໖. ມຫາໂຄວິນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໙໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ມຫາໂຄວິນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍມນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ – ປຎ຺ຈສິໂຂຕິ ປຎ຺ຈຈູໂຬ ປຎ຺ຈກຸຓ຺ຑລິໂກ. ໂສ ກິຣ ມນຸສ຺ສປເຖ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມກຣຓກາເລ ທຫໂຣ ປຎ຺ຈຈູຬກທາຣກກາເລ ວຈ຺ຉປາລກເຊຏ຺ຐໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎປິ ທາຣເກ ຄເຫຕ຺ວາ ພຫິຄາເມ ຈຕຸມຄ຺ຄຏ຺ຐາເນສຸ ສາລໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓນ຺ໂຕ ເສຕຸໍ ພນ຺ຘນ຺ໂຕ ວິສມໍ ມຄ຺ຄໍ ສມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຍານານໍ ອກ຺ຂປຏິຆາຕນຣຸກ຺ເຂ ຫຣນ຺ໂຕຕິ ເອວຣູປານິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຈຣິຕ຺ວາ ທຫໂຣວ ກາລມກາສິ. ຕສ຺ສ ໂສ ອຕ຺ຕຠາໂວ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ອໂຫສິ. ໂສ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກເທວໂລເກ ນວຸຕິວສ຺ສສຕສຫສ຺ສປ຺ປມາຓໍ ອາຍຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ຕິຄາວຸຕປ຺ປມາໂຓ ສຸວຓ຺ຓກ຺ຂນ຺ຘສທິໂສ ອຕ຺ຕຠາໂວ ອໂຫສິ. ໂສ ສກຏສຫສ຺ສມຕ຺ຕໍ ອາຠຣຓໍ ປສາເຘຕ຺ວາ ນວກຸມ຺ຠມຕ຺ເຕ ຄນ຺ເຘ ວິລິມ຺ປິຕ຺ວາ ທິພ຺ພຣຕ຺ຕວຕ຺ຖຘໂຣ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓກຓ຺ຓິກໍ ປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຫິ ກຸຓ຺ຑລເກຫິ ປິຏ຺ຐິຍໍ ວຕ຺ຕມາເນຫິ ປຎ຺ຈຈູຬກທາຣກປຣິຫາເຣເນວ ວິຈຣຕິ. ເຕເນຕໍ ‘‘ປຎ຺ຈສິໂຂ’’ ຕ຺ເວວ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ.

ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຂີຓາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ, ເອກໂກຏ຺ຐາສໍ ອຕີຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ໂຓຕິ ອຕິອິຏ຺ຐກນ຺ຕມນາປວຓ຺ໂຓ. ປກຕິຍາປິ ເຫສ ກນ຺ຕວຓ຺ໂຓ, ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ອາຄຕຕ຺ຕາ ປນ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ໂຓ ອໂຫສິ. ເກວລກປ຺ປນ຺ຕິ ອນວເສສໍ ສມນ຺ຕໂຕ. ອນວເສສຕ຺ໂຖ ເອຕ຺ຖ ເກວລສທ຺ໂທ. ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຍ. ສມນ຺ຕໂຕ ອຕ຺ໂຖ ກປ຺ປສທ຺ໂທ, ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ໂອຠາເສຕ຺ວາຕິ ອາຠາຍ ຜຣິຕ຺ວາ, ຈນ຺ທິມາ ວິຍ ສູຣິໂຍ ວິຍ ຈ ເອໂກຠາສໍ ເອກປຊ຺ໂຊຕໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທວສຠາວຓ຺ຓນາ

໒໙໔. ສຸຘມ຺ມາຍໍ ສຠາຍນ຺ຕິ ສຸຘມ຺ມາຍ ນາມ ອິຕ຺ຖິຍາ ຣຕນມຕ຺ຕກຓ຺ຓິກຣຸກ຺ຂນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕສຠາຍໍ. ຕສ຺ສາ ກິຣ ຜລິກມຍາ ຠູມິ, ມຓິມຍາ ອາຓິໂຍ, ສຸວຓ຺ຓມຍາ ຖມ຺ຠາ, ຣຊຕມຍາ ຖມ຺ຠຆຏິກາ ຈ ສງ຺ຆາຕາ ຈ, ປວາຬມຍານິ ວາຬຣູປານິ, ສຕ຺ຕຣຕນມຍາ ໂຄປານສິໂຍ ຈ ປກ຺ຂປາສກາ ຈ ມຸຂວຏ຺ຏິ ຈ, ອິນ຺ທນີລອິຏ຺ຐກາຫິ ຉທນໍ, ໂສວຓ຺ຓມຍໍ ຉທນປີຐໍ, ຣຊຕມຍາ ຖູປິກາ, ອາຍາມໂຕ ຈ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຈ ຕີຓິ ໂຍຊນສຕານິ, ປຣິກ຺ເຂປໂຕ ນວໂຍຊນສຕານິ, ອຸພ຺ເພຘໂຕ ປຎ຺ຈໂຍຊນສຕານິ, ເອວຣູປາຍໍ ສຸຘມ຺ມາຍໍ ສຠາຍໍ.

ຘຕຣຏ຺ໂຐຕິອາທີສຸ ຘຕຣຏ຺ໂຐ ຄນ຺ຘພ຺ພຣາຊາ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວຕານໍ ໂກຏິສຕສຫສ຺ເສນ ປຣິວຸໂຕ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສສຸວຓ຺ຓມຍານິ ຜລການິ ຈ ສຸວຓ຺ຓສຕ຺ຕິໂຍ ຈ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ປຈ຺ຉິມາຠິມຸໂຂ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ເທວຕາ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ.

ວິຣູຬ຺ຫໂກ ກຸມ຺ຠຓ຺ຑຣາຊາ ກຸມ຺ຠຓ຺ຑເທວຕານໍ ໂກຏິສຕສຫສ຺ເສນ ປຣິວຸໂຕ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສຣຊຕມຍານິ ຜລການິ ຈ ສຸວຓ຺ຓສຕ຺ຕິໂຍ ຈ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ ອຸຕ຺ຕຣາຠິມຸໂຂ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ເທວຕາ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ.

ວິຣູປກ຺ໂຂ ນາຄຣາຊາ ນາຄານໍ ໂກຏິສຕສຫສ຺ເສນ ປຣິວຸໂຕ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສມຓິມຍານິ ມຫາຜລການິ ຈ ສຸວຓ຺ຓສຕ຺ຕິໂຍ ຈ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມາຍ ທິສາຍ ປຸຣຕ຺ຖິມາຠິມຸໂຂ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ເທວຕາ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ.

ເວສ຺ສວໂຓ ຍກ຺ຂຣາຊາ ຍກ຺ຂານໍ ໂກຏິສຕສຫສ຺ເສນ ປຣິວຸໂຕ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສປວາຬມຍານິ ມຫາຜລການິ ຈ ສຸວຓ຺ຓສຕ຺ຕິໂຍ ຈ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ ທກ຺ຂິຓາຠິມຸໂຂ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ເທວຕາ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຖ ປຈ຺ຉາ ອມ຺ຫາກໍ ອາສນໍ ໂຫຕີຕິ ເຕສໍ ປຈ຺ຉໂຕ ອມ຺ຫາກໍ ນິສີທິຕຸໍ ໂອກາໂສ ປາປຸຓາຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ປວິສິຕຸໍ ວາ ປສ຺ສິຕຸໍ ວາ ນ ລຠາມ. ສນ຺ນິປາຕກາຣຓໍ ປເນຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘເມວ. ເຕສຸ ວສ຺ສູປນາຍິກສງ຺ຄໂຫ ວິຕ຺ຖາຣິໂຕ. ຍຖາ ປນ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ, ເອວໍ ມຫາປວາຣຓາຍປິ ປຸຓ຺ຓມທິວເສ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ຊ ກຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປວາເຣສ຺ສາມາ’’ຕິ ມນ຺ເຕນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປິຍງ຺ຄຸທີປມຫາວິຫາຣສ຺ມິໍເຍວ ປວາເຣຕິ. ເສສາ ເທວຕາ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກາທີນິ ທິພ຺ພປຸປ຺ຜານິ ເຈວ ທິພ຺ພຈນ຺ທນຈຸຓ຺ຓານິ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ມນາປຏ຺ຐານເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປວາເຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ປວາຣຓສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ.

ເທວໂລເກ ປນ ອາສາວຕີ ນາມ ລຕາ ອຕ຺ຖິ. ສາ ປຸປ຺ຜິສ຺ສຕີຕິ ເທວາ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕເກ ປຸປ຺ຜມາເນ ເອກວສ຺ສໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕ ຕສ຺ສ ປຓ຺ຑຸປລາສາທິຠາວໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕໂກ ໂກວິຬາໂຣ ປຓ຺ຑຸປລາໂສ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຕມນາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາ ຕາວຕິໍສາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫນ຺ຕິ – ‘ປຓ຺ຑຸປລາໂສ ໂຂ ທານິ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕໂກ ໂກວິຬາໂຣ, ນ ຈິຣສ຺ເສວ ປນ຺ນປລາໂສ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕໂກ ໂກວິຬາໂຣ ປນ຺ນປລາໂສ ໂຫຕິ, ຂາຣກຊາໂຕ ໂຫຕິ, ຊາລກຊາໂຕ ໂຫຕິ, ກຸຏຸມລກຊາໂຕ ໂຫຕິ, ໂກຣກຊາໂຕ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຕມນາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາ ຕາວຕິໍສາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫນ຺ຕິ – ‘ໂກຣກຊາໂຕ ທານິ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕໂກ ໂກວິຬາໂຣ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ສພ຺ພປາລິຜຸລ຺ໂລ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ (ອ. ນິ. ໗.໖໙).

ສພ຺ພປາລິຜຸລ຺ລສ຺ສ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກສ຺ສ ໂກວິຬາຣສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ປຎ຺ຎາສ ໂຍຊນານິ ອາຠາຍ ຜຸຏໍ ໂຫຕິ, ອນຸວາຕໍ ໂຍຊນສຕໍ ຄນ຺ໂຘ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຍມານຸຠາໂວ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກສ຺ສ ໂກວິຬາຣສ຺ສາ’’ຕິ.

ປຸປ຺ຜິເຕ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕເກ ອາໂຣຫຓກິຈ຺ຈໍ ວາ ອງ຺ກຸສກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນມນກິຈ຺ຈໍ ວາ ປຸປ຺ຜາຫຣຓຕ຺ຖໍ ຈງ຺ໂກຏກກິຈ຺ຈໍ ວາ ນຕ຺ຖິ, ກນ຺ຕນກວາໂຕ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ວຓ຺ຏໂຕ ກນ຺ຕຕິ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນກວາໂຕ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ, ປເວສນກວາໂຕ ສຸຘມ຺ມໍ ເທວສຠໍ ປເວເສຕິ, ສມ຺ມຊ຺ຊນກວາໂຕ ປຸຣາຓປຸປ຺ຜານິ ນີຫຣຕິ, ສນ຺ຖຣຓກວາໂຕ ປຕ຺ຕກຓ຺ຓິກເກສຣານິ ນຈ຺ຈນ຺ໂຕ ສນ຺ຖຣຕິ, ມຊ຺ຌຏ຺ຐາເນ ຘມ຺ມາສນໍ ໂຫຕິ. ໂຍຊນປ຺ປມາໂຓ ຣຕນປລ຺ລງ຺ໂກ ອຸປຣິ ຕິໂຍຊເນນ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ເຕນ ຘາຣຍມາເນນ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວຣຎ຺ໂຎ ອາສນໍ ອຕ຺ຖຣິຍຕິ. ຕໂຕ ເຕຕ຺ຕິໍສາຍ ເທວປຸຕ຺ຕານໍ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎາສໍ ມເຫສກ຺ຂເທວຕານໍ. ອຎ຺ຎຕຣເທວຕານໍ ປນ ປຸປ຺ຜກຓ຺ຓິກາວ ອາສນໍ ໂຫຕິ.

ເທວາ ເທວສຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສີທນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຸປ຺ເຜຫິ ເຣຓຸວຏ຺ຏິ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປຣິ ກຓ຺ຓິກໍ ອາຫຈ຺ຈ ນິປຕມານາ ເທວຕານໍ ຕິຄາວຸຕປ຺ປມາຓໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ລາຂາຣສປຣິກມ຺ມສຊ຺ຊິຕໍ ວິຍ ກໂຣຕິ. ເຕສໍ ສາ ກີຬາ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ ປຣິໂຍສານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກກີຬານຸຠວນຕ຺ຖາຍ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ.

ມາສສ຺ສ ປນ ອຏ຺ຐທິວເສ ເທວໂລເກ ມຫາຘມ຺ມສວນໍ ຆຸສຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຸຘມ຺ມາຍໍ ເທວສຠາຍໍ ສນງ຺ກຸມາໂຣ ວາ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ, ສກ຺ໂກ ວາ ເທວານມິນ຺ໂທ, ຘມ຺ມກຖິກຠິກ຺ຂຸ ວາ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ວາ ຘມ຺ມກຖິໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຕິ. ອຏ຺ຐມິຍໍ ປກ຺ຂສ຺ສ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຣາຊານໍ ອມຈ຺ຈາ, ຈາຕຸທ຺ທສິຍໍ ປຸຕ຺ຕາ, ປນ຺ນຣເສ ສຍໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາໂນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປຏ຺ຏຎ຺ຈ ຊາຕິຫິງ຺ຄຸລກຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໂຍ ອນຸວິຈຣນ຺ຕິ. ເຕ – ‘‘ອສຸກາ ນາມ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ, ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ. ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ. ປຎ຺ຈສີລານິ ຣກ຺ຂຕິ. ມາສສ຺ສ ອຏ຺ຐ ອຸໂປສເຖ ກໂຣຕິ. ມາຕຸອຸປຏ຺ຐານໍ ປູເຣຕິ. ປິຕຸອຸປຏ຺ຐານໍ ປູເຣຕິ. ອສຸກຏ຺ຐາເນ ອຸປ຺ປລຫຕ຺ຖກສເຕນ ປຸປ຺ຜກຸມ຺ເຠນ ປູຊາ ກຕາ. ທີປສຫສ຺ສໍ ອາໂຣປິຕໍ. ອກາລຘມ຺ມສວນໍ ກາຣິຕໍ. ຉຕ຺ຕເວທິກາ ປຸຏເວທິກາ ກຸຈ຺ຉິເວທິກາ ສີຫາສນໍ ສີຫໂສປານໍ ກາຣິຕໍ. ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປູເຣຕິ. ທສກຸສລກມ຺ມປເຖ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ສຸວຓ຺ຓປຏ຺ເຏ ຊາຕິຫິງ຺ຄຸລເກນ ລິຂິຕ຺ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສິຂສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ເທນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈສິໂຂ ມາຕລິສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ເທຕິ. ມາຕລິ ສງ຺ຄາຫໂກ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວຣຎ຺ໂຎ ເທຕິ.

ຍທາ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມກາຣກາ ພຫູ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ໂປຕ຺ຖໂກ ຂຸທ຺ທໂກ ໂຫຕິ, ຕໍ ທິສ຺ວາວ ເທວາ – ‘‘ປມຕ຺ໂຕ, ວຕ ໂຠ ມຫາຊໂນ ວິຫຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອປາຍາ ປຣິປູຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ຉ ເທວໂລກາ ຕຸຈ຺ຉາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອນຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ໂປຕ຺ຖໂກ ມຫາ ໂຫຕິ, ຕໍ ທິສ຺ວາວ ເທວາ – ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ, ວຕ ໂຠ, ມຫາຊໂນ ວິຫຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອປາຍາ ສຸຎ຺ຎາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ຉ ເທວໂລກາ ປຣິປູຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ພຸທ຺ຘສາສເນ ປຸຎ຺ຎານິ ກຣິຕ຺ວາ ອາຄເຕ ມຫາປຸຎ຺ເຎ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬິຕຸໍ ລຠິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໍ ໂປຕ຺ຖກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ວາເຈຕິ. ຕສ຺ສ ປກຕິນິຍາເມນ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ໂທ ທ຺ວາທສ ໂຍຊນານິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຸຈ຺ເຈນ ສເຣນ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ຈ ສກລໍ ທສໂຍຊນສຫສ຺ສໍ ເທວນຄຣໍ ຉາເທຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເອວໍ ຘມ຺ມສວນຕ຺ຖາຍ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ. ອິຘ ປນ ປວາຣຓສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ສນ຺ນິປຕິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຖາຄຕໍ ນມສ຺ສນ຺ຕາຕິ ນວຫິ ກາຣເຓຫິ ຕຖາຄຕໍ ນມສ຺ສມານາ. ຘມ຺ມສ຺ສ ຈ ສຸຘມ຺ມຕນ຺ຕິ ສ຺ວາກ຺ຂາຕຕາທິເຠທໍ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຸຘມ຺ມຕໍ ອຸຊຸປ຺ປຏິປນ຺ນຕາທິເຠທໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ສຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຏ຺ຐຍຖາຠຸຈ຺ຈວຓ຺ຓນາ

໒໙໖. ຍຖາຠຸຈ຺ເຈຕິ ຍຖາຠູເຕ ຍຖາສຠາເວ. ວຓ຺ເຓຕິ ຄຸເຓ. ປຍິຣຸທາຫາສີຕິ ກເຖສິ. ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນຕິ ກຖໍ ປຏິປນ຺ໂນ? ທີປງ຺ກຣປາທມູເລ ອຏ຺ຐ ຘມ຺ເມ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຕ຺ຖາຍ ອຠິນີຫຣມາໂນປິ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ນາມ ໂຫຕິ.

ທານປາຣມີ, ສີລປາຣມີ, ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມີ, ປຎ຺ຎາປາຣມີ, ວີຣິຍປາຣມີ, ຂນ຺ຕິປາຣມີ, ສຈ຺ຈປາຣມີ, ອຘິຏ຺ຐານປາຣມີ, ເມຕ຺ຕາປາຣມີ, ອຸເປກ຺ຂາປາຣມີຕິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ອິມາ ທສ ປາຣມິໂຍ ປູເຣນ຺ໂຕປິ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ.

ຂນ຺ຕິວາທິຕາປສກາເລ, ຈູຬຘມ຺ມປາລກຸມາຣກາເລ, ຉທ຺ທນ຺ຕນາຄຣາຊກາເລ, ຠູຣິທຕ຺ຕຈມ຺ເປຍ຺ຍສງ຺ຂປາລນາຄຣາຊກາເລ, ມຫາກປິກາເລ ຈ ຕາທິສານິ ທຸກ຺ກຣານິ ກໂຣນ຺ໂຕປິ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ. ເວສ຺ສນ຺ຕຣຕ຺ຕຠາເວ ຐຕ຺ວາ ສຕ຺ຕສຕກມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ປຖວິໍ ກມ຺ເປຕ຺ວາ ປາຣມີກູຏໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕປິ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ. ຕໂຕ ອນນ຺ຕເຣ ອຕ຺ຕຠາເວ ຕຸສິຕປຸເຣ ຍາວຕາຍຸກໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕປິ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ.

ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕານິ ທິສ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕາຫິ ຍາຈິໂຕ ປຎ຺ຈ ມຫາວິໂລກນານິ ວິໂລເກຕ຺ວາ ເທວານໍ ສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ປຏິຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ ຕຸສິຕປຸຣາ ຈວິຕ຺ວາ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕປິ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ.

ທສ ມາເສ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິຍໍ ວສິຕ຺ວາ ລຸມ຺ພິນີວເນ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕປິ, ເອກູນຕິໍສວສ຺ສານິ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິຕ຺ວາ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອໂນມນທີຕີເຣ ປພ຺ພຊນ຺ໂຕປິ, ຉພ຺ພສ຺ສານິ ປຘາເນນ ອຕ຺ຕານໍ ກິລເມຕ຺ວາ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ໂຕປິ, ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫໍ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ຍາເປນ຺ໂຕປິ, ອິສິປຕນໍ ອາຄມ຺ມ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ໂຕປິ, ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕປິ, ເທໂວໂຣຫຓໍ ໂອໂຣຫນ຺ໂຕປິ, ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຈຕ຺ຕາລີສ ວສ຺ສານິ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕປິ, ອາຍຸສງ຺ຂາຣໍ ໂອສ຺ສຊນ຺ໂຕປິ, ຍມກສາລານມນ຺ຕເຣ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ໂຕປິ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ. ຍາວສ຺ສ ສາສປມຕ຺ຕາປິ ຘາຕຸໂຍ ຘຣນ຺ຕິ, ຕາວ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສປທານິ ເອຕສ຺ເສວ ເວວຈນານິ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຉິມໍ ປຈ຺ຉິມໍ ປຸຣິມສ຺ສ ປຸຣິມສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ.

ເນວ ອຕີຕໍເສ ສມນຸປສ຺ສາມ, ນ ປເນຕຣຫີຕິ ອຕີເຕປິ ພຸທ຺ຘໂຕ ອຎ຺ຎໍ ນ ສມນຸປສ຺ສາມ, ອນາຄເຕປິ ນ ສມນຸປສ຺ສາມ, ເອຕຣຫິ ປນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ອຠາວໂຕເຍວ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເຕນ ຠຄວຕາ ນ ສມນຸປສ຺ສາມາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ອຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປິ ຫິ – ‘‘ອຕີຕານາຄຕາ ພຸທ຺ຘາ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖາຣາ ສທິສາເຍວ, ກິໍ ສກ຺ໂກ ກເຖຕີ’’ຕິ ວິຈາເຣຕ຺ວາ – ‘‘ເອຕຣຫິ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ສຕ຺ຖາ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ນ ປສ຺ສາມາຕິ ກເຖຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຈ ເອຕ຺ຖ, ເອວໍ ອິໂຕ ປເຣສຸປິ ປເທສຸ ອຍມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສ຺ວາກ຺ຂາຕາທີນິ ຈ ກຸສລາທີນິ ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ.

ຄງ຺ໂຄທກໍ ຍມຸໂນທເກນາຕິ ຄງ຺ຄາຍມຸນານໍ ສມາຄມຏ຺ຐາເນ ອຸທກໍ ວຓ຺ເຓນປິ ຄນ຺ເຘນປິ ຣເສນປິ ສໍສນ຺ທຕິ ສເມຕິ, ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນສຸວຓ຺ຓໍ ວິຍ ເອກສທິສເມວ ໂຫຕິ, ນ ມຫາສມຸທ຺ທອຸທເກນ ສໍສຏ຺ຐກາເລ ວິຍ ວິສທິສໍ. ປຣິສຸທ຺ຘສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ປຏິປທາປິ ປຣິສຸທ຺ຘາວ. ນ ຫິ ທຫຣກາເລ ເວຊ຺ຊກມ຺ມາທີນິ ກຕ຺ວາ ອໂຄຈເຣ ຈຣິຕ຺ວາ ມຫລ຺ລກກາເລ ນິພ຺ພານໍ ທຏ຺ຐຸໍ ສກ຺ກາ, ນິພ຺ພານຄາມິນີ ປນ ປຏິປທາ ປຣິສຸທ຺ຘາວ ວຏ຺ຏຕິ ອາກາສູປມາ. ຍຖາ ຫິ ອາກາສມ຺ປິ ອລຄ຺ຄໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ອາກາເສ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ວິຍ ນິພ຺ພານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຏິປທາປິ ກຸເລ ວາ ຄເຓ ວາ ອລຄ຺ຄາ ອພທ຺ຘາ ອາກາສູປມາ ວຏ຺ຏຕິ. ສາ ປເນສາ ຕາທິສາວ ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ກຖິຕາ ເທສິຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສໍສນ຺ທຕິ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ປຏິປທາ ຈາ’’ຕິ.

ປຏິປນ຺ນານນ຺ຕິ ປຏິປທາຍ ຐິຕານໍ. ວຸສິຕວຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຖວາສານໍ ເອເຕສໍ. ລທ຺ຘສຫາໂຍຕິ ເອເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສຫ ອຍນໂຕ ສຫາໂຍ. ‘‘ອທຸຕິໂຍ ອສຫາໂຍ ອປ຺ປຏິສໂມ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ອສທິສຏ຺ເຐນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປນຸຊ຺ຊາຕິ ເຕສໍ ມຊ຺ເຌປິ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຈິຕ຺ເຕນ ອປນຸຊ຺ຊ, ອປນຸຊ຺ເຊວ ເອກາຣາມຕໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຠິນິປ຺ຜນ຺ໂນ ໂຂ ປນ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ລາໂຠຕິ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ມຫາລາໂຠ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ. ກທາ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ? ອຠິສມ຺ໂພຘິໍ ປຕ຺ວາ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອິສິປຕເນ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ທມນໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຕໂຍ ຊຏິເລ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ຣາຊຄຫໍ ຄຕສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣທມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສກ຺ກໂຕ ໂຫຕິ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ ລາຠີ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໗໐). ສຕສຫສ຺ສກປ຺ປາຘິເກສຸ ຈຕູສຸ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍສຸ ອຸສ຺ສນ຺ນປຸຎ຺ຎນິສ຺ສນ຺ທສມຸປ຺ປນ຺ໂນ ລາຠສກ຺ກາໂຣ ມໂຫໂຆ ວິຍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣມາໂນ ອາຄຈ຺ຉຕິ.

ເອກສ຺ມິໍ ກິຣ ສມເຍ ຣາຊຄເຫ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສາເກເຕ ໂກສມ຺ພິຍໍ ພາຣາຓສິຍໍ ຠຄວໂຕ ປຏິປາຏິຠຕ຺ຕໍ ນາມ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕຕ຺ເຖໂກ – ‘‘ອຫໍ ສຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຓ຺ຓໍ ລິຂິຕ຺ວາ ວິຫາຣທ຺ວາເຣ ພນ຺ຘິ. ອຎ຺ໂຎ – ອຫໍ ທ຺ເວ ສຕານິ. ອຎ຺ໂຎ – ອຫໍ ປຎ຺ຈ ສຕານິ. ອຎ຺ໂຎ – ອຫໍ ສຫສ຺ສໍ. ອຎ຺ໂຎ – ອຫໍ ທ຺ເວ ສຫສ຺ສານິ. ອຎ຺ໂຎ – ອຫໍ ປຎ຺ຈ. ທສ. ວີສຕິ. ປຎ຺ຎາສໍ; ອຎ຺ໂຎ – ອຫໍ ສຕສຫສ຺ສໍ. ອຎ຺ໂຎ – ອຫໍ ທ຺ເວ ສຕສຫສ຺ສານິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຓ຺ຓໍ ລິຂິຕ຺ວາ ວິຫາຣທ຺ວາເຣ ພນ຺ຘິ. ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕມ຺ປິ ໂອກາສໍ ລຠິຕ຺ວາ – ‘‘ທານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ສກຏານິ ປູເຣຕ຺ວາ ມຫາຊໂນ ອນຸພນ຺ຘິເຍວ. ຍຖາຫ – ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຊານປທາ ມນຸສ຺ສາ ພຫຸໍ ໂລຓມ຺ປິ ເຕລມ຺ປິ ຕຓ຺ຑຸລມ຺ປິ ຂາທນີຍມ຺ປິ ສກເຏສຸ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ – ‘ຍຕ຺ຖ ປຏິປາຏິໍ ລຠິສ຺ສາມ, ຕຕ຺ຖ ຠຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມາ’ຕິ’’ (ມຫາວ. ໒໘໒). ເອວໍ ອຎ຺ຎານິປິ ຂນ຺ຘເກ ຈ ວິນເຍ ຈ ພຫູນິ ວຕ຺ຖູນິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ອສທິສທາເນ ປເນສ ລາໂຠ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ໂຕ. ເອກສ຺ມິໍ ກິຣ ສມເຍ ຠຄວຕິ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣິຕ຺ວາ ເຊຕວນໍ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ຣາຊາ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ທານໍ ອທາສິ. ທຸຕິຍທິວເສ ນາຄຣາ ອທໍສຸ. ປຸນ ເຕສໍ ທານໂຕ ອຕິເຣກໍ ຣາຊາ, ຕສ຺ສ ທານໂຕ ອຕິເຣກໍ ນາຄຣາຕິ ເອວໍ ພຫູສຸ ທິວເສສຸ ຄເຕສຸ ຣາຊາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເມ ນາຄຣາ ທິວເສ ທິວເສ ອຕິເຣກຕຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ປຖວິສ຺ສໂຣ ປນ ຣາຊາ ນາຄເຣຫິ ທາເນ ປຣາຊິໂຕຕິ ຄຣຫາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ມລ຺ລິກາ ອຸປາຍໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ໂສ ຣາຊງ຺ຄເຓ ສາລກລ຺ຍາຓິປທເຣຫິ ມຓ຺ຑປໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕໍ ນີລຸປ຺ປເລຫິ ຉາເທຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ອາສນສຕານິ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ຫຕ຺ຖິສຕານິ ອາສນານໍ ປຈ຺ຉາຠາເຄ ຐເປຕ຺ວາ ເອເກເກນ ຫຕ຺ຖິນາ ເອເກກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຘາຣາເປສິ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາສນານໍ ອນ຺ຕເຣ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣປຏິມຓ຺ຑິຕາ ເອເກກາ ຂຕ຺ຕິຍຘີຕາ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິຍຄນ຺ຘໍ ປິສຕິ. ນິຏ຺ຐິຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ມຊ຺ຌຏ຺ຐາເນ ຄນ຺ຘມ຺ພເຓ ປກ຺ຂິປຕິ, ຕໍ ອປຣາ ຂຕ຺ຕິຍຘີຕາ ນີລຸປ຺ປລຫຕ຺ຖເກນ ສມ຺ປຣິວຕ຺ເຕຕິ. ເອວໍ ເອເກກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິສ຺ໂສ ຕິສ຺ໂສ ຂຕ຺ຕິຍຘີຕໂຣ ປຣິວາຣາ, ອປຣາ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣປຏິມຓ຺ຑິຕາ ອິຕ຺ຖີ ຕາລວຓ຺ຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ພີຊຕິ, ອຎ຺ຎາ ຘມກຣຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸທກໍ ປຣິສ຺ສາເວຕິ, ອຎ຺ຎາ ປຕ຺ຕໂຕ ອຸທກໍ ຫຣຕິ. ຠຄວໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ອນຄ຺ຆານິ ອເຫສຸໍ. ປາທກຖລິກາ ອາຘາຣໂກ ອປສ຺ເສນຜລກໍ ຉຕ຺ຕປາທມຓີຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອນຄ຺ຆານິ ອເຫສຸໍ. ສງ຺ຆນວກສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ສຕສຫສ຺ສໍ ອຄ຺ຆຕິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ທາເນ ອງ຺ຄຸລິມາລຕ຺ເຖໂຣ ສງ຺ຆນວໂກ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ອາສນສມີເປ ອານີໂຕ ຫຕ຺ຖີ ຕໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ຕໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຣາຊາ – ‘‘ອຎ຺ໂຎ ຫຕ຺ຖີ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ? ທຸຏ຺ຐຫຕ຺ຖີ ປນ ອຕ຺ຖິ, ອາເນຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ – ສງ຺ຆນວໂກ ກຕໂຣ ມຫາຣາຊາຕິ? ອງ຺ຄຸລິມາລຕ຺ເຖໂຣ ຠຄວາຕິ. ເຕນ ຫິ ຕໍ ທຸຏ຺ຐຫຕ຺ຖິໍ ອາເນຕ຺ວາ ຐເປຕຸ, ມຫາຣາຊາຕິ. ຫຕ຺ຖິໍ ມຓ຺ຑຍິຕ຺ວາ ອານຍິໍສຸ. ໂສ ເຖຣສ຺ສ ເຕເຊນ ນາສາວາຕສຎ຺ຈຣຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ກາຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ເອວໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ສຕ຺ຕ ທິວສານິ ທານໍ ທີຍິຕ຺ຖ. ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ຣາຊາ ທສພລໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ – ‘‘ຠຄວາ ມຍ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຖາ’’ຕິ ອາຫ.

ຕສ຺ສຎ຺ຈ ປຣິສຕິ ກາໂຬ ຈ ຊຸຓ຺ໂຫ ຈາຕິ ທ຺ເວ ອມຈ຺ຈາ ໂຫນ຺ຕິ. ກາໂຬ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ນສ຺ສຕິ ຣາຊກຸລສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ, ກິໍ ນາເມເຕ ເອຕ຺ຕກາ ຊນາ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິທ຺ທາຍິສ຺ສນ຺ເຕວ, ອິທໍ ປນ ເອໂກ ຣາຊປຸຣິໂສ ລຠິຕ຺ວາ ກິໍ ນາມ ນ ກເຣຍ຺ຍ, ອໂຫ ນສ຺ສຕິ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ. ຊຸຓ຺ໂຫ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ອິທໍ ຣາຊຕ຺ຕນໍ ນາມ, ໂກ ອຎ຺ໂຎ ອິທໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ? ກິໍ ຣາຊາ ນາມ ໂສ, ໂຍ ຣາຊຕ຺ຕເນ ຐິໂຕປິ ເອວຣູປໍ ທານໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ. ຠຄວາ ປຣິສາຍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ວິທິຕ຺ວາ – ‘‘ສເຈ ອຊ຺ຊ ຊຸຓ຺ຫສ຺ສ ອຊ຺ຌາສເຍນ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖມິ, ກາຬສ຺ສ ສຕ຺ຕຘາ ມຸທ຺ຘາ ຜລິສ຺ສຕິ. ມຍາ ໂຂ ປນ ສຕ຺ຕານຸທ຺ທຍຕາຍ ປາຣມິໂຍ ປູຣິຕາ. ຊຸຓ຺ໂຫ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ທິວເສ ມຍິ ຘມ຺ມໍ ກຖຍນ຺ເຕ ມຄ຺ຄຜລໍ ປຏິວິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ອິທານິ ປນ ກາຬໍ ໂອໂລເກສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ຈຕຸປ຺ປທິກເມວ ຄາຖໍ ອຠາສິ –

‘‘ນ ເວ ກທຣິຍາ ເທວໂລກໍ ວຊນ຺ຕິ,

ພາລາ ຫເວ ນປ຺ປສໍສນ຺ຕິ ທານໍ;

ຘີໂຣ ຈ ທານໍ ອນຸໂມທມາໂນ,

ເຕເນວ ໂສ ໂຫຕິ ສຸຂີ ປຣຕ຺ຖາ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໗໗);

ຣາຊາ ອນຕ຺ຕມໂນ ຫຸຕ຺ວາ – ‘‘ມຍາ ມຫາທານໍ ທິນ຺ນໍ, ສຕ຺ຖາ ຈ ເມ ມນ຺ທເມວ ຘມ຺ມໍ ກເຖສິ, ນາສກ຺ຂິໍ ມຎ຺ເຎ ທສພລສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕຸ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາໂສ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ມຍາ, ຠນ຺ເຕ, ມຫນ຺ຕໍ ທານໍ ທິນ຺ນໍ, ອນຸໂມທນາ ຈ ເມ ນ ມຫຕີ ກຕາ, ໂກ ນຸ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ໂທໂສ’’ຕິ? ນຕ຺ຖິ, ມຫາຣາຊ, ຕວ ໂທໂສ, ປຣິສາ ປນ ອປຣິສຸທ຺ຘາ, ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມໍ ນ ເທເສສິນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ປຣິສາ ນ ສຸທ຺ຘາຕິ? ສຕ຺ຖາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອມຈ຺ຈານໍ ປຣິວິຕກ຺ກໍ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ກາຬໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ເອວໍ, ຕາຕ, ກາຬາ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ມຍິ ມມ ສນ຺ຕກໍ ທທມາເນ ຕວ ກຕຣໍ ຐານໍ ຣຸຊ຺ຊຕິ, ນ ຕໍ ສກ຺ໂກມິ ປສ຺ສິຕຸໍ, ປພ຺ພາເຊຖ ນໍ ມມ ຣຏ຺ຐໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ຊຸຓ຺ຫໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ເອວໍ ກິຣ, ຕາຕ, ຈິນ຺ເຕສີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ຕວ ຈິຕ຺ຕານຸຣູປເມວ ໂຫຕູ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ມຓ຺ຑເປ ເອວໍ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕສຸເຍວ ອາສເນສຸ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຕາເຍວ ຂຕ຺ຕິຍຘີຕໂຣ ປຣິວາຣາເປຕ຺ວາ ຣາຊເຄຫໂຕ ຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຍາ ທິນ຺ນສທິສເມວ ສຕ຺ຕ ທິວສານິ ທານໍ ເທຫີຕິ. ໂສ ຕຖາ ອທາສິ. ທຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ – ‘‘ຘມ຺ມໍ ຠຄວາ ເທເສຖາ’’ຕິ ອາຫ.

ສຕ຺ຖາ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ທານານໍ ອນຸໂມທນໍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ທ຺ເວ ມຫານທິໂຍ ເອໂກຆປຸຓ຺ຓາ ກຸຣຸມາໂນ ວິຍ ມຫາຘມ຺ມເທສນໍ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ຊຸຓ຺ໂຫ ໂສຕາປນ຺ໂນ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ປສີທິຕ຺ວາ ທສພລສ຺ສ ພາຫິຣວຕ຺ຖຸໍ ນາມ ອທາສິ. ເອວໍ ອຠິນິປ຺ຜນ຺ໂນ ໂຂ ປນ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ລາໂຠຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຠິນິປ຺ຜນ຺ໂນ ສິໂລໂກຕິ ວຓ຺ຓຄຸຓກິຕ຺ຕນໍ. ໂສປິ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຠິນິປ຺ຜນ຺ໂນ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ຠຄວໂຕ ຂຕ຺ຕິຍາປິ ວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາປິ ຄຫປຕໂຍປິ ນາຄາ ສຸປຓ຺ຓາ ຄນ຺ຘພ຺ພາ ເທວຕາ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນປິ ກິຕ຺ຕິໍ ວຕ຺ວາ – ‘‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ’’ຕິອາທິນາ. ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາປິ ວຣໂຣຊສ຺ສ ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ກເຖຫີຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊສຸໍ. ໂສ ສຫສ຺ສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທສພລໍ ປາທຕລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ເກສນ຺ຕາ ອປໂລກຍມາໂນ ລິກ຺ຂາມຕ຺ຕມ຺ປິ ວຊ຺ຊໍ ອທິສ຺ວາ – ‘‘ວິປ຺ປກິຓ຺ຓທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓ ອສີຕິອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນວິຠູສິເຕ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ສຸຜຸລ຺ລິຕປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກຕາຣາຄຓສມຸຊ຺ຊລິຕອນ຺ຕລິກ຺ຂວິຈິຕ຺ຕກຸສຸມສສ຺ສິຣິກນນ຺ທນວນສທິເສ ອນວຊ຺ຊອຕ຺ຕຠາເວ ອວຓ຺ຓໍ ວທນ຺ຕສ຺ສ ມຸຂມ຺ປິ ວິປຣິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ມຸທ຺ຘາປິ ສຕ຺ຕຘາ ຜເລຍ຺ຍ, ອວຓ຺ຓໍ ວຕ຺ຕຸໍ ອຸປາໂຍ ນຕ຺ຖິ, ວຓ຺ຓເມວ ວທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປາທຕລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ເກສນ຺ຕາ ອຕິເຣກປທສຫສ຺ເສນ ວຓ຺ຓເມວ ກເຖສິ. ຍມກປາຏິຫາຣິເຍ ປເນສ ວຓ຺ໂຓ ນາມ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ອຠິນິປ຺ຜນ຺ໂນ ສິໂລໂກຕິ.

ຍາວ ມຎ຺ເຎ ຂຕ຺ຕິຍາຕິ ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເວສ຺ສາ ສຸທ຺ທາ ນາຄາ ສຸປຓ຺ຓາ ຍກ຺ຂາ ອສຸຣາ ເທວາ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນຕິ ສພ຺ເພວ ເຕ ສມ຺ປິຍາຍມານຣູປາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ວິຄຕມໂທ ໂຂ ປນາຕິ ເອຕ຺ຕກາ ມໍ ຊນາ ສມ຺ປິຍາຍມານຣູປາ ວິຫຣນ຺ຕີຕິ ນ ມທປມຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ທວາທິວເສນ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕິ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ວິຄຕມໂທ ໂຂ ປນ ໂສ ຠຄວາ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕິ.

ຍຖາວາທີຕິ ຍໍ ວາຈາຍ ວທຕິ, ຕທນ຺ວຍເມວສ຺ສ ກາຍກມ຺ມໍ ໂຫຕິ. ຍຎ຺ຈ ກາເຍນ ກໂຣຕິ, ຕທນ຺ວຍເມວສ຺ສ ວຈີກມ຺ມໍ ໂຫຕິ. ກາໂຍ ວາ ວາຈໍ, ວາຈາ ວາ ກາຍໍ ນາຕິກ຺ກມຕິ, ວາຈາ ກາເຍນ, ກາໂຍ ຈ ວາຈາຍ ສເມຕິ. ຍຖາ ຈ –

‘‘ວາເມນ ສູກໂຣ ໂຫຕິ, ທກ຺ຂິເຓນ ອຊາມິໂຄ;

ສເຣນ ເນລໂກ ໂຫຕິ, ວິສາເຓນ ຊຣຄ຺ຄໂວ’’ຕິ. –

ອຍໍ ສູກຣຍກ຺ໂຂ ສູກເຣ ທິສ຺ວາ ສູກຣສທິສໍ ວາມປສ຺ສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທຕິ, ອຊາມິເຄ ທິສ຺ວາ ຕໍສທິສໍ ທກ຺ຂິຓປສ຺ສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທຕິ, ເນລກວຈ຺ຉເກ ທິສ຺ວາ ວຈ຺ຉກຣວໍ ຣວນ຺ໂຕ ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທຕິ, ໂຄເຓ ທິສ຺ວາ ເຕສໍ ວິສາຓສທິສານິ ວິສາຓານິ ມາເປຕ຺ວາ ເຕ ທູຣໂຕວ – ‘‘ໂຄໂຓ ວິຍ ທິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອຸປຄເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທຕິ. ຍຖາ ຈ ຘມ຺ມິກວາຍສຊາຕເກ ສກຸເຓຫິ ປຸຏ຺ໂຐ ວາຍໂສ – ‘‘ອຫໍ ວາຕຠກ຺ໂຂ, ວາຕຠກ຺ຂຕາຍ ມຸຂໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ປາຓການຎ຺ຈ ມຣຓຠເຍນ ເອເກເນວ ປາເທນ ຐິໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫປິ –

‘‘ຘມ຺ມໍ ຈຣຖ ຠທ຺ທໍ ໂວ, ຘມ຺ມໍ ຈຣຖ ຎາຕໂຍ;

ຘມ຺ມຈາຣີ ສຸຂໍ ເສຕິ, ອສ຺ມິໍ ໂລເກ ປຣມ຺ຫິ ຈາ’’ຕິ.

ສກຸເຓສຸ ວິສ຺ສາສໍ ອຸປ຺ປາເທສິ, ຕໂຕ –

‘‘ຠທ຺ທໂກ ວຕາຍໍ ປກ຺ຂີ, ທິໂຊ ປຣມຘມ຺ມິໂກ;

ເອກປາເທນ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ, ຘມ຺ໂມ ຘມ຺ໂມຕິ ຠາສຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວິສ຺ສາສມາຄເຕ ສກຸເຓ ຂາທິຕ຺ຖ. ເຕນ ເຕສໍ ວາຈາ ກາເຍນ, ກາໂຍ ຈ ວາຈາຍ ນ ສເມຕິ, ນ ເອວໍ ຠຄວໂຕ. ຠຄວໂຕ ປນ ວາຈາ ກາເຍນ, ກາໂຍ ຈ ວາຈາຍ ສເມຕິເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຕິຓ຺ຓາ ຕຣິຕາ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ອສ຺ສາຕິ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉ. ‘‘ກຖມິທໍ ກຖມິທ’’ນ຺ຕິ ເອວຣູປາ ວິຄຕາ ກຖໍກຖາ ອສ຺ສາຕິ ວິຄຕກຖໍກໂຖ. ຍຖາ ຫິ ມຫາຊໂນ – ‘‘ອຍໍ ຣຸກ຺ໂຂ, ກິໍ ຣຸກ຺ໂຂ ນາມ, ອຍໍ ຄາໂມ, ອຍໍ ຊນປໂທ, ອິທໍ ຣຏ຺ຐໍ, ກິໍ ຣຏ຺ຐໍ ນາມ, ກສ຺ມາ ນຸ ໂຂ ອຍໍ ຣຸກ຺ໂຂ ອຸຊຸກ຺ຂນ຺ໂຘ, ອຍໍ ວງ຺ກກ຺ຂນ຺ໂຘ, ກສ຺ມາ ກຓ຺ຏໂກ ໂກຈິ ອຸຊຸໂກ ໂຫຕິ, ໂກຈິ ວງ຺ໂກ, ປຸປ຺ຜໍ ກິຎ຺ຈິ ສຸຄນ຺ຘໍ, ກິຎ຺ຈິ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ, ຜລໍ ກິຎ຺ຈິ ມຘຸຣໍ, ກິຎ຺ຈິ ອມຘຸຣ’’ນ຺ຕິ ສກງ຺ໂຂວ ໂຫຕິ, ນ ເອວໍ ສຕ຺ຖາ. ສຕ຺ຖາ ຫິ – ‘‘ອິເມສໍ ນາມ ຘາຕູນໍ ອຸສ຺ສນ຺ນຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ອິທໍ ເອວໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວິຄຕກຖໍກໂຖວ. ຍຖາ ຈ ປຐມຊ຺ຌານາທິລາຠີນໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທີສຸ ກງ຺ຂາ ໂຫຕິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານມ຺ປິ ຫິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓ ຍາຖາວສນ຺ນິຏ຺ຐານາຠາວໂຕ ໂວຫາຣວເສນ ກງ຺ຂາ ນາມ ໂຫຕິເຍວ, ນ ເອວໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ໂສ ຫິ ຠຄວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິຄຕກຖໍກໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປຣິໂຍສິຕສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ຍຖາ ເກຈິ ສີລມຕ຺ເຕນ, ເກຈິ ວິປສ຺ສນາມຕ຺ເຕນ, ເກຈິ ປຐມຊ຺ຌາເນນ…ເປ… ເກຈິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ, ເກຈິ ໂສຕາປນ຺ນຠາວມຕ຺ເຕນ…ເປ… ເກຈິ ອຣຫຕ຺ເຕນ, ເກຈິ ສາວກປາຣມີຎາເຓນ, ເກຈິ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາເຓນ ປຣິໂຍສິຕສງ຺ກປ຺ປາ ປຣິປຸຓ຺ຓມໂນຣຖາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ມມ ສຕ຺ຖາ. ມມ ປນ ສຕ຺ຖາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ປຣິໂຍສິຕສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຊ຺ຌາສຍໍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ, ອຘິກາສເຍນ ອຸຕ຺ຕມນິສ຺ສຍຠູເຕນ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ໂປຣາຓພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍຠູເຕນ ຈ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉ ວິຄຕກຖໍກໂຖ ປຣິໂຍສິຕສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ປຸພ຺ເພ ອນນຸສ຺ສຸເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສາມໍ ສຈ຺ຈານິ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິ, ຕຕ຺ຖ ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ພເລສຸ ຈ ວສີຠາວ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຈນໂຕ ປຣິໂຍສິຕສງ຺ກປ຺ປຕາປິ ຠຄວໂຕ ອຣິຍມຄ຺ເຄເນວ ນິປ຺ຜນ຺ນາຕິ.

໒໙໗. ຍຖຣິວ ຠຄວາຕິ ຍຖາ ຠຄວາ, ເອວໍ ເອກສ຺ມິໍ ຊມ຺ພຸທີປຕເລ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມານາ ອໂຫ ວຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຊິນາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ປຈ຺ຈາສິສມານາ ວທນ຺ຕິ. ອຖາປເຣ ຕີສຸ ມຓ຺ຑເລສຸ ເອກໂຕ ວິຈຣຓຠາວໍ ອາກງ຺ຂມານາ ຕໂຍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາຕິ ອາຫໍສຸ. ອປເຣ – ‘‘ທສ ປາຣມິໂຍ ນາມ ປູເຣຕ຺ວາ ຈຕຸນ຺ນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ທຸລ຺ລຠາ, ສເຈ ປນ ເອໂກ ນິພທ຺ຘວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ, ເອໂກ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ, ເອວມ຺ປິ ຊມ຺ພຸທີໂປ ໂສເຠຍ຺ຍ ເຈວ, ພຫຸຎ຺ຈ ຫິຕສຸຂມຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອໂຫ ວຕ, ມາຣິສາຕິ ອາຫໍສຸ.

໒໙໘. ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຐານໍ ອວກາໂສຕິ ອຸຠຍເມຕໍ ກາຣຓາຘິວຈນເມວ. ກາຣຓຎ຺ຫິ ຕິຏ຺ຐຕິ ເອຕ຺ຖ ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ຜລນ຺ຕິ ຐານໍ. ໂອກາໂສ ວິຍ ຈສ຺ສ ຕໍ ເຕນ ວິນາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອຠາວໂຕຕິ ອວກາໂສ. ຍນ຺ຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ເຍນ ກາຣເຓນ ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ທ຺ເວ ພຸທ຺ຘາ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຕໍ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ –

‘‘ຍາວຕາ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ, ປຣິຫຣນ຺ຕິ ທິສາ ຠນ຺ຕິ ວິໂຣຈນາ;

ຕາວ ສຫສ຺ສຘາ ໂລໂກ, ເອຕ຺ຖ ເຕ ວຕ຺ຕເຕ ວໂສ’’ຕິ. (ມ. ນິ. ໑.໕໐໓) –

ຄາຖາຍ ເອກຈກ຺ກວາຬເມວ ເອກາ ໂລກຘາຕຸ. ‘‘ສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ ອກມ຺ປິຕ຺ຖາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໒໖) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ສໍ ເອກາ ໂລກຘາຕຸ. ‘‘ອາກງ຺ຂມາໂນ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ຕິສຫສ຺ສິມຫາສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ສເຣນ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ, ໂອຠາເສນ ຈ ຜເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໘໑) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ຕິສຫສ຺ສິມຫາສຫສ຺ສີ ເອກາ ໂລກຘາຕຸ. ‘‘ອຍຎ຺ຈ ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕູ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໒໐໑) ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ທສຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ສານິ ເອກາ ໂລກຘາຕຸ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາຕິ ອາຫ. ເອຕ຺ຕກຎ຺ຫິ ຊາຕິເຂຕ຺ຕໍ ນາມ. ຕຕ຺ຣາປິ ຐເປຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ຈກ຺ກວາເຬ ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ ມຊ຺ຌິມເທສໍ ນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ພຸທ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຊາຕິເຂຕ຺ຕໂຕ ປນ ປຣໍ ພຸທ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານເມວ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ເຍນຕ຺ເຖນາຕິ ເຍນ ປວາຣຓສງ຺ຄຫຕ຺ເຖນ.

ສນງ຺ກຸມາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໐໐. ວຓ຺ເຓນ ເຈວ ຍສສາ ຈາຕິ ອລງ຺ກາຣປຣິວາເຣນ ຈ ປຸຎ຺ຎສິຣິຍາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໐໑. ສາຘຸ ມຫາພ຺ຣຫ຺ເມຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ປສາທເນ ສາຘຸສທ຺ໂທ. ສງ຺ຂາຍ ໂມທາມາຕິ ຊານິຕ຺ວາ ໂມທາມ.

ໂຄວິນ຺ທພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

໓໐໔. ຍາວ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ມຫາປຎ຺ໂຎວ ໂສ ຠຄວາຕິ ເອຕ຺ຕກນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ອຖ ໂຂ ຍາວ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຕິຈິຣຣຕ຺ຕໍ ມຫາປຎ຺ໂຎວ ໂສ ຠຄວາ. ໂນຕິ ກຖໍ ຕຸມ຺ເຫ ມຎ຺ຎຖາຕິ. ອຖ ສຍເມເວຕໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາຕຸກາໂມ – ‘‘ອນຈ຺ຉຣິຍເມຕໍ, ມາຣິສາ, ຍໍ ອິທານິ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ຕິຓ຺ຓໍ ມາຣານໍ ມຕ຺ຖກໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຏິວິທ຺ຘອສາຘາຣຓຎາໂຓ ໂສ ຠຄວາ ມຫາປຎ຺ໂຎ ຠເວຍ຺ຍ, ກິເມຕ຺ຖ ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ອປຣິປກ຺ກາຍ ປນ ໂພຘິຍາ ປເທສຎາເຓ ຐິຕສ຺ສ ສຣາຄາທິກາເລປິ ມຫາປຎ຺ຎຠາວເມວ ໂວ, ມາຣິສາ, ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠວປຏິຈ຺ຉນ຺ນກາຣຓໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠູຕປຸພ຺ພໍ ໂຠຕິອາທິມາຫ.

ປຸໂຣຫິໂຕຕິ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ອນຸສາສນປຸໂຣຫິໂຕ. ໂຄວິນ຺ໂທຕິ ໂຄວິນ຺ທິຍາຠິເສເກນ ອຠິສິຕ຺ໂຕ, ປກຕິຍາ ປນສ຺ສ ອຎ຺ຎເທວ ນາມໍ, ອຠິສິຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ໂຄວິນ຺ໂທ’’ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄໂຕ. ໂຊຕິປາໂລຕິ ໂຊຕນໂຕ ຈ ປາລນໂຕ ຈ ໂຊຕິປາໂລ. ຕສ຺ສ ກິຣ ຊາຕທິວເສ ສພ຺ພາວຸຘານິ ອຸຊ຺ໂຊຕິໍສຸ. ຣາຊາປິ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ອຕ຺ຕໂນ ມງ຺ຄລາວຸຘໍ ປຊ຺ຊລິຕໍ ທິສ຺ວາ ຠີໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ໂຄວິນ຺ໂທ ປາໂຕວ ຣາຊູປຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸຂເສຍ຺ຍໍ ປຸຈ຺ຉິ ຣາຊາ – ‘‘ກຸໂຕ ເມ ອາຈຣິຍ, ສຸຂເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ກາຣຓໍ ອາໂຣເຈສິ. ມາ ຠາຍິ, ມຫາຣາຊ, ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ໂຕ ຊາໂຕ, ຕສ຺ສານຸຠາເວນ ສກລນຄເຣ ອາວຸຘານິ ປຊ຺ຊລິໍສູຕິ. ຣາຊາ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເມ ກຸມາໂຣ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ຠາຍິ. ‘‘ກິໍ ວິຕກ຺ເກສິ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ຈ ປຸຏ຺ໂຐ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ອຖ ນໍ ໂຄວິນ຺ໂທ ‘‘ມາ ຠາຍິ ມຫາຣາຊ, ເນໂສ ກຸມາໂຣ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທຸພ຺ຠິສ຺ສຕິ, ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ປນ ເຕນ ສໂມ ປຎ຺ຎາຍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຈເນນ ມຫາຊນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ຉິຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕຸມ຺ຫາກຎ຺ຈ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ອນຸສາສິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສມສ຺ສາເສຕິ. ຣາຊາ ຕຸຏ຺ໂຐ – ‘‘ກຸມາຣສ຺ສ ຂີຣມູລໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ກຸມາຣໍ ມຫລ຺ລກກາເລ ມມ ທສ຺ເສຖາ’’ຕິ ອາຫ. ກຸມາໂຣ ອນຸປຸພ຺ເພນ ວຸຑ຺ຒິມນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ໂຊຕິຕຕ຺ຕາ ປນສ຺ສ ປາລນສມຕ຺ຖຕາຍ ຈ ໂຊຕິປາໂລຕ຺ເວວ ນາມໍ ອກໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂຊຕນໂຕ ຈ ປາລນໂຕ ຈ ໂຊຕິປາໂລ’’ຕິ.

ສມ຺ມາ ໂວສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ມາ ໂວສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ອລມຕ຺ຖທສຕໂຣຕິ ສມຕ຺ໂຖ ປຏິພໂລ ອຕ຺ຖທໂສ ອລມຕ຺ຖທໂສ, ຕໍ ອລມຕ຺ຖທສໍ ຕິເຣຕີຕິ ອລມຕ຺ຖທສຕໂຣ. ໂຊຕິປາລສ຺ເສວ ມາຓວສ຺ສ ອນຸສາສນິຍາຕິ ໂສປິ ໂຊຕິປາລໍເຍວ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອນຸສາສຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໓໐໕. ຠວມຕ຺ຖຸ ຠວນ຺ຕໍ ໂຊຕິປາລນ຺ຕິ ໂຠໂຕ ໂຊຕິປາລສ຺ສ ຠໂວ ວຸທ຺ຘິ ວິເສສາຘິຄໂມ ສພ຺ພກລ຺ຍາຓຎ຺ເຈວ ມງ຺ຄລຎ຺ຈ ໂຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖນ຺ຕິ? ‘‘ອລໍ, ມຫາຣາຊ, ມາ ຈິນ຺ຕຍິ, ຘຸວຘມ຺ໂມ ເອສ ສພ຺ພສຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ມຣຓປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ໂສກວິໂນທນປຏິສນ຺ຖາຣກຖໍ ປຣິໂຍສາເປຕ຺ວາ. ມາ ໂນ ຠວໍ ໂຊຕິປາໂລ ອນຸສາສນິຍາ ປຈ຺ຈພ຺ຍາຫາສີຕິ ມາ ປຏິພ຺ຍາກາສິ, ‘‘ອນຸສາສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ – ‘‘ນາຫໍ ອນຸສາສາມີ’’ຕິ ໂນ ມາ ອນຸສາສນິຍາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠິສມ຺ໂຠສີຕິ ສໍວິທຫິຕ຺ວາ ປຏ຺ຐເປສິ. ມນຸສ຺ສາ ເອວມາຫໍສູຕິ ຕໍ ປິຕຣາ ມຫາປຎ຺ຎຕຣໍ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ອນຸສາສນ຺ຕໍ ສພ຺ພກມ຺ເມ ອຠິສມ຺ຠວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ ໂຄວິນ຺ໂທ ວຕ, ໂຠ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ມຫາໂຄວິນ຺ໂທ ວຕ, ໂຠ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ເອວມາຫໍສຸ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ‘‘ໂຄວິນ຺ໂທ ວຕ, ໂຠ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອໂຫສິ ເອຕສ຺ສ ປິຕາ; ອຍໍ ປນ ມຫາໂຄວິນ຺ໂທ ວຕ, ໂຠ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ.

ຣຊ຺ຊສໍວິຠຊນວຓ຺ຓນາ

໓໐໖. ເຍນ ເຕ ຉ ຂຕ຺ຕິຍາຕິ ເຍ ເຕ ‘‘ສຫາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ຉ ຂຕ຺ຕິຍາ, ເຕ ກິຣ ເຣຓຸສ຺ສ ເອກປິຕິກາ ກນິຏ຺ຐຠາຕໂຣ, ຕສ຺ມາ ມຫາໂຄວິນ຺ໂທ ‘‘ອຍໍ ອຠິສິຕ຺ໂຕ ເອເຕສໍ ຣຊ຺ຊສໍວິຠາຄໍ ກເຣຍ຺ຍ ວາ ນ ວາ, ຍໍນູນາຫໍ ເຕ ປຏິກຈ຺ເຈວ ເຣຓຸສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ເປເສຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎໍ ຄຓ຺ຫາເປຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ເຍນ ເຕ ຉ ຂຕ຺ຕິຍາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ຣາຊກຕ຺ຕາໂຣຕິ ຣາຊກາຣກາ ອມຈ຺ຈາ.

໓໐໗. ມທນີຍາ ກາມາຕິ ມທກຣາ ປມາທກຣາ ກາມາ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ເອສ ອນຸສ຺ສຣິຕຸມ຺ປິ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ອາຍນ຺ຕຸ ໂຠນ຺ໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໐໘. ສຣາມຫໍ ໂຠຕິ ຕທາ ກິຣ ມນຸສ຺ສານໍ ສຈ຺ຈວາທິກາໂລ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກທາ ມຍາ ວຸຕ຺ຕໍ, ເກນ ທິຏ຺ຐໍ, ເກນ ສຸຕ’’ນ຺ຕິ ອຠູຕໍ ອວຕ຺ວາ ‘‘ສຣາມຫໍ ໂຠ’’ຕິ ອາຫ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖນ຺ຕິ ກິໍ ມຫາຣາຊ ເທວຕ຺ຕໍ ຄເຕ ຣຎ຺ເຎ ມາ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ຖ, ຘຸວຘມ຺ໂມ ເອສ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ, ເອວໍຠາວິໂນ ສງ຺ຂາຣາຕິ ເອວຣູປໍ ປຏິສນ຺ຖາຣກຖໍ. ສພ຺ພານິ ສກຏມຸຂານິ ປຏ຺ຐເປສີຕິ ສພ຺ພານິ ຉ ຣຊ຺ຊານິ ສກຏມຸຂານິ ປຏ຺ຐເປສິ. ເອເກກສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ຣຊ຺ຊໍ ຕິໂຍຊນສຕໍ ໂຫຕິ, ເຣຓຸສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ຣຊ຺ໂຊສຣຓປເທໂສ ທສຄາວຸຕໍ, ມຊ຺ເຌ ປນ ເຣຓຸສ຺ສ ຣຊ຺ຊໍ ວິຕານສທິສໍ ອໂຫສິ. ກສ຺ມາ ເອວໍ ປຏ຺ຐເປສີຕິ? ກາເລນ ກາລໍ ຣາຊານໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຣຊ຺ຊໍ ອປີເຬຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຣຊ຺ຊປເທເສເນວ ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ຈ. ປຣຣຊ຺ຊໍ ໂອຕິຓ຺ຓສ຺ສ ຫິ – ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ເທຖ, ໂຄຓໍ ເທຖາ’’ຕິ ວທໂຕ ມນຸສ຺ສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ – ‘‘ອິເມ ຣາຊາໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊິເຕນ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ປີຬໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ວິຊິເຕນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິກາ ອິມິນາ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ລທ຺ຘພ຺ພເມວາ’’ຕິ ມນຸສ຺ສາ ປີຬໍ ນ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ອິມມຕ຺ຖໍ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ວາ ມຫາໂຄວິນ຺ໂທ ‘‘ສມ຺ໂມທມານາ ຣາຊາໂນ ຈິຣໍ ຣຊ຺ຊມນຸສາສນ຺ຕູ’’ຕິ ເອວໍ ປຏ຺ຐເປສິ.

‘‘ທນ຺ຕປຸຣໍ ກລິງ຺ຄານໍ, ອສ຺ສການຎ຺ຈ ໂປຕນໍ;

ມາຫິສ຺ສຕິ ອວນ຺ຕີນໍ, ໂສວີຣານຎ຺ຈ ໂຣທຸກໍ.

ມິຖິລາ ຈ ວິເທຫານໍ, ຈມ຺ປາ ອງ຺ເຄສຸ ມາປິຕາ;

ພາຣາຓສີ ຈ ກາສີນໍ, ເອເຕ ໂຄວິນ຺ທມາປິຕາ’’ຕິ. –

ເອຕານິ ສຕ຺ຕ ນຄຣານິ ມຫາໂຄວິນ຺ເທເນວ ເຕສໍ ຣາຊູນໍ ອຕ຺ຖາຍ ມາປິຕານິ.

‘‘ສຕ຺ຕຠູ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ໂຕ ຈ, ເວສ຺ສຠູ ຠຣໂຕ ສຫ;

ເຣຓຸ ທ຺ເວ ຈ ຘຕຣຏ຺ຐາ, ຕທາສຸໍ ສຕ຺ຕ ຠາຣຘາ’’ຕິ. –

ອິມານິ ເຕສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນມ຺ປິ ນາມານິ. ເຕສຸ ຫິ ເອໂກ ສຕ຺ຕຠູ ນາມ ອໂຫສິ, ເອໂກ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ໂຕ ນາມ, ເອໂກ ເວສ຺ສຠູ ນາມ, ເອໂກ ເຕເນວ ສຫ ຠຣໂຕ ນາມ, ເອໂກ ເຣຓຸ ນາມ, ທ຺ເວ ປນ ຘຕຣຏ຺ຐາຕິ ອິເມ ສຕ຺ຕ ຊມ຺ພຸທີປຕເລ ຠາຣຘາ ມຫາຣາຊາໂນ ອເຫສຸນ຺ຕິ.

ປຐມຠາຓວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກິຕ຺ຕິສທ຺ທອພ຺ຠຸຄ຺ຄມນວຓ຺ຓນາ

໓໑໑. ອຸປສງ຺ກມິໍສູຕິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອຍໍ ອິສ຺ສຣິຍສມ຺ປຕ຺ຕິ ນ ອຎ຺ຎສ຺ສານຸຠາເວນ, ມຫາໂຄວິນ຺ທສ຺ສານຸຠາເວນ ນິປ຺ຜນ຺ນາ. ມຫາໂຄວິນ຺ໂທ ອມ຺ເຫ ສຕ຺ຕ ຣາຊາໂນ ສມຄ຺ເຄ ກຕ຺ວາ ຊມ຺ພຸທີປຕເລ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ, ປຸພ຺ພູປກາຣິສ຺ສ ປນ ນ ສຸກຣາ ປຏິກິຣິຍາ ກາຕຸໍ. ອມ຺ເຫ ສຕ຺ຕປິ ຊເນ ເອໂສເຍວ ອນຸສາສຕຸ, ເອຕໍເຍວ ເສນາປຕິຎ຺ຈ ປຸໂຣຫິຕຎ຺ຈ ກໂຣມ, ເອວໍ ໂນ ວຸທ຺ຘິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ມຫາໂຄວິນ຺ໂທປິ – ‘‘ມຍາ ເອເຕ ສມຄ຺ຄາ ກຕາ, ສເຈ ເອເຕສໍ ອຎ຺ໂຎ ເສນາປຕິ ປຸໂຣຫິໂຕ ຈ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເສນາປຕິປຸໂຣຫິຕານໍ ວຈນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຘິວາເສມິ ເນສໍ ເສນາປຕິຏ຺ຐານຎ຺ຈ ປຸໂຣຫິຕຏ຺ຐານຎ຺ຈາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ເອວໍ ໂຠ’’ຕິ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ.

ສຕ຺ຕ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາເລຕິ ‘‘ອຫໍ ສພ຺ພຏ຺ຐາເນສຸ ສມ຺ມຸໂຂ ຠເວຍ຺ຍໍ ວາ ນ ວາ, ຍຕ຺ຖາຫໍ ສມ຺ມຸໂຂ ນ ຠວິສ຺ສາມິ, ຕຕ຺ເຖວ ເຕ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ສຕ຺ຕ ອນຸປຸໂຣຫິເຕ ຐເປສິ. ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສຕ຺ຕ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາເລ’’ຕິ. ທິວສສ຺ສ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ສາຍໍ ປາໂຕ ວາ ນຫາຍນ຺ຕີຕິ ນຫາຕກາ. ວຕຈຣິຍປຣິໂຍສາເນ ວາ ນຫາຕາ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ສທ຺ຘິໍ ນ ຂາທນ຺ຕິ ນ ປິວນ຺ຕີຕິ ນຫາຕກາ.

໓໑໒. ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉີຕິ ອຠິອຸຄ຺ຄຈ຺ຉິ. ຕທາ ກິຣ ມນຸສ຺ສານໍ ‘‘ນ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ສທ຺ຘິໍ ອມນ຺ເຕຕ຺ວາ ສກ຺ກາ ເອວໍ ສກລຊມ຺ພຸທີປໍ ອນຸສາສິຕຸ’’ນ຺ຕິ ນິສິນ຺ນນິສິນ຺ນຏ຺ຐາເນ ອຍເມວ ກຖາ ປວຕ຺ຕິຕ຺ຖ. ນ ໂຂ ປນາຫນ຺ຕິ ມຫາປຸຣິໂສ ກິຣ – ‘‘ອຍໍ ມຍ຺ຫໍ ອຠູໂຕ ວຓ຺ໂຓ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ວຓ຺ຓຸປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຂ ປນ ນ ຠາຣິຍາ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວຓ຺ຓສ຺ສ ຣກ຺ຂນເມວ ຠາຣິຍໍ, ອຍຎ຺ຈ ເມ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອມນ຺ເຕຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ວຓ຺ໂຓ ອຸປ຺ປນ຺ໂນວ, ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ປນ ວິຕ຺ຖາຣິກຕໂຣ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມທສ຺ສເນ ອຸປາຍໍ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຸຕໍ ໂຂ ປນ ເມຕນ຺ຕິອາທິອຕ຺ຖໍ ປຣິວິຕກ຺ເກສິ.

໓໑໓. ເຍນ ເຣຓຸ ຣາຊາ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ເອວໍ ເມ ອນ຺ຕຣາ ທຏ຺ຐຸກາໂມ ວາ ສລ຺ລປິຕຸກາໂມ ວາ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ຍໂຕ ຉິນ຺ນປລິໂພໂຘ ສຸຂໍ ວິຫຣິສ຺ສາມີຕິ ປລິໂພຘຸປຈ຺ເຉທນຕ຺ຖໍ ອຸປສງ຺ກມິ, ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

໓໑໖. ສາທິສິໂຍຕິ ສມວຓ຺ຓາ ສມຊາຕິກາ.

໓໑໗. ນວໍ ສນ຺ຘາຄາຣໍ ກາເຣຕ຺ວາຕິ ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານທິວາຏ຺ຐານຈງ຺ກມນສມ຺ປນ຺ນໍ ວສ຺ສິເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ວສນກ຺ຂມໍ ພຫິ ນຬປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວິຈິຕ຺ຕໍ ອາວສຖໍ ກາເຣຕ຺ວາ. ກຣຸຓໍ ຌານໍ ຌາຍີຕິ ກຣຸຓາຍ ຕິກຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານໍ ຌາຍິ, ກຣຸຓາມຸເຂນ ປເນຕ຺ຖ ອວເສສາປິ ຕໂຍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ ຄຫິຕາວ. ອຸກ຺ກຓ຺ຐນາ ປຣິຕສ຺ສນາຕິ ຌານຠູມິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ອນຠິຣຕິອຸກ຺ກຓ຺ຐນາ ວາ ຠຍປຣິຕສ຺ສນາ ວາ ນຕ຺ຖິ, ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ປນ ອາຄມນປຕ຺ຖນາ ອາຄມນຕຓ຺ຫາ ອຫູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ພ຺ຣຫ຺ມຸນາສາກຈ຺ຉາວຓ຺ຓນາ

໓໑໘. ຠຍນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕຸຕ຺ຣາສຠຍເມວ. ອຊານນ຺ຕາຕິ ອຊານມານາ. ກຖໍ ຊາເນມຸ ຕໍ ມຍນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໗໙) ມຍໍ ກິນ຺ຕິ ຕໍ ຊານາມ, ອຍໍ ກຕ຺ຖວາສິໂກ, ກິນ຺ນາໂມ, ກິໍ ໂຄຕ຺ໂຕຕິອາທີນໍ ອາກາຣານໍ ເກນ ອາກາເຣນ ຕໍ ຘາຣຍາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມໍ ເວ ກຸມາຣໍ ຊານນ຺ຕີຕິ ມໍ ‘‘ກຸມາໂຣ’’ຕິ ‘‘ທຫໂຣ’’ຕິ ຊານນ຺ຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກຕິ ເສຏ຺ຐໂລເກ. ສນນ຺ຕນນ຺ຕິ ຈິຣຕນໍ ໂປຣາຓກໍ. ອຫໍ ໂສ ໂປຣາຓກຸມາໂຣ ສນງ຺ກຸມາໂຣ ນາມ ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ໂຄວິນ຺ທ ຊານາຫີຕິ ໂຄວິນ຺ທ ປຓ຺ຑິຕ, ຕ຺ວໍ ເອວໍ ຊານາຫິ, ເອວໍ ມໍ ຘາເຣຫິ.

‘‘ອາສນໍ ອຸທກໍ ປຊ຺ຊໍ, ມຘຸສາກຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ;

ອຄ຺ເຆ ຠວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ, ອຄ຺ຆໍ ກຸຣຸຕຸ ໂນ ຠວ’’ນ຺ຕິ. –

ເອຕ຺ຖ ອຄ຺ຆນ຺ຕິ ອຕິຖິໂນ ອຸປນາເມຕພ຺ພໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕເນວ ອິທມາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ເອຕ຺ຖ ນິສີທຖ, ອິທໍ ອຸທກໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ, ອິໂຕ ປານີຍໍ ປິວຖ, ປາເທ ໂຘວຖ, ອິທໍ ປຊ຺ຊໍ ປາທານໍ ຫິຕຕ຺ຖາຍ ອຠິສງ຺ຂຕໍ ເຕລໍ, ອິໂຕ ປາເທ ມກ຺ເຂຖ, ອິທໍ ມຘຸສາກນ຺ຕິ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ນ ອຎ຺ເຎສໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສທິສໍ ໂຫຕິ, ນ ໂສ ‘‘ອິທໍ ສ຺ເວ, ອິທໍ ຕຕິຍທິວເສ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສນ຺ນິຘິໍ ນາມ ກໂຣຕິ. ມຘຸສາກໍ ປນ ອໂລຓໍ ອຘູປນໍ ອຕກ຺ກໍ ອຸທເກນ ເສທິຕສາກໍ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍສ – ‘‘ອິທໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ‘‘ອຄ຺ເຆ ຠວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອິເມ ສພ຺ເພປິ ອຄ຺ຆາ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ອຕ຺ຖິ. ເຕ ອຄ຺ເຆ ຠວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ. ເອວໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕານຎ຺ຈ ອຄ຺ຆໍ ກຸຣຸຕຸ ໂນ ຠວໍ, ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ໂນ ຠວໍ ອິທມຄ຺ຆນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກິໍ ປເນສ – ‘‘ອິໂຕ ເອກມ຺ປິ ພ຺ຣຫ຺ມາ ນ ຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ ອິທໍ ນ ຊານາຕີຕິ. ໂນ ນ ຊານາຕິ, ຊານນ຺ໂຕປິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິເກ ອາຄໂຕ ອຕິຖິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ວຕ຺ຕສີເສນ ປຸຈ຺ຉຕິ.

ອຖ ໂຂ ພ຺ຣຫ຺ມາ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ປຓ຺ຑິໂຕ ມມ ປຣິໂຠຄກຣຓາຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕິ, ອຸທາຫຸ ໂກຫຎ຺ເຎ ຐຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ສມນ຺ນາຫຣນ຺ໂຕ ‘‘ວຕ຺ຕສີເສ ຐິໂຕ ປຸຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ທານິ ເມ ວຏ຺ຏຕີຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ ເຕ ອຄ຺ຆໍ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ໂຄວິນ຺ທ ຠາສສີຕິ ອາຫ. ຍໍ ຕ຺ວໍ ໂຄວິນ຺ທ ຠາສສິ – ‘‘ອິທມາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ເອຕ຺ຖ ນິສີທຖາ’’ຕິອາທິ, ຕຕ຺ຣ ເຕ ມຍໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ນາ ນາມ ໂຫມ, ປານີຍໍ ປີຕາ ນາມ ໂຫມ, ປາທາປິ ເມ ໂຘຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕຸ, ເຕເລນປິ ມກ຺ຂິຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕຸ, ອຸທກສາກມ຺ປິ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ນາມ ໂຫຕຸ, ຕຍາ ທິນ຺ນໍ ອຘິວາສິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍໍ ຍໍ ຕ຺ວໍ ຠາສສິ, ຕໍ ຕໍ ມຍາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ ເຕ ອຄ຺ຆໍ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ໂຄວິນ຺ທ ຠາສສີ’’ຕິ. ເອວໍ ປນ ອຄ຺ຆໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫສ຺ສ ໂອກາສໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມຫິຕຕ຺ຖາຍາຕິອາທິມາຫ.

ກງ຺ຂີ ອກງ຺ຂິໍ ປຣເວທິເຍສູຕິ ອຫໍ ສວິຈິກິຈ຺ໂຉ ຠວນ຺ຕໍ ປເຣນ ສຍໍ ອຠິສງ຺ຂຕຕ຺ຕາ ປຣສ຺ສ ປາກເຏສຸ ປຣເວທິເຍສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ນິພ຺ພິຈິກິຈ຺ຉໍ.

ຫິຕ຺ວາ ມມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິທໍ ມມ, ອິທໍ ມມາຕິ ອຸປກຣຓຕຓ຺ຫໍ ຈຊິຕ຺ວາ. ມນຸເຊສູຕິ ສຕ຺ເຕສຸ, ມນຸເຊສຸ ໂຍ ໂກຈິ ມນຸໂຊ ມມຕ຺ຕໍ ຫິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອໂກທິຠູໂຕຕິ ເອກີຠູໂຕ, ເອໂກ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ເອໂກ ນິສີທນ຺ໂຕຕິ. ວຈນຕ຺ໂຖ ປເນຕ຺ຖ ເອໂກ ອຸເທຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ເອໂກທິ, ຕາທິໂສ ຠູໂຕຕິ ເອໂກທິຠູໂຕ. ກຣຸເຓຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ກຣຸຓາຌາເນ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ, ຕໍ ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິຣາມຄນ຺ໂຘຕິ ວິສ຺ສຄນ຺ຘວິຣຫິໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຐິໂຕຕິ ເອເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຐິໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສິກ຺ຂມາໂນຕິ ເອເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂມາໂນ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ອຸປຣິ ມຫາໂຄວິນ຺ເທນ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ຈ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ.

໓໒໐. ຕຕ຺ຖ ເອເຕ ອວິທ຺ວາຕິ ເອເຕ ອາມຄນ຺ເຘ ອຫໍ ອວິທ຺ວາ, ນ ຊານາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຘ ພ຺ຣູຫິ ຘີຣາຕິ ເຕ ເມ ຕ຺ວໍ ອິຘ ຘີຣ ປຓ຺ຑິຕ, ພ຺ຣູຫິ, ວທ. ເກນາວຏາ ວາຕິ ປຊາ ກຸຣຸຕູຕິ ກຕເມນ ກິເລສາວຣເຓນ ອາວຣິຕາ ປຊາ ປູຕິກາ ວາຍຕິ. ອາປາຍິກາຕິ ອປາຍູປຄາ. ນິວຸຕພ຺ຣຫ຺ມໂລກາຕິ ນິວຸໂຕ ປິຫິໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ ອສ຺ສາຕິ ນິວຸຕພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ. ກຕເມນ ກິເລເສນ ປຊາຍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປໂຄ ມຄ຺ໂຄ ນິວຸໂຕ ປິຫິໂຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ.

ໂກໂຘ ໂມສວຊ຺ຊໍ ນິກຕິ ຈ ທຸພ຺ໂຠຕິ ກຸຊ຺ຌນລກ຺ຂໂຓ ໂກໂຘ ຈ, ປຣວິສໍວາທນລກ຺ຂໂຓ ມຸສາວາໂທ ຈ, ສທິສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ວຎ຺ຈນລກ຺ຂຓາ ນິກຕິ ຈ, ມິຕ຺ຕທຸພ຺ຠນລກ຺ຂໂຓ ທຸພ຺ໂຠ ຈ. ກທຣິຍຕາ ອຕິມາໂນ ອຸສູຍາຕິ ຖທ຺ຘມຈ຺ຉຣິຍລກ຺ຂຓາ ກທຣິຍຕາ ຈ, ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມຎ຺ຎນລກ຺ຂໂຓ ອຕິມາໂນ ຈ, ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິຂີຍນລກ຺ຂຓາ ອຸສູຍາ ຈ. ອິຈ຺ຉາ ວິວິຈ຺ຉາ ປຣເຫຐນາ ຈາຕິ ຕຓ຺ຫາລກ຺ຂຓາ ອິຈ຺ຉາ ຈ, ມຈ຺ຉຣິຍລກ຺ຂຓາ ວິວິຈ຺ຉາ ຈ, ວິຫິໍສາລກ຺ຂຓາ ປຣເຫຐນາ ຈ. ໂລໂຠ ຈ ໂທໂສ ຈ ມໂທ ຈ ໂມໂຫຕິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ລຸພ຺ຠນລກ຺ຂໂຓ ໂລໂຠ ຈ, ທຸສ຺ສນລກ຺ຂໂຓ ໂທໂສ ຈ, ມຊ຺ຊນລກ຺ຂໂຓ ມໂທ ຈ, ມຸຍ຺ຫນລກ຺ຂໂຓ ໂມໂຫ ຈ. ເອເຕສຸ ຍຸຕ຺ຕາ ອນິຣາມຄນ຺ຘາຕິ ເອເຕສຸ ຈຸທ຺ທສສຸ ກິເລເສສຸ ຍຸຕ຺ຕາ ປຊາ ນິຣາມຄນ຺ຘາ ນ ໂຫຕິ, ອາມຄນ຺ຘາ ສກຸຓປຄນ຺ຘາ ປູຕິຄນ຺ຘາເຍວາຕິ ວທຕິ. ອາປາຍິກາ ນິວຸຕພ຺ຣຫ຺ມໂລກາຕິ ເອສາ ປນ ອາປາຍິກາ ເຈວ ໂຫຕິ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນພ຺ຣຫ຺ມໂລກມຄ຺ຄາ ຈາຕິ. ອິທໍ ປນ ສຸຕ຺ຕໍ ກເຖນ຺ເຕນ ອາມຄນ຺ຘສຸຕ຺ເຕນ ທີເປຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພໍ, ອາມຄນ຺ຘສຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອິມິນາ ທີເປຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພໍ.

ເຕ ນ ສຸນິມ຺ມທຍາຕິ ເຕ ອາມຄນ຺ຘາ ສຸນິມ຺ມທຍາ ສຸເຂນ ນິມ຺ມເທຕພ຺ພາ ປຫາຕພ຺ພາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ທຸປ຺ປຊຫາ ທຸຊ຺ຊຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ສ ທານິ ຠວໍ ໂຄວິນ຺ໂທ ກາລໍ ມຎ຺ຎຕີຕິ ‘‘ຍສ຺ສາ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຠວໍ ໂຄວິນ຺ໂທ ກາລໍ ມຎ຺ຎຕິ, ອຍເມວ ໂຫຕຸ, ເອວໍ ສຕິ ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕວ ສນ຺ຕິເກ ອາຄມນໍ ສ຺ວາຄມນໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ກຖິຕຘມ຺ມກຖາ ສຸກຖິຕາ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕ຺ວໍ ຕາຕ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ອຄ຺ຄປຸຣິໂສ ທຫໂຣ ປຐມວເຍ ຐິໂຕ, ເອວໍ ມຫນ຺ຕໍ ນາມ ສມ຺ປຕ຺ຕິສິຣິວິລາສໍ ປຫາຍ ຕວ ປພ຺ພຊນໍ ນາມ ຄນ຺ຘຫຕ຺ຖິໂນ ອຍພນ຺ຘນໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄມນໍ ວິຍ ອຕິອຸຬາຣໍ, ພຸທ຺ຘຕນ຺ຕິ ນາເມສາ’’ຕິ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ທຬ຺ຫີກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສນງ຺ກຸມາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກເມວ ຄໂຕ.

ເຣຓຸຣາຊອາມນ຺ຕນາວຓ຺ຓນາ

໓໒໑. ມຫາປຸຣິໂສປິ ‘‘ມມ ອິໂຕວ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊນໍ ນາມ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ, ອຫໍ ຣາຊກຸລສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອນຸສາສາມິ, ຕສ຺ມາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສ຺ສາມິ. ສເຈ ໂສປິ ປພ຺ພຊິສ຺ສຕິ, ສຸນ຺ທຣເມວ. ໂນ ເຈ ປພ຺ພຊິສ຺ສຕິ, ປຸໂຣຫິຕຏ຺ຐານໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ອຫໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ໂຠ ມຫາໂຄວິນ຺ໂທ,…ເປ… ນາຫໍ ໂປໂຣຫຈ຺ເຈ ຣເມ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕ຺ວໍ ປຊານສ຺ສຸ ຣຊ຺ເຊນາຕິ ຕວ ຣຊ຺ເຊນ ຕ຺ວເມວ ຊານາຫິ. ນາຫໍ ໂປໂຣຫິຈ຺ເຈ ຣເມຕິ ອຫໍ ປຸໂຣຫິຕຠາເວ ນ ຣມາມິ, ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕສ຺ມິ, ອຎ຺ຎໍ ອນຸສາສກໍ ຊານາຫິ, ນາຫໍ ໂປໂຣຫິຈ຺ເຈ ຣເມຕິ.

ອຖ ຣາຊາ – ‘‘ຘຸວໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເຄເຫ ໂຠຄາ ມນ຺ທາ ຊາຕາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຘເນນ ນິມນ຺ເຕນ຺ໂຕ – ‘‘ສເຈ ເຕ ອູນໍ ກາເມຫິ. ອຫໍ ປຣິປູຣຍາມິ ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ – ‘‘ກິນ຺ນຸ ໂຂ ເອສ ເອກໂກ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເກນຈິ ວິຫິໍສິໂຕ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ,

‘‘ໂຍ ຕໍ ຫິໍສຕິ ວາເຣມິ, ຠູມິເສນາປຕິ ອຫໍ;

ຕຸວໍ ປິຕາ ອຫໍ ປຸຕ຺ໂຕ, ມາ ໂນ ໂຄວິນ຺ທ ປາຊຫີ’’ຕິ. –

ອາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ຕໍ ຫິໍສຕິ, ຕໍ ວາເຣມິ, ເກວລໍ ຕຸມ຺ເຫ ‘‘ອສຸໂກ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂຖ, ອຫເມຕ຺ຖ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຊານິສ຺ສາມີຕິ. ຠູມິເສນາປຕິ ອຫນ຺ຕິ ອຖ ວາ ອຫໍ ປຖວິຍາ ສາມີ, ສ຺ວາຫໍ ອິມໍ ຣຊ຺ຊໍ ຕຸມ຺ເຫເຍວ ປຏິຈ຺ຉາເປສ຺ສາມິ. ຕຸວໍ ປິຕາ ອຫໍ ປຸຕ຺ໂຕຕິ ຕ຺ວໍ ປິຕິຏ຺ຐາເນ ຐສ຺ສສິ, ອຫໍ ປຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ. ໂສ ຕ຺ວໍ ມມ ມນໍ ຫຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ມນໍ ໂຄວິນ຺ທ, ປາເຊຫິ; ຍຖາ ອິຈ຺ຉສິ ຕຖາ ປວຕ຺ຕສ຺ສຸ. ອຫໍ ປນ ຕວ ມນໍເຍວ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ຕຍາ ທິນ຺ນປິຓ຺ຑໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຕໍ ອສິຈມ຺ມຫຕ຺ໂຖ ວາ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ, ຣຖໍ ວາ ເຕ ປາເຊສ຺ສາມິ. ‘‘ມາ ໂນ ໂຄວິນ຺ທ, ປຊຫີ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຕ຺ວໍ ປິຕິຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐ, ອຫໍ ປຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຐສ຺ສາມິ. ມາ ໂນ ຕ຺ວໍ ໂຠ ໂຄວິນ຺ທ, ປຊຫິ, ມາ ປຣິຈ຺ຈຊີຕິ. ອຖ ມຫາປຸຣິໂສ ຍໍ ຣາຊາ ຈິນ຺ເຕສິ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕນິ ອຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

‘‘ນ ມຕ຺ຖິ ອູນໍ ກາເມຫິ, ຫິໍສິຕາ ເມ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ອມນຸສ຺ສວໂຈ ສຸຕ຺ວາ, ຕສ຺ມາຫໍ ນ ຄເຫ ຣເມ’’ຕິ. –

ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ນ ມຕ຺ຖີຕິ ນ ເມ ອຕ຺ຖິ. ຄເຫຕິ ເຄເຫ. ອຖ ນໍ ຣາຊາ ປຸຈ຺ຉິ –

‘‘ອມນຸສ຺ໂສ ກຖໍ ວຓ຺ໂຓ, ກິໍ ເຕ ອຕ຺ຖໍ ອຠາສຖ;

ຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວາ ຊຫາສິ ໂນ, ເຄເຫ ອມ຺ເຫ ຈ ເກວລີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຊຫາສິ ໂນ, ເຄເຫ ອມ຺ເຫ ຈ ເກວລີຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕິຠຣິເຕ ເຄເຫ ສງ຺ຄຫວເສນ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ກໂຣນ຺ໂຕ ຍໍ ສຸຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ເຄເຫ ຈ ອມ຺ເຫ ຈ ເກວລີ ສພ຺ເພ ອປຣິເສເສ ຊມ຺ພຸທີປວາສິໂນ ຊຫາສີຕິ ວທຕິ.

ອຖສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ມຫາປຸຣິໂສ ອຸປວຸຕ຺ຖສ຺ສ ເມ ປຸພ຺ເພຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸປວຸຕ຺ຖສ຺ສາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ເອກີຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຖສ຺ສ. ຍິຏ຺ຐກາມສ຺ສ ເມ ສໂຕຕິ ຍຊິຕຸກາມສ຺ສ ເມ ສມານສ຺ສ. ອຄ຺ຄິ ປຊ຺ຊລິໂຕ ອາສິ, ກຸສປຕ຺ຕປຣິຕ຺ຖໂຕຕິ ກຸສປຕ຺ເຕຫິ ປຣິຕ຺ຖໂຕ ສປ຺ປິທຘິມຘຸອາທີນິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິ ຊລຍິຕຸມາຣທ຺ໂຘ ອາສິ, ເອວໍ ອຄ຺ຄິໍ ຊາເລຕ຺ວາ ‘‘ມຫາຊນສ຺ສ ທານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ມມາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ.

ສນນ຺ຕໂນຕິ ສນງ຺ກຸມາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມາ. ຕໂຕ ຣາຊາ ສຍມ຺ປິ ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ສທ຺ທຫາມີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກຖໍ ວຕ຺ເຕຖ ອຎ຺ຎຖາຕິ ກຖໍ ຕຸມ຺ເຫ ອຎ຺ຎຖາ ວຕ຺ຕິສ຺ສຖ. ເຕ ຕໍ ອນຸວຕ຺ຕິສ຺ສາມາຕິ ເຕ ມຍມ຺ປິ ຕຸມ຺ເຫເຍວ ອນຸວຕ຺ຕິສ຺ສາມ, ອນຸປພ຺ພຊິສ຺ສາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອນຸວຊິສ຺ສາມາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ສ ອນຸຄຈ຺ຉິສ຺ສາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອກາໂຈຕິ ນິກ຺ກາໂຈ ອກກ຺ກໂສ. ໂຄວິນ຺ທສ຺ສານຸສາສເນຕິ ຕວ ໂຄວິນ຺ທສ຺ສ ສາສເນ. ຠວນ຺ຕໍ ໂຄວິນ຺ທເມວ ສຕ຺ຖາຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຈຣິສ຺ສາມາຕິ ວທຕິ.

ຉ ຂຕ຺ຕິຍອາມນ຺ຕນາວຓ຺ຓນາ

໓໒໒. ເຍນ ເຕ ຉ ຂຕ຺ຕິຍາ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ເຣຓຸໍ ຣາຊານໍ ‘‘ສາຘຸ ມຫາຣາຊ ຣຊ຺ຊໍ ນາມ ມາຕຣໍ ປິຕຣໍ ຠາຕິຠຄິນີອາທໂຍປິ ມາເຣຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕສຸ ສຕ຺ເຕສຸ ເອວໍ ມຫນ຺ຕໍ ຣຊ຺ຊສິຣິໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິຕຸກາເມນ ອຸຬາຣໍ ມຫາຣາເຊນ ກຕ’’ນ຺ຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕ຺ວາ ທຬ຺ຫຕຣມສ຺ສ ອຸສ຺ສາຫໍ ກຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິ. ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸນ຺ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ຈິນ຺ຕິຕນເຍເນວ ກທາຈິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ໂຠຄາ ປຣິຫີນາ ຠເວຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ມຎ຺ຎມານາ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ. ຘເນນ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາມາຕິ ອຸປລາເປຍ຺ຍາມ ສງ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາມ. ຕາວຕກໍ ອາຫຣີຍຕນ຺ຕິ ຕາວຕກໍ ອາຫຣາປິຍຕຸ ຄຓ຺ຫິຍຕຸ, ຍຕ຺ຕກໍ ອິຈ຺ຉຖ, ຕຕ຺ຕກໍ ຄຓ຺ຫຖາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຠວນ຺ຕານໍເຍວ ວາຫສາຕິ ຠວນ຺ເຕ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິນ຺ນຕ຺ຕາເຍວ ປຫູຕໍ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ຊາຕໍ.

໓໒໓. ສເຈ ຊຫຖ ກາມານີຕິ ສເຈ ວຕ຺ຖຸກາເມ ຈ ກິເລສກາເມ ຈ ປຣິຈ຺ຈຊຖ. ຍຕ຺ຖ ສຕ຺ໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນຕິ ເຍສຸ ກາເມສຸ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສຕ຺ໂຕ ລຄ຺ໂຄ ລຄ຺ຄິໂຕ. ອາຣມ຺ຠວ຺ໂຫ ທຬ຺ຫາ ໂຫຖາຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຖ, ອສິຖິລປຣກ຺ກມຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ທຬ຺ຫາ ຠວຖ. ຂນ຺ຕີພລສມາຫິຕາຕິ ຂນ຺ຕິພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວຖາຕິ ຣາຊູນໍ ອຸສ຺ສາຫໍ ຊເນຕິ.

ເອສ ມຄ຺ໂຄ ອຸຊຸມຄ຺ໂຄຕິ ເອສ ກຣຸຓາຌານມຄ຺ໂຄ ອຸຊຸມຄ຺ໂຄ ນາມ. ເອສ ມຄ຺ໂຄ ອນຸຕ຺ຕໂຣຕິ ເອເສວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປປຕ຺ຕິຍາ ອສທິສມຄ຺ໂຄ ອຸຕ຺ຕມມຄ຺ໂຄ ນາມ. ສທ຺ຘມ຺ໂມ ສພ຺ຠິ ຣກ຺ຂິໂຕຕິ ເອໂສ ເອວ ຈ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສາວເກຫິ ສພ຺ຠິຣກ຺ຂິຕຘມ຺ໂມ ນາມ. ອິຕິ ກຣຸຓາຌານສ຺ສ ວຓ຺ຓຠຓເນນາປິ ເຕສໍ ອນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖາຍ ທຬ຺ຫີກມ຺ມເມວ ກໂຣຕິ.

ໂກ ນຸ ໂຂ ປນ ໂຠ ຊານາຕິ ຊີວິຕານນ຺ຕິ ໂຠ ຊີວິຕໍ ນາມ ອຸທກປຸປ຺ຜຸຬູປມໍ ຕິຓຄ຺ເຄ ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທູປມໍ ຕງ຺ຂຓວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ມໍ, ຕສ຺ສ ໂກ ຄຕິໍ ຊານາຕິ, ກິສ຺ມິໍ ຂເຓ ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕິ? ຄມນີໂຍ ສມ຺ປຣາໂຍຕິ ປຣໂລໂກ ປນ ອວສ຺ສໍ ຄນ຺ຕພ຺ໂພວ, ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຑິເຕນ ກຸລປຸຕ຺ເຕນ ມນ຺ຕາຍໍ ໂພທ຺ຘພ຺ພໍ. ມນ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ຕາຍ ມນ຺ເຕຕພ຺ພໍ ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ, ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພຎ຺ຈ ຊານິຕພ຺ພຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຣຓຕ຺ເຖ ວາ ຠຸມ຺ມໍ. ມນ຺ຕາຍໍ ໂພທ຺ຘພ຺ພນ຺ຕິ ມນ຺ຕາຍ ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ, ຎາເຓນ ຊານິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ? ຊີວິຕສ຺ສ ທຸຊ຺ຊານຕາ, ສມ຺ປຣາຍສ຺ສ ຈ ອວສ຺ສໍ ຄມນີຍຕາ, ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ປນ ສພ຺ພປລິໂພເຘ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ ຈຣິຕພ຺ພໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓໍ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາທີນໍ ອາມນ຺ຕນາວຓ຺ຓນາ

໓໒໔. ອປ຺ເປສກ຺ຂາ ຈ ອປ຺ປລາຠາ ຈາຕິ ໂຠ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ນາມ ອປ຺ປຍສາ ເຈວ, ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ຣຊ຺ຊໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິຕໍ ວິເຫເຐຕ຺ວາ ວິເຫເຐຕ຺ວາ ລາມກໍ ອນາຖໍ ກຕ຺ວາວ ກເຖນ຺ຕິ. ອປ຺ປລາຠາ ຈ, ສກລຄາມໍ ຈຣິຕ຺ວາປິ ອຊ຺ໂຌຫຣຓີຍໍ ທຸລ຺ລຠເມວ. ອິທໍ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎໍ ມເຫສກ຺ຂຎ຺ຈ ມຫາຍສຕ຺ຕາ, ມຫາລາຠຎ຺ຈ ລາຠສກ຺ກາຣສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ. ຠວຎ຺ຫິ ເອຕຣຫິ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ອຄ຺ຄປຸໂຣຫິໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄຠຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄຄນ຺ຘໍ ອຄ຺ຄມາລໍ ລຠຕີຕິ.

ຣາຊາວ ຣຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຫຎ຺ຫິ ໂຠ ເອຕຣຫິ ປກຕິຣຎ຺ຎໍ ມຊ຺ເຌ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊາ ວິຍ. ພ຺ຣຫ຺ມາວ ພ຺ຣຫ຺ມານນ຺ຕິ ປກຕິພ຺ຣຫ຺ມານໍ ມຊ຺ເຌ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມສທິໂສ. ເທວຕາວ ຄຫປຕິການນ຺ຕິ ອວເສສຄຫປຕິການໍ ປນມ຺ຫິ ສກ຺ກເທວຣາຊສທິໂສ.

ຠຣິຍານໍ ອາມນ຺ຕນາວຓ຺ຓນາ

໓໒໕. ຈຕ຺ຕາຣີສາ ຠຣິຍາ ສາທິສິໂຍຕິ ສາທິສິໂຍວ ຈຕ຺ຕາຣີສາ ຠຣິຍາ, ອຎ຺ຎາ ປນສ຺ສ ຕີສຸ ວເຍສຸ ນາຏກິຕ຺ຖິໂຍ ພຫຸກາເຍວ.

ມຫາໂຄວິນ຺ທປພ຺ພຊ຺ຊາວຓ຺ຓນາ

໓໒໖. ຈາຣິກໍ ຈຣຕີຕິ ຄາມນິຄມປຏິປາຏິຍາ ຈາຣິກໍ ຈຣຕິ, ຄຕຄຕຏ຺ຐາເນ ພຸທ຺ຘໂກລາຫລໍ ວິຍ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສາ ‘‘ມຫາໂຄວິນ຺ທປຓ຺ຑິໂຕ ກິຣ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ປຸເຣຕຣເມວ ມຓ຺ຑປໍ ກາເຣຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ເອນ຺ຕິ, ມຫາລາຠສກ຺ກາໂຣ ມໂຫໂຆ ວິຍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ສຕ຺ຕປຸໂຣຫິຕສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຣາຊູນໍ ປຸໂຣຫິຕສ຺ສ. ອິຕິ ຍຖາ ເອຕຣຫິ ເອວຣູເປສຸ ວາ ຐາເນສຸ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ທຸກ຺ເຂ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ‘‘ນໂມ ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເອວໍ ຕທາ ‘‘ນມຕ຺ຖຸ ມຫາໂຄວິນ຺ທສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ, ນມຕ຺ຖຸ ສຕ຺ຕປຸໂຣຫິຕສ຺ສາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

໓໒໗. ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນາຕິອາທິນາ ນເຍນ ປາຬິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາວ ອາຄຕາ, ມຫາປຸຣິໂສ ປນ ສພ຺ພາປິ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ປຎ຺ຈ ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ສາວການຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສຫພ຺ຍຕາຍ ມຄ຺ຄໍ ເທເສສີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ສຫຠາວາຍ ມຄ຺ຄໍ ກເຖສິ.

໓໒໘. ສພ຺ເພນສພ຺ພນ຺ຕິ ເຍ ອຏ຺ຐ ຈ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ປຎ຺ຈ ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສຸໍ. ເຍ ນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສາສນໍ ອາຊານິໍສູຕິ ເຍ ອຏ຺ຐສຸ ສມາປຕ຺ຕີສຸ ເອກສມາປຕ຺ຕິມ຺ປິ ນ ຊານິໍສຸ, ນ ສກ຺ຂິໍສຸ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ. ອໂມຆາຕິ ສວິປາກາ. ອວຎ຺ຌາຕິ ນ ວຎ຺ຌາ. ສພ຺ພນິຫີນໍ ປສວນ຺ຕິ ຄນ຺ຘພ຺ພກາຍໍ ປສວິ. ສຜລາຕິ ອວເສສເທວໂລກູປປຕ຺ຕີຫິ ສາຕ຺ຖາ. ສອຸທ຺ຣຍາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປປຕ຺ຕິຍາ ສວຸຑ຺ຒິ.

໓໒໙. ສຣາມຫນ຺ຕິ ສຣາມິ ອຫໍ ປຎ຺ຈສິຂ, ອິມິນາ ກິຣ ປເທນ ອຍໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘຠາສິໂຕ ນາມ ຊາໂຕ. ນ ນິພ຺ພິທາຍາຕິ ນ ວຏ຺ເຏ ນິພ຺ພິນ຺ທນຕ຺ຖາຍ. ນ ວິຣາຄາຍາຕິ ນ ວຏ຺ເຏ ວິຣາຄຕ຺ຖາຍ. ນ ນິໂຣຘາຍາຕິ ນ ວຏ຺ຏສ຺ສ ນິໂຣຘຕ຺ຖາຍ. ນ ອຸປສມາຍາຕິ ນ ວຏ຺ຏສ຺ສ ອຸປສມນຕ຺ຖາຍ. ນ ອຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ນ ວຏ຺ຏໍ ອຠິຊານນຕ຺ຖາຍ. ນ ສມ຺ໂພຘາຍາຕິ ນ ກິເລສນິທ຺ທາວິຄເມນ ວຏ຺ຏໂຕ ປພຸຊ຺ຌນຕ຺ຖາຍ. ນ ນິພ຺ພານາຍາຕິ ນ ອມຕນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ.

ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍາຕິ ເອກນ຺ຕເມວ ວຏ຺ເຏ ນິພ຺ພິນ຺ທນຕ຺ຖາຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ນິພ຺ພິທາຍາຕິ ວິປສ຺ສນາ. ວິຣາຄາຍາຕິ ມຄ຺ໂຄ. ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍາຕິ ນິພ຺ພານໍ. ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍາຕິ ມຄ຺ໂຄ. ນິພ຺ພານາຍາຕິ ນິພ຺ພານເມວ. ເອວໍ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ວິປສ຺ສນາ, ຕີສຸ ມຄ຺ໂຄ, ຕີສຸ ນິພ຺ພານໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ວວຕ຺ຖານກຖາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຣິຍາເຍນ ປນ ສພ຺ພານິເປຕານິ ມຄ຺ຄເວວຈນານິປິ ນິພ຺ພານເວວຈນານິປິ ໂຫນ຺ຕິເຍວ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ສຈ຺ຈວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕເມວ.

໓໓໐. ເຍ ນ ສພ຺ເພນສພ຺ພນ຺ຕິ ເຍ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ອຣິຍມຄ຺ເຄ ປຣິປູເຣຕຸໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ຕີຓິ ວາ ທ຺ເວ ວາ ເອກໍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ. ສພ຺ເພສໍເຍວ ອິເມສໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍຈິຓ຺ຓກຸລປຸຕ຺ຕານໍ. ອໂມຆາ…ເປ… ສຜລາ ສອຸທ຺ຣຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ.

ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໘໘) ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນໍ ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ວາຈາຍ ປສໍສມາໂນ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ອຎ຺ຊລິໍ ສິຣສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ປສນ຺ນລາຂາຣເສ ນິມຸຊ຺ຊມາໂນ ວິຍ ທສພລສ຺ສ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣສ຺ມິຊາລນ຺ຕຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຕ຺ຖວນ຺ໂຕ ອຠິຕ຺ຖວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ປຸຣໂຕ ອນ຺ຕຣຘາຍິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ເທວໂລກເມວ ອຄມາສີຕິ.

ອິຕິ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ

ມຫາໂຄວິນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.