໗. ມຫາສມຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ນິທານວຓ຺ຓນາ

໓໓໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ມຫາສມຍສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍມປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ – ສກ຺ເກສູຕິ ອມ຺ພຏ຺ຐສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິນເຍນ ‘‘ສກ຺ຍາ ວຕ, ໂຠ ກຸມາຣາ’’ຕິ ອຸທານໍ ປຏິຈ຺ຈ ສກ຺ກາຕິ ລທ຺ຘນາມານໍ ຣາຊກຸມາຣານໍ ນິວາໂສ ເອໂກປິ ຊນປໂທ ຣຸຬ຺ຫີສທ຺ເທນ ‘‘ສກ຺ກາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມິໍ ສກ຺ເກສຸ ຊນປເທ. ມຫາວເນຕິ ສຍໍຊາເຕ ອໂຣປິເຕ ຫິມວນ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາພທ຺ເຘ ມຫຕິ ວເນ. ສພ຺ເພເຫວ ອຣຫນ຺ເຕຫີຕິ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ກຖິຕທິວເສເຍວ ປຕ຺ຕອຣຫຕ຺ເຕຫິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາ – ສາກິຍໂກລິຍາ ກິຣ ກປິລວຕ຺ຖຸນຄຣສ຺ສ ຈ ໂກລິຍນຄຣສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕເຣ ໂຣຫິຓິໍ ນາມ ນທິໍ ເອເກເນວ ອາວຣເຓນ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ສສ຺ສານິ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຖ ເຊຏ຺ຐມູລມາເສ ສສ຺ເສສຸ ມິລາຍນ຺ເຕສຸ ອຸຠຍນຄຣວາສິການມ຺ປິ ກມ຺ມກຣາ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ໂກລິຍນຄຣວາສິໂນ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອິທໍ ອຸທກໍ ອຸຠໂຕ ຫຣິຍມານໍ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ນ ອມ຺ຫາກໍ ປໂຫສ຺ສຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ປນ ສສ຺ສໍ ເອເກນ ອຸທເກເນວ ນິປ຺ຜຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອິທໍ ອຸທກໍ ອມ຺ຫາກໍ ເທຖາ’’ຕິ. ກປິລວຕ຺ຖຸນຄຣວາສິໂນ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫສຸ ໂກຏ຺ເຐ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິເຕສຸ ມຍໍ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓນີລມຓິກາຬກຫາປເຓ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິປສິພ຺ພກາທິຫຕ຺ຖາ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຆຣທ຺ວາເຣ ວິຈຣິຕຸໍ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ສສ຺ສໍ ເອເກເນວ ອຸທເກນ ນິປ຺ຜຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອິທໍ ອຸທກໍ ອມ຺ຫາກໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ມຍໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ມຍມ຺ປິ ນ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເອວໍ ກລຫໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ເອໂກ ອຸຏ຺ຐາຍ ເອກສ຺ສ ປຫາຣໍ ອທາສິ, ໂສປິ ອຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຣາຊກຸລານໍ ຊາຕິໍ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກລຫໍ ວຑ຺ຒຍິໍສຸ.

ໂກລິຍກມ຺ມກຣາ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ກປິລວຕ຺ຖຸວາສິເກ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຊ຺ຊຖ, ເຍ ໂສຓສິງ຺ຄາລາທໂຍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ຠຄິນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສິໍສຸ. ເອເຕສໍ ຫຕ຺ຖິໂນ ຈ ອສ຺ສາ ຈ ຜລກາວຸຘານິ ຈ ອມ຺ຫາກໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ? ສາກິຍກມ຺ມກຣາປິ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ທານິ ກຸຏ຺ຐິໂນ ທາຣເກ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຊ຺ຊຖ, ເຍ ອນາຖາ ນິຄ຺ຄຕິກາ ຕິຣຈ຺ຉານາ ວິຍ ໂກລຣຸກ຺ເຂ ວສິໍສຸ, ເອເຕສໍ ຫຕ຺ຖິໂນ ຈ ອສ຺ສາ ຈ ຜລກາວຸຘານິ ຈ ອມ຺ຫາກໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ? ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ກມ຺ເມ ນິຍຸຕ຺ຕອມຈ຺ຈານໍ ກເຖສຸໍ, ອມຈ຺ຈາ ຣາຊກຸລານໍ ກເຖສຸໍ, ຕໂຕ ສາກິຍາ – ‘‘ຠຄິນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາສິການໍ ຖາມຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ທສ຺ເສສ຺ສາມາ’’ຕິ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ຊາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ໂກລິຍາປິ – ‘‘ໂກລຣຸກ຺ຂວາສີນໍ ຖາມຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ທສ຺ເສສ຺ສາມາ’’ຕິ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ຊາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ.

ຠຄວາປິ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມເຍວ ມຫາກຣຸຓາສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ອິເມ ເອວໍ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ເຊ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕ ອທ຺ທສ. ທິສ຺ວາ – ‘‘ມຍິ ຄເຕ ອຍໍ ກລໂຫ ວູປສມິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ອຸທາຫຸ ໂນ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ – ‘‘ອຫເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກລຫວູປສມນຕ຺ຖໍ ຕີຓິ ຊາຕການິ ກເຖສ຺ສາມິ, ຕໂຕ ກລໂຫ ວູປສມິສ຺ສຕິ. ອຖ ສາມຄ຺ຄິທີປນຕ຺ຖາຍ ທ຺ເວ ຊາຕການິ ກເຖຕ຺ວາ ອຕ຺ຕທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ ເທເສສ຺ສາມິ. ເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ອຸຠຍນຄຣວາສິໂນປິ ອຑ຺ຒຕິຍານິ ອຑ຺ຒຕິຍານິ ກຸມາຣສຕານິ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ອຫໍ ເຕ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ຕທາ ມຫາສມາຄໂມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານມກາສິ. ຕສ຺ມາ ອິເມສຸ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ເຊສຸ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕສຸ ກສ຺ສຈິ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາ ສຍເມວ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເສນານໍ ອນ຺ຕເຣ ອາກາເສ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນິສີທິ.

ກປິລວຕ຺ຖຸວາສິໂນ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາວ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕິເສຏ຺ໂຐ ສຕ຺ຖາ ອາຄໂຕ, ທິຏ຺ໂຐ ນຸ ໂຂ ເຕນ ອມ຺ຫາກໍ ກລຫກາຣຓຠາໂວ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ – ‘‘ນ ໂຂ ປນ ສກ຺ກາ ຠຄວຕິ ອາຄເຕ ອມ຺ເຫຫິ ປຣສ຺ສ ສຣີເຣ ສຕ຺ຖໍ ປາເຕຕຸໍ, ໂກລິຍນຄຣວາສິໂນ ອມ຺ເຫ ຫນນ຺ຕຸ ວາ ປຈນ຺ຕຸ ວາ’’ຕິ ອາວຸຘານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທິໍສຸ. ໂກລິຍນຄຣວາສິໂນປິ ຕເຖວ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາວຸຘານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທິໍສຸ.

ຠຄວາ ຊານນ຺ໂຕວ – ‘‘ກສ຺ມາ ອາຄຕຕ຺ຖ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ຠຄວາ, ນ ຕິຕ຺ຖກີຬາຍ ນ ປພ຺ພຕກີຬາຍ ນ ນທີກີຬາຍ ນ ຄິຣິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ, ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ສງ຺ຄາມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອາຄຕມ຺ຫາຕິ. ກິໍ ນິສ຺ສາຍ ໂວ ກລໂຫ ມຫາຣາຊາຕິ? ອຸທກໍ, ຠນ຺ເຕຕິ. ອຸທກໍ ກິໍ ອຄ຺ຆຕິ ມຫາຣາຊາຕິ? ອປ຺ປຄ຺ຆໍ, ຠນ຺ເຕຕິ. ປຖວີ ນາມ ກິໍ ອຄ຺ຆຕິ ມຫາຣາຊາຕິ? ອນຄ຺ຆາ, ຠນ຺ເຕຕິ. ຂຕ຺ຕິຍາ ກິໍ ອຄ຺ຆນ຺ຕິ ມຫາຣາຊາຕິ? ຂຕ຺ຕິຍາ ນາມ ອນຄ຺ຆາ ຠນ຺ເຕຕິ. ອປ຺ປມູລກໍ ອຸທກໍ ນິສ຺ສາຍ ກິມຕ຺ຖໍ ອນຄ຺ເຆ ຂຕ຺ຕິເຍ ນາເສຖ, ມຫາຣາຊາຕິ? ‘‘ກລເຫ ອສ຺ສາໂທ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ກລຫວເສນ ມຫາຣາຊາ ອຏ຺ຐາເນ ເວຣໍ ກຕ຺ວາ ເອກາຍ ຣຸກ຺ຂເທວຕາຍ ກາຬສີເຫນ ສທ຺ຘິໍ ພທ຺ຘາຆາໂຕ ສກລມ຺ປິ ອິມໍ ກປ຺ປໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຜນ຺ທນຊາຕກໍ ກເຖສິ. ຕໂຕ ‘‘ປຣປຕ຺ຕິເຍນ ນາມ ມຫາຣາຊາ ນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ປຣປຕ຺ຕິຍາ ຫຸຕ຺ວາ ຫິ ເອກສ຺ສ ສສກສ຺ສ ກຖາຍ ຕິໂຍຊນສຫສ຺ສວິຕ຺ຖເຕ ຫິມວນ຺ເຕ ຈຕຸປ຺ປທຄຓາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປກ຺ຂນ຺ທິໂນ ອເຫສຸໍ. ຕສ຺ມາ ປຣປຕ຺ຕິເຍນ ນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ປຖວີອຸນ຺ທ຺ຣິຍຊາຕກໍ ກເຖສິ. ຕໂຕ – ‘‘ກທາຈິ, ມຫາຣາຊາ, ທຸພ຺ພໂລປິ ມຫພ຺ພລສ຺ສ ຣນ຺ຘໍ ວິວຣໍ ປສ຺ສຕິ, ກທາຈິ ມຫພ຺ພໂລ ທຸພ຺ພລສ຺ສ. ລຏຸກິກາປິ ຫິ ສກຸຓິກາ ຫຕ຺ຖິນາຄໍ ຆາເຕສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ລຏຸກິກຊາຕກໍ ກເຖສິ. ເອວໍ ກລຫວູປສມຕ຺ຖາຍ ຕີຓິ ຊາຕການິ ກເຖຕ຺ວາ ສາມຄ຺ຄິປຣິທີປນຕ຺ຖາຍ ທ຺ເວ ຊາຕການິ ກເຖສິ. ກຖໍ? ສມຄ຺ຄານຎ຺ຫິ ມຫາຣາຊາ ໂກຈິ ໂອຕາຣໍ ນາມ ປສ຺ສິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ວຕ຺ວາ ຣຸກ຺ຂຘມ຺ມຊາຕກໍ ກເຖສິ. ຕໂຕ ‘‘ສມຄ຺ຄານໍ ມຫາຣາຊາ ໂກຈິ ວິວຣໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ຍທາ ປນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິວາທມກໍສຸ, ອຖ ເຕ ເນສາທປຸຕ຺ໂຕ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕ຺ວາ ອາທາຍ ຄໂຕ. ວິວາເທ ອສ຺ສາໂທ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວຏ຺ຏກຊາຕກໍ ກເຖສິ. ເອວໍ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ຊາຕການິ ກເຖຕ຺ວາ ອວສາເນ ອຕ຺ຕທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ ກເຖສິ.

ຣາຊາໂນ ປສນ຺ນາ – ‘‘ສເຈ ສຕ຺ຖາ ນາຄມິສ຺ສ, ມຍໍ ສຫຕ຺ຖາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍເຍວ ວຘິຕ຺ວາ ໂລຫິຕນທິໍ ປວຕ຺ຕຍິສ຺ສາມ, ອມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ຕຠາຕໂຣ ເຄຫທ຺ວາເຣ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍາມ, ສາສນປຏິສາສນມ຺ປິ ໂນ ອາຫຣຓໂກ ນ ຠວິສ຺ສຕິ. ສຕ຺ຖາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ໂນ ຊີວິຕໍ ລທ຺ຘໍ. ສເຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິສ຺ສ, ທ຺ວິສຫສ຺ສທີປປຣິວາເຣສຸ ຈຕູສຸ ມຫາທີເປສຸ ຣຊ຺ຊມສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ອຠວິສ຺ສ, ອຕິເຣກສຫສ຺ສໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ອຠວິສ຺ສໍສຸ, ຕໂຕ ຂຕ຺ຕິຍປຣິວາໂຣວ ອວິຈຣິສ຺ສ. ຕໍ ໂຂ ປເນສ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຫາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສມ຺ໂພຘິໍ ປຕ຺ໂຕ, ອິທານິປິ ຂຕ຺ຕິຍປຣິວາໂຣເຍວ ວິຈຣຕູ’’ຕິ ອຸຠຍນຄຣວາສິໂນ ອຑ຺ຒຕິຍານິ ອຑ຺ຒຕິຍານິ ກຸມາຣສຕານິ ອທໍສຸ. ຠຄວາ ເຕ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ມຫາວນໍ ອຄມາສິ. ເຕສໍ ຄຣຸຄາຣວວເສນ ນ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ປພ຺ພຊິຕານໍ ອນຠິຣຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາໂຍປິ ເນສໍ ‘‘ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນ຺ຕຸ, ຆຣາວາໂສ ນ ສຓ຺ຐາຕີ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ສາສນໍ ເປເສນ຺ຕິ. ເຕ ອຕິເຣກຕຣໍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໍສຸ.

ຠຄວາ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ເຕສໍ ອນຠິຣຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ມາທິເສນ ພຸທ຺ເຘນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ວສນ຺ຕາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຫນ຺ທ ເນສໍ ກຸຓາລທຫສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ເນຕ຺ວາ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທສ຺ສາມີ’’ຕິ ກຸຓາລທຫສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສິ. ເຕ ຕໍ ທຏ຺ຐຸກາມາ ອເຫສຸໍ. ທຏ຺ຐຸກາມຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸຓາລທຫນ຺ຕິ? ອາມ ຠຄວາຕິ. ຍທິ ເອວໍ, ເອຖ, ຄຈ຺ຉາມາຕິ. ອິທ຺ຘິມນ຺ຕານໍ ຠຄວາ ຄມນຏ຺ຐານໍ ມຍໍ ກຖໍ ຄມິສ຺ສາມາຕິ? ຕຸມ຺ເຫ ຄນ຺ຕຸກາມາ ໂຫຖ, ອຫໍ ມມານຸຠາເວນ ຄເຫຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມີຕິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕຕິ. ອຖ ຠຄວາ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ກຸຓາລທເຫ ປຕິຏ຺ຐາຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຫ – ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ກຸຓາລທເຫ ເຍສໍ ມຈ຺ຉານໍ ນາມໍ ນ ຊານາຖ, ເຕສໍ ນາມໍ ປຸຈ຺ຉຖາ’’ຕິ.

ເຕ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ, ຠຄວາ ປຸຈ຺ຉິຕປຸຈ຺ຉິຕໍ ກເຖສິ. ນ ເກວລໍ ມຈ຺ຉານໍເຍວ, ຕສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ ຣຸກ຺ຂານມ຺ປິ ປພ຺ພຕປາເທ ທ຺ວິປທຈຕຸປ຺ປທສກຸຓານມ຺ປິ ນາມານິ ປຸຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ກເຖສິ. ອຖ ທ຺ວີຫິ ສກຸເຓຫິ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ຑໍສິຕ຺ວາ ຄຫິຕທຓ຺ຑເກ ນິສິນ຺ໂນ ກຸຓາລສກຸຓຣາຊາ ປຸຣໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ສກຸຓສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ເອສ, ຠນ຺ເຕ, ອິເມສໍ ສກຸຓານໍ ຣາຊາ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຣິວາຣາ ເອເຕ ເອຕສ຺ສາ’’ຕິ ມຎ຺ຎາມາຕິ. ເອວເມວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍມ຺ປິ ມມ ວໍໂສ ມມ ປເວຓີຕິ. ອິທານິ ຕາວ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອເຕ ສກຸເຓ ປສ຺ສາມ. ຍໍ ປນ ຠຄວາ ‘‘ອຍມ຺ປິ ມມ ວໍໂສ ມມ ປເວຓີ’’ຕິ ອາຫ, ຕໍ ໂສຕຸກາມມ຺ຫາຕິ. ໂສຕຸກາມຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂເວຕິ? ອາມ, ຠຄວາຕິ. ເຕນ ຫິ ສຸຓາຖາຕິ ຕີຫິ ຄາຖາສເຕຫິ ມຓ຺ເຑຕ຺ວາ ກຸຓາລຊາຕກໍ ກເຖນ຺ໂຕ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ສພ຺ເພປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ, ມຄ຺ເຄເນວ ຈ ເນສໍ ອິທ຺ຘິປິ ອາຄຕາ. ຠຄວາ – ‘‘ໂຫຕຸ ຕາວ ເອຕ຺ຕກໍ ເອເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນ’’ນ຺ຕິ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ມຫາວນເມວ ອຄມາສິ. ເຕປິ ຠິກ຺ຂູ ຄມນກາເລ ທສພລສ຺ສ ອານຸຠາເວນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຄມນກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາເວນ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ມຫາວເນ ໂອຕຣິໍສຸ.

ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ – ‘‘ເອຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສີທຖ, ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍວຊ຺ຌານໍ ໂວ ກິເລສານໍ ປຫານາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສິ. ຠິກ຺ຂູ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ຠຄວາ ອມ຺ຫາກໍ ອນຠິຣຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ກຸຓາລທຫໍ ເນຕ຺ວາ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທສິ, ຕຕ຺ຖ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລປ຺ປຕ຺ຕານໍ ໂນ ອິທານິ ອິຘ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອທາສິ, ນ ໂຂ ປນມ຺ເຫຫິ ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ມຍ’ນ຺ຕິ ວີຕິນາເມຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອຸຕ຺ຕມປຸຣິສສທິເສຫິ ໂນ ຠວິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ເຕ ທສພລສ຺ສ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ນິສີທນໍ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປພ຺ຠາຣຣຸກ຺ຂມູເລສຸ ນິສີທິໍສຸ.

ຠຄວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ປກຕິຍາປິ ອວິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ມຏ຺ຐານາ, ລທ຺ຘຸປາຍສ຺ສ ປນ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກິລມນກາຣຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຈ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ – ‘‘ອຕ຺ຕນາ ອຕ຺ຕນາ ປຏິລທ຺ຘຄຸຓໍ ອາໂຣເຈສ຺ສາມາ’ຕິ ມມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອເຕສຸ ອາຄເຕສຸ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬ ເທວຕາ ເອກຈກ຺ກວາເຬ ສນ຺ນິປຕິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຫາສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ວິວິຕ຺ເຕ ໂອກາເສ ມຍາ ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ວິວິຕ຺ເຕ ໂອກາເສ ພຸທ຺ຘາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນິສີທິ.

ສພ຺ພປຐມໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຕເຖໂຣ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ຕໂຕ ອປໂຣ ຕໂຕ ອປໂຣຕິ ປຎ຺ຈສຕາປິ ປທຸມິນິຍໍ ປທຸມານິ ວິຍ ວິກສິໍສຸ. ສພ຺ພປຐມໍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸ – ‘‘ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສີທນໍ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ທສພລາຠິມຸໂຂ ອໂຫສິ. ເອວໍ ອປໂຣປິ ອປໂຣປີຕິ ປຎ຺ຈສຕາປິ ຠຕ຺ຕສາລໍ ປວິສນ຺ຕາ ວິຍ ປຏິປາຏິຍາວ ອາຄມໍສຸ. ປຐມໍ ອາຄໂຕ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘຄຸຓໍ ອາໂຣເຈຕຸກາໂມ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ, ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອາຄມນມຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອປຣມ຺ປິ ອທ຺ທສ ອປຣມ຺ປິ ອທ຺ທສ. ອິຕິ ສພ຺ເພປິ ເຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຫຣາຍມາໂນ ນ ກເຖສິ, ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຫຣາຍມາໂນ ນ ກເຖສີຕິ. ຂີຓາສວານໍ ກິຣ ທ຺ເວ ອາກາຣາ ໂຫນ຺ຕິ – ‘‘ອໂຫ ວຕ ມຍາ ປຏິລທ຺ຘຄຸຓໍ ສເທວໂກ ໂລໂກ ຂິປ຺ປເມວ ປຏິວິຊ຺ເຌຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປຏິລທ຺ຘຠາວໍ ປນ ນິຘິລທ຺ຘປຸຣິໂສ ວິຍ ນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາໂຣເຈຕຸກາໂມ ໂຫຕິ.

ເອວໍ ໂອສີທມຕ຺ເຕ ປນ ຕສ຺ມິໍ ອຣິຍມຓ຺ຑເລ ປາຈີນຍຸຄນ຺ຘຣປຣິກ຺ເຂປໂຕ ອພ຺ຠາ, ມຫິກາ, ຘູໂມ, ຣໂຊ, ຣາຫູຕິ ອິເມຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທປຏິມຓ຺ຑິຕສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ຣາມເຓຍ຺ຍກທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປາຈີນທິສາຍ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕຣຊຕມຍມຫາອາທາສມຓ຺ຑລໍ ວິຍ, ເນມິວຏ຺ຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິວຕ຺ຕິຍມານຣຊຕຈກ຺ກສສ຺ສິຣິກໍ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ອນິລປຖໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ຖ. ອິຕິ ເອວຣູເປ ຂເຓ ລເຍ ມຸຫຸຕ຺ເຕ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ມຫາວເນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສພ຺ເພເຫວ ອຣຫນ຺ເຕຫິ.

ຕຕ຺ຖ ຠຄວາປິ ມຫາສມ຺ມຕສ຺ສ ວໍເສ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ເຕປິ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ມຫາສມ຺ມຕສ຺ສ ກຸເລ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ຠຄວາປິ ຂຕ຺ຕິຍຄພ຺ເຠ ຊາໂຕ, ເຕປິ ຂຕ຺ຕິຍຄພ຺ເຠ ຊາຕາ. ຠຄວາປິ ຣາຊປພ຺ພຊິໂຕ, ເຕປິ ຣາຊປພ຺ພຊິຕາ. ຠຄວາປິ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຊ຺ຊໍ ນິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິໂຕ, ເຕປິ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ຫຕ຺ຖຄຕານິ ຣຊ຺ຊານິ ນິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕາ. ອິຕິ ຠຄວາ ປຣິສຸທ຺ເຘ ໂອກາເສ ປຣິສຸທ຺ເຘ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ສຍໍ ປຣິສຸທ຺ໂຘ ປຣິສຸທ຺ຘປຣິວາໂຣ ວີຕຣາໂຄ ວີຕຣາຄປຣິວາໂຣ ວີຕໂທໂສ ວີຕໂທສປຣິວາໂຣ ວີຕໂມໂຫ ວີຕໂມຫປຣິວາໂຣ ນິຕ຺ຕຓ຺ໂຫ ນິຕ຺ຕຓ຺ຫປຣິວາໂຣ ນິກ຺ກິເລໂສ ນິກ຺ກິເລສປຣິວາໂຣ ສນ຺ໂຕ ສນ຺ຕປຣິວາໂຣ ທນ຺ໂຕ ທນ຺ຕປຣິວາໂຣ ມຸຕ຺ໂຕ ມຸຕ຺ຕປຣິວາໂຣ ອຕິວິຍ ວິໂຣຈຕີຕິ. ວຓ຺ຓຠູມິ ນາເມສາ, ຍຕ຺ຕກໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອິຕິ ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສພ຺ເພເຫວ ອຣຫນ຺ເຕຫີ’’ຕິ.

ເຍຠຸຍ຺ເຍນາຕິ ພຫຸຕຣາ ສນ຺ນິປຕິຕາ, ມນ຺ທາ ນ ສນ຺ນິປຕິຕາ ອສຎ຺ຎາ ອຣູປາວຈຣເທວຕາ ສມາປນ຺ນເທວຕາ ຈ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສນ຺ນິປາຕກ຺ກໂມ ມຫາວນສ຺ສ ກິຣ ສາມນ຺ຕາ ເທວຕາ ຈລິໍສຸ – ‘‘ອາຍາມ, ໂຠ ພຸທ຺ຘທສ຺ສນໍ ນາມ ພຫູປກາຣໍ, ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ພຫູປກາຣໍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆທສ຺ສນໍ ພຫູປກາຣໍ, ອາຍາມ ອາຍາມາ’’ຕິ ມຫາສທ຺ທໍ ກຸຣຸມານາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕຎ຺ຈ ຕໍມຸຫຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕຂີຓາສເວ ຈ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ຕາສໍ ຕາສໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ສທ຺ທນ຺ຕຣອຑ຺ຒຄາວຸຕຄາວຸຕອຑ຺ຒໂຍຊນໂຍຊນາທິວເສນ ຕິໂຍຊນສຫສ຺ສວິຕ຺ຖເຕ ຫິມວນ຺ເຕ, ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເຕສຏ຺ຐິຍາ ນຄຣສຫສ຺ເສສຸ, ນວນວຸຕິຍາ ໂທຓມຸຂສຕສຫສ຺ເສສຸ, ຉນ຺ນວຸຕິຍາ ປຏ຺ຏນໂກຏິສຕສຫສ຺ເສສຸ, ຉປຓ຺ຓາສາຍ ຣຕນາກເຣສູຕິ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ, ປຸພ຺ພວິເທເຫ, ອປຣໂຄຍາເນ, ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸມ຺ຫິ, ທ຺ວີສຸ ປຣິຕ຺ຕທີປສຫສ຺ເສສູຕິ ສກລຈກ຺ກວາເຬ, ຕໂຕ ທຸຕິຍຕຕິຍຈກ຺ກວາເຬຕິ ເອວໍ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬສຸ ເທວຕາ ສນ຺ນິປຕິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬຎ຺ຫິ ອິຘ ທສໂລກຘາຕຸໂຍຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ທສຫິ ຈ ໂລກຘາຕູຫິ ເທວຕາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສນ຺ນິປຕິຕາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ສນ຺ນິປຕິຕາຫິ ເທວຕາຫິ ສກລຈກ຺ກວາຬຄພ຺ຠໍ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ສູຈິຆເຣ ນິຣນ຺ຕຣໍ ປກ຺ຂິຕ຺ຕສູຈີຫິ ວິຍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສ຺ສ ເອວໍ ອຸຈ຺ຈຕ຺ຕນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂລຫປາສາເທ ກິຣ ສຕ຺ຕກູຏາຄາຣສໂມ ປາສາໂຓ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐຕ຺ວາ ອໂຘ ຂິຕ຺ໂຕ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ ປຖວິໍ ປາປຸຓາຕິ. ເອວໍ ມຫນ຺ເຕ ໂອກາເສ ຍຖາ ເຫຏ຺ຐາ ຐຕ຺ວາ ຂິຕ຺ຕານິ ປຸປ຺ຜານິ ວາ ຘູໂມ ວາ ອຸປຣິ ຄນ຺ຕຸໍ, ອຸປຣິ ວາ ຐຕ຺ວາ ຂິຕ຺ຕສາສປາ ເຫຏ຺ຐາ ໂອຕຣິຕຸໍ ອນ຺ຕຣໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ເອວໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ເທວຕາ ອເຫສຸໍ. ຍຖາ ໂຂ ປນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຎ຺ໂຎ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອສມ຺ພາຘໍ ໂຫຕິ, ອາຄຕາຄຕາ ມເຫສກ຺ຂາ ຂຕ຺ຕິຍາ ໂອກາສໍ ລຠນ຺ຕິເຍວ, ປຣໂຕ ປຣໂຕ ປນ ອຕິສມ຺ພາຘໍ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ຠຄວໂຕ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອສມ຺ພາຘໍ, ອາຄຕາຄຕາ ມເຫສກ຺ຂາ ເທວຕາ ຈ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຈ ໂອກາສໍ ລຠນ຺ຕິເຍວ. ອປິສຸທໍ ຠຄວໂຕ ອາສນ຺ນາສນ຺ນຏ຺ຐາເນ ມຫາປຣິນິພ຺ພາເນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວາລຄ຺ຄໂກຏິນິຕຸທນມຕ຺ເຕ ປເທເສ ທສປິ ວີສມ຺ປິ ສພ຺ພປຣໂຕ ຕິໍສມ຺ປິ ເທວຕາ ສຸຂຸເມ ສຸຂຸເມ ອຕ຺ຕຠາເວ ມາເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ສຏ຺ຐິ ສຏ຺ຐິ ເທວຕາ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ສຸທ຺ຘາວາສກາຍິການນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘາວາສວາສີນໍ. ສຸທ຺ຘາວາສາ ນາມ ສຸທ຺ຘານໍ ອນາຄາມິຂີຓາສວານໍ ອາວາສາ ປຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ. ເອຕທໂຫສີຕິ ກສ຺ມາ ອໂຫສິ? ເຕ ກິຣ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາປຣິຈ຺ເຉເທນ ວຸຏ຺ຐິຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຠວນໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ເຕ ຠຕ຺ຕເຄຫໍ ວິຍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ອທ຺ທສໍສຸ. ຕໂຕ ‘‘ກຸຫິໍ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຄຕາ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊນ຺ຕາ ມຫາສມາຄມໍ ຎຕ຺ວາ – ‘‘ອຍໍ ສມາຄໂມ ມຫາ, ມຍໍ ໂອຫີນາ, ໂອຫີນການໍ ໂອກາໂສ ທຸລ຺ລໂຠ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອຕຸຈ຺ຉຫຕ຺ຖາ ຫຸຕ຺ວາ ເອເກກໍ ຄາຖໍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉາມ. ຕາຍ ມຫາສມາຄເມ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປສ຺ສາມ, ທສພລສ຺ສ ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠາສິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອິຕິ ເຕສໍ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອາວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ ເອຕທໂຫສິ.

໓໓໒. ຠຄວໂຕ ປຸຣໂຕ ປາຕຸຣເຫສຸນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອຠິມຸຂຏ຺ຐາເນເຍວ ໂອຕິຓ຺ຓາ ວິຍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ໂຂ ປເນຕ຺ຖ ເອວໍ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິຕາເຍວ ຄາຖາ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ເອໂກ ປຸຣຕ຺ຖິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕຣິ, ເອໂກ ທກ຺ຂິຓຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ, ເອໂກ ປຈ຺ຉິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ, ເອໂກ ອຸຕ຺ຕຣຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕຣິ. ຕໂຕ ປຸຣຕ຺ຖິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມາ ນີລກສິຓໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນີລຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ມຓິຈມ຺ມໍ ປຏິມຸຎ຺ຈນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘວີຖິ ນາມ ເກນຈິ ໂອຕ຺ຖຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ຕສ຺ມາ ປຫຏພຸທ຺ຘວີຖິຍາວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ອຕ຺ຕນາ ອຠິສງ຺ຂຕໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

ທກ຺ຂິຓຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມາປິ ປີຕກສິຓໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປີຕຣສ຺ມິໂຍ ສຸວຓ຺ຓປຠໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ສຸວຓ຺ຓປຏໍ ປາຣຸເປນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ຕເຖວ ອຏ຺ຐາສິ. ປຈ຺ຉິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມາປິ ໂລຫິຕກສິຓໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂລຫິຕຣສ຺ມິໂຍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ຣຕ຺ຕວຣກມ຺ພເລນ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ຕເຖວ ອຏ຺ຐາສິ. ອຸຕ຺ຕຣຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມາປິ ໂອທາຕກສິຓໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂອທາຕຣສ຺ມິໂຍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ສຸມນປຏໍ ປາຣຸປນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ຕເຖວ ອຏ຺ຐາສິ.

ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ຠຄວໂຕ ປຸຣໂຕ ປາຕຸຣເຫສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຕາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສູ’’ຕິ ເອວໍ ເອກກ຺ຂຓໍ ວິຍ ປຸຣໂຕ ປາຕຸຠາໂວ ຈ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕຠາໂວ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ອິມິນາ ອນຸກ຺ກເມນ ອໂຫສິ, ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປນ ທສ຺ສິໂຕ. ຄາຖາຠາສນໍ ປນ ປາຬິຍໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍເຍວ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ມຫາສມໂຍຕິ ມຫາສມູໂຫ. ປວນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວນສຓ຺ໂຑ. ອຸຠເຍນປິ ຠຄວາ ອິມສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ ອຊ຺ຊ ມຫາສມູໂຫ ມຫາສນ຺ນິປາໂຕຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ເຍສໍ ໂສ ສນ຺ນິປາໂຕ, ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ເທວກາຍາ ສມາຄຕາຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ເທວກາຍາຕິ ເທວຆຏາ. ອາຄຕມ຺ຫ ອິມໍ ຘມ຺ມສມຍນ຺ຕິ ເອວໍ ສມາຄເຕ ເທວກາເຍ ທິສ຺ວາ ມຍມ຺ປິ ອິມໍ ຘມ຺ມສມູຫໍ ອາຄຕາ. ກິໍ ກາຣຓາ? ທກ຺ຂິຕາເຍ ອປຣາຊິຕສງ຺ຆໍ, ເກນຈິ ອປຣາຊິຕໍ ອຊ຺ເຊວ ຕໂຍ ມາເຣ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ວິຊິຕສງ຺ຄາມໍ ອິມໍ ອປຣາຊິຕສງ຺ຆໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ອາຄຕມ຺ຫາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອິມໍ ຄາຖໍ ຠາສິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປຸຣຕ຺ຖິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍເຍວ ອຏ຺ຐາສິ.

ອຖ ທຸຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂໂວຕິ ຕສ຺ມິໍ ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐາເນ ຠິກ຺ຂູ. ສມາທຫໍສູຕິ ສມາຘິນາ ໂຍເຊສຸໍ. ຈິຕ຺ຕມຕ຺ຕໂນ ອຸຊຸກໍ ອກໍສູຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສພ຺ເພ ວງ຺ກກຸຏິລຊິມ຺ຫຠາເວ ຫຣິຕ຺ວາ ອຸຊຸກໍ ອກຣິໍສຸ. ສາຣຖີວ ເນຕ຺ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ສມປ຺ປວຕ຺ເຕສຸ ສິນ຺ຘເວສຸ ໂອຘສ຺ຕປໂຕໂທ ສາຣຖິ ສພ຺ພໂຍຕ຺ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອໂຈເທນ຺ໂຕ ອວາເຣນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາສມນ຺ນາຄຕາ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣາ ສພ຺ເພເປເຕ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ, ເອເຕ ທຏ຺ຐຸໍ ອິຘາຄຕມ຺ຫ ຠຄວາຕິ. ໂສປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖາຐາເນເຍວ ອຏ຺ຐາສິ.

ອຖ ຕຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ເຉຕ຺ວາ ຂີລນ຺ຕິ ຣາຄໂທສໂມຫຂີລໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ປລິຆນ຺ຕິ ຣາຄໂທສໂມຫປລິຆເມວ. ອິນ຺ທຂີລນ຺ຕິປິ ຣາຄໂທສໂມຫອິນ຺ທຂີລເມວ. ອູຫຈ຺ຈ ມເນຊາຕິ ເອເຕ ຕຓ຺ຫາເອຊາຍ ອຠາເວນ ອເນຊາ ຠິກ຺ຂູ ອິນ຺ທຂີລໍ ອູຫຈ຺ຈ ສມູຫນິຕ຺ວາ. ເຕ ຈຣນ຺ຕີຕິ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ອປ຺ປຏິຫຕຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕິ. ສຸທ຺ຘາຕິ ນິຣຸປກ຺ກິເລສາ. ວິມລາຕິ ນິມ຺ມລາ. ອິທໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຈກ຺ຂຸມຕາຕິ ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມນ຺ເຕນ. ສຸທນ຺ຕາຕິ ຈກ຺ຂຸໂຕປິ ທນ຺ຕາ, ໂສຕໂຕປິ ຆານໂຕປິ ຊິວ຺ຫາໂຕປິ ກາຍໂຕປິ ມນໂຕປິ ທນ຺ຕາ. ສຸສຸນາຄາຕິ ຕຣຸຓນາຄາ. ເຕ ເອວຣູເປນ ອນຸຕ຺ຕເຣນ ໂຍຄາຈຣິເຍນ ທມິເຕ ຕຣຸຓນາເຄ ທສ຺ສນາຍ ອາຄຕມ຺ຫ ຠຄວາຕິ. ໂສປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖາຐາເນເຍວ ອຏ຺ຐາສິ.

ອຖ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ຄຕາເສຕິ ນິພ຺ເພມຕິກສຣຓຄມເນນ ຄຕາ. ໂສປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖາຐາເນເຍວ ອຏ຺ຐາສິ.

ເທວຕາສນ຺ນິປາຕວຓ຺ຓນາ

໓໓໓. ອຖ ຠຄວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປຖວີຕລໂຕ ຍາວ ຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິປຣິຈ຺ເຉທາ ຍາວ ອກນິຏ຺ຐພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ເທວຕາສນ຺ນິປາຕໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຫາ ອຍໍ ເທວຕາສມາຄໂມ, ຠິກ຺ຂູ ປນ ເອວໍ ມຫາ ເທວຕາຍ ສມາຄໂມຕິ ນ ຊານນ຺ຕິ, ຫນ຺ທ, ເນສໍ ອາຈິກ຺ຂາມີ’’ຕິ, ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສີ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ເອຕປຣມາຕິ ເອຕໍ ປຣມໍ ປມາຓໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ເອຕປຣມາ. ອິທານິ ພຸທ຺ຘານໍ ປນ ອຠາວາ ‘‘ເຍປິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫີ’’ຕິ ຕຕິໂຍ ວາໂຣ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ກສ຺ມາ ອາຫ? ເທວຕານໍ ຈິຕ຺ຕກລ຺ລຕາຊນນຕ຺ຖໍ. ເທວຕາ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ຠຄວາ ເອວໍ ມຫນ຺ເຕ ສມາຄເມ ມເຫສກ຺ຂານໍເຍວ ເທວຕານໍ ນາມໂຄຕ຺ຕານິ ກເຖສ຺ສຕິ, ອປ຺ເປສກ຺ຂານໍ ກິໍ ກເຖສ຺ສຕີ’’ຕິ? ອຖ ຠຄວາ ‘‘ອິມາ ເທວຕາ ກິໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕີ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ມຸເຂນ ຫຕ຺ຖໍ ປເວເສຕ຺ວາ ຫທຍມໍສໍ ມທ຺ທນ຺ໂຕ ວິຍ ສຠຓ຺ຑໍ ໂຈຣໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ວິຍ ຈ ຕໍ ຕາສໍ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຎຕ຺ວາ – ‘‘ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬໂຕ ອາຄຕາຄຕານໍ ອປ຺ເປສກ຺ຂມເຫສກ຺ຂານໍ ສພ຺ພາສມ຺ປິ ເທວຕານໍ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ.

ພຸທ຺ຘາ ນາມ ມຫນ຺ຕາ ເອເຕ ສຕ຺ຕວິເສສາ, ຍໍ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ນ ກິຎ຺ຈິ ກຕ຺ຖຈິ ນີລາທິວເສນ ວິຠຕ຺ຕຣູປາຣມ຺ມເຓສຸ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ວາ ເຠຣີສທ຺ທາທິວເສນ ວິຠຕ຺ຕສທ຺ທາຣມ຺ມຓາທີສຸ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ສທ຺ທາທິອາຣມ຺ມຓໍ ວາ ອຕ຺ຖິ, ຍໍ ເອເຕສໍ ຎາຓມຸເຂ ອາປາຖໍ ນາຄຈ຺ຉຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ຍໍ ຠິກ຺ຂເວ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ…ເປ… ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕມຫໍ ຊານາມິ, ຕມຫໍ ປສ຺ສາມິ, ຕມຫໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໒໔).

ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອປ຺ປຏິຫຕຎາໂຓ ຠຄວາ ສພ຺ພາປິ ຕາ ເທວຕາ ຠພ຺ພາຠພ຺ພວເສນ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາເສ ອກາສິ. ‘‘ກມ຺ມາວຣເຓນ ວາ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕາ ອຠພ຺ພາ ນາມ. ເຕ ເອກວິຫາເຣ ວສນ຺ເຕປິ ພຸທ຺ຘາ ນ ໂອໂລເກນ຺ຕິ. ວິປຣີຕາ ປນ ຠພ຺ພາ ນາມ, ເຕ ທູເຣ ວສນ຺ເຕປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສງ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ເທວຕາສນ຺ນິປາເຕ ເຍ ອຠພ຺ພາ, ເຕ ປຫາຍ ຠພ຺ເພ ປຣິຄ຺ຄເຫສິ. ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ – ‘‘ເອຕ຺ຕກາ ເອຕ຺ຖ ຣາຄຈຣິຕາ, ເອຕ຺ຕກາ ໂທສຈຣິຕາ, ເອຕ຺ຕກາ ໂມຫຈຣິຕາ’’ຕິ ຈຣິຕວເສນ ຉ ໂກຏ຺ຐາເສ ອກາສິ. ອຖ ເນສໍ ສປ຺ປາຍໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອຸປຘາຣຍນ຺ໂຕ – ‘‘ຣາຄຈຣິຕານໍ ເທວຕານໍ ສມ຺ມາປຣິພ຺ພາຊນິຍສຸຕ຺ຕໍ ກເຖສ຺ສາມິ, ໂທສຈຣິຕານໍ ກລຫວິວາທສຸຕ຺ຕໍ, ໂມຫຈຣິຕານໍ ມຫາພ຺ຍູຫສຸຕ຺ຕໍ, ວິຕກ຺ກຈຣິຕານໍ ຈູຬພ຺ຍູຫສຸຕ຺ຕໍ, ສທ຺ຘາຈຣິຕານໍ ຕຸວຏ຺ຏກປຏິປທໍ, ພຸທ຺ຘິຈຣິຕານໍ ປຸຣາເຠທສຸຕ຺ຕໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ເທສນໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ປຣິສໍ ມນສາກາສິ – ‘‘ອຕ຺ຕຊ຺ຌາສເຍນ ນຸ ໂຂ ຊາເນຍ຺ຍ, ປຣຊ຺ຌາສເຍນ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິເກນ ປຸຈ຺ຉາວເສນາ’’ຕິ. ຕໂຕ ‘‘ປຸຈ຺ຉາວເສນ ຊາເນຍ຺ຍາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ໂກຈິ ເທວຕານໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຈຣິຕວເສນ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ’’ຕິ ‘‘ເຕສຸ ປຎ຺ຈສເຕສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ເອໂກປິ ນ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ ອທ຺ທສ. ຕໂຕ ອສີຕິມຫາສາວເກ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວເກ ຈ ສມນ຺ນາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ເຕປິ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີ’’ຕິ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ສເຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຠເວຍ຺ຍ, ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ‘‘ໂສປິ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ສກ຺ກສຸຍາມາທີສຸ ໂກຈິ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍາ’’ຕິ ສມນ຺ນາຫຣິ. ສເຈ ຫິ ເຕສຸ ໂກຈິ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ, ຕໍ ປຸຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ນ ປນ ເຕສຸປິ ໂກຈິ ສກ຺ໂກຕິ.

ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ມາທິໂສ ພຸທ຺ໂຘເຍວ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ, ອຕ຺ຖິ ປນ ກຕ຺ຖຈິ ອຎ຺ໂຎ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ອນນ຺ຕາສຸ ໂລກຘາຕູສຸ ອນນ຺ຕຎາຓໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ພຸທ຺ຘໍ ນ ອທ຺ທສ. ອນຈ຺ຉຣິຍຎ຺ເຈຕໍ, ຍໍ ອິທານິ ອຕ຺ຕນາ ສມໍ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ໂສ ຊາຕທິວເສປິ ພ຺ຣຫ຺ມຊາລວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຕ຺ຕນາ ສມໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ – ‘‘ອຄ຺ໂຄຫມສ຺ມິ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍໍ ສີຫນາທໍ ນທິ. ເອວໍ ອຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕນາ ສມໍ ອປສ຺ສິຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສເຈ ອຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຫເມວ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ, ເອວມ຺ເປຕາ ເທວຕາ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ. ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປນ ພຸທ຺ເຘເຍວ ປຸຈ຺ຉນ຺ເຕ ມຍິ ຈ ວິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ເຕ ອຈ຺ເຉຣກໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ຈ ເທວຕາ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ນິມ຺ມິຕພຸທ຺ຘໍ ມາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ – ‘‘ປຕ຺ຕຈີວຣຄຫຓໍ ອາໂລກິຕວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕປສາຣິຕຎ຺ຈ ມມ ສທິສໍເຍວ ໂຫຕູ’’ຕິ ກາມາວຈຣຈິຕ຺ເຕຫິ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປາຈີນຍຸຄນ຺ຘຣປຣິກ຺ເຂປໂຕ ອຸລ຺ລງ຺ຆມານໍ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕໍ ວິຍ ຣູປາວຈຣຈິຕ຺ເຕນ ອຘິຏ຺ຐາສິ.

ເທວສງ຺ໂຆ ຕໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ອຎ຺ໂຎປິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ, ຈນ຺ໂທ ອຸຄ຺ຄໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ຈນ຺ທໍ ໂອຫາຍ ອາສນ຺ນຕເຣ ຊາເຕ ‘‘ນ ຈນ຺ໂທ, ສູຣິໂຍ ອຸຄ຺ຄໂຕ’’ຕິ, ປຸນ ອາສນ຺ນຕເຣ ຊາເຕ ‘‘ນ ສູຣິໂຍ, ເທວວິມານໍ ເອກ’’ນ຺ຕິ, ປຸນ ອາສນ຺ນຕເຣ ຊາເຕ ‘‘ນ ເທວວິມານໍ, ເທວປຸຕ຺ໂຕ ເອໂກ’’ຕິ, ປຸນ ອາສນ຺ນຕເຣ ຊາເຕ ‘‘ນ ເທວປຸຕ຺ໂຕ, ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ເອໂກ’’ຕິ, ປຸນ ອາສນ຺ນຕເຣ ຊາເຕ ‘‘ນ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ, ອປໂຣປິ ໂຠ ພຸທ຺ໂຘ ອາຄໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊນເທວຕາ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ເອກພຸທ຺ຘສ຺ສ ຕາວ ອຍໍ ເທວຕາສນ຺ນິປາໂຕ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ກີວ ມຫນ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອຣິຍເທວຕາ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ທ຺ເວ ພຸທ຺ຘາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອທ຺ຘາ ຠຄວຕາ ອຕ຺ຕນາ ສທິໂສ ອຎ຺ໂຎ ເອໂກ ພຸທ຺ໂຘ ນິມ຺ມິໂຕ’’ຕິ.

ອຖ ຕສ຺ສ ເທວສງ຺ຆສ຺ສ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ນິມ຺ມິຕພຸທ຺ໂຘ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລໍ ອວນ຺ທິຕ຺ວາວ ສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນ ສມສມໍ ກຕ຺ວາ ມາປິເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ຠຄວໂຕປິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ, ນິມ຺ມິຕສ຺ສາປິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາວ, ຠຄວໂຕປິ ສຣີຣາ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣສ຺ມິໂຍ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ນິມ຺ມິຕສ຺ສາປິ, ຠຄວໂຕ ສຣີຣຣສ຺ມິໂຍ ນິມ຺ມິຕສ຺ສ ສຣີເຣ ປຏິຫຎ຺ຎນ຺ຕິ, ນິມ຺ມິຕສ຺ສ ສຣີຣຣສ຺ມິໂຍ ຠຄວໂຕ ກາເຍ ປຏິຫຎ຺ຎນ຺ຕິ. ຕາ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ພຸທ຺ຘານໍ ສຣີຣໂຕ ອຸຄ຺ຄມ຺ມ ອກນິຏ຺ຐຠວນໍ ອາຫຈ຺ຈ ຕໂຕ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເທວຕານໍ ມຕ຺ຖກປຣິຍນ຺ເຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ. ສກລຈກ຺ກວາຬຄພ຺ຠໍ ສຸວຓ຺ຓມຍວງ຺ກໂຄປານສີວິນທ຺ຘມິວ ເຈຕິຍຆຣໍ ວິໂຣຈິຕ຺ຖ. ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕາ ເອກຈກ຺ກວາເຬ ຣາສິຠູຕາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຣສ຺ມິຄພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ນິມ຺ມິຕພຸທ຺ໂຘ ນິສີທນ຺ໂຕເຍວ ທສພລສ຺ສ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ອຠິຕ຺ຖວນ຺ໂຕ –

‘‘ປຸຈ຺ຉາມິ ມຸນິໍ ປຫູຕປຎ຺ຎໍ,

ຕິຓ຺ຓໍ ປາຣງ຺ຄຕໍ ປຣິນິພ຺ພຸຕໍ ຐິຕຕ຺ຕໍ;

ນິກ຺ຂມ຺ມ ຆຣາ ປນຸຊ຺ຊ ກາເມ,

ກຖໍ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ໂສ ໂລເກ ປຣິພ຺ພເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໓໖໑) –

ຄາຖໍ ອຠາສິ. ສຕ຺ຖາ ເທວຕານໍ ຕາວ ຈິຕ຺ຕກລ຺ລຕາຊນນຕ຺ຖໍ ອາຄຕາຄຕານໍ ນາມໂຄຕ຺ຕານິ ກເຖສ຺ສາມີຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ.

໓໓໔. ຕຕ຺ຖ ສິໂລກມນຸກສ຺ສາມີຕິ ອກ຺ຂຣປທນິຍມິຕໍ ວຈນສງ຺ຆາຕໍ ປວຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ. ຍຕ຺ຖ ຠຸມ຺ມາ ຕທສ຺ສິຕາຕິ ເຍສຸ ເຍສຸ ຐາເນສຸ ຠຸມ຺ມາ ເທວຕາ ຕໍ ຕໍ ນິສ຺ສິຕາ. ເຍ ສິຕາ ຄິຣິຄພ຺ຠຣນ຺ຕິອາທີຫິ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສິ, ເຍ ຠິກ຺ຂູ ຄິຣິກຸຈ຺ຉິໍ ນິສ຺ສິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຫິຕຕ຺ຕາຕິ ເປສິຕຈິຕ຺ຕາ. ສມາຫິຕາຕິ ອວິກ຺ຂິຕ຺ຕາ.

ປຸຖູຕິ ພຫຸຊນາ. ສີຫາວ ສລ຺ລີນາຕິ ສີຫາ ວິຍ ນິລີນາ ເອກຕ຺ຕໍ ອຸປຄຕາ. ໂລມຫໍສາຠິສມ຺ຠຸໂນຕິ ໂລມຫໍສໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຐິຕາ, ນິພ຺ຠຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂອທາຕມນສາ ສຸທ຺ຘາຕິ ໂອທາຕຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘາ. ວິປ຺ປສນ຺ນາມນາວິລາຕິ ວິປ຺ປສນ຺ນອນາວິລາ.

ຠິຍ຺ໂຍປຎ຺ຈສເຕ ຎຕ຺ວາຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສທ຺ຘິໍ ອຕິເຣກປຎ຺ຈສເຕ ຠິກ຺ຂູ ຊານິຕ຺ວາ. ວເນ ກາປິລວຕ຺ຖເວຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສມີປມ຺ຫິ ຊາເຕ ວນສຓ຺ເຑ. ຕໂຕ ອາມນ຺ຕຍີ ສຕ຺ຖາຕິ ຕທາ ອາມນ຺ຕຍິ. ສາວເກ ສາສເນ ຣເຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມເທສນາຍ ສວນນ຺ເຕ ຊາຕຕ຺ຕາ ສາວເກ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສາສເນ ຣຕຕ຺ຕາ ສາສເນ ຣເຕ. ອິທໍ ສພ຺ພໍ – ‘‘ສິໂລກມນຸກສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ອຎ຺ເຎນ ວຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ວທຕິ.

ເທວກາຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາ, ເຕ ວິຊານາຖ ຠິກ຺ຂໂວຕິ ເຕ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ວິຊານາຖາຕິ ເນສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓາຠິນີຫາຣຕ຺ຖາຍ ກເຖສິ. ເຕ ຈ ອາຕປ຺ປມກຣຸໍ, ສຸຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນນ຺ຕິ ເຕ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ພຸທ຺ຘສາສນໍ ສຸຕ຺ວາ ຕາວເທວ ຕທຕ຺ຖາຍ ວີຣິຍໍ ກຣິໍສຸ.

ເອວໍ ກຕມຕ຺ຕາຕປ຺ປານໍເຍວ ເຕສໍ ປາຕຸຣຫຸ ຎາຓໍ. ກີທິສໍ? ອມນຸສ຺ສານໍ ທສ຺ສນໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ນ ຕໍ ເຕຫິ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕໍ. ອຣິຍມຄ຺ເຄເນວ ຫິ ຕໍ ນິປ຺ຜນ຺ນໍ. ອມນຸສ຺ສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປນສ຺ສ ອຠິນີຫາຣມຕ຺ຕເມວ ກຕໍ. ສຕ຺ຖາປິ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຎາຓໍ, ຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ເຕນ ຫິ ເຕ ວິຊານາຖາ’’ຕິ ອິທເມວ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເຕ ວິຊານາຖ, ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ອາຫ.

ອປ຺ເປເກ ສຕມທ຺ທກ຺ຂຸນ຺ຕິ ເຕສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ເອກຈ຺ເຈ ຠິກ຺ຂູ ອມນຸສ຺ສານໍ ສຕໍ ອທ຺ທສໍສຸ. ສຫສ຺ສໍ ອຖ ສຕ຺ຕຣິນ຺ຕິ ເອເກ ສຫສ຺ສໍ. ເອເກ ສຕ຺ຕຕິ ສຫສ຺ສານິ.

ສຕໍ ເອເກ ສຫສ຺ສານນ຺ຕິ ເອເກ ສຕສຫສ຺ສໍ ອທ຺ທສໍສຸ. ອປ຺ເປເກນນ຺ຕມທ຺ທກ຺ຂຸນ຺ຕິ ວິປຸລໍ ອທ຺ທສໍສຸ, ສຕວເສນ ສຫສ຺ສວເສນ ຈ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນປິ ອທ຺ທສໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ທິສາ ສພ຺ພາ ຜຸຏາ ອຫຸໍ, ຠຣິຕາ ສມ຺ປຸຓ຺ຓາວ ອເຫສຸໍ.

ຕຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ອຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ຍໍ ເຕສຸ ເອເກເນເກນ ທິຏ຺ຐໍ, ຕຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ຊານິຕ຺ວາ. ວວຕ຺ຖິຕ຺ວານ ຈກ຺ຂຸມາຕິ ຫຕ຺ຖຕເລ ເລຂໍ ວິຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມາ ສຕ຺ຖາ. ຕໂຕ ອາມນ຺ຕຍີຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕຄາຖເມວ ນາມໂຄຕ຺ຕກິຕ຺ຕນຕ຺ຖາຍ ອາຫ. ຕຸມ຺ເຫ ເອເຕ ວິຊານາຖ, ປສ຺ສຖ, ໂອໂລເກຖ, ເຍ ໂວຫໍ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຄິຣາຫີຕິ ວຈເນຫິ. ອນຸປຸພ຺ພໂສຕິ ອນຸປຏິປາຏິຍາ.

໓໓໕. ສຕ຺ຕສຫສ຺ສາ ເຕ ຍກ຺ຂາ, ຠຸມ຺ມາ ກາປິລວຕ຺ຖວາຕິ ສຕ຺ຕສຫສ຺ສາ ຕາເວຕ຺ຖ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ຠຸມ຺ມາ ຍກ຺ຂາເຍວາຕິ ວທຕິ. ອິທ຺ຘິມນ຺ໂຕຕິ ທິພ຺ພອິທ຺ຘິຍຸຕ຺ຕາ. ຊຸຕິມນ຺ໂຕຕິ ອານຸຠາວສມ຺ປນ຺ນາ. ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕຕິ ສຣີຣວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນາ. ຍສສ຺ສິໂນຕິ ປຣິວາຣສມ຺ປນ຺ນາ. ໂມທມານາ ອຠິກ຺ກາມຸນ຺ຕິ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ ອາຄຕາ. ຠິກ຺ຂູນໍ ສມິຕິໍ ວນນ຺ຕິ ອິມໍ ມຫາວນໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິກໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ອາຄຕາ. ອຖ ວາ ສມິຕິນ຺ຕິ ສມູຫໍ, ຠິກ຺ຂຸສມູຫໍ ທສ຺ສນາຍ ອາຄຕາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ.

ຉສຫສ຺ສາ ເຫມວຕາ, ຍກ຺ຂາ ນານຕ຺ຕວຓ຺ຓິໂນຕິ ຉສຫສ຺ສາ ເຫມວຕປພ຺ພເຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕຍກ຺ຂາ, ເຕ ຈ ສພ຺ເພປິ ນີລາທິວຓ຺ຓວເສນ ນານຕ຺ຕວຓ຺ຓາ.

ສາຕາຄິຣາ ຕິສຫສ຺ສາຕິ ສາຕາຄິຣິປພ຺ພເຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕຍກ຺ຂາ ຕິສຫສ຺ສາ.

ອິຈ຺ເຈເຕ ໂສຬສສຫສ຺ສາຕິ ເອເຕ ສພ຺ເພປິ ໂສຬສສຫສ຺ສາ ໂຫນ຺ຕິ.

ເວສ຺ສາມິຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈສຕາຕິ ເວສ຺ສາມິຕ຺ຕປພ຺ພເຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈສຕາ.

ກຸມ຺ຠີໂຣ ຣາຊຄຫິໂກຕິ ຣາຊຄຫນຄເຣ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ກຸມ຺ຠີໂຣ ນາມ ຍກ຺ໂຂ. ເວປຸລ຺ລສ຺ສ ນິເວສນນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ເວປຸລ຺ລປພ຺ພໂຕ ນິເວສນໍ ນິວາສນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠິຍ຺ໂຍ ນໍ ສຕສຫສ຺ສໍ, ຍກ຺ຂານໍ ປຍິຣຸປາສຕີຕິ ຕໍ ອຕິເຣກໍ ຍກ຺ຂານໍ ສຕສຫສ຺ສໍ ປຍິຣຸປາສຕິ. ກຸມ຺ຠີໂຣ ຣາຊຄຫິໂກ, ໂສປາຄາ ສມິຕິໍ ວນນ຺ຕິ ໂສປິ ກຸມ຺ຠີໂຣ ສປຣິວາໂຣ ອິມໍ ວນໍ ຠິກ຺ຂຸສມິຕິໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ອາຄໂຕ.

໓໓໖. ປຸຣິມຎ຺ຈ ທິສໍ ຣາຊາ, ຘຕຣຏ຺ໂຐ ປສາສຕີຕິ ປາຈີນທິສໍ ອນຸສາສຕິ. ຄນ຺ຘພ຺ພານໍ ອຘິປຕີຕິ ຈຕູສຸປິ ທິສາສຸ ຄນ຺ຘພ຺ພານໍ ເຊຏ຺ຐໂກ. ສພ຺ເພ ເຕ ຕສ຺ສ ວເສ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ມຫາຣາຊາ ຍສສ຺ສິໂສຕິ ມຫາປຣິວາໂຣ ເອໂສ ມຫາຣາຊາ.

ປຸຕ຺ຕາປິ ຕສ຺ສ ພຫໂວ, ອິນ຺ທນາມາ ມຫພ຺ພລາຕິ ຕສ຺ສ ຘຕຣຏ຺ຐສ຺ສ ພຫໂວ ມຫພ຺ພລາ ປຸຕ຺ຕາ, ເຕ ສພ຺ເພ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວຣຎ຺ໂຎ ນາມຘາຣກາ.

ວິຣູຬ຺ໂຫ ຕໍ ປສາສຕີຕິ ຕໍ ທິສໍ ວິຣູຬ຺ໂຫ ອນຸສາສຕິ.

ປຸຕ຺ຕາປິ ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສາປິ ຕາທິສາເຍວ ປຸຕ຺ຕາ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ມຫພ຺ພລາ’’ຕິ ລິຂນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ສພ຺ພວາເຣສຸ ‘‘ມຫາພລາ’’ຕິ ປາໂຐ.

‘‘ປຸຣິມໍ ທິສໍ ຘຕຣຏ຺ໂຐ, ທກ຺ຂິເຓນ ວິຣູຬ຺ຫໂກ;

ປຈ຺ຉິເມນ ວິຣູປກ຺ໂຂ, ກຸເວໂຣ ອຸຕ຺ຕຣໍ ທິສໍ.

ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຕ ມຫາຣາຊາ, ສມນ຺ຕາ ຈຕຸໂຣ ທິສາ;

ທທ຺ທລ຺ລມານາ ອຏ຺ຐໍສຸ, ວເນ ກາປິລວຕ຺ຖເວ’’ຕິ.

ອິມາ ປນ ຄາຖາ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວເສນ ວຸຕ຺ຕາ.

ອຍຎ຺ເຈຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬ ຘຕຣຏ຺ຐາ ນາມ ມຫາຣາຊາໂນ ອຕ຺ຖິ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສໂກຏິສຕສຫສ຺ສຄນ຺ຘພ຺ພປຣິວາຣາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ກປິລວຕ຺ຖຸມຫາວນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈກ຺ກວາຬຄພ຺ຠໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິຕາ. ເອວໍ ທກ຺ຂິຓທິສາທີສຸ ວິຣູຬ຺ຫກາທໂຍ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ສມນ຺ຕາ ຈຕຸໂຣ ທິສາ, ທທ຺ທລ຺ລມານາ ອຏ຺ຐໍສູ’’ຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ສມນ຺ຕາ ຈກ຺ກວາເຬຫິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຈຕຸໂຣ ທິສາ ປພ຺ພຕມຕ຺ຖເກສຸ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘາ ວິຍ ສຸຏ຺ຐຸ ຊລມານາ ຐິຕາ’’ຕິ. ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ກປິລວຕ຺ຖຸວນເມວ ສນ຺ຘາຍ ອາຄຕາ, ຕສ຺ມາ ຈກ຺ກວາຬໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຈກ຺ກວາເຬນ ສມສມາ ຐິຕາປິ – ‘‘ວເນ ກາປິລວຕ຺ຖເວ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໓໓໗. ເຕສໍ ມາຍາວິໂນ ທາສາ, ອາຄຸໍ ວຎ຺ຈນິກາ ສຐາຕິ ເຕສໍ ມຫາຣາຊານໍ ກຕປາປປຏິຈ຺ຉາທນລກ຺ຂຓາຍ ມາຍາຍ ຍຸຕ຺ຕາ ກຸຏິລາຈາຣາ ທາສາ ອຕ຺ຖິ, ເຍ ສມ຺ມຸຂປຣມ຺ມຸຂວຎ຺ຈນາຫິ ໂລກໍ ວຎ຺ຈນໂຕ ‘‘ວຎ຺ຈນິກາ’’ຕິ ຈ, ເກຣາຏິຍສາເຐຍ຺ເຍນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ສຐາ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕປິ ອາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມາຍາ ກຸເຏຓ຺ຑຸ ວິເຏຓ຺ຑຸ, ວິຏຸຈ຺ຈ ວິຏຸໂຏ ສຫາຕິ ເຕ ທາສາ ສພ຺ເພປິ ມາຍາກາຣກາວ. ນາເມນ ປເນຕ຺ຖ ເອໂກ ກຸເຏຓ຺ຑຸ ນາມ, ເອໂກ ວິເຏຓ຺ຑຸ ນາມ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ເວເຏຓ຺ຑູ’’ຕິ ລິຂນ຺ຕິ. ເອໂກ ວິຏຸຈ຺ຈ ນາມ, ເອໂກ ວິຏຸໂຏ ນາມ. ສຫາຕິ ໂສປິ ວິຏຸໂຏ ເຕຫິ ສເຫວ ອາຄໂຕ.

ຈນ຺ທໂນ ກາມເສຏ຺ໂຐ ຈ, ກິນ຺ນິຆຓ຺ຑຸ ນິຆຓ຺ຑຸ ຈາຕິ ອປໂຣ ກິນ຺ນິຆຓ຺ຑຸ ນາມ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ກິນ຺ນຸຆຓ຺ຑູ’’ຕິ ລິຂນ຺ຕິ. ນິຆຓ຺ຑຸ ຈາຕິ ອຎ຺ໂຎ ນິຆຓ຺ຑຸ ນາມ, ເອຕ຺ຕກາ ທາສາ. ອິໂຕ ປເຣ ປນ –

‘‘ປນາໂທ ໂອປມຎ຺ໂຎ ຈ, ເທວສຸໂຕ ຈ ມາຕລິ;

ຈິຕ຺ຕເສໂນ ຈ ຄນ຺ຘພ຺ໂພ, ນໂຬ ຣາຊາ ຊເນສໂຠ;

ອາຄຸໍ ປຎ຺ຈສິໂຂ ເຈວ, ຕິມ຺ພຣູ ສູຣິຍວຈ຺ຉສາ’’ຕິ. –

ອິເມ ເທວຣາຊາໂນ. ຕຕ຺ຖ ເທວສຸໂຕຕິ ເທວສາຣຖິ. ຈິຕ຺ຕເສໂນຕິ ຈິຕ຺ໂຕ ຈ ເສໂນ ຈ ຈິຕ຺ຕເສໂນ ຈ. ຄນ຺ຘພ຺ໂພຕິ ອຍໍ ຈິຕ຺ຕເສໂນ ຄນ຺ຘພ຺ພກາຍິໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕ, ນ ເກວລໍ ເຈສ, ສພ຺ເພ ເປເຕ ປນາທາທໂຍ ຄນ຺ຘພ຺ພາ ເອວ. ນໂຬຣາຊາຕິ ນຬກາຣເທວປຸຕ຺ໂຕ ນາເມໂກ. ຊເນສໂຠຕິ ຊນວສໂຠ ເທວປຸຕ຺ໂຕ. ອາຄຸໍ ປຎ຺ຈສິໂຂ ເຈວາຕິ ປຎ຺ຈສິໂຂ ເຈວ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອາຄໂຕ. ຕິມ຺ພຣູຕິ ຕິມ຺ພຣູ ນາມ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວຣາຊາ. ສູຣິຍວຈ຺ຉສາຕິ ຕສ຺ເສວ ຘີຕາ.

ເອເຕ ຈຎ຺ເຎ ຈ ຣາຊາໂນ, ຄນ຺ຘພ຺ພາ ສຫ ຣາຊຸຠີຕິ ເອເຕ ຈ ນາມວເສນ ວຸຕ຺ຕຄນ຺ຘພ຺ພຣາຊາໂນ ອຎ຺ເຎ ຈ ເອເຕຫິ ຣາຊູຫິ ສທ຺ຘິໍ ພຫູ ຄນ຺ຘພ຺ພາ. ໂມທມານາ ອຠິກ຺ກາມຸໍ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສມິຕິໍ ວນນ຺ຕິ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສມິຕິໍ ອິມໍ ວນໍ ອາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໓໘. ອຖາຄຸໍ ນາຄສາ ນາຄາ, ເວສາລາ ສຫຕຈ຺ຉກາຕິ ນາຄສທຫວາສິກາ ຈ ເວສາລີວາສິກາ ຈ ນາຄາ ສຫ ຕຈ຺ຉກນາຄປຣິສາຍ ອາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກມ຺ພລສ຺ສຕຣາຕິ ກມ຺ພໂລ ຈ ອສ຺ສຕໂຣ ຈ. ເອເຕ ກິຣ ສິເນຣຸປາເທ ວສນ຺ຕິ, ສຸປຓ຺ເຓຫິປິ ອນຸທ຺ຘຣຓີຍາ ມເຫສກ຺ຂນາຄາ ປາຍາຄາ ສຫ ຎາຕິຠີຕິ ປຍາຄຕິຕ຺ຖວາສິໂນ ຈ ສຫ ຎາຕິສງ຺ເຆນ ອາຄຕາ.

ຍາມຸນາ ຘຕຣຏ຺ຐາ ຈາຕິ ຍມຸນວາສິໂນ ຈ ຘຕຣຏ຺ຐກຸເລ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ນາຄາ ຈ. ເອຣາວໂຓ ມຫານາໂຄຕິ ເອຣາວໂຓ ຈ ເທວປຸຕ຺ໂຕ, ຊາຕິຍາ ນາໂຄ ນ ໂຫຕິ. ນາຄໂວຫາເຣນ ປເນສ ໂວຫຣິຍຕິ. ໂສປາຄາຕິ ໂສປິ ອາຄໂຕ.

ເຍ ນາຄຣາເຊ ສຫສາ ຫຣນ຺ຕີຕິ ເຍ ອິເມ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ນາເຄ ໂລຠາຠິຠູຕາ ສາຫສໍ ກຕ຺ວາ ຫຣນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ທິພ຺ພາ ທິຊາ ປກ຺ຂີ ວິສຸທ຺ຘຈກ຺ຂູຕິ ທິພ຺ພານຸຠາວໂຕ ທິພ຺ພາ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ຈ ອຓ຺ຑໂກສໂຕ ຈາຕິ ທ຺ເວ ວາເຣ ຊາຕາຕິ ທິຊາ ປກ຺ຂຍຸຕ຺ຕຕາຍ ປກ຺ຂີ ໂຍຊນສຕນ຺ຕເຣປິ ໂຍຊນສຫສ຺ສນ຺ຕເຣປິ ນາເຄ ທສ຺ສນສມຕ຺ຖຈກ຺ຂຸຕາຍ ວິສຸທ຺ຘຈກ຺ຂູ. ເວຫາຍສາ ເຕ ວນມຊ຺ຌປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ເຕ ອາກາເສເນວ ອິມໍ ມຫາວນໍ ສມ຺ປຕ຺ຕາ. ຈິຕ຺ຣາ ສຸປຓ຺ຓາ ອິຕິ ເຕສ ນາມນ຺ຕິ ເຕສໍ ‘‘ຈິຕ຺ຣສຸປຓ຺ຓາ’’ຕິ ນາມໍ.

ອຠຍໍ ຕທາ ນາຄຣາຊານມາສິ, ສຸປຓ຺ຓໂຕ ເຂມມກາສິ ພຸທ຺ໂຘຕິ ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພປິ ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຓ຺ຫາຫິ ວາຈາຫິ ອຸປວ຺ຫຍນ຺ຕາ ມິຕ຺ຕາ ວິຍ ພນ຺ຘວາ ວິຍ ຈ ສມຸລ຺ລປນ຺ຕາ ສມ຺ໂມທມານາ ອາລິງ຺ຄນ຺ຕາ ຫຕ຺ເຖ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ອໍສກູເຏ ຫຕ຺ຖໍ ຐເປນ຺ຕາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ. ນາຄາ ສຸປຓ຺ຓາ ສຣຓມກໍສຸ ພຸທ຺ຘນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘໍເຍວ ສຣຓໍ ຄຕາ.

໓໓໙. ຊິຕາ ວຊິຣຫຕ຺ເຖນາຕິ ອິນ຺ເທນ ເທວຣຎ຺ຎາ ຊິຕາ. ສມຸທ຺ທໍ ອສຸຣາສິຕາຕິ ມຫາສມຸທ຺ທວາສິໂນ ສຸຊາຕາຍ ອສຸຣກຎ຺ຎາຍ ກາຣຓາ ສພ຺ເພປິ ຠາຕໂຣ ວາສວສ຺ເສເຕ, ອິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ຍສສ຺ສິໂນ.

ເຕສຸ ກາລກຎ຺ຈາ ມຫາຠິສ຺ມາຕິ ກາລກຎ຺ຈາ ຈ ມຫນ຺ເຕ ຠິໍສເນ ອຕ຺ຕຠາເວ ມາເປຕ຺ວາ ອາຄມິໍສຸ. ອສຸຣາ ທານເວຆສາຕິ ທານເວຆສາ ນາມ ອຎ຺ເຎ ຘນຸຄ຺ຄຫອສຸຣາ. ເວປຈິຕ຺ຕິ ສຸຈິຕ຺ຕິ ຈ, ປຫາຣາໂທ ນມຸຈີ ສຫາຕິ ເວປຈິຕ຺ຕິອສຸໂຣ, ສຸຈິຕ຺ຕິອສຸໂຣ ຈາຕິ ເອເຕ ຈ ອສຸຣາ ນມຸຈິ ຈ ມາໂຣ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ເອເຕຫິ ສເຫວ ອາຄໂຕ. ອິເມ ອສຸຣາ ມຫາສມຸທ຺ທວາສິໂນ, ອຍໍ ປຣນິມ຺ມິຕເທວໂລກວາສີ, ກສ຺ມາ ເອເຕຫິ ສຫາຄໂຕຕິ? ອຈ຺ຉນ຺ທິກຕ຺ຕາ. ເຕປິ ຫິ ອຈ຺ຉນ຺ທິກາ ອຠພ຺ພາ, ອຍມ຺ປິ ຕາທິໂສເຍວ. ຕສ຺ມາ ຘາຕຸໂສ ສໍສນ຺ທມາໂນ ອາຄໂຕ.

ສຕຎ຺ຈ ພລິປຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ພລິໂນ ມຫາອສຸຣສ຺ສ ປຸຕ຺ຕານໍ ສຕໍ. ສພ຺ເພ ເວໂຣຈນາມກາຕິ ສພ຺ເພ ອຕ຺ຕໂນ ມາຕຸລສ຺ສ ຣາຫຸສ຺ເສວ ນາມຘຣາ. ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ພລິເສນນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ພລິເສນໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ກຕສນ຺ນາຫາວ ຫຸຕ຺ວາ. ຣາຫຸຠທ຺ທມຸປາຄມຸນ຺ຕິ ຣາຫຸອສຸຣິນ຺ທໍ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ສມໂຍ ທານິ ຠທ຺ທນ຺ເຕຕິ ຠທ຺ທໍ ຕວ ໂຫຕຸ, ສມໂຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູນໍ ສມິຕິໍ ວນໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ທສ຺ສນາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໔໐. ອາໂປ ຈ ເທວາ ປຖວີ, ເຕໂຊ ວາໂຍ ຕທາຄມຸນ຺ຕິ ອາໂປກສິຓາທີສຸ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ອາໂປຕິອາທິນາມກາ ເທວາ ອາຄມຸໍ. ວຣຸຓາ ວາຣຓາ ເທວາ, ໂສໂມ ຈ ຍສສາ ສຫາຕິ ວຣຸຓເທວຕາ, ວາຣຓເທວຕາ, ໂສມເທວຕາຕິ ເອວໍ ນາມກາ ຈ ເທວາ ຍສສາ ນາມ ເທເວນ ສຫາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເມຕ຺ຕາກຣຸຓາກາຍິກາຕິ ເມຕ຺ຕາຌາເນ ຈ ກຣຸຓາຌາເນ ຈ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕເທວາ. ອາຄຸໍ ເທວາ ຍສສ຺ສິໂນຕິ ເອເຕປິ ມຫາຍສາ ເທວາ ອາຄຕາ.

ທເສເຕ ທສຘາ ກາຍາ, ສພ຺ເພ ນານຕ຺ຕວຓ຺ຓິໂນຕິ ເຕ ທສຘາ ຐິຕາ ທສ ເທວກາຍາ ສພ຺ເພ ນີລາທິວເສນ ນານຕ຺ຕວຓ຺ຓາ ອາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເວຓ຺ຑູ ຈ ເທວາຕິ ເວຓ຺ຑຸເທວຕາ ຈ. ສຫລິ ຈາຕິ ສຫລິເທວຕາ ຈ. ອສມາ ຈ ທຸເວ ຍມາຕິ ອສມເທວຕາ ຈ ທ຺ເວ ຈ ຍມກາ ເທວາ. ຈນ຺ທສ຺ສຸປນິສາ ເທວາ, ຈນ຺ທມາຄຸໍ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາຕິ ຈນ຺ທນິສ຺ສິຕກາ ເທວາ ຈນ຺ທໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ອາຄຕາ. ຕຖາ ສູຣິຍນິສ຺ສິຕກາ ເທວາ ສູຣິຍໍ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ. ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາຕິ ນກ຺ຂຕ຺ຕນິສ຺ສິຕາປິ ເທວາ ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ອາຄຕາ. ອາຄຸໍ ມນ຺ທວລາຫກາຕິ ວາຕວລາຫກາ, ອພ຺ຠວລາຫກາ, ອຸຓ຺ຫວລາຫກາ ເອເຕ ສພ຺ເພປິ ວລາຫກາຍິກາ ‘‘ມນ຺ທວລາຫກາ’’ ນາມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕປິ ອາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວສູນໍ ວາສໂວ ເສຏ຺ໂຐ, ສກ຺ໂກປາຄາ ປຸຣິນ຺ທໂທຕິ ວສູນໍ ເທວຕານໍ ເສຏ຺ໂຐ ວາສໂວ ໂຍ ສກ຺ໂກຕິ ຈ, ປຸຣິນ຺ທໂທຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສປິ ອາຄໂຕ.

ທເສເຕ ທສຘາ ກາຍາຕິ ເອເຕປິ ທສ ເທວກາຍາ ທສຘາວ ອາຄຕາ. ສພ຺ເພ ນານຕ຺ຕວຓ຺ຓິໂນຕິ ນີລາທິວເສນ ນານຕ຺ຕວຓ຺ຓາ.

ອຖາຄຸໍ ສຫຠູ ເທວາຕິ ອຖ ສຫຠູ ນາມ ເທວາ ອາຄຕາ. ຊລມຄ຺ຄິສິຂາຣິວາຕິ ອຄ຺ຄິສິຂາ ວິຍ ຊລນ຺ຕາ. ຊລມຄ຺ຄິ ຈ ສິຂາຣິວາຕິ ອິມານິ ເຕສໍ ນາມານີຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣິຏ຺ຐກາ ຈ ໂຣຊາ ຈາຕິ ອຣິຏ຺ຐກເທວາ ຈ ໂຣຊເທວາ ຈ. ອຸມາປຸປ຺ຜນິຠາສິໂນຕິ ອຸມາປຸປ຺ຜເທວາ ນາມ ເອເຕ ເທວາ. ອຸມາປຸປ຺ຜສທິສາ ຫິ ເຕສໍ ສຣີຣາຠາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸມາປຸປ຺ຜນິຠາສິໂນ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ວຣຸຓາ ສຫຘມ຺ມາ ຈາຕິ ເອເຕ ຈ ທ຺ເວ ຊນາ. ອຈ຺ຈຸຕາ ຈ ອເນຊກາຕິ ອຈ຺ຈຸຕເທວຕາ ຈ ອເນຊກເທວຕາ ຈ. ສຸເລຍ຺ຍຣຸຈິຣາ ອາຄຸນ຺ຕິ ສຸເລຍ຺ຍາ ຈ ຣຸຈິຣາ ຈ ອາຄຕາ. ອາຄຸໍ ວາສວເນສິໂນຕິ ວາສວເນສີເທວາ ນາມ ອາຄຕາ. ທເສເຕ ທສຘາ ກາຍາຕິ ເອເຕປິ ທສເທວກາຍາ ທສຘາວ ອາຄຕາ.

ສມານາ ມຫາສມານາຕິ ສມານາ ຈ ມຫາສມານາ ຈ. ມານຸສາ ມານຸສຸຕ຺ຕມາຕິ ມານຸສາ ຈ ມານຸສຸຕ຺ຕມາ ຈ. ຂິຑ຺ຑາປໂທສິກາ ອາຄຸໍ, ອາຄຸໍ ມໂນປໂທສິກາຕິ ຂິຑ຺ຑາປໂທສິກາ ມໂນປໂທສິກາ ຈ ເທວາ ອາຄຕາ.

ອຖາຄຸໍ ຫຣໂຍ ເທວາຕິ ຫຣິເທວາ ນາມ ອາຄຕາ. ເຍ ຈ ໂລຫິຕວາສິໂນຕິ ໂລຫິຕວາສິໂນ ຈ ອາຄຕາ. ປາຣຄາ ມຫາປາຣຄາຕິ ເອເຕ ຈ ທຸວິຘາ ອາຄຕາ. ທເສເຕ ທສຘາ ກາຍາຕິ ເອເຕປິ ທສເທວກາຍາ ທສຘາວ ອາຄຕາ.

ສຸກ຺ກາ ກຣມ຺ຠາ ອຣຸຓາ, ອາຄຸໍ ເວຆນສາ ສຫາຕິ ເອເຕ ສຸກ຺ກາທໂຍ ຕໂຍ, ເຕຫິ ສຫ ເວຆນສາ ຈ ອາຄຕາ. ໂອທາຕຄຍ຺ຫາ ປາໂມກ຺ຂາຕິ ໂອທາຕຄຍ຺ຫາ ນາມ ປາໂມກ຺ຂເທວາ ອາຄຕາ. ອາຄຸໍ ເທວາ ວິຈກ຺ຂຓາຕິ ວິຈກ຺ຂຓາ ນາມ ເທວາ ອາຄຕາ.

ສທາມຕ຺ຕາ ຫາຣຄຊາຕິ ສທາມຕ຺ຕາ ຈ ຫາຣຄຊາ ຈ. ມິສ຺ສກາ ຈ ຍສສ຺ສິໂນຕິ ຍສສມ຺ປນ຺ນາ ມິສ຺ສກເທວາ ຈ. ຖນຍໍ ອາຄ ປຊ຺ຊຸນ຺ໂນຕິ ປຊ຺ຊຸນ຺ໂນ ຈ ເທວຣາຊາ ຖນຍນ຺ໂຕ ອາຄໂຕ. ໂຍ ທິສາ ອຠິວສ຺ສຕີຕິ ໂຍ ຍໍ ຍໍ ທິສໍ ຍາຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ເທໂວ ວສ຺ສຕິ. ທເສເຕ ທສຘາ ກາຍາຕິ ເອເຕປິ ທສເທວກາຍາ ທສຘາ ອາຄຕາ.

ເຂມິຍາ ຕຸສິຕາ ຍາມາຕິ ເຂມິຍາ ເທວາ ຕຸສິຕປຸຣວາສິໂນ ຈ ຍາມາເທວໂລກວາສິໂນ ຈ. ກຖກາ ຈ ຍສສ຺ສິໂນຕິ ຍສສມ຺ປນ຺ນາ ກຖກເທວາ ຈ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ກຏ຺ຐກາ ຈາ’’ຕິ ລິຂນ຺ຕິ. ລມ຺ພີຕກາ ລາມເສຏ຺ຐາຕິ ລມ຺ພິຕກເທວາ ຈ ລາມເສຏ຺ຐເທວາ ຈ. ໂຊຕິນາມາ ຈ ອາສວາຕິ ປພ຺ພຕມຕ຺ຖເກ ກຕນຬຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຍ ໂຊຕມານາ ໂຊຕິເທວາ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ເຕ ຈ ອາສາ ຈ ເທວາ ອາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ຊາຕິນາມາ’’ຕິ ລິຂນ຺ຕິ. ອາສາ ເທວຕາ ຉນ຺ທວເສນ ອາສວາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ນິມ຺ມານຣຕິໂນ ອາຄຸໍ, ອຖາຄຸໍ ປຣນິມ຺ມິຕາ. ທເສເຕ ທສຘາ ກາຍາຕິ ເອເຕປິ ທສ ເທວກາຍາ ທສຘາວ ອາຄຕາ.

ສຏ຺ເຐເຕ ເທວນິກາຍາຕິ ເອເຕ ຈ ອາໂປ ຈ ເທວາຕິອາທິກາ ຉ ທສກາ ສຏ຺ຐິ ເທວນິກາຍາ ສພ຺ເພ ນີລາທິວເສນ ນານຕ຺ຕວຓ຺ຓິໂນ. ນາມນ຺ວເຍນ ອາຄຈ຺ຉຸນ຺ຕິ ນາມຠາເຄນ ນາມໂກຏ຺ຐາເສນ ອາຄຕາ. ເຍ ຈຎ຺ເຎ ສທິສາ ສຫາຕິ ເຍ ຈ ອຎ຺ເຎປິ ເຕຫິ ສທິສາ ວຓ຺ຓໂຕປິ ນາມໂຕປິ ເອຕາທິສາເຍວ ເສສຈກ຺ກວາເຬສຸ ເທວາ, ເຕປິ ອາຄຕາເຍວາຕິ ເອກປເທເນວ ກລາປໍ ວິຍ ປຸຏກໍ ວິຍ ຈ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພາ ເທວຕາ ນິທ຺ທິສຕິ.

ເອວໍ ທສສຸ ໂລກຘາຕຸສຫສ຺ເສສຸ ເທວກາເຍ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອິທານິ ຍທຕ຺ຖໍ ເຕ ອາຄຕາ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປວຸຏ຺ຐຊາຕິນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປວຸຏ຺ຐາ ວິຄຕາ ຊາຕິ ອສ຺ສາຕິ ອຣິຍສງ຺ໂຆ ປວຸຏ຺ຐຊາຕິ ນາມ, ຕໍ ປວຸຏ຺ຐຊາຕິໍ ຣາຄໂທສໂມຫຂີລານໍ ອຠາວາ ອຂີລໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂອເຆ ຕຣິຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ໂອຆຕິຓ຺ຓໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອາສວານໍ ອຠາເວນ ອນາສວໍ ອຣິຍສງ຺ຆໍ ທກ຺ເຂມ ປສ຺ສິສ຺ສາມ. ເຕສຎ຺ເຎວ ໂອຆານໍ ຕິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ໂອຆຕຣໍ ອາຄຸໍ ອກຣຓໂຕ ນາຄໍ. ອສິຕາຕິຄນ຺ຕິ ກາຬກຠາວາຕີຕໍ ຈນ຺ທໍວ ສິຣິຍາ ວິໂຣຈມານໍ ທສພລຎ຺ຈ ທກ຺ເຂມ ປສ຺ສິສ຺ສາມາຕິ ເອຕທຕ຺ຖໍ ສພ຺ເພປິ ເຕ ນາມນ຺ວເຍນ ອາຄຈ຺ຉຸໍ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ສທິສາ ສຫາຕິ.

໓໔໑. ອິທານິ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສຸພ຺ຣຫ຺ມາ ປຣມຕ຺ໂຕ ຈາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ເອໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ. ປຣມຕ຺ໂຕປິ ພ຺ຣຫ຺ມາວ. ປຸຕ຺ຕາ ອິທ຺ຘິມໂຕ ສຫາຕິ ເອເຕ ອິທ຺ຘິມໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ປຸຕ຺ຕາ ອຣິຍພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ສເຫວ ອາຄຕາ. ສນງ຺ກຸມາໂຣ ຕິສ຺ໂສ ຈາຕິ ສນງ຺ກຸມາໂຣ ຈ ຕິສ຺ສມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ຈ. ໂສປາຄາຕິ ໂສປິ ອາຄໂຕ.

‘‘ສຫສ຺ສໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລການໍ, ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາຠິຕິຏ຺ຐຕິ;

ອຸປປນ຺ໂນ ຊຸຕິມນ຺ໂຕ, ຠິສ຺ມາກາໂຍ ຍສສ຺ສິ ໂສ’’ຕິ. –

ເອຕ຺ຖ ສຫສ຺ສໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລການນ຺ຕິ ເອກງ຺ຄຸລິຍາ ເອກສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬ ທສຫິ ອງ຺ຄຸລີຫິ ທສສຫສ຺ສິຈກ຺ກວາເຬ ອາໂລກຜຣຓສມຕ຺ຖານໍ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມານໍ ສຫສ຺ສໍ ອາຄຕໍ. ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາຠິຕິຏ຺ຐຕີຕິ ຍຕ຺ຖ ເອເກໂກ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ອຎ຺ເຎ ພ຺ຣຫ຺ເມ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຸປປນ຺ໂນຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຊຸຕິມນ຺ໂຕຕິ ອານຸຠາວສມ຺ປນ຺ໂນ. ຠິສ຺ມາກາໂຍຕິ ມຫາກາໂຍ, ທ຺ວີຫິ ຕີຫິ ມາຄຘິເກຫິ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ເຕຫິ ສມປ຺ປມາຓອຕ຺ຕຠາໂວ. ຍສສ຺ສິໂສຕິ ອຕ຺ຕຠາວສິຣີສງ຺ຂາເຕນ ຍເສນ ສມນ຺ນາຄໂຕ.

ທເສຕ຺ຖ ອິສ຺ສຣາ ອາຄຸໍ, ປຈ຺ເຈກວສວຕ຺ຕິໂນຕິ ເອຕສ຺ມິຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມສຫສ຺ເສ ເຍ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ວສໍ ວຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ເອວຣູປາ ທສ ອິສ຺ສຣາ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ອາຄຕາ. ເຕສຎ຺ຈ ມຊ຺ຌໂຕ ອາຄ, ຫາຣິໂຕ ປຣິວາຣິໂຕຕິ ເຕສໍ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ມຊ຺ເຌ ຫາຣິໂຕ ນາມ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ສຕສຫສ຺ສພ຺ຣຫ຺ມປຣິວາໂຣ ອາຄໂຕ.

໓໔໒. ເຕ ຈ ສພ຺ເພ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ, ສອິນ຺ເທ ເທເວ ສພ຺ຣຫ຺ມເກຕິ ເຕ ສພ຺ເພປິ ສກ຺ກໍ ເທວຣາຊານໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ອາຄເຕ ເທວກາເຍ, ຫາຣິຕມຫາພ຺ຣຫ຺ມານໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ອາຄເຕ ພ຺ຣຫ຺ມກາເຍ ຈ. ມາຣເສນາ ອຠິກ຺ກາມີຕິ ມາຣເສນາ ອຠິຄຕາ. ປສ຺ສ ກຓ຺ຫສ຺ສ ມນ຺ທິຍນ຺ຕິ ກາຬກສ຺ສ ມາຣສ ພາລຠາວໍ ປສ຺ສຖ.

ເອຖ ຄຓ຺ຫຖ ພນ຺ຘຖາຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສໍ ອາຓາເປສິ. ຣາເຄນ ພທ຺ຘມຕ຺ຖຸ ໂວຕິ ສພ຺ພໍ ໂວ ອິທໍ ເທວມຓ຺ຑລໍ ຣາເຄນ ພທ຺ຘໍ ໂຫຕຸ. ສມນ຺ຕາ ປຣິວາເຣຖ, ມາ ໂວ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ຖ ໂກຈິ ນນ຺ຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອໂກປິ ເອເຕສຸ ເອກມ຺ປິ ມາ ມຸຎ຺ຈິ. ‘‘ມາ ໂວ ມຸຎ຺ເຈຖາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ເອເສວຕ຺ໂຖ.

ອິຕິ ຕຕ຺ຖ ມຫາເສໂນ, ກຓ຺ໂຫ ເສນໍ ອເປສຍີຕິ ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ມຫາສມເຍ ມຫາເສໂນ ມາໂຣ ມາຣເສນໍ ອເປສຍິ. ປາຓິນາ ຕລມາຫຈ຺ຈາຕິ ຫຕ຺ເຖນ ປຖວີຕລໍ ປຫຣິຕ຺ວາ. ສຣໍ ກຕ຺ວານ ເຠຣວນ຺ຕິ ມາຣວິຠິໍສກທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຠຍານກໍ ສຣຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ.

ຍຖາ ປາວຸສ຺ສໂກ ເມໂຆ, ຖນຍນ຺ໂຕ ສວິຊ຺ຊຸໂກຕິ ສວິຊ຺ຊຸໂກ ປາວຸສ຺ສກເມໂຆ ວິຍ ມຫາຄຊ຺ຊິຕໍ ຄຊ຺ຊນ຺ໂຕ. ຕທາ ໂສ ປຈ຺ຈຸທາວຕ຺ຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂສ ມາໂຣ ຕໍ ວິຠິໍສນກໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຏິນິວຕ຺ໂຕ. ສງ຺ກຸທ຺ໂຘ ອສຍໍ ວເສຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ກຸທ຺ໂຘ ກຸປິໂຕ ກຎ຺ຈິ ວເສ ວຕ຺ເຕຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອສຍໍວເສ ອສຍໍວສີ ອຕ຺ຕໂນ ວເສນ ອກາມໂກ ຫຸຕ຺ວາ ນິວຕ຺ໂຕ. ຠຄວາ ກິຣ ‘‘ອຍໍ ມາໂຣ ອິມໍ ມຫາສມາຄມໍ ທິສ຺ວາ ‘ອຠິສມຍນ຺ຕຣາຍໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ອນ຺ຕຣນ຺ຕເຣ ມາຣເສນໍ ເປເສຕ຺ວາ ມາຣໍ ວິຠິໍສກໍ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ ອຎ຺ຎາສິ. ປກຕິ ເຈສາ ຠຄວໂຕ, ຍຕ຺ຖ ອຠິສມໂຍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ມາຣໍ ວິຠິໍສກໍ ທສ຺ເສນ຺ຕໍ ນ ນິວາເຣຕິ. ຍຕ຺ຖ ປນ ອຠິສມໂຍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ປຣິສາ ເນວ ມາຣສ຺ສ ຣູປໍ ປສ຺ສຕິ, ນ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ, ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐາຕີຕິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ສມາຄເມ ມຫາຠິສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ເທວຕາ ເນວ ຕສ຺ສ ຣູປໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ສທ຺ທໍ ສຸຓນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –‘‘ຕທາ ໂສ ປຈ຺ຈຸທາວຕ຺ຕິ, ສງ຺ກຸທ຺ໂຘ ອສຍໍວເສ’’ຕິ.

໓໔໓. ຕຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ວວຕ຺ຖິຕ຺ວານ ຈກ຺ຂຸມາຕິ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຠຄວາ ຊານິຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ຈ.

ມາຣເສນາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາ, ເຕ ວິຊານາຖ ຠິກ຺ຂໂວຕິ ຠິກ຺ຂເວ ມາຣເສນາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາ, ເຕ ຕຸມ຺ເຫ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປໍ ວິຊານາຖ, ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຖາຕິ ວທຕິ. ອາຕປ຺ປມກຣຸນ຺ຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ປວິສນຕ຺ຖາຍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠິໍສຸ. ວີຕຣາເຄຫິ ປກ຺ກາມຸນ຺ຕິ ມາໂຣ ຈ ມາຣເສນາ ຈ ວີຕຣາເຄຫິ ອຣິເຍຫິ ທູຣໂຕວ ອປກ຺ກມຸໍ. ເນສໍ ໂລມາປິ ອິຎ຺ຊຍຸນ຺ຕິ ເຕສໍ ວີຕຣາຄານໍ ໂລມານິປິ ນ ຈາລຍິໍສຸ. ອຖ ມາໂຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອາຣພ຺ຠ ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ –

‘‘ສພ຺ເພ ວິຊິຕສງ຺ຄາມາ, ຠຍາຕີຕາ ຍສສ຺ສິໂນ;

ໂມທນ຺ຕິ ສຫ ຠູເຕຫິ, ສາວກາ ເຕ ຊເນສຸຕາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂມທນ຺ຕິ ສຫ ຠູເຕຫີຕິ ທສພລສ຺ສ ສາສເນ ຠູເຕຫິ ສຎ຺ຊາເຕຫິ ອຣິເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂມທນ຺ຕິ ປໂມທນ຺ຕິ. ຊເນສຸຕາຕິ ຊເນ ວິສ຺ສຸຕາ ປາກຏາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ.

ອິທໍ ປນ ມຫາສມຍສຸຕ຺ຕໍ ນາມ ເທວຕານໍ ປິຍໍ ມນາປໍ, ຕສ຺ມາ ມງ຺ຄລໍ ວທນ຺ເຕນ ອຠິນວຏ຺ຐາເນສຸ ອິທເມວ ສຸຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເທວຕາ ກິຣ –‘‘ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສຸຓິສ຺ສາມາ’’ຕິ ໂອຫິຕໂສຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ປນສ຺ສ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສເທວຕາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ, ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ ຄຓນາ ນຕ຺ຖິ.

ເທວຕານຎ຺ຈສ຺ສ ປິຍມນາປຠາເວ ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ໂກຏິປພ຺ພຕວິຫາເຣ ກິຣ ນາຄເລຓທ຺ວາເຣ ນາຄຣຸກ຺ເຂ ເອກາ ເທວຘີຕາ ວສຕິ. ເອໂກ ທຫໂຣ ອນ຺ໂຕເລເຓ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສຊ຺ຌາຍຕິ. ເທວຘີຕາ ສຸຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕປຣິໂຍສາເນ ມຫາສທ຺ເທນ ສາຘຸກາຣມທາສິ. ໂກ ເອໂສຕິ. ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເທວຘີຕາຕິ. ກສ຺ມາ ສາຘຸກາຣມທາສີຕິ? ຠນ຺ເຕ, ທສພເລນ ມຫາວເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ກຖິຕທິວເສ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອຊ຺ຊ ອສ຺ໂສສິໍ, ຠຄວຕາ ກຖິຕໂຕ ເອກກ຺ຂຣມ຺ປິ ອຫາເປຕ຺ວາ ສຸຄ຺ຄຫິໂຕ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ຕຸມ຺ເຫຫີຕິ. ທສພລສ຺ສ ກຖຍໂຕ ສຸຕໍ ຕຍາຕິ? ອາມ, ຠນ຺ເຕຕິ. ມຫາ ກິຣ ເທວຕາສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ, ຕ຺ວໍ ກຕ຺ຖ ຐິຕາ ສຸຓີຕິ?

ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ມຫາວນວາສິຍາ ເທວຕາ, ມເຫສກ຺ຂາສຸ ປນ ເທວຕາສຸ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີສຸ ຊມ຺ພຸທີເປ ໂອກາສໍ ນາລຕ຺ຖໍ, ອຖ ອິມໍ ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີປໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຊມ຺ພຸໂກລປຏ຺ຏເນ ຐຕ຺ວາ ໂສຕຸໍ ອາຣທ຺ຘມ຺ຫິ, ຕຕ຺ຣາປິ ມເຫສກ຺ຂາສຸ ເທວຕາສຸ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີສຸ ອນຸກ຺ກເມນ ປຏິກ຺ກມມານາ ໂຣຫຓຊນປເທ ມຫາຄາມສ຺ສ ປິຏ຺ຐິຠາຄໂຕ ສມຸທ຺ເທ ຄລປ຺ປມາຓໍ ອຸທກໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຐິຕາ ອສ຺ໂສສິນ຺ຕິ. ຕຸຍ຺ຫໍ ຐິຕຏ຺ຐານໂຕ ທູເຣ ສຕ຺ຖາຣໍ ປສ຺ສສິ ເທວເຕຕິ? ກິໍ ກເຖຖ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຖາ ມຫາວເນ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ນິຣນ຺ຕຣໍ ມມຎ຺ເຎວ ໂອໂລເກຕີຕິ ມຎ຺ຎມານາ ໂອຕປ຺ປມານາ ອູມີສຸ ນິລຍາມີຕິ.

ຕໍ ທິວສໍ ກິຣ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສເທວຕາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ, ຕຸມ຺ເຫປິ ຕທາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາຕິ? ນຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ. ອນາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ຕຕ຺ຖ ມຎ຺ເຎຕິ? ນຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ. ສກທາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ຕຕ຺ຖ ມຎ຺ເຎຕິ? ນຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ. ຕໂຍ ມຄ຺ເຄ ປຕ຺ຕາ ເທວຕາ ກິຣ ຄຓນປຖໍ ອຕີຕາ, ໂສຕາປນ຺ນາ ຊາຕຕ຺ຖ ມຎ຺ເຎຕິ? ເທວຕາ ຕໍ ທິວສໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຫຣາຍມານາ –‘‘ອປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ອຍ຺ໂຍ’’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ນໍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອາຫ – ‘‘ສກ຺ກາ ປນ ເທວເຕ, ຕວ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ເສຕຸ’’ນ຺ຕິ? ນ ສກ຺ກາ ຠນ຺ເຕ ສກລກາຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ, ອງ຺ຄຸລິປພ຺ພມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມິ ອຍ຺ຍສ຺ສາຕິ ກຸຎ຺ຈິກຉິທ຺ເທນ ອງ຺ຄຸລິໍ ອນ຺ໂຕເລຓາຠິມຸຂໍ ອກາສິ, ຈນ຺ທສຫສ຺ສສູຣິຍສຫສ຺ສອຸຄ຺ຄມນກາໂລ ວິຍ ອໂຫສິ. ເທວຘີຕາ ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ຕາ, ຠນ຺ເຕ, ໂຫຖາ’’ຕິ ທຫຣຠິກ຺ຂຸໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ເອວໍ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ເທວຕານໍ ປິຍໍ ມນາປໍ, ມມາຍນ຺ຕິ ນໍ ເທວຕາຕິ.

ອິຕິ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ

ມຫາສມຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.