ອສນິວິຈກ຺ກໍ ອິມສ຺ສ ທນ຺ຕກູຏໍ ມູລພີຊາທີສຸ ນ ກິຎ຺ຈິ ນ ສໍຠຸຎ຺ຊຕິ. ອຖ ຈ ປນ ນໍ ສມຓປ຺ປວາເທນ ສມໂຓຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ອປສາເທຕິ ອວກ຺ຂິປຕິ. ອິທໍ ຕິຕ຺ຖິຍວເສນ ອາຄຕໍ. ຠິກ຺ຂຸວເສນ ປເນຕ຺ຖ ອຍໍ ໂຍຊນາ, ອຕ຺ຕນາ ຘຸຕງ຺ຄຘໂຣ ໂຫຕິ, ໂສ ອຎ຺ຎໍ ເອວໍ ອປສາເທຕິ ‘‘ກິໍ ສມຓາ ນາມ ອິເມ ສມຓມ຺ຫາຕິ ວທນ຺ຕິ, ຘຸຕງ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕາທີນິ ປຣິເຍສນ຺ຕາ ປຈ຺ຈຍພາຫຸລ຺ລິກາ ວິຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ລູຂາຊີວິນ຺ຕິ ອເຈລກາທິວເສນ ວາ ຘຸຕງ຺ຄວເສນ ວາ ລູຂາຊີວິໍ. ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ປຣສ຺ສ ສກ຺ກາຣາທິສມ຺ປຕ຺ຕິຂີຍນລກ຺ຂຓໍ ອິສ຺ສໍ, ສກ຺ກາຣາທິກຣຓອກ຺ຂມນລກ຺ຂຓໍ ມຈ຺ຉຣິຍຎ຺ຈ.

໖໒. ອາປາຖກນິສາທີ ໂຫຕີຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ອາປາເຖ ທສ຺ສນຏ຺ຐາເນ ນິສີທຕິ. ຍຕ຺ຖ ເຕ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ວຄ຺ຄຸລິວຕໍ ຈຣຕິ, ປຎ຺ຈາຕປໍ ຕປ຺ປຕິ, ເອກປາເທນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສູຣິຍໍ ນມສ຺ສຕິ. ສາສເນ ປພ຺ພຊິໂຕປິ ສມາທິນ຺ນຘຸຕງ຺ໂຄ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ສຍິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ຈກ຺ຂຸປເຖ ຕປໍ ກໂຣຕິ, ມຫາສາຍນ຺ເຫເຍວ ຈີວຣກຸຏິໍ ກໂຣຕິ, ສູຣິເຍ ອຸຄ຺ຄເຕ ປຏິສໍຫຣຕິ, ມນຸສ຺ສານໍ ອາຄຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຆຓ຺ຑິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ມຕ຺ຖເກ ຐເປຕ຺ວາ ຈງ຺ກມໍ ໂອຕຣຕິ, ສມ຺ມຸຎ຺ຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຫາຣງ຺ຄຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊຕິ.

ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸຓໍ ອທສ຺ສຍມາໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ອ-ກາໂຣ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ທສ຺ສຍມາໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທມ຺ປິ ເມ ຕປສ຺ມິນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ມເມວ ຕປສ຺ມິໍ, ປຈ຺ຈຕ຺ເຕ ວາ ຠຸມ຺ມໍ, ອິທມ຺ປິ ມມ ຕໂປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ຫິ ອສຸກສ຺ມິໍ ຐາເນ ອເຈລໂກ ອຕ຺ຖິ ມຸຕ຺ຕາຈາໂຣຕິອາທີນິ ສຸຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ເອສ ຕໂປ, ອມ຺ຫາກໍ ໂສ ອນ຺ເຕວາສິໂກຕິອາທີນິ ຠຓຕິ. ອສຸກສ຺ມິໍ ວາ ປນ ຐາເນ ປໍສຸກູລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຖີຕິອາທີນິ ສຸຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ເອສ ຕໂປ, ອມ຺ຫາກໍ ໂສ ອນ຺ເຕວາສິໂກຕິອາທີນິ ຠຓຕິ.

ກິຎ຺ຈິເທວາຕິ ກິຎ຺ຈິ ວຊ຺ຊໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ວາ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ເສວຕີຕິ ຍຖາ ອຎ຺ເຎ ນ ຊານນ຺ຕິ, ເອວໍ ເສວຕິ. ອກ຺ຂມມານໍ ອາຫ ຂມຕີຕິ ອຣຸຈ຺ຈມານໍເຍວ ຣຸຈ຺ຈຕິ ເມຕິ ວທຕິ. ອຕ຺ຕນາ ກຕໍ ອຕິມຫນ຺ຕມ຺ປິ ວຊ຺ຊໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຎເປຕິ, ປເຣນ ກຕໍ ທຸກ຺ກຏມຕ຺ຕໍ ວີຕິກ຺ກມມ຺ປິ ປາຣາຊິກສທິສໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ. ອນຸຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ ອນຸຊານິຕພ຺ພໍ ອນຸໂມທິຕພ຺ພໍ.

໖໓. ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປນາຫີຕິ ກຸຊ຺ຌນລກ຺ຂເຓນ ໂກເຘນ, ເວຣອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄລກ຺ຂເຓນ ອຸປນາເຫນ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ມກ຺ຂີ ໂຫຕິ ປຬາສີຕິ ປຣຄຸຓມກ຺ຂນລກ຺ຂເຓນ ມກ຺ເຂນ, ຍຸຄຄ຺ຄາຫລກ຺ຂເຓນ ປຬາເສນ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ.

ອິສ຺ສຸກີ ໂຫຕິ ມຈ຺ຉຣີຕິ ປຣສກ຺ກາຣາທີສຸ ອຸສູຍນລກ຺ຂຓາຍ ອິສ຺ສາຍ, ອາວາສກຸລລາຠວຓ຺ຓຘມ຺ເມສຸ ມຈ຺ຉຣາຍນລກ຺ຂເຓນ ປຎ຺ຈວິຘມຈ຺ເຉເຣນ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ສໂຐ ໂຫຕິ ມາຍາວີຕິ ເກຣາຏິກລກ຺ຂເຓນ ສາເຐຍ຺ເຍນ, ກຕປ຺ປຏິຈ຺ຉາທນລກ຺ຂຓາຍ ມາຍາຍ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ຖທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ອຕິມານີຕິ ນິສ຺ສິເນຫນິກ຺ກຣຸຓຖທ຺ຘລກ຺ຂເຓນ ຖມ຺ເຠນ, ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຎ຺ຎນລກ຺ຂເຓນ ອຕິມາເນນ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ປາປິຈ຺ໂຉ ໂຫຕີຕິ ອສນ຺ຕສມ຺ຠາວນປຕ຺ຖນລກ຺ຂຓາຍ ປາປິຈ຺ຉຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ປາປິການນ຺ຕິ ຕາສໍເຍວ ລາມການໍ ອິຈ຺ຉານໍ ວສໍ ຄໂຕ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກຕິ ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນນ຺ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ອຍາຖາວທິຏ຺ຐິຍາ ອຸເປໂຕ. ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາຍາຕິ ສາເຍວ ທິຏ຺ຐິ ອຸຈ຺ເຉທນ຺ຕສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີຕິອາທີສຸ ສຍໍ ທິຏ຺ຐິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິເມວ ປຣາມສຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີ. ອາຘານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທຬ຺ຫໍ ສຸຏ຺ຐຸ ຐປິຕໍ, ຕຖາ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອາຘານຄ຺ຄາຫີ. ອຣິຏ຺ໂຐ ວິຍ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊາເປຕຸນ຺ຕິ ທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ. ຍທິເມຕິ ຍທິ ອິເມ.

ປຣິສຸທ຺ຘປປຏິກປ຺ປຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໔. ອິຘ, ນິຄ຺ໂຣຘ, ຕປສ຺ສີຕິ ເອວໍ ຠຄວາ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ຄຫິຕລທ຺ຘິໍ ເຕສໍ ຣກ຺ຂິຕໍ ຕປໍ ສພ຺ພເມວ ສໍກິລິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຸປກ຺ກິເລສປາຬິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປຣິສຸທ຺ຘປາຬິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ເທສນມາຣຠນ຺ໂຕ ອິຘ, ນິຄ຺ໂຣຘາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ນ ອຕ຺ຕມໂນ’’ຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕວິປກ຺ຂວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ສພ຺ພວາເຣສຸ ຈ ລູຂຕປສ຺ສິໂນ ເຈວ ຘຸຕງ຺ຄຘຣສ຺ສ ຈ ວເສນ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ໂສ ເຕນ ນ ອຕ຺ຕມນຕາ ນ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ປຠາວສງ຺ຂາເຕນ ກາຣເຓນ ປຣິສຸທ຺ໂຘ ນິຣຸປກ຺ກິເລໂສ ໂຫຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິ ວາຍມມາໂນ ກມ຺ມຏ຺ຐານສຸທ຺ຘິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໖໙. ອທ຺ຘາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕຕິ ຠນ຺ເຕ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເອກໍເສເນວ ວີຣິເຍນ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉນວາໂທ ປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕີຕິ ອນຸຊານາຕິ. ອິໂຕ ປຣຎ຺ຈ ອຄ຺ຄຠາວໍ ວາ ສາຣຠາວໍ ວາ ອຊານນ຺ໂຕ ອຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕາ ສາຣປ຺ປຕ຺ຕາ ຈາຕິ ອາຫ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ສາຣປ຺ປຕ຺ຕຠາວໍ ປຏິເສເຘນ຺ໂຕ ນ ໂຂ ນິຄ຺ໂຣຘາຕິອາທິມາຫ. ປປຏິກປ຺ປຕ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ສາຣວໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສາຣໍ ເຜຄ຺ຄຸໍ ຕຈຎ຺ຈ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ພຫິປປຏິກສທິສາ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປຣິສຸທ຺ຘຕຈປ຺ປຕ຺ຕາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໐. ອຄ຺ຄໍ ປາເປຕູຕິ ເທສນາວເສນ ອຄ຺ຄໍ ປາເປຕ຺ວາ ເທເສຕຸ, ສາຣໍ ປາເປຕ຺ວາ ເທເສຕູຕິ ທສພລໍ ຍາຈຕິ. ຈາຕຸຍາມສໍວຣສໍວຸໂຕຕິ ຈຕຸພ຺ພິເຘນ ສໍວເຣນ ປິຫິໂຕ. ນ ປາຓໍ ອຕິປາເຕຕີຕິ ປາຓໍ ນ ຫນຕິ. ນ ຠາວິຕມາສີສຕີຕິ ຠາວິຕໍ ນາມ ເຕສໍ ສຎ຺ຎາຍ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ, ເຕ ນ ອາສີສຕິ ນ ເສວຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອທຸໍ ຈສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ເອຕຎ຺ຈສ຺ສ ອິທານິ ວຸຈ຺ຈມານໍ ‘‘ໂສ ອຠິຫຣຕີ’’ຕິອາທິລກ຺ຂຓໍ. ຕປສ຺ສິຕາຍາຕິ ຕປສ຺ສິຠາເວນ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂສ ອຠິຫຣຕີຕິ ໂສ ຕໍ ສີລໍ ອຠິຫຣຕິ, ອຸປຣູປຣິ ວຑ຺ເຒຕິ. ສີລໍ ເມ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ, ຕໂປ ອາຣທ຺ໂຘ, ອລເມຕ຺ຕາວຕາຕິ ນ ວີຣິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ໂນ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕີຕິ ຫີນາຍ ຄິຫິຠາວຕ຺ຖາຍ ນ ອາວຕ຺ຕຕິ. ສີລໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ວິເສສາຘິຄມຕ຺ຖາຍ ວີຣິຍໍ ກໂຣຕິເຍວ, ເອວໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ໂສ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ. ‘‘ອຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ສາມຎ຺ຎຜເລ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໑໖) ວິຕ຺ຖາຣິຕາເນວ. ‘‘ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນາ’’ຕິອາທີນິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຓ຺ຓິຕານິ. ຕຈປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ປປຏິກໂຕ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ຕຈໍ ປຕ຺ຕາ. ເຜຄ຺ຄຸປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ຕຈໂຕ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ເຜຄ຺ຄຸໍ ປຕ຺ຕາ, ເຜຄ຺ຄຸສທິສາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໗໔. ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ, ໂຂ ນິຄ຺ໂຣຘ, ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາ ອຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕາ ຈ ໂຫຕິ ສາຣປ຺ປຕ຺ຕາ ຈາ’’ຕິ ອິທໍ ຠຄວາ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ວເສນາຫ. ຕິຕ຺ຖິຍານຎ຺ຫິ ລາຠສກ຺ກາໂຣ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສາຂາປລາສສທິໂສ. ປຎ຺ຈສີລມຕ຺ຕກໍ ປປຏິກສທິສໍ. ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ຕຈສທິສໍ. ປຸພ຺ເພນິວາສຎາຓາວສານາ ອຠິຎ຺ຎາ ເຜຄ຺ຄຸສທິສາ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ ປເນເຕ ອຣຫຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ເຕນ ເນສໍ ຕໍ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສາຣສທິສໍ. ສາສເນ ປນ ລາຠສກ຺ກາໂຣ ສາຂາປລາສສທິໂສ. ສີລສມ຺ປທາ ປປຏິກສທິສາ. ຌານສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຕຈສທິສາ. ໂລກິຍາຠິຎ຺ຎາ ເຜຄ຺ຄຸສທິສາ. ມຄ຺ຄຜລໍ ສາໂຣ. ອິຕິ ຠຄວຕາ ອຕ຺ຕໂນ ສາສນໍ ໂອນຕວິນຕຜລຠາຣຠຣິຕຣຸກ຺ຂູປມາຍ ອຸປມິຕໍ. ໂສ ເທສນາກຸສລຕາຍ ຕໂຕ ຕຈສາຣສມ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ມມ ສາສນໍ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣຎ຺ເຈວ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ, ຕໍ ຕຸວໍ ກທາ ຊານິສ຺ສສີຕິ ອຕ຺ຕໂນເທສນາຍ ວິເສສຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອິຕິ ໂຂ ນິຄ຺ໂຣຘາ’’ຕິ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ເຕ ປຣິພ຺ພາຊກາຕິ ເຕ ຕສ຺ສ ປຣິວາຣາ ຕິໍສສຕສງ຺ຂ຺ຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ. ເອຕ຺ຖ ມຍໍ ອນສ຺ສາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ອເຈລກປາຬິອາທີສຸ, ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອເຈລກປາຬິມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ປຣິສຸທ຺ຘປາຬິ. ອມ຺ຫາກໍ ປຣິສຸທ຺ຘປາຬິມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ຈາຕຸຍາມສໍວຣາທີນິ. ຈາຕຸຍາມສໍວໂຣປິ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ອຣຎ຺ຎວາສາທີນິ. ອຣຎ຺ຎວາໂສປິ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ນີວຣຓປ຺ປຫານາທີນິ. ນີວຣຓປ຺ປຫານມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາທີນິ. ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ປຸພ຺ເພນິວາສາທີນິ. ປຸພ຺ເພນິວາສຎາຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ອມ຺ຫາກໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ. ເອຕ຺ຖ ມຍໍ ສອາຈຣິຍກາ ນຏ຺ຐາ’’ຕິ. ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣນ຺ຕິ ອິໂຕ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓາຘິຄມໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ ວິເສສາຘິຄມໍ ມຍໍ ສຸຕິວເສນາປິ ນ ຊານາມາຕິ ວທນ຺ຕິ.

ນິຄ຺ໂຣຘສ຺ສປຊ຺ຌາຍນວຓ຺ຓນາ

໗໕. ອຖ ນິຄ຺ໂຣຘໍ ປຣິພ຺ພາຊກນ຺ຕິ ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ ‘‘ອິເມ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອິທານິ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ສຸສ຺ສູສນ຺ຕິ, ອິມິນາ ຈ ນິຄ຺ໂຣເຘນ ຠຄວໂຕ ປຣມ຺ມຸຂາ ກກ຺ຂຬໍ ທຸຣາສທວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທານິ ອຍມ຺ປິ ໂສຕຸກາໂມ ຊາໂຕ, ກາໂລ ທານິ ເມ ອິມສ຺ສ ມານທ຺ຘຊໍ ນິປາເຕຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ນິຄ຺ໂຣຘໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ເອຕທໂວຈ. ອປຣມ຺ປິສ຺ສ ອໂຫສິ ‘‘ອຍໍ ມຍິ ອກເຖນ຺ເຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ນ ຂມາເປສ຺ສຕິ, ຕທສ຺ສ ອນາຄເຕ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ສໍວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ, ມຍາ ປນ ກຖິເຕ ຂມາເປສ຺ສຕິ, ຕທສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ. ອຖ ນິຄ຺ໂຣຘໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ເອຕທໂວຈ. ອປຣິສາວຈຣໍ ປນ ນໍ ກໂຣຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນາຕິ ນິປາໂຕ, ອຖ ນໍ ອປຣິສາວຈຣໍ ກໂຣຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອປຣິສາວຈເຣຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ອປຣິສາວຈຣໍ ວາ ເອຕໍ ກໂຣຖ, ໂຄກາຓາທີນໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂຄກາຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ໂຄກາຓໍ ປຣິຍນ຺ຕຈາຣິນິໍ ວິຍ ກໂຣຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕຕິ ຕຸຓ຺ຫີຠາວໍ ອຸປຄໂຕ. ມງ຺ກຸຠູໂຕຕິ ນິຕ຺ເຕຊຕໍ ອາປນ຺ໂນ. ປຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ໂອນຕຄີໂວ. ອໂຘມຸໂຂຕິ ເຫຏ຺ຐາມຸໂຂ.

໗໖. ພຸທ຺ໂຘ ໂສ ຠຄວາ ໂພຘາຍາຕິ ສຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ສຕ຺ຕານມ຺ປິ ຈຕຸສຈ຺ຈໂພຘຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ທນ຺ໂຕຕິ ຈກ຺ຂຸໂຕປິ ທນ຺ໂຕ…ເປ… ມນໂຕປິ ທນ຺ໂຕ. ທມຖາຍາຕິ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ທມນຕ຺ຖາຍ ເອວ, ນ ວາທຕ຺ຖາຍ. ສນ຺ໂຕຕິ ຣາຄສນ຺ຕຕາຍ ສນ຺ໂຕ, ໂທສໂມຫສນ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພ ອກຸສລສພ຺ພາຠິສງ຺ຂາຣສນ຺ຕຕາຍ ສນ຺ໂຕ. ສມຖາຍາຕິ ມຫາຊນສ຺ສ ຣາຄາທິສມນຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ຕິຓ຺ໂຓຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂອເຆ ຕິຓ຺ໂຓ. ຕຣຓາຍາຕິ ມຫາຊນສ຺ສ ໂອຆນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ. ປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ. ປຣິນິພ຺ພານາຍາຕິ ມຫາຊນສ຺ສາປິ ສພ຺ພກິເລສປຣິນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ.

ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານາທິວຓ຺ຓນາ

໗໗. ອຈ຺ຈໂຍຕິອາທີນິ ສາມຎ຺ຎຜເລ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໕໐) ວຸຕ຺ຕານິ. ອຸຊຸຊາຕິໂກຕິ ກາຍວງ຺ກາທິວິຣຫິໂຕ ອຸຊຸສຠາໂວ. ອຫມນຸສາສາມີຕິ ອຫໍ ຕາທິສໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອນຸສາສາມິ, ຘມ຺ມໍ ອສ຺ສ ເທເສມິ. ສຕ຺ຕາຫນ຺ຕິ ສຕ຺ຕທິວສານິ, ອິທໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຠຄວາ ທນ຺ຘປຎ຺ຎໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ອສໂຐ ປນ ອມາຍາວີ ອຸຊຸຊາຕິໂກ ຕໍມຸຫຸຕ຺ເຕເນວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ. ອິຕິ ຠຄວາ ‘‘ອສຐ’’ນ຺ຕິອາທິວຈເນນ ສໂຐ ຫິ ວງ຺ກວງ຺ໂກ, ມຍາປິ ນ ສກ຺ກາ ອນຸສາສິຕຸນ຺ຕິ ທີເປນ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ປາເທສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ມຫາເມຣຸປາທຕເລ ວິຍ ຂິປິຕ຺ຖ. ກສ຺ມາ? ອຍຎ຺ຫິ ອຕິສໂຐ, ກຸຏິລຈິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຣິ ເອວໍ ກເຖນ຺ເຕປິ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ເຆສຸ ນາຘິມຸຈ຺ຈຕິ, ອຘິມຸຈ຺ຈນຕ຺ຖາຍ ໂສຕໍ ນ ໂອທຫຕິ, ໂກຫຎ຺ເຎ ຐິໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ຂມາເປຕິ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ຕສ຺ສຊ຺ຌາສຍໍ ວິທິຕ຺ວາ ‘‘ເອຕຸ ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິໂສ ອສໂຐ’’ຕິອາທິມາຫ. ສຐໍ ປນາຫໍ ອນຸສາສິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມີຕິ.

໗໘. ອນ຺ເຕວາສິກມ຺ຍຕາຕິ ອນ຺ເຕວາສິກມ຺ຍຕາຍ, ອມ຺ເຫ ອນ຺ເຕວາສິເກ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ. ເອວມາຫາຕິ ‘‘ເອຕຸ ວິຎ຺ຎຸປຸຣິໂສ’’ຕິອາທິມາຫ. ໂຍ ເອວ ໂວ ອາຈຣິໂຍຕິ ໂຍ ເອວ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປກຕິຍາ ອາຈຣິໂຍ. ອຸທ຺ເທສາ ໂນ ຈາເວຕຸກາໂມຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸສາສນິໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອມ຺ເຫ ອມ຺ຫາກໍ ອຸທ຺ເທສໂຕ ຈາເວຕຸກາໂມ. ໂສ ເອວ ໂວ ອຸທ຺ເທໂສ ໂຫຕູຕິ ໂຍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປກຕິຍາ ອຸທ຺ເທໂສ, ໂສ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ໂຫຕຸ, ນ ມຍໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຸທ຺ເທເສນ ອຕ຺ຖິກາ. ອາຊີວາຕິ ອາຊີວໂຕ. ອກຸສລສງ຺ຂາຕາຕິ ອກຸສລາຕິ ໂກຏ຺ຐາສໍ ປຕ຺ຕາ. ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ ທ຺ວາທສ ອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ ຕຓ຺ຫາເຍວ ວາ ວິເສເສນ. ສາ ຫິ ປຸນພ຺ຠວກຣຓໂຕ ‘‘ໂປໂນພ຺ຠວິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ສທຣຖາຕິ ກິເລສທຣຖສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ. ຊາຕິຊຣາມຣຓິຍາຕິ ຊາຕິຊຣາມຣຓານໍ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ. ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາຕິ ທ຺ວາທສ ອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ. ໂວທານິຍາຕິ, ສມຖວິປສ຺ສນາ ຘມ຺ມາ. ເຕ ຫິ ສຕ຺ເຕ ໂວທາເປນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂວທານິຍາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິນ຺ຕິ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ. ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ຜລປຎ຺ຎາເວປຸລ຺ລຕໍ, ອຸໂຠປິ ວາ ເອຕານິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎເວວຈນາເນວ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ‘‘ຕໂຕ ຕຸມ຺ເຫ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎຎ຺ເຈວ ຜລປຎ຺ຎຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’’ຕິ. ເອວໍ ຠຄວາ ປຣິພ຺ພາຊເກ ອາຣພ຺ຠ ອຕ຺ຕໂນ ໂອວາທານຸສາສນິຍາ ຜລໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐເປສິ.

໗໙. ຍຖາ ຕໍ ມາເຣນາຕິ ຍຖາ ມາເຣນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາ ນິສີທນ຺ຕິ ເອວເມວ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ…ເປ… ອປ຺ປຏິຠານາ ນິສິນ຺ນາ.

ມາໂຣ ກິຣ ສຕ຺ຖາ ອຕິວິຍ ຄຊ຺ຊນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘພລໍ ທີເປຕ຺ວາ ອິເມສໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ກທາຈິ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ຠເວຍ຺ຍ, ຫນ຺ທາຫໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາມີຕິ ໂສ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕານິ ປຣິຍຸຏ຺ຐາສິ. ອປ຺ປຫີນວິປລ຺ລາສານຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ຍຖາກາມກຣຓີຍໍ ໂຫຕິ. ເຕປິ ມາເຣນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາ ຖທ຺ຘງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄາ ວິຍ ຕຸຓ຺ຫີ ອປ຺ປຏິຠານາ ນິສີທິໍສຸ. ອຖ ສຕ຺ຖາ ອິເມ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອຕິວິຍ ນິຣວາ ຫຸຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນາ, ກິໍ ນຸ ໂຂຕິ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ມາເຣນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຠາວໍ ອຎ຺ຎາສິ. ສເຈ ປນ ເຕສໍ ມຄ຺ຄຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸ ຠເວຍ຺ຍ, ມາຣໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາປິ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ, ໂສ ປນ ເຕສໍ ນຕ຺ຖິ. ‘‘ສພ຺ເພປິ ເມ ຕຸຈ຺ຉປຸຣິສາ’’ຕິ ອຎ຺ຎາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ ສພ຺ເພປິ ເມ ໂມຆປຸຣິສາ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ຜຸຏ຺ຐາ ປາປິມຕາຕິ ປາປິມຕາ ມາເຣນ ຜຸຏ຺ຐາ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມາຕິ ເຍສຸ ນາມ. ອຎ຺ຎາຓຕ຺ຖມ຺ປີຕິ ຊານນຕ຺ຖມ຺ປິ. ກິໍ ກຣິສ຺ສຕິ ສຕ຺ຕາໂຫຕິ ສມເຓນ ໂຄຕເມນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນສຕ຺ຕາໂຫ ອມ຺ຫາກໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ‘‘ສມເຓນ ໂຄຕເມນ ‘ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕິ ສຕ຺ຕາຫ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂສ ສຕ຺ຕາໂຫ ອມ຺ຫາກໍ ກິໍ ອປ຺ຜາສຸກໍ ກຣິສ຺ສຕິ. ຫນ຺ທ ມຍໍ ສຕ຺ຕາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ເອຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຈ຺ຉິກາຕຸໍ ສກ຺ກາ, ນ ສກ຺ກາຕິ ອຎ຺ຎາຓຕ຺ຖມ຺ປິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອຖ ວາ ຊານາມ ຕາວສ຺ສ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ເອກທິວເສ ເອກວາຣໍ ອຎ຺ຎາຓຕ຺ຖມ຺ປິ ເອເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນຸປ຺ປນ຺ນໍ, ສຕ຺ຕາໂຫ ປນ ເອເຕສໍ ກຸສີຕານໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ກິໍ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ເຕ ສຕ຺ຕາຫໍ ປູເຣຕຸນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສີຫນາທນ຺ຕິ ປຣວາທຠິນ຺ທນໍ ສກວາທສມຸສ຺ສາປນຎ຺ຈ ອຠີຕນາທໍ ນທິຕ຺ວາ. ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາສີຕິ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ. ຕາວເທວາຕິ ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຂເຓ. ຣາຊຄຫໍ ປາວິສີຕິ ຣາຊຄຫເມວ ປວິຏ຺ໂຐ. ເຕສໍ ປນ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ກິຎ຺ຈາປິ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ວິເສໂສ ນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ອາຍຕິໍ ປນ ເນສໍ ວາສນາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ອຸທຸມ຺ພຣິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.