໔. ມຫາສຸທສ຺ສນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ກຸສາວຕີຣາຊຘານີວຓ຺ຓນາ

໒໔໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ມຫາສຸທສ຺ສນສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ – ສພ຺ພຣຕນມໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກາ ອິຏ຺ຐກາ ໂສວຓ຺ຓມຍາ, ເອກາ ຣູປິຍມຍາ, ເອກາ ເວຬຸຣິຍມຍາ, ເອກາ ຜລິກມຍາ, ເອກາ ໂລຫິຕງ຺ກມຍາ, ເອກາ ມສາຣຄລ຺ລມຍາ, ເອກາ ສພ຺ພຣຕນມຍາ, ອຍໍ ປາກາໂຣ ສພ຺ພປາກາຣານໍ ອນ຺ໂຕ ອຸພ຺ເພເຘນ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ໂຖ ອໂຫສິ. ເອເກ ປນ ເຖຣາ – ‘‘ນຄຣໍ ນາມ ອນ຺ໂຕ ຐຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕານໍ ທສ຺ສນີຍໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພພາຫິໂຣ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ໂຖ, ເສສາ ອນຸປຸພ຺ພນີຈາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອເກ – ‘‘ພຫິ ຐຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕານໍ ທສ຺ສນີຍໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພອພ຺ຠນ຺ຕຣິໂມ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ໂຖ, ເສສາ ອນຸປຸພ຺ພນີຈາ’’ຕິ. ເອເກ – ‘‘ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ຐຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕານໍ ທສ຺ສນີຍໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ມຊ຺ເຌ ປາກາໂຣ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ໂຖ, ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ຕໂຍ ຕໂຍ ອນຸປຸພ຺ພນີຈາ’’ຕິ.

ເອສິກາຕິ ເອສິກຕ຺ຖມ຺ໂຠ. ຕິໂປຣິສງ຺ຄາຕິ ເອກໍ ໂປຣິສໍ ມຊ຺ຌິມປຸຣິສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ເຖນ ປຎ຺ຈຫຕ຺ຖໍ, ເຕນ ຕິໂປຣິສປຣິກ຺ເຂປາ ປນ຺ນຣສຫຕ຺ຖປຣິມາຓາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕ ປນ ກຖໍ ຐິຕາຕິ? ນຄຣສ຺ສ ພາຫິຣປສ຺ເສ ເອເກກໍ ມຫາທ຺ວາຣພາຫໍ ນິສ຺ສາຍ ເອເກໂກ, ເອເກກໍ ຂຸທ຺ທກທ຺ວາຣພາຫໍ ນິສ຺ສາຍ ເອເກໂກ, ມຫາທ຺ວາຣຂຸທ຺ທກທ຺ວາຣານໍ ອນ຺ຕຣາ ຕໂຍ ຕໂຍຕິ. ຕາລປນ຺ຕີສຸ ສພ຺ພຣຕນມຍານໍ ຕາລານໍ ເອກໍ ໂສວຓ຺ຓມຍນ຺ຕິ ປາກາເຣ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓເມວ ເວທິຕພ຺ພໍ, ປຓ຺ຓຜເລສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕາ ປນ ຕາລປນ຺ຕິໂຍ ອສີຕິຫຕ຺ຖາ ອຸພ຺ເພເຘນ, ວິປ຺ປກິຓ຺ຓວາລຸເກ ສມຕເລ ຠູມິຠາເຄ ປາກາຣນ຺ຕເຣ ເອເກກາ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕາ.

ວຄ຺ຄູຕິ ເຉໂກ ສຸນ຺ທໂຣ. ຣຊນີໂຍຕິ ຣຎ຺ເຊຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ. ຂມນີໂຍຕິ ທິວສມ຺ປິ ສຸຍ຺ຍມາໂນ ຂມເຕວ, ນ ພີຠຈ຺ເຉຕິ. ມທນີໂຍຕິ ມານມທປຸຣິສມທຊນໂນ. ປຎ຺ຈງ຺ຄິກສ຺ສາຕິ ອາຕຕໍ ວິຕຕໍ ອາຕຕວິຕຕໍ ສຸສິຣໍ ຆນນ຺ຕິ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ອາຕຕໍ ນາມ ຈມ຺ມປຣິໂຍນທ຺ເຘສຸ ເຠຣີອາທີສຸ ເອກຕລໍ ຕູຣິຍໍ. ວິຕຕໍ ນາມ ອຸຠຍຕລໍ. ອາຕຕວິຕຕໍ ນາມ ສພ຺ພໂຕ ປຣິໂຍນທ຺ຘໍ. ສຸສິຣໍ ນາມ ວໍສາທິ. ຆນໍ ນາມ ສມ຺ມາທິ. ສຸວິນີຕສ຺ສາຕິ ອາກຑ຺ຒນສິຖິລກຣຓາທີຫິ ສຸມຸຈ຺ຉິຕສ຺ສ. ສຸປ຺ປຏິຕາຬິຕສ຺ສາຕິ ປມາເຓ ຐິຕຠາວຊານນຕ຺ຖໍ ສຸຏ຺ຐຸ ປຏິຕາຬິຕສ຺ສ. ສຸກຸສເລຫິ ສມນ຺ນາຫຕສ຺ສາຕິ ເຍ ວາທິຕຸໍ ເຉກາ ກຸສລາ, ເຕຫິ ວາທິຕສ຺ສ. ຘຸຕ຺ຕາຕິ ອກ຺ຂຘຸຕ຺ຕາ,. ໂສຓ຺ຑາຕິ ສຸຣາໂສຓ຺ຑາ. ເຕເຍວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປາຕຸກາມຕາວເສນ ປິປາສາ. ປຣິຈາເຣສຸນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໓໒) ຫຕ຺ຖໍ ວາ ປາທໍ ວາ ຈາເລຕ຺ວາ ນຈ຺ຈນ຺ຕາ ກີຬິໍສຸ.

ຈກ຺ກຣຕນວຓ຺ຓນາ

໒໔໓. ສີສໍ ນ຺ຫາຕສ຺ສາຕິ ສີເສນ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ໂຘທເກນ ນຫາຕສ຺ສ. ອຸໂປສຖິກສ຺ສາຕິ ສມາທິນ຺ນອຸໂປສຖງ຺ຄສ຺ສ. ອຸປຣິປາສາທວຣຄຕສ຺ສາຕິ ປາສາທວຣສ຺ສ ອຸປຣິ ຄຕສ຺ສ, ສຸໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປາສາທວຣສ຺ສ ອຸປຣິມຫາຕເລ ສິຣິຄພ຺ຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສີລານິ ອາວຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ. ຕທາ ກິຣ ຣາຊາ ປາໂຕວ ສຕສຫສ຺ສໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ໂສຬສຫິ ຄນ຺ໂຘທກຆເຏຫິ ສີສໍ ນຫາຍິຕ຺ວາ ກຕປາຕຣາໂສ ສຸທ຺ຘໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ເອກໍສໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິປາສາທສ຺ສ ສິຣິສຍເນ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ອຕ຺ຕໂນ ທານາທິມຍໍ ປຸຎ຺ຎສມຸທາຍໍ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ອຍໍ ສພ຺ພຈກ຺ກວຕ຺ຕີນໍ ຘມ຺ມຕາ.

ເຕສໍ ຕໍ ອາວຊ຺ຊນ຺ຕານໍເຍວ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣປຸຎ຺ຎກມ຺ມປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ນີລມຓິສງ຺ຆາຕສທິສໍ ປາຈີນສມຸທ຺ທຊລຕລໍ ຠິນ຺ທມານໍ ວິຍ, ອາກາສໍ ອລງ຺ກຸຣຸມານໍ ວິຍ ທິພ຺ພໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ ປາຕຸຠວຕິ. ຕໍ ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສາປິ ຕເຖວ ປາຕຸຣໂຫສິ. ຕຍິທໍ ທິພ຺ພານຸຠາວຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທິພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຫສ຺ສໍ ອສ຺ສ ອຣານນ຺ຕິ ສຫສ຺ສາຣໍ. ສຫ ເນມິຍາ, ສຫ ນາຠິຍາ ຈາຕິ ສເນມິກໍ ສນາຠິກໍ. ສພ຺ເພຫິ ອາກາເຣຫິ ປຣິປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູຣໍ.

ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ກຎ຺ຈ ຕໍ ຣຕິຊນນຏ຺ເຐນ ຣຕນຎ຺ຈາຕິ ຈກ຺ກຣຕນໍ. ຍາຍ ປນ ຕໍ ນາຠິຍາ ‘‘ສນາຠິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ສາ ອິນ຺ທນີລມຍາ ໂຫຕິ, ມຊ຺ເຌ ປນສ຺ສາ ສາຣຣຊຕມຍາ ປນາຬິ, ຍາຍ ສຸທ຺ຘສິນິທ຺ຘທນ຺ຕປນ຺ຕິຍາ ຫສມານາ ວິຍ ວິໂຣຈຕິ, ມຊ຺ເຌ ຉິທ຺ເທນ ວິຍ ຈນ຺ທມຓ຺ຑເລນ, ອຸໂຠສຸປິ ພາຫິຣນ຺ເຕສຸ ຣຊຕປຏ຺ເຏນ ກຕປຣິກ຺ເຂປາ ໂຫຕິ. ເຕສຸ ປນສ຺ສ ນາຠິປນາຬິປຣິກ຺ເຂປປຏ຺ເຏສຸ ຍຸຕ຺ຕຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນສຸ ປຣິຈ຺ເຉທເລຂາ ສຸວິຠຕ຺ຕາວ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ອຍໍ ຕາວ ອສ຺ສ ນາຠິຍາ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູຣຕາ.

ເຍຫິ ປນ ຕໍ – ‘‘ອເຣຫິ ສຫສ຺ສາຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕ ສຕ຺ຕຣຕນມຍາ ສູຣິຍຣສ຺ມິໂຍ ວິຍ ປຠາສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສມ຺ປິ ຆຏກມຓິກປຣິຈ຺ເຉທເລຂາທີນິ ສຸວິຠຕ຺ຕາເນວ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ອຍມສ຺ສ ອຣານໍ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູຣຕາ.

ຍາຍ ປນ ຕໍ ເນມິຍາ – ‘‘ສເນມິກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ສາ ພາລສູຣິຍຣສ຺ມິກລາປສິຣິໍ ອວຫສມານາ ວິຍ ສຸຣຕ຺ຕສຸທ຺ຘສິນິທ຺ຘປວາຬມຍາ ໂຫຕິ. ສນ຺ຘີສຸ ປນສ຺ສາ ສຎ຺ຌາຣາຄສສ຺ສິຣິກາ ຣຕ຺ຕຊມ຺ພຸນທປຏ຺ຏາ ວຏ຺ຏປຣິຈ຺ເຉທເລຂາ ສຸວິຠຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ອຍມສ຺ສ ເນມິຍາ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູຣຕາ.

ເນມິມຓ຺ຑລປິຏ຺ຐິຍໍ ປນສ຺ສ ທສນ຺ນໍ ທສນ຺ນໍ ອຣານໍ ອນ຺ຕເຣ ຘມນວໍໂສ ວິຍ ອນ຺ໂຕ ສຸສິໂຣ ຉິທ຺ທມຓ຺ຑລຂຈິໂຕ ວາຕຄາຫີ ປວາຬທຓ຺ໂຑ ໂຫຕິ, ຍສ຺ສ ວາເຕຣິຕສ຺ສ ສຸກຸສລສມນ຺ນາຫຕສ຺ສ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກຕູຣິຍສ຺ສ ວິຍ ສທ຺ໂທ ວຄ຺ຄຸ ຈ ຣຊນີໂຍ ຈ ກມນີໂຍ ຈ ມທນີໂຍ ຈ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ໂຂ ປນ ປວາຬທຓ຺ຑສ຺ສ ອຸປຣິ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ສໂມສຣິຕກຸສຸມທາມານໍ ທ຺ເວ ປນ຺ຕິໂຍຕິ ເອວໍ ສໂມສຣິຕກຸສຸມທາມປນ຺ຕິສຕທ຺ວຍປຣິວາຣເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕສຕຘາຣິນາ ປວາຬທຓ຺ຑສເຕນ ສມຸປໂສຠິຕເນມິປຣິກ຺ເຂປສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ນາຠິປນາຬີນໍ ອນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ສີຫມຸຂານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍຫິ ຕາລກ຺ຂນ຺ຘປ຺ປມາຓາ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທກິຣຓກລາປສສ຺ສິຣີກາ ຕຣຸຓຣວິສມານຣຕ຺ຕກມ຺ພລເຄຓ຺ຑຸກປຣິຍນ຺ຕາ ອາກາສຄງ຺ຄາຄຕິໂສຠໍ ອວຫສມານາ ວິຍ ທ຺ເວ ມຸຕ຺ຕກລາປາ ໂອລມ຺ພນ຺ຕິ. ເຍຫິ ຈກ຺ກຣຕເນນ ສທ຺ຘິໍ ອາກາເສ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕມາເນຫິ ຕີຓິ ຈກ຺ການິ ເອກໂຕ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕານິ ວິຍ ຂາຍນ຺ຕິ. ອຍມສ຺ສ ສພ຺ພໂສ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູຣຕາ.

ຕໍ ປເນຕໍ ເອວໍ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູຣໍ ປກຕິຍາ ສາຍມາສຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຆຣທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນສຸ ນິສີທິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕກຖາສລ຺ລາເປສຸ ມນຸສ຺ເສສຸ ວີຖິຈຕຸກ຺ກາທີສຸ ກີຬມາເນ ທາຣກຊເນ ນາຕິອຸຈ຺ເຈນ ນາຕິນີເຈນ ວນສຓ຺ຑມຕ຺ຖກາສນ຺ເນນ ອາກາສປ຺ປເທເສນ ອຸປໂສຠຍມານໍ ວິຍ, ຣຸກ຺ຂສາຂຄ຺ຄານິ ທ຺ວາທສໂຍຊນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຸຍ຺ຍມາເນນ ມຘຸຣສ຺ສເຣນ ສຕ຺ຕານໍ ໂສຕານິ ໂອຘາປຍມານໍ ໂຍຊນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນານປ຺ປຠາສມຸທຍສມຸຊ຺ຊເລນ ວຓ຺ເຓນ ນຍນານິ ສມາກຑ຺ຒນ຺ຕໍ ວິຍ, ຣຎ຺ໂຎ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ ປຸຎ຺ຎານຸຠາວໍ ອຸຄ຺ໂຆສຍນ຺ຕໍ ວິຍ, ຣາຊຘານິຍາ ອຠິມຸຂໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ.

ອຖສ຺ສ ຈກ຺ກຣຕນສ຺ສ ສທ຺ທສວເນເນວ – ‘‘ກຸໂຕ ນຸ ໂຂ, ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອຍໍ ສທ຺ໂທ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊິຕຫທຍານໍ ປຸຣຕ຺ຖິມທິສໍ ອາໂລກຍມານານໍ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເອວມາຫ – ‘‘ປສ຺ສຖ, ໂຠ, ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ອຍໍ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ ປຸພ຺ເພ ເອໂກ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ອຊ຺ເຊວ ປນ ອຕ຺ຕທຸຕິໂຍ ອຸຄ຺ຄໂຕ, ເອຕຎ຺ຫິ ຣາຊຫໍສມິຖຸນມິວ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທມິຖຸນໍ ປຸພ຺ພາປຣິເຍນ ຄຄນຕລໍ ອຠິລງ຺ຆຕີ’’ຕິ. ຕມຎ຺ໂຎ ອາຫ – ‘‘ກິໍ ກເຖສິ, ສມ຺ມ, ກຸຫິໍ ນາມ ຕຍາ ທ຺ເວ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທາ ເອກໂຕ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພາ, ນນຸ ເອສ ຕປນີຍຣໍສິຘາໂຣ ປິຎ຺ຉຣກິຣໂຓ ທິວາກໂຣ ອຸຄ຺ຄໂຕ’’ຕິ, ຕມຎ຺ໂຎ ຫສິຕໍ ກຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ກິໍ ອຸມ຺ມຕ຺ໂຕສິ, ນນຸ ອິທາເນວ ທິວາກໂຣ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂຕ, ໂສ ກຖໍ ອິມໍ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທໍ ອນຸພນ຺ຘມາໂນ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉິສ຺ສຕິ? ອທ຺ຘາ ປເນຕໍ ອເນກຣຕນປ຺ປຠາສມຸທຍຸຊ຺ຊລໍ ເອກສ຺ສາປິ ປຸຎ຺ຎວໂຕ ວິມານໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ອປສາຣຍນ຺ຕາ ອຎ຺ເຎ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ໂຠ, ກິໍ ພຫຸໍ ວິລປຖ, ເນວາຍໍ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ, ນ ສູຣິໂຍ ນ ເທວວິມານໍ. ນ ເຫເຕສໍ ເອວຣູປາ ສິຣິສມ຺ປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ, ຈກ຺ກຣຕເນນ ປນ ເອເຕນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ປວຕ຺ຕສລ຺ລາປສ຺ເສວ ຕສ຺ສ ຊນສ຺ສ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ໂອຫາຍ ຕໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ ອຠິມຸຂໍ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ເຕຫິ – ‘‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອິທໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ – ‘‘ນ ກສ຺ສຈິ ອຎ຺ຎສ຺ສ, ນນຸ ອມ຺ຫາກໍ ມຫາຣາຊາ ປູຣິຕຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ເສຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂສ ຈ ມຫາຊໂນ, ໂຍ ຈ ອຎ຺ໂຎ ປສ຺ສຕິ, ສພ຺ໂພ ຈກ຺ກຣຕນເມວ ອນຸຄຈ຺ຉຕິ. ຕໍ ຈາປິ ຈກ຺ກຣຕນໍ ຣຎ຺ໂຎເຍວ ອຕ຺ຖາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຎາເປຕຸກາມໍ ວິຍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປາກາຣມຕ຺ຖເກເນວ ນຄຣໍ ອນຸສໍຍາຍິຕ຺ວາ, ອຖ ຣຎ຺ໂຎ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ, ອນ຺ເຕປຸຣສ຺ສ ຈ ອຸຕ຺ຕຣສີຫປຎ຺ຊຣສທິເສ ຐາເນ ຍຖາ ຄນ຺ຘປຸປ຺ຜາທີຫິ ສຸເຂນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ປູເຊຕຸໍ, ເອວໍ ອກ຺ຂາຫຕໍ ວິຍ ຕິຏ຺ຐຕິ.

ເອວໍ ຐິຕສ຺ສ ປນສ຺ສ ວາຕປານຉິທ຺ທາທີຫິ ປວິສິຕ຺ວາ ນານາວິຣາຄຣຕນປ຺ປຠາສມຸຊ຺ຊລໍ ອນ຺ໂຕປາສາທໍ ອລງ຺ກຸຣຸມານໍ ປຠາສມູຫໍ ທິສ຺ວາ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ສຎ຺ຊາຕາຠິລາໂສ ຣາຊາ ໂຫຕິ. ປຣິຊໂນປິສ຺ສ ປິຍວຈນປາຠເຕນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ນິເວເທຕິ. ອຖ ຣາຊາ ພລວປີຕິປາໂມຊ຺ຊຜຸຏສຣີໂຣ ປລ຺ລງ຺ກໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ສີຫປຎ຺ຊຣສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ສຸຕໍ ໂຂ ປນ ເມຕ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ຈິນ຺ຕນໍ ຈິນ຺ຕຍຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສາປິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕເຖວ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ທິສ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສ…ເປ… ອສ຺ສໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂສ ໂຫຕິ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີຕິ ກິຕ຺ຕາວຕາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ໂຫຕີຕິ? ເອກງ຺ຄຸລທ຺ວງ຺ຄຸລມຕ຺ຕມ຺ປິ ຈກ຺ກຣຕເນ ອາກາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕ ອິທານິ ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕາປນຕ຺ຖໍ ຍໍ ກາຕພ຺ພໍ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອຖ ໂຂ ອານນ຺ທາຕິອາທິມາຫ.

໒໔໔. ຕຕ຺ຖ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາຕິ ນິສິນ຺ນາສນໂຕ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຈກ຺ກຣຕນສມີປໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ. ສຸວຓ຺ຓຠິງ຺ກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ຫຕ຺ຖິໂສຓ຺ຑສທິສປນາຬິໍ ສຸວຓ຺ຓຠິງ຺ກາຣໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ອນ຺ວເທວ ຣາຊາ ມຫາສຸທສ຺ສໂນ ສທ຺ຘິໍ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ ເສນາຍາຕິ ສພ຺ພຈກ຺ກວຕ຺ຕີນຎ຺ຫິ ອຸທເກນ ອພ຺ຠຸກ຺ກິຣິຕ຺ວາ – ‘‘ອຠິວິຊິນາຕຸ ຠວໍ ຈກ຺ກຣຕນ’’ນ຺ຕິ ວຈນສມນນ຺ຕຣເມວ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຈກ຺ກຣຕນໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ຍສ຺ສ ປວຕ຺ຕິ ສມກາລເມວ ໂສ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ນາມ ໂຫຕິ. ປວຕ຺ເຕ ປນ ຈກ຺ກຣຕເນ ຕໍ ອນຸພນ຺ຘມາໂນວ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຍານວຣໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ. ອຖສ຺ສ ຉຕ຺ຕຈາມຣາທິຫຕ຺ໂຖ ປຣິຊໂນ ເຈວ ອນ຺ເຕປຸຣຊໂນ ຈ ຕໂຕ ນານາກາຣກຎ຺ຈຸກກວຈາທິສນ຺ນາຫວິຠູສິເຕນ ວິວິຘາຠຣຓປ຺ປຠາສມຸຊ຺ຊເລນ ສມຸສ຺ສິຕທ຺ຘຊປຏາກປຏິມຓ຺ຑິເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ພລກາເຍນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປຣາຊເສນາປຕິປຠຸຕໂຍປິ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານເມວ ປຣິວາເຣນ຺ຕິ.

ຣາຊຍຸຕ຺ຕາ ປນ ຊນສງ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ນຄຣວີຖີສຸ ເຠຣິໂຍ ຈຣາເປນ຺ຕິ – ‘‘ຕາຕາ, ອມ຺ຫາກໍ ຣຎ຺ໂຎ ຈກ຺ກຣຕນໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຕໂນ ວິຠວານຸຣູເປນ ມຓ຺ຑິຕປສາຘິກາ ສນ຺ນິປຕຖາ’’ຕິ. ມຫາຊໂນ ປນ ປກຕິຍາ ຈກ຺ກຣຕນສທ຺ເທເນວ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ປຫາຍ ຄນ຺ຘປຸປ຺ຜາທີນິ ອາທາຍ ສນ຺ນິປຕິໂຕວ ໂສປິ ສພ຺ໂພ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານເມວ ປຣິວາເຣຕິ. ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ຫິ ຣຎ຺ຎາ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕຸກາມຕາຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ໂສ ອາກາສຄໂຕວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ທ຺ວາທສໂຍຊນາຍາມວິຕ຺ຖາຣາ ປຣິສາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອກປຸຣິໂສປິ ຉິນ຺ນຠິນ຺ນສຣີໂຣ ວາ ກິລິຏ຺ຐວຕ຺ໂຖ ວາ ນຕ຺ຖິ. ສຸຈິປຣິວາໂຣ ຫິ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິປຣິສາ ນາມ ວິຊ຺ຊາຘຣປຸຣິສາ ວິຍ ອາກາເສ ຄຈ຺ຉມານາ ອິນ຺ທນີລມຓິຕເລ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓຣຕນສທິສາ ໂຫຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສາປິ ຕເຖວ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອນ຺ວເທວ ຣາຊາ ມຫາສຸທສ຺ສໂນ ສທ຺ຘິໍ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ ເສນາຍາ’’ຕິ.

ຕໍ ປນ ຈກ຺ກຣຕນໍ ຣຸກ຺ຂຄ຺ຄານໍ ອຸປຣູປຣິ ນາຕິອຸຈ຺ເຈນ ນາຕິນີເຈນ ຄຄນປ຺ປເທເສນ ປວຕ຺ຕຕິ. ຍຖາ ຣຸກ຺ຂານໍ ປຸປ຺ຜຜລປລ຺ລເວຫິ ອຕ຺ຖິກາ, ຕານິ ສຸເຂນ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ຠູມິຍໍ ຐິຕາ ‘‘ເອສ ຣາຊາ, ເອສ ອຸປຣາຊາ, ເອສ ເສນາປຕີ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຐານາທີສຸ ຈ ອິຣິຍາປເຖສຸ ໂຍ ເຍນ ອິຈ຺ຉຕິ, ໂສ ເຕເນວ ຄຈ຺ຉຕິ. ຈິຕ຺ຕກມ຺ມາທິສິປ຺ປປສຸຕາ ເຈຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕາເຍວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຍເຖວ ຫິ ຠູມິຍໍ, ຕຖາ ເຕສໍ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ອາກາເສວ ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິປຣິສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ ວາມປສ຺ເສນ ສິເນຣຸໍ ປຫາຍ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ອຸປຣິຠາເຄນ ສຕ຺ຕສຫສ຺ສໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ ປຸພ຺ພວິເທຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂຍ ວິນິພ຺ເພເຘນ ທ຺ວາທສໂຍຊນາຍ, ປຣິກ຺ເຂປໂຕ ຉຕ຺ຕິໍສໂຍຊນາຍ ປຣິສາຍ ສນ຺ນິເວສກ຺ຂໂມ ສຸລຠາຫາຣູປກຣໂຓ ຉາຍຸທກສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຈິສມຕໂລ ຣມຓີໂຍ ຠູມິຠາໂຄ, ຕສ຺ສ ອຸປຣິຠາເຄ ຕໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ ອກ຺ຂາຫຕໍ ວິຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຖ ເຕນ ສຎ຺ຎາເຓນ ໂສ ມຫາຊໂນ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຍຖາຣຸຈິ ນຫານໂຠຊນາທີນິ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ວາສໍ ກປ຺ເປຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສາປິ ສພ຺ພໍ ຕເຖວ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຍສ຺ມິໍ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ປເທເສ ຈກ຺ກຣຕນໍ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ຕຕ຺ຖ ໂສ ຣາຊາ ມຫາສຸທສ຺ສໂນ ວາສໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ ສທ຺ຘິໍ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ ເສນາຍາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວາສໍ ອຸປຄເຕ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິມ຺ຫິ ເຍ ຕຕ຺ຖ ຣາຊາໂນ, ເຕ ‘‘ປຣຈກ຺ກໍ ອາຄຕ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ວາປິ ນ ພລກາຍໍ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ຊາ ໂຫນ຺ຕິ. ຈກ຺ກຣຕນສ຺ສ ຫິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິສມນນ຺ຕຣເມວ ນຕ຺ຖິ ໂສ ສຕ຺ໂຕ ນາມ, ໂຍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກສຎ຺ຎາຍ ຕໍ ຣາຊານໍ ອາຣພ຺ຠ ອາວຸຘໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ວິສເຫຍ຺ຍ. ອຍມານຸຠາໂວ ຈກ຺ກຣຕນສ຺ສ.

ຈກ຺ການຸຠາເວນ ຫິ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ,

ອຣີ ອເສສາ ທມຖໍ ອຸເປນ຺ຕິ;

ອຣິນ຺ທມໍ ນາມ ນຣາຘິປສ຺ສ,

ເຕເນວ ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕສ຺ສ ຈກ຺ກນ຺ຕິ.

ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພປິ ເຕ ຣາຊາໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຣຊ຺ຊສິຣິວິຠວານຸຣູປໍ ປາຠຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ຣາຊານໍ ອຸປຄມ຺ມ ໂອນຕສິຣາ ອຕ຺ຕໂນ ໂມຬິມຓິປ຺ປຠາຠິເສເກນ ຕສ຺ສ ປາທປູຊໍ ກໂຣນ຺ຕາ – ‘‘ເອຫິ ໂຂ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິອາທີຫິ ວຈເນຫິ ຕສ຺ສ ກິໍກາຣປຏິສາວິຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສາປິ ຕເຖວ ອກໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຍ ໂຂ, ປນານນ຺ທ, ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ…ເປ… ອນຸສາສ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສ຺ວາຄຕນ຺ຕິ ສຸ ອາຄຕໍ. ເອກສ຺ມິຎ຺ຫິ ອາຄເຕ ໂສຈນ຺ຕິ, ຄເຕ ນນ຺ທນ຺ຕິ. ເອກສ຺ມິໍ ອາຄເຕ ນນ຺ທນ຺ຕິ, ຄເຕ ໂສຈນ຺ຕິ, ຕາທິໂສ ຕ຺ວໍ ອາຄມນນນ຺ທໂນ, ຄມນໂສຈໂນ. ຕສ຺ມາ ຕວ ອາຄມນໍ ສຸອາຄມນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ນາປິ – ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ເມ ອນຸວສ຺ສໍ ພລິໍ ອຸປກປ຺ເປຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ນາປິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ໂຠຄໍ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ເທຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ປນ ຘມ຺ມຣາຊຠາວສ຺ສ ອນຸຣູປາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ເປມນີເຍນ ມຎ຺ຊຸນາ ສເຣນ – ‘‘ປສ຺ສຖ ຕາຕາ, ປາຓາຕິປາໂຕ ນາເມສ ອາເສວິໂຕ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ນິຣຍສໍວຕ຺ຕນິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ‘‘ປາໂຓ ນ ຫນ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິອາທິກໍ ໂອວາທໍ ເທຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສໂນປິ ຕເຖວ ອກາສິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຣາຊາ ມຫາສຸທສ຺ສໂນ ເອວມາຫ – ‘ປາໂຓ ນ ຫນ຺ຕພ຺ໂພ…ເປ… ຍຖາຠຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠຸຎ຺ຊຖາ’ຕິ’’. ກິໍ ປນ ສພ຺ເພປິ ຣຎ຺ໂຎ ອິມໍ ໂອວາທໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ? ພຸທ຺ຘສ຺ສາປິ ຕາວ ສພ຺ເພ ນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຣຎ຺ໂຎ ກິໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ຕສ຺ມາ ເຍ ປຓ຺ຑິຕາ ວິຠາວິໂນ, ເຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ສພ຺ເພ ປນ ອນຸຍນ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຍ ໂຂ ປນານນ຺ທາຕິອາທິມາຫ.

ອຖ ຕໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ ເອວໍ ປຸພ຺ພວິເທຫວາສີນໍ ໂອວາເທ ທິນ຺ເນ ກຕປາຕຣາເສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິພເລນ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຣຕ຺ຖິມສມຸທ຺ທໍ ອຊ຺ໂຌຄາຫຕິ. ຍຖາ ຍຖາ ຈ ຕໍ ອຊ຺ໂຌຄາຫຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ອຄທຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ ສງ຺ຂິຕ຺ຕຜໂຓ ນາຄຣາຊາ ວິຍ, ສງ຺ຂິຕ຺ຕອູມິວິປ຺ຜາຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂອຄຈ຺ຉມານໍ ມຫາສມຸທ຺ທສລິລໍ ໂຍຊນມຕ຺ຕໍ ໂອຄນ຺ຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕສມຸທ຺ເທ ເວຬຸຣິຍຠິຕ຺ຕິ ວິຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ຈ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຎ຺ຎສິຣິໍ ທຏ຺ຐຸກາມານິ ວິຍ ມຫາສມຸທ຺ທຕເລ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓານິ ນານາຣຕນານິ ຕໂຕ ຕໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ປເທສໍ ປູຣຍນ຺ຕິ. ອຖ ສາ ຣາຊປຣິສາ ຕໍ ນານາຣຕນປຣິປູຣໍ ມຫາສມຸທ຺ທຕລໍ ທິສ຺ວາ ຍຖາຣຸຈິ ອຸຈ຺ຉງ຺ຄາທີຫິ ອາທິຍຕິ, ຍຖາຣຸຈິ ອາທິນ຺ນຣຕນາຍ ປນ ປຣິສາຍ ຕໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ ປຏິນິວຕ຺ຕຕິ. ປຏິນິວຕ຺ຕມາເນ ຈ ຕສ຺ມິໍ ປຣິສາ ອຄ຺ຄໂຕ ໂຫຕິ, ມຊ຺ເຌ ຣາຊາ, ອນ຺ເຕ ຈກ຺ກຣຕນໍ. ຕມ຺ປິ ຊລນິຘິຊລໍ ປໂລຠິຍມານມິວ ຈກ຺ກຣຕນສິຣິຍາ, ອສຫມານມິວ ຈ ເຕນ ວິໂຍຄໍ ເນມິມຓ຺ຑລປຣິຍນ຺ຕໍ ອຠິຫນນ຺ຕໍ ນິຣນ຺ຕຣເມວ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ປຸຣຕ຺ຖິມມຫາສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕໍ ປຸພ຺ພວິເທຫໍ ອຠິວິຊິນິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕໍ ຊມ຺ພຸທີປໍ ວິເຊຕຸກາໂມ ຈກ຺ກຣຕນເທສິເຕນ ມຄ຺ເຄນ ທກ຺ຂິຓສມຸທ຺ທາຠິມຸໂຂ ຄຈ຺ຉຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສໂນປິ ຕເຖວ ອຄມາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຈກ຺ກຣຕນໍ ປຸຣຕ຺ຖິມໍ ສມຸທ຺ທໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓໍ ທິສໍ ປວຕ຺ຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສ ປນ ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕນວິຘານໍ, ເສນາສນ຺ນິເວໂສ, ປຏິຣາຊາຄມນໍ, ເຕສໍ ອນຸສາສນິປ຺ປທານໍ ທກ຺ຂິຓສມຸທ຺ທອຊ຺ໂຌຄາຫນໍ ສມຸທ຺ທສລິລສ຺ສ ໂອຄຈ຺ຉມານໍ ຣຕນານໍ ອາທານນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ວິຊິນິຕ຺ວາ ປນ ຕໍ ທສສຫສ຺ສໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ ຊມ຺ພຸທີປໍ ທກ຺ຂິຓສມຸທ຺ທໂຕປິ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕໂຍຊນສຫສ຺ສປ຺ປມາຓໍ ອປຣໂຄຍານໍ ວິເຊຕຸໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕໍ ຕເຖວ ອຠິວິຊິນິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມສມຸທ຺ທໂຕປິ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໂຍຊນສຫສ຺ສປ຺ປມາຓໍ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໍ ວິເຊຕຸໍ ຕເຖວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕໍ ຕເຖວ ອຠິວິຊິຍ ອຸຕ຺ຕຣສມຸທ຺ທໂຕ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຣຎ຺ຎາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິນາ ຈາຕຸຣນ຺ຕາຍ ປຖວິຍາ ອາຘິປຈ຺ຈໍ ອຘິຄຕໍ ໂຫຕິ. ໂສ ເອວໍ ວິຊິຕວິຊໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ຣຊ຺ຊສິຣິສມ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສປຣິໂສ ອຸທ຺ຘໍ ຄຄນຕລໍ ອຠິລງ຺ຆິຕ຺ວາ ສຸວິກສິຕປທຸມກຸມຸທປຸຓ຺ຑຣີກວນວິຈິຕ຺ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຊາຕສ຺ສເຣ ວິຍ ປຎ຺ຈສຕປຎ຺ຈສຕປຣິຕ຺ຕທີປປຣິວາເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາທີເປ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຈກ຺ກຣຕນເທສິເຕເນວ ມຄ຺ເຄນ ຍຖານຸກ຺ກມໍ ອຕ຺ຕໂນ ຣາຊຘານິໍ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕິ. ອຖ ຕໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ ອນ຺ເຕປຸຣທ຺ວາຣໍ ໂສຠຍມານໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ.

ເອວໍ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ປນ ຕສ຺ມິໍ ຈກ຺ກຣຕເນ ຣາຊນ຺ເຕປຸເຣ ອຸກ຺ກາຫິ ວາ ທີປິກາຫິ ວາ ກິຎ຺ຈິ ກຣຓີຍໍ ນ ໂຫຕິ, ຈກ຺ກຣຕໂນຠາໂສເຍວ ຣຕ຺ຕິໍ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມຕິເຍວ. ເຍ ປນ ອນ຺ຘກາຣຕ຺ຖິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອນ຺ຘກາຣເມວ ໂຫຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສາປິ ສພ຺ພເມຕໍ ຕເຖວ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ທກ຺ຂິຓໍ ສມຸທ຺ທໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ…ເປ… ເອວຣູປໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ ປາຕຸຣໂຫສີ’’ຕິ.

ຫຕ຺ຖິຣຕນວຓ຺ຓນາ

໒໔໖. ເອວໍ ປາຕຸຠູຕຈກ຺ກຣຕນສ຺ເສວ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ອມຈ຺ຈາ ປກຕິມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິຏ຺ຐານໍ ສມໍ ສຸຈິຠູມິຠາຄໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຫຣິຈນ຺ທນາທີຫິ ສຸຣຠິຄນ຺ເຘຫິ ອຸປລິມ຺ປາເປຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ວິຈິຕ຺ຕວຓ຺ຓສຸຣຠິກຸສຸມສໂມກິຓ຺ຓໍ ອຸປຣິ ສຸວຓ຺ຓຕາຣການໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ສໂມສຣິຕມນຸຎ຺ຎກຸສຸມທາມປຏິມຓ຺ຑິຕວິຕານໍ ເທວວິມານໍ ວິຍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ – ‘‘ເອວຣູປສ຺ສ ນາມ ເທວ ຫຕ຺ຖິຣຕນສ຺ສ ອາຄມນໍ ຈິນ຺ເຕຖາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂສ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລານິ ຈ ສມາທາຍ ຕໍ ປຸຎ຺ຎສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ອຖສ຺ສ ປຸຎ຺ຎານຸຠາວໂຈທິໂຕ ຉທ຺ທນ຺ຕກຸລາ ວາ ອຸໂປສຖກຸລາ ວາ ຕໍ ສກ຺ກາຣວິເສສໍ ອນຸຠວິຕຸກາໂມ ຕຣຸຓຣວິມຓ຺ຑລາຠິຣຕ຺ຕຈຣຓຄີວາມຸຂປຏິມຓ຺ຑິຕວິສຸທ຺ຘເສຕສຣີໂຣ ສຕ຺ຕປຕິຏ຺ໂຐ ສຸສຓ຺ຐິຕອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄສນ຺ນິເວໂສ ວິກສິຕຣຕ຺ຕປທຸມຈາຣຸໂປກ຺ຂໂຣ ອິທ຺ຘິມາ ໂຍຄີ ວິຍ ເວຫາສຄມນສມຕ຺ໂຖ ມໂນສິລາຈຸຓ຺ຓຣຎ຺ຊິຕປຣິຍນ຺ໂຕ ວິຍ ຣຊຕປພ຺ພໂຕ ຫຕ຺ຖິເສຏ຺ໂຐ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ປເທເສ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂສ ຉທ຺ທນ຺ຕກຸລາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສພ຺ພກນິຏ຺ໂຐ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ອຸໂປສຖກຸລາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສພ຺ພເຊຏ຺ໂຐ. ປາຬິຍໍ ປນ ອຸໂປສໂຖ ນາຄຣາຊາ ອິຈ຺ເຈວ ອາຄຕໍ. ນາຄຣາຊາ ນາມ ກສ຺ສຈິ ອປຣິໂຠໂຄ, ສພ຺ພກນິຏ຺ໂຐ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ສ຺ວາຍໍ ປູຣິຕຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ຕານໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີນໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຈິນ຺ຕຍນ຺ຕານໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສ ປນ ສຍເມວ ປກຕິມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິຏ຺ຐານໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ຫຕ຺ຖິໍ ອປເນຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ ອານນ຺ທ…ເປ… ນາຄຣາຊາ’’ຕິ.

ເອວໍ ປາຕຸຠູຕໍ ປນ ຕໍ ຫຕ຺ຖິຣຕນໍ ທິສ຺ວາ ຫຕ຺ຖິໂຄປກາທໂຍ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ. ຣາຊາ ຕຸຣິຕຕຸຣິໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ – ‘‘ຠທ຺ທກໍ ວຕ ໂຠ ຫຕ຺ຖິຍານໍ, ສເຈ ທມຖໍ ອຸເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ຕຍນ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕິ. ອຖ ໂສ ຆຣເຘນຸວຈ຺ຉໂກ ວິຍ ກຓ຺ເຓ ໂອລມ຺ພິຕ຺ວາ ສູຣຕຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ. ຣາຊາ ຕໍ ອາໂຣຫິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ. ອຖສ຺ສ ປຣິຊນາ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຎຕ຺ວາ ຕໍ ຫຕ຺ຖິຣຕນໍ ສຸວຓ຺ຓທ຺ຘຊໍ ສຸວຓ຺ຓາລງ຺ກາຣໍ ເຫມຊາລປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ອຸປເນນ຺ຕິ. ຣາຊາ ຕໍ ອນິສີທາເປຕ຺ວາວ ສຕ຺ຕຣຕນມຍາຍ ນິສ຺ເສຓິຍາ ອາຣຸຍ຺ຫ ອາກາສຄມນນິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ສຫ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທເນວ ໂສ ນາຄຣາຊາ ຣາຊຫໍໂສ ວິຍ ອິນ຺ທນີລມຓິປ຺ປຠາຊາລໍ ນີລຄຄນຕລໍ ອຠິລງ຺ຆຕິ. ຕໂຕ ຈກ຺ກຈາຣິກາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສກລຣາຊປຣິສາ. ອິຕິ ສປຣິໂສ ຣາຊາ ອນ຺ໂຕປາຕຣາເສເຍວ ສກລປຖວິໍ ອນຸສໍຍາຍິຕ຺ວາ ຣາຊຘານິໍ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິກໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ຫຕ຺ຖິຣຕນໍ ໂຫຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສາປິ ຕາທິສເມວ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ທິສ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ…ເປ… ປາຕຸຣໂຫສີ’’ຕິ.

ອສ຺ສຣຕນວຓ຺ຓນາ

໒໔໗. ເອວໍ ປາຕຸຠູຕຫຕ຺ຖິຣຕນສ຺ສ ປນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ອມຈ຺ຈາ ປກຕິມງ຺ຄລອສ຺ສຏ຺ຐານໍ ສຸຈິສມຕລໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຈ ປຸຣິມນເຍເນວ ຣຎ຺ໂຎ ຕສ຺ສ ອາຄມນຈິນ຺ຕນຕ຺ຖໍ ອຸສ຺ສາຫໍ ຊເນນ຺ຕິ. ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ກຕທານມານນສກ຺ກາໂຣ ສມາທິນ຺ນສີລພ຺ພໂຕ ປາສາທຕເລ ສຸຂນິສິນ຺ໂນ ປຸຎ຺ຎສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ສມນຸສ຺ສຣຕິ. ອຖສ຺ສ ປຸຎ຺ຎານຸຠາວໂຈທິໂຕ ສິນ຺ຘວກຸລໂຕ ວິຊ຺ຊຸລຕາວິນທ຺ຘສຣທກາລເສຕວລາຫກຣາສິສສ຺ສິຣີໂກ ຣຕ຺ຕປາໂທ ຣຕ຺ຕຕຸຓ຺ໂຑ ຈນ຺ທປ຺ປຠາປຸຎ຺ຊສທິສສຸທ຺ຘສິນິທ຺ຘຆນສໍຫຕສຣີໂຣ ກາກຄີວາ ວິຍ ອິນ຺ທນີລມຓິ ວິຍ ຈ ກາຬວຓ຺ເຓນ ສີເສນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ກາຬສີໂສຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ຐປິເຕຫິ ວິຍ ມຸຎ຺ຊສທິເສຫິ ສຓ຺ຫວຏ຺ຏອຸຊຸຄເຕຫິ ເກເສຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ມຸຎ຺ຊເກໂສ ເວຫາສງ຺ຄໂມ ວລາຫໂກ ນາມ ອສ຺ສຣາຊາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສ ປເນສ ຫຕ຺ຖິຣຕນໍ ວິຍ ອາຄໂຕ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ຫຕ຺ຖິຣຕເນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວຣູປໍ ອສ຺ສຣຕນໍ ສນ຺ຘາຍ ຠຄວາ – ‘‘ປຸນ ຈ ປຣ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ມຓິຣຕນວຓ຺ຓນາ

໒໔໘. ເອວໍ ປາຕຸຠູຕອສ຺ສຣຕນສ຺ສ ປນ ຣຎ຺ໂຎ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ຈຕຸຫຕ຺ຖາຍາມໍ ສກຏນາຠິສມປຣິຓາຫໍ ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ກຓ຺ຓິກປຣິຍນ຺ຕໂຕ ວິນິຄ຺ຄເຕຫິ ສຸປຣິສຸທ຺ຘມຸຕ຺ຕາກລາເປຫິ ທ຺ວີຫິ ກຎ຺ຈນປທຸເມຫິ ອລງ຺ກຕໍ ຈຕຸຣາສີຕິມຓິສຫສ຺ສປຣິວາຣໍ ຕາຣາຄຓປຣິວຸຕສ຺ສ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທສສ຺ສິຣິໍ ຜຣມານໍ ວິຍ ເວປຸລ຺ລປພ຺ພຕໂຕ ມຓິຣຕນໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ເສວໍ ອາຄຕສ຺ສ ມຸຕ຺ຕາຊາລເກ ຐເປຕ຺ວາ ເວຬຸປຣມ຺ປຣາຍ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ຖປ຺ປມາຓໍ ອາກາສໍ ອາໂຣປິຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ ໂອກາສໍ ອາຠາ ຜຣຕິ, ຍາຍ ສພ຺ໂພ ໂສ ໂອກາໂສ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນເວລາ ວິຍ ສຎ຺ຊາຕາໂລໂກ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ກສ຺ສກາ ກສິກມ຺ມໍ ວາຓິຊາ ອາປຓຸຄ຺ຆາຏນໍ ເຕ ເຕ ສິປ຺ປິໂນ ຕໍ ຕໍ ກມ຺ມນ຺ຕໍ ປໂຍເຊນ຺ຕິ ‘‘ທິວາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມານາ. ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສາປິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕເຖວ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຸນ ຈ ປຣໍ ອານນ຺ທ,…ເປ… ມຓິຣຕນໍ ປາຕຸຣໂຫສີ’’ຕິ.

ອິຕ຺ຖິຣຕນວຓ຺ຓນາ

໒໔໙. ເອວໍ ປາຕຸຠູຕມຓິຣຕນສ຺ສ ປນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ວິສຍສຸຂວິເສສສ຺ສ ວິເສສກາຣຓໍ ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ ປາຕຸຠວຕິ. ມທ຺ທຣາຊກຸລໂຕ ວາ ຫິສ຺ສ ອຄ຺ຄມເຫສິໍ ອາເນນ຺ຕິ, ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໂຕ ວາ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ ສຍໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ອວເສສາ ປນສ຺ສາ ສມ຺ປຕ຺ຕິ – ‘‘ປຸນ ຈ ປຣໍ, ອານນ຺ທ, ຣຎ຺ໂຎ ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສ ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ ປາຕຸຣໂຫສິ, ອຠິຣູປາ ທສ຺ສນີຍາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປາຬິຍໍເຍວ ອາຄຕາ.

ຕຕ຺ຖ ສຓ຺ຐານປາຣິປູຣິຍາ ອຘິກໍ ຣູປໍ ອສ຺ສາຕິ ອຠິຣູປາ. ທິສ຺ສມານາວ ຈກ຺ຂູນິ ປິຓຍຕິ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎໍ ກິຈ຺ຈວິກ຺ເຂປໍ ຫິຕ຺ວາປິ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ທສ຺ສນີຍາ. ທິສ຺ສມານາວ ໂສມນສ຺ສວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕີຕິ ປາສາທິກາ. ປຣມາຍາຕິ ເອວໍ ປສາທາວຫຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕມາຍ. ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍາຕິ ວຓ຺ຓສຸນ຺ທຣຕາຍ. ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ອຸເປຕາ. ອຠິຣູປາ ວາ ຍສ຺ມາ ນາຕິທີຆາ ນາຕິຣສ຺ສາ. ທສ຺ສນີຍາ ຍສ຺ມາ ນາຕິກິສາ ນາຕິຖູລາ. ປາສາທິກາ ຍສ຺ມາ ນາຕິກາຬິກາ ນາຈ຺ໂຈທາຕາ. ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຍສ຺ມາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາ ມານຸສິວຓ຺ຓໍ ອປ຺ປຕ຺ຕາ ທິພ຺ພວຓ຺ຓໍ. ມນຸສ຺ສານຎ຺ຫິ ວຓ຺ຓາຠາ ພຫິ ນ ນິຈ຺ຉຣຕິ. ເທວານໍ ປນ ອຕິທູຣມ຺ປິ ນິຈ຺ຉຣຕິ.

ຕສ຺ສາ ປນ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖປ຺ປມາຓໍ ປເທສໍ ສຣີຣາຠາ ໂອຠາເສຕິ. ນາຕິທີຆາທີສຸ ຈສ຺ສາ ປຐມຍຸຄເຬນ ອາໂຣຫສມ຺ປຕ຺ຕິ, ທຸຕິຍຍຸຄເຬນ ປຣິຓາຫສມ຺ປຕ຺ຕິ, ຕຕິຍຍຸຄເຬນ ວຓ຺ຓສມ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຉຫິ ວາປິ ເອເຕຫິ ກາຍວິປຕ຺ຕິຍາ ອຠາໂວ, ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ມານຸສິວຓ຺ຓນ຺ຕິ ອິມິນາ ກາຍສມ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕູລປິຈຸໂນ ວາ ກປ຺ປາສປິຈຸໂນ ວາຕິ ສປ຺ປິມຓ຺ເຑ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐປິຕສ຺ສ ສຕວາຣວິຫຕສ຺ສ ຕູລປິຈຸໂນ ວາ ກປ຺ປາສປິຈຸໂນ ວາ. ສີເຕຕິ ຣຎ຺ໂຎ ສີຕກາເລ. ອຸຓ຺ເຫຕິ ຣຎ຺ໂຎ ອຸຓ຺ຫກາເລ. ຈນ຺ທນຄນ຺ໂຘຕິ ນິຈ຺ຈກາລເມວ ສຸປິສິຕສ຺ສ ອຠິນວສ຺ສ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິສມາໂຍຊິຕສ຺ສ ຫຣິຈນ຺ທນສ຺ສ ຄນ຺ໂຘ ກາຍໂຕ ວາຍຕິ. ອຸປ຺ປລຄນ຺ໂຘ ວາຍຕີຕິ ຫສິຕກຖິຕກາເລສຸ ມຸຂໂຕ ຕງ຺ຂຓໍ ວິກສິຕສ຺ເສວ ນີລຸປ຺ປລສ຺ສ ອຕິສຸຣຠິຄນ຺ໂຘ ວາຍຕິ.

ເອວໍ ຣູປສມ຺ຜສ຺ສຄນ຺ຘສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕາຍ ປນສ຺ສາ ສຣີຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນຸຣູປໍ ອາຈາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕໍ ໂຂ ປນາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຣາຊານໍ ທິສ຺ວາ ນິສິນ຺ນາສນໂຕ ອຄ຺ຄິທຑ຺ຒາ ວິຍ ປຐມເມວ ອຸຏ຺ຐາຕີຕິ ປຸພ຺ພຸຏ຺ຐາຍິນີ. ຕສ຺ມິໍ ນິສິນ຺ເນ ຕສ຺ສ ຕາລວຓ຺ເຏນ ພີຊນາທິກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ນິປຕຕິ ນິສີທຕີຕິ ປຈ຺ຉານິປາຕິນີ. ກິໍ ກໂຣມິ, ເຕ ເທວາຕິ ວາຈາຍ ກິໍ-ກາຣໍ ປຏິສາເວຕີຕິ ກິໍ ກາຣປຏິສ຺ສາວິນີ. ຣຎ຺ໂຎ ມນາປເມວ ຈຣຕິ ກໂຣຕີຕິ ມນາປຈາຣິນີ. ຍໍ ຣຎ຺ໂຎ ປິຍໍ ຕເທວ ວທຕີຕິ ປິຍວາທິນີ.

ອິທານິ – ‘‘ສ຺ວາສ຺ສາ ອາຈາໂຣ ຠາວວິສຸທ຺ຘິຍາວ, ນ ສາເຐຍ຺ຍນາ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕໍ ໂຂ ປນາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂນ ອຕິຈຣີຕິ ນ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຈຣິ, ຐເປຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ອຎ຺ຎໍ ປຸຣິສໍ ຈິຕ຺ເຕນປິ ນ ປຕ຺ເຖສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເຍ ຕສ຺ສາ ອາທິມ຺ຫິ ‘‘ອຠິຣູປາ’’ຕິອາທໂຍ, ອນ຺ເຕ ‘‘ປຸພ຺ພຸຏ຺ຐາຍິນີ’’ຕິອາທໂຍ ຄຸຓາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ປກຕິຄຸຓາ ເອວ. ‘‘ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ມານຸສິວຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິອາທໂຍ ປນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ປຸຎ຺ຎໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຈກ຺ກຣຕນປາຕຸຠາວໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸຣິມກມ຺ມານຸຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຠິຣູປຕາທິກາປິ ວາ ຈກ຺ກຣຕນປາຕຸຠາວໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູຣາ ຊາຕາ. ເຕນາຫ – ‘‘ເອວຣູປໍ ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ ປາຕຸຣໂຫສີ’’ຕິ.

ຄຫປຕິຣຕນວຓ຺ຓນາ

໒໕໐. ເອວໍ ປາຕຸຠູຕອິຕ຺ຖິຣຕນສ຺ສ ປນ ຣຎ຺ໂຎ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ຘນກຣຓີຍານໍ ກິຈ຺ຈານໍ ຍຖາສຸຂໍ ປວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ຄຫປຕິຣຕນໍ ປາຕຸຠວຕິ. ໂສ ປກຕິຍາວ ມຫາໂຠໂຄ, ມຫາໂຠຄກຸເລ ຊາໂຕ. ຣຎ຺ໂຎ ຘນຣາສິວຑ຺ຒໂກ ເສຏ຺ຐິຄຫປຕິ ໂຫຕິ. ຈກ຺ກຣຕນານຸຠາວສຫິຕໍ ປນສ຺ສ ກມ຺ມວິປາກຊໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ປາຕຸຠວຕິ, ເຍນ ອນ຺ໂຕປຖວິຍມ຺ປິ ໂຍຊນພ຺ຠນ຺ຕເຣ ນິຘິໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ຘເນນ ປວາເຣຕ຺ວາ ສພ຺ພານິ ຘນກຣຓີຍານິ ສມ຺ປາເທຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສາປິ ຕເຖວ ສມ຺ປາເທສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ ອານນ຺ທ…ເປ… ເອວຣູປໍ ຄຫປຕິຣຕນໍ ປາຕຸຣໂຫສີ’’ຕິ.

ປຣິຓາຍກຣຕນວຓ຺ຓນາ

໒໕໑. ເອວໍ ປາຕຸຠູຕຄຫປຕິຣຕນສ຺ສ ປນ ຣຎ຺ໂຎ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ ສພ຺ພກິຈ຺ຈສໍວິຘານສມຕ຺ຖໍ ປຣິຓາຍກຣຕນໍ ປາຕຸຠວຕິ. ໂສ ຣຎ຺ໂຎ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ. ປກຕິຍາ ເອວ ໂສ ປຓ຺ຑິໂຕ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ວິຠາວີ. ຣຎ຺ໂຎ ປຸຎ຺ຎານຸຠາວໍ ນິສ຺ສາຍ ປນສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມານຸຠາເວນ ປຣຈິຕ຺ຕຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຍນ ທ຺ວາທສໂຍຊນາຍ ຣາຊປຣິສາຍ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຎຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ຫິເຕ ຈ ອຫິເຕ ຈ ວວຕ຺ຖເປຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ໂສປິ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ ຕຸຏ຺ຐຫທໂຍ ຣາຊານໍ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານຸສາສເນນ ປວາເຣຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສນມ຺ປິ ຕເຖວ ປວາເຣສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ…ເປ… ປຣິຓາຍກຣຕນໍ ປາຕຸຣໂຫສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຐເປຕພ຺ພໍ ຐເປຕຸນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐານນ຺ຕເຣ ຐເປຕພ຺ພໍ ຐເປຕຸໍ.

ຈຕຸອິທ຺ຘິສມນ຺ນາຄຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໒. ສມເວປາກິນິຍາຕິ ສມວິປາຈນິຍາ. ຄຫຓິຍາຕິ ກມ຺ມຊເຕໂຊຘາຕຸຍາ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ຠຸຕ຺ຕມຕ຺ໂຕວ ອາຫາໂຣ ຊີຣຕິ, ຍສ຺ສ ວາ ປນ ປຸຏຠຕ຺ຕໍ ວິຍ ຕຕ຺ເຖວ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຸໂຠເປເຕ ນ ສມເວປາກິນິຍາ ສມນ຺ນາຄຕາ. ຍສ຺ສ ປນ ປຸນ ຠຕ຺ຕກາເລ ຠຕ຺ຕຉນ຺ໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕວ, ອຍໍ ສມເວປາກິນິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ.

ຘມ຺ມປາສາທໂປກ຺ຂຣຓິວຓ຺ຓນາ

໒໕໓. ມາເປສິ ໂຂຕິ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ຊນຣາສິໍ ກາເຣຕ຺ວາ ນ ມາເປສິ, ຣຎ຺ໂຎ ປນ ສຫ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທເນວ ຠູມິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິ ໂປກ຺ຂຣຓີສຫສ຺ສານິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ຕານິ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທ຺ວີຫິ ເວທິກາຫີຕິ ເອກາຍ ອິຏ຺ຐການໍ ປຣິຍນ຺ເຕເຍວ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ເອກາຍ ປຣິເວຓປຣິຈ຺ເຉທປຣິຍນ຺ເຕ. ເອຕທໂຫສີຕິ ກສ຺ມາ ອໂຫສິ? ເອກທິວສໍ ກິຣ ນຫຕ຺ວາ ຈ ປິວິຕ຺ວາ ຈ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ມຫາຊນໍ ມຫາປຸຣິໂສ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອິເມ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກເວເສເນວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສເຈ ເອເຕສໍ ເອຕ຺ຖ ປິຬນ຺ຘນປຸປ຺ຜານິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ຠທ຺ທກໍ ສິຍາຕິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ໂພຕຸກນ຺ຕິ ປຸປ຺ຜໍ ນາມ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ອຸຕຸມ຺ຫິ ປຸປ຺ຜຕິ. ອຫໍ ປນ ຕຖາ ກຣິສ຺ສາມິ – ‘‘ຍຖາ ສພ຺ເພສຸ ອຸຕູສຸ ປຸປ຺ຜິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິໍ. ໂຣປາເປສີຕິ ນານາວຓ຺ຓອຸປ຺ປລພີຊາທີນິ ຕໂຕ ຕໂຕ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ນ ໂຣປາເປສິ, ສຫ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທເນວ ປນສ຺ສ ສພ຺ພໍ ອິຊ຺ຌຕິ. ຕໍ ໂລໂກ ຣຎ຺ຎາ ໂຣປິຕນ຺ຕິ ມຎ຺ຎິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂຣປາເປສີ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາຊໂນ ນານປ຺ປກາຣໍ ຊລຊຖລຊມາລໍ ປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬມາໂນ ວິຍ ຄຈ຺ຉຕິ.

໒໕໔. ອຖ ຣາຊາ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິປິ ຊນໍ ສຸຂສມປ຺ປິຕໍ ກາຕຸກາໂມ – ‘‘ຍໍນູນາຫໍ ອິມາສໍ ໂປກ຺ຂຣຓີນໍ ຕີເຣ’’ຕິອາທິນາ ຊນສ຺ສ ສຸຂວິຘານໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ອກາສິ. ຕຕ຺ຖ ນ຺ຫາເປສຸນ຺ຕິ ອຎ຺ໂຎ ສຣີຣໍ ອຸພ຺ພຏ຺ເຏສິ, ອຎ຺ໂຎ ຈຸຓ຺ຓານິ ໂຍເຊສິ, ອຎ຺ໂຎ ຕີເຣ ນຫາຍນ຺ຕສ຺ສ ອຸທກໍ ອາຫຣິ, ອຎ຺ໂຎ ວຕ຺ຖານິ ປຏິຄ຺ຄເຫສິ ເຈວ ອທາສິ ຈ.

ປຏ຺ຐເປສິ ໂຂຕິ ກຖໍ ປຏ຺ຐເປສິ? ອິຕ຺ຖີນຎ຺ຈ ປຸຣິສານຎ຺ຈ ອນຸຈ຺ຉວິເກ ອລງ຺ກາເຣ ກາເຣຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖິມຕ຺ຕເມວ ຕຕ຺ຖ ປຣິຈາຣວເສນ ເສສໍ ສພ຺ພໍ ປຣິຈ຺ຈາຄວເສນ ຐເປຕ຺ວາ ຣາຊາ ມຫາສຸທສ຺ສໂນ ທານໍ ເທຕິ, ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ. ມຫາຊໂນ ໂປກ຺ຂຣຓີຕີຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນຫຕ຺ວາ ວຕ຺ຖານິ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ນານາຄນ຺ເຘຫິ ວິລິຕ຺ໂຕ ປິຬນ຺ຘນວິຈິຕ຺ຕມາໂລ ທານຄ຺ຄໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອເນກປ຺ປກາເຣສຸ ຍາຄຸຠຕ຺ຕຂຊ຺ຊເກສຸ ອຏ຺ຐວິຘປາເນສຸ ຈ ໂຍ ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ໂສ ຕໍ ຂາທິຕ຺ວາ ຈ ປິວິຕ຺ວາ ຈ ນານາວຓ຺ຓານິ ໂຂມສຸຂຸມານິ ວຕ຺ຖານິ ນິວາເສຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ເຍສໍ ຕາທິສານິ ອຕ຺ຖິ, ເຕ ໂອຫາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຍສໍ ປນ ນຕ຺ຖິ, ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຍານາທີສຸປິ ນິສີທິຕ຺ວາ ໂຖກໍ ວິຈຣິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖິກາ ໂອຫາຍ, ອຕ຺ຖິກາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ວຣສຍເນສຸ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖິກາ ໂອຫາຍ, ອຕ຺ຖິກາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິຕ຺ຖີຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖິກາ ໂອຫາຍ, ອຕ຺ຖິກາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕວິຘຣຕນປສາຘນານິ ຈ ປສາເຘຕ຺ວາປິ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖິກາ ໂອຫາຍ, ອຕ຺ຖິກາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕມ຺ປິ ທານໍ ອຸຏ຺ຐາຍ ສມຸຏ຺ຐາຍ ທີຍເຕວ. ຊມ຺ພຸທີປວາສິການໍ ອຎ຺ຎໍ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ, ຣຎ຺ໂຎ ທານໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາວ ວິຈຣນ຺ຕິ.

໒໕໕. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ອຍໍ ຣາຊາ ເອວຣູປໍ ທານໍ ທທນ຺ໂຕປິ ‘ມຍ຺ຫໍ ຕຓ຺ຑຸລາທີນິ ວາ ຂີຣາທີນິ ວາ ເທຖາ’ຕິ ນ ກິຎ຺ຈິ ອາຫຣາເປຕິ, ນ ໂຂ ປນ ອມ຺ຫາກໍ – ‘ຣາຊາ ອາຫຣາເປຕີ’ຕິ ຕຸຓ຺ຫີມາສິຕຸໍ ປຕິຣູປ’’ນ຺ຕິ ເຕ ພຫຸໍ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອຸປນາເມສຸໍ. ຕສ຺ມາ – ‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສຸໍ? ກສ຺ສຈິ ຆຣໂຕ ອປ຺ປໍ ອາຠຕໍ, ກສ຺ສຈິ ພຫຸ. ຕສ຺ມິໍ ປຏິສໍຫຣິຍມາເນ – ‘‘ກິໍ ຕເວວ ຆຣໂຕ ສຸນ຺ທຣໍ ອາຠຕໍ, ນ ມຍ຺ຫໍ ຆຣໂຕ, ກິໍ ຕເວວ ຆຣໂຕ ພຫຸ, ນ ມຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ກລຫສທ຺ໂທປິ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ໂສ ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາຕິ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ.

໒໕໖. ເອຫິ ຕ຺ວໍ ສມ຺ມາຕິ ເອຫິ ຕ຺ວໍ ວຍສ຺ສ. ຘມ຺ມໍ ນາມ ປາສາທນ຺ຕິ ປາສາທສ຺ສ ນາມໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາວ ອາຓາເປສິ. ວິສ຺ສກມ຺ໂມ ປນ ກີວ ມຫນ຺ໂຕ ເທວ ປາສາໂທ ໂຫຕູຕິ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ທີຆໂຕ ໂຍຊນໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອຑ຺ຒໂຍຊນໍ ສພ຺ພຣຕນມໂຍວ ໂຫຕູຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ‘ເອວໍ ໂຫຕຸ, ຠທ຺ທໍ ຕວ ວຈນ’ນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຣາຊານໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ມາເປສິ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ຠທ຺ທໍ ຕວາຕິ ໂຂ ອານນ຺ທາຕິ ເອວໍ ຠທ຺ທໍ ຕວ ອິຕິ ໂຂ ອານນ຺ທ. ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ວຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນາຕິ ສມຓຘມ຺ມປຏິປຕ຺ຕິກຣໂຓກາໂສ ເມ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ ອຘິວາເສສິ. ສາຣມໂຍຕິ ຈນ຺ທນສາຣມໂຍ.

໒໕໗. ທ຺ວີຫິ ເວທິກາຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກາ ເວທິກາ ປນສ຺ສ ອຸຓ຺ຫີສມຕ຺ຖເກ ອໂຫສິ, ເອກາ ເຫຏ຺ຐາ ປຣິຈ຺ເຉທມຕ຺ຖເກ.

໒໕໘. ທຸທ຺ທິກ຺ໂຂ ອໂຫສີຕິ ທຸອຸທ຺ທິກ຺ໂຂ, ປຠາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ທຸທ຺ທໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຸສຕີຕິ ຫຣຕິ ຜນ຺ທາເປຕິ ນິຈ຺ຈລຠາເວນ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ເທຕິ. ວິທ຺ເຘຕິ ອຸພ຺ພິທ຺ເຘ, ເມຆວິຄເມນ ທູຣີຠູເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເທເວຕິ ອາກາເສ.

໒໕໙. ມາເປສິ ໂຂຕິ ອຫໍ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ມາເປມິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຆຣານິ ຠິນ຺ທຖາຕິ ນ ເອວໍ ກາເຣຕ຺ວາ ມາເປສິ. ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວເສເນວ ປນສ຺ສ ຠູມິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕຖາຣູປາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ອໂຫສິ. ເຕ ສພ຺ພກາເມຫີຕິ ສພ຺ເພຫິ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕວຕ຺ຖູຫິ, ສມເຓ ສມຓປຣິກ຺ຂາເຣຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິກ຺ຂາເຣຫິ ສນ຺ຕປ຺ເປສີຕິ.

ປຐມຠາຓວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຌານສມ຺ປຕ຺ຕິວຓ຺ຓນາ

໒໖໐. ມຫິທ຺ຘິໂກຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວເສເນວ ຈຕຸຣາສີຕິໂປກ຺ຂຣຓີສຫສ຺ສານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕາຍ ມຫຕິຍາ ອິທ຺ຘິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ມຫານຸຠາໂວຕິ ເຕສໍເຍວ ອນຸຠວິຕພ຺ພານໍ ມຫນ຺ຕຕາຍ ມຫານຸຠາເວນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ເສຍ຺ຍຖິທນ຺ຕິ ນິປາໂຕ, ຕສ຺ສ – ‘‘ກຕເມສໍ ຕິຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທານສ຺ສາຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕິປຣິຈ຺ຈາຄສ຺ສ. ທມສ຺ສາຕິ ອາຬວກສຸຕ຺ເຕ ປຎ຺ຎາ ທໂມຕິ ອາຄໂຕ. ອິຘ ອຕ຺ຕານໍ ທເມນ຺ເຕນ ກຕໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ. ສໍຍມສ຺ສາຕິ ສີລສ຺ສ.

ໂພຘິສຕ຺ຕປຸພ຺ພໂຍຄວຓ຺ຓນາ

ອິຘ ຐຕ຺ວາ ປນສ຺ສ ປຸພ຺ພໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ – ຣາຊາ ກິຣ ປຸພ຺ເພ ຄຫປຕິກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຘຣມານກສ຺ເສວ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ເອໂກ ເຖໂຣ ອຣຎ຺ເຎ ວາສໍ ວສຕິ, ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ເມນ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິຏ຺ໂຐ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ນິສຊ຺ຊນຏ຺ຐານຈງ຺ກມນຏ຺ຐານານິ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອິເຘວ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ວສຕີ’’ຕິ? ອາມ, ອຸປາສກາຕິ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ອິເຘວ ອຍ຺ຍສ຺ສ ປຓ຺ຓສາລໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມໍ ປຫາຍ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣໍ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ປຓ຺ຓສາລໍ ກຕ຺ວາ ຉາເທຕ຺ວາ ຠິຕ຺ຕິໂຍ ມຕ຺ຕິກາຍ ລິມ຺ປິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຏ຺ຐຕ຺ຖຣຓໍ ກຕ຺ວາ – ‘‘ກຣິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ປຣິໂຠຄໍ, ນ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເຖໂຣ ອນ຺ໂຕຄາມໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຓ຺ຓສາລໍ ປວິສິຕ຺ວາ ກຏ຺ຐຕ຺ຖຣເຓ ນິສີທິ. ອຸປາສໂກປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສມີເປ ນິສິນ຺ໂນ ‘‘ຜາສຸກາ, ຠນ຺ເຕ, ປຓ຺ຓສາລາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ຜາສຸກາ, ຠທ຺ທມຸຂ, ປພ຺ພຊິຕສາຣຸປ຺ປາຕິ. ວສິສ຺ສຖ, ຠນ຺ເຕ, ອິຘາຕິ? ອາມ, ອຸປາສກາຕິ, ໂສ ອຘິວາສນາກາເຣນ ວສິສ຺ສຕີຕິ ຎຕ຺ວາ ນິພທ຺ຘໍ ມຍ຺ຫໍ ຆຣທ຺ວາຣໍ ອາຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຏິຊານາເປຕ຺ວາ – ‘‘ເອກໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ວຣໍ ເທຖາ’’ຕິ ອາຫ. ອຕິກ຺ກນ຺ຕວຣາ, ອຸປາສກ, ປພ຺ພຊິຕາຕິ. ຠນ຺ເຕ, ຍຎ຺ຈ ກປ຺ປຕິ, ຍຎ຺ຈ ອນວຊ຺ຊນ຺ຕິ. ວເທຫິ ອຸປາສກາຕິ. ຠນ຺ເຕ, ນິພທ຺ຘວສນຏ຺ຐາເນ ນາມ ມນຸສ຺ສາ ມງ຺ຄເລ ວາ ອມງ຺ຄເລ ວາ ອາຄມນໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນາຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ກຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎໍ ນິມນ຺ຕິຕຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາປິ ມຍ຺ຫໍ ຆຣໍ ປວິສິຕ຺ວາວ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ນິຏ຺ຐາເປຕພ຺ພນ຺ຕິ. ເຖໂຣ ອຘິວາເສສິ.

ໂສ ປຓ຺ຓສາລາຍ ກຏສາຏກໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ມຎ຺ຈປີຐໍ ປຎ຺ຎເປສິ, ອປສ຺ເສນໍ ນິກ຺ຂິປິ, ປາທກຖລິກໍ ຐເປສິ, ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓິ, ຈງ຺ກມໍ ກຕ຺ວາ ວາລິກໍ ໂອກິຣິ, ມິເຄ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິຕ຺ຕິໍ ຆໍສິຕ຺ວາ ມຕ຺ຕິກໍ ປາເຕນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ກຓ຺ຏກວຕິໍ ປຣິກ຺ຂິປິ. ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອຸທກໍ ອາຬຸລິກໍ ກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ປາສາເຓຫິ ຈິນິຕ຺ວາ ພຫິ ກຓ຺ຏກວຕິໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວຕິປຣິຍນ຺ເຕ ຕາລປນ຺ຕິໂຍ ໂຣເປຕິ, ມຫາຈງ຺ກເມ ສມ຺ມຏ຺ຐຏ຺ຐານໍ ອາຬຸເລນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ຈງ຺ກມມ຺ປິ ວຕິຍາ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວຕິປຣິຍນ຺ເຕ ຕາລປນ຺ຕິໍ ໂຣເປສິ. ເອວໍ ອາວາສໍ ນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຕິຈີວຣໍ, ປິຓ຺ຑປາຕໍ, ໂອສຘໍ, ປຣິໂຠຄຠາຊນໍ, ອາຣກຓ຺ຏກໍ, ປິປ຺ຜລິກໍ, ນຂຈ຺ເຉທນໍ, ສູຈິໍ, ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິໍ, ອຸປາຫນໍ, ອຸທກຕຸມ຺ພໍ, ຉຕ຺ຕໍ, ທີປກປລ຺ລກໍ, ມລຫຣຓິໍ. ປຣິສ຺ສາວນໍ, ຘມກຣຓໍ, ປຕ຺ຕໍ, ຖາລກໍ, ຍໍ ວາ ປນຎ຺ຎມ຺ປິ ປພ຺ພຊິຕານໍ ປຣິໂຠຄຊາຕໍ, ສພ຺ພໍ ອທາສິ. ເຖຣສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ອທິນ຺ນປຣິກ຺ຂາໂຣ ນາມ ນາໂຫສິ. ໂສ ສີລານິ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຍາວຊີວໍ ເຖຣໍ ອຸປຏ຺ຐຫິ. ເຖໂຣ ຕຕ຺ເຖວ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ.

ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ຍາວຕາຍຸກໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກຸສາວຕິຍາ ຣາຊຘານິຍາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມຫາສຸທສ຺ສໂນ ຣາຊາ ອໂຫສິ.

‘‘ເອວໍ ນາຕິມຫນ຺ຕມ຺ປິ, ປຸຎ຺ຎໍ ອາຍຕເນ ກຕໍ;

ມຫາວິປາກໍ ໂຫຕີຕິ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕໍ ວິຠາວິນາ’’.

ມຫາວິຍູຫນ຺ຕິ ຣຊຕມຍໍ ມຫາກູຏາຄາຣໍ. ຕຕ຺ຖ ວສິຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ອຄມາສິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ກາມວິຕກ຺ກາຕິ ກາມວິຕກ຺ກ ຕຍາ ເອຕ຺ຕາວຕາ ນິວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ, ອິໂຕ ປຣໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ອຠູມິ, ອິທໍ ຌານາຄາຣໍ ນາມ, ນຍິທໍ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ວສນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອວໍ ຕໂຍ ວິຕກ຺ເກ ກູຏາຄາຣທ຺ວາເຣເຍວ ນິວຕ຺ເຕສິ.

໒໖໑. ປຐມຊ຺ຌານນ຺ຕິອາທີສຸ ວິສຸໍ ກສິຓປຣິກມ຺ມກິຈ຺ຈໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ນີລກສິເຓນ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ນີລມຓິໍ, ປີຕກສິເຓນ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ສຸວຓ຺ຓໍ, ໂລຫິຕກສິເຓນ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ຣຕ຺ຕມຓິໍ, ໂອທາຕກສິເຓນ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ຣຊຕນ຺ຕິ ໂອໂລກິຕໂອໂລກິຕຏ຺ຐາເນ ກສິຓເມວ ປຎ຺ຎາຍຕິ.

໒໖໒. ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນາຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕເມວ. ອິຕິ ປາຬິຍໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອປ຺ປມຎ຺ຎາເນວ ວຸຕ຺ຕານິ. ມຫາປຸຣິໂສ ປນ ສພ຺ພາປິ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ, ປຎ຺ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອນຸໂລມປຏິໂລມາທິວເສນ ຈຸທ຺ທສຫາກາເຣຫິ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ປວິສນ຺ໂຕ ມຘຸປຏລໍ ປວິຏ຺ຐຠມໂຣ ມຘຸຣເສນ ວິຍ ສມາປຕ຺ຕິສຸເຂເນວ ຍາເປຕິ.

ຈຕຸຣາສີຕິນຄຣສຫສ຺ສາທິວຓ຺ຓນາ

໒໖໓. ກຸສາວຕີຣາຊຘານິປ຺ປມຸຂານີຕິ ກຸສາວຕີ ຣາຊຘານີ ເຕສໍ ນຄຣານໍ ປມຸຂາ ສພ຺ພເສຏ຺ຐາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠຕ຺ຕາຠິຫາໂຣຕິ ອຠິຫຣິຕພ຺ພຠຕ຺ຕໍ.

໒໖໔. ວສ຺ສສຕສ຺ສ ວສ຺ສສຕສ຺ສາຕິ ກສ຺ມາ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ? ເຕສໍ ສທ຺ເທນ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕ຺ວາ, ‘‘ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສທ຺ໂທ ກຓ຺ຏໂກ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໗໒) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ສທ຺ເທນ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕ ມຫາປຸຣິໂສ. ອຖ ກສ຺ມາ ມາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູຕິ ນ ວທຕິ? ອິທານິ ຣາຊາ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ນິພທ຺ຘວຕ຺ຕໍ ນ ລຠິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາຕິ ນ ວທຕິ.

ສຸຠທ຺ທາເທວິອຸປສງ຺ກມນວຓ຺ຓນາ

໒໖໕. ເອຕທໂຫສີຕິ ກທາ ເອຕໍ ອໂຫສິ. ຣຎ຺ໂຎ ກາລງ຺ກິຣິຍທິວເສ. ຕທາ ກິຣ ເທວຕາ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ຣາຊາ ອນາຖກາລງ຺ກິຣິຍໍ ມາ ກໂຣຕຸ, ໂອໂຣເຘຫິ ພຫູຫິ ຘີຕູຫິ ປຸຕ຺ເຕຫິ ປຣິວາຣິໂຕວ ກໂຣຕູ’’ຕິ. ອຖ ເທວິໍ ອາວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ເອວໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສຸໍ. ປີຕານິ ວຕ຺ຖານີຕິ ຕານິ ກິຣ ປກຕິຍາ ຣຎ຺ໂຎ ມນາປານິ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ປາຣຸປຖາຕິ ອາຫ. ເອຕ຺ເຖວ ເທວິ ຕິຏ຺ຐາຕິ ເທວິ ອິມໍ ຌານາຄາຣໍ ນາມ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ນ ໂຫຕິ, ຌານຣຕິວິນ຺ທນຏ຺ຐານໍ ມມ, ມາ ອິຘ ປາວິສີຕິ.

໒໖໖. ເອຕທໂຫສີຕິ ໂລເກ ສຕ຺ຕາ ນາມ ມຣຓາສນ຺ນກາເລ ອຕິວິຍ ວິໂຣຈນ຺ຕິ, ເຕນສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ວິປ຺ປສນ຺ນອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວໍ ທິສ຺ວາ ເອວໍ ອໂຫສິ, ຕໂຕ ມາ ຣຎ຺ໂຎ ກາລງ຺ກິຣິຍາ ອໂຫສີຕິ ຕສ຺ສ ກາລງ຺ກິຣິຍໍ ອນິຈ຺ຉມານາ ສມ຺ປຕິ ຄຸຓມສ຺ສ ກຖຍິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐມານາກາຣໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອິມານິ ເຕ ເທວາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທໍ ຊເນຫີຕິ ເປມໍ ອຸປ຺ປາເທຫິ, ຣຕິໍ ກໂຣຫິ. ຊີວິເຕ ອເປກ຺ຂນ຺ຕິ ຊີວິເຕ ສາເປກ຺ຂໍ, ອາລຍໍ, ຕຓ຺ຫໍ ກໂຣຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ໂຂ ມໍ ຕ຺ວໍ ເທວີຕິ ‘‘ມຍໍ ໂຂ, ເທວ, ອິຕ຺ຖິໂຍ ນາມ ປພ຺ພຊິຕານໍ ອຸປຈາຣກຖໍ ນ ຊານາມ, ກຖໍ ວທາມ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ຣາຊານໍ ‘‘ປພ຺ພຊິໂຕ ອຍ’’ນ຺ຕິ ມຎ຺ຎມານາຍ ເທວິຍາ ວຸຕ຺ເຕ – ‘‘ເອວໍ ໂຂ ມໍ, ຕ຺ວໍ ເທວິ, ສມຸທາຈຣາຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຄຣຫິຕາຕິ ພຸທ຺ເຘຫິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘຫິ ສາວເກຫິ ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ພຫຸສ຺ສຸເຕຫິ ຄຣຫິຕາ. ກິໍ ກາຣຓາ? ສາເປກ຺ຂກາລກິຣິຍາ ຫິ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ເຄເຫ ຍກ຺ຂກຸກ຺ກຸຣອຊໂຄຓມຫິໍສມູສິກກຸກ຺ກຸຏອູກາມງ຺ຄຸລາທິຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນກາຣຓໍ ໂຫຕິ.

໒໖໘. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຸຠທ຺ທາ ເທວີ ອສ຺ສູນິ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາຕິ ເທວີ ເອກມນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂຣທິຕ຺ວາ ກນ຺ທິຕ຺ວາ ອສ຺ສູນິ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ.

ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປຄມວຓ຺ຓນາ

໒໖໙. ຄຫປຕິສ຺ສ ວາຕິ ກສ຺ມາ ອາຫ? ເຕສໍ ກິຣ ໂສຓເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕາທີນໍ ວິຍ ມຫຕີ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ໂສຓສ຺ສ ກິຣ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອກາ ຠຕ຺ຕປາຕິ ທ຺ເວ ສຕສຫສ຺ສານິ ອຄ຺ຆຕິ. ອິຕິ ເຕສໍ ຕາທິສໍ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕານໍ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ຠຕ຺ຕສມ຺ມໂທ ຠຕ຺ຕມຸຈ຺ຉາ ຠຕ຺ຕກິລມໂຖ ໂຫຕິ.

໒໗໑. ຍໍ ເຕນ ສມເຍນ ອຊ຺ຌາວສາມີຕິ ຍຕ຺ຖ ວສາມິ, ຕໍ ເອກໍເຍວ ນຄຣໍ ໂຫຕິ, ອວເສເສສຸ ປຸຕ຺ຕຘີຕາທໂຍ ເຈວ ທາສມນຸສ຺ສາ ຈ ວສິໍສຸ. ປາສາທກູຏາຄາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປລ຺ລງ຺ກາທີສຸປິ ເອກໍເຍວ ປລ຺ລງ຺ກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ເສສາ ປຸຕ຺ຕາທີນໍ ປຣິໂຠຄາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕ຺ຖີສຸປິ ເອກາວ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາຕິ, ເສສາ ປຣິວາຣມຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ປຣິທຫາມີຕິ ເອກເມວ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ ນິວາເສມິ, ເສສານິ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕານໍ ອສີຕິສຫສ຺ສາຘິການໍ ໂສຬສນ຺ນໍ ປຸຣິສສຕສຫສ຺ສານໍ ໂຫນ຺ຕິ. ຠຸຎ຺ຊາມີຕິ ປຣມປ຺ປມາເຓນ ນາຬິໂກທນມຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊາມິ, ເສສໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕານໍ ຈຕ຺ຕາລີສສຫສ຺ສາຘິການໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຸຣິສສຕສຫສ຺ສານໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອກຖາລິປາໂກ ຫິ ທສນ຺ນໍ ຊນານໍ ປໂຫຕິ.

ເອຕານິ ປນ ຈຕຸຣາສີຕິ ນຄຣສຫສ຺ສານິ ເຈວ ປາສາທສຫສ຺ສານິ ຈ ກູຏາຄາຣສຫສ຺ສານິ ຈ ເອກິສ຺ສາເຍວ ປຓ຺ຓສາລາຍ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ. ຈຕຸຣາສີຕິ ປລ຺ລງ຺ກສຫສ຺ສານິ ນິປຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນມຎ຺ຈກສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ. ຈຕຸຣາສີຕິ ຫຕ຺ຖິສຫສ຺ສານິ ອສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຣຖສຫສ຺ສານິ ນິສີທນຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນປີຐສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ. ຈຕຸຣາສີຕິ ມຓິສຫສ຺ສານິ ເອກທີປສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ. ຈຕຸຣາສີຕິ ໂປກ຺ຂຣຓີສຫສ຺ສານິ ເອກໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ. ຈຕຸຣາສີຕິ ອິຕ຺ຖິສຫສ຺ສານິ ປຸຕ຺ຕສຫສ຺ສານິ ຄຫປຕິສຫສ຺ສານິ ປຣິໂຠຄຠາຊນປຕ຺ຕຖາລກ ຘມກຣຓ ປຣິສ຺ສາວນ ອາຣກຓ຺ຏກ ປິປ຺ຜລກ ນຂຈ຺ເຉທນ ກຸຎ຺ຈິກກຓ຺ຓມລຫຣຓີ ປາທກຖລິກ ອຸປາຫນ ຉຕ຺ຕ ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິທານສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ. ຈຕຸຣາສີຕິ ເຘນຸສຫສ຺ສານິ ໂຄຣສທານສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ. ຈຕຸຣາສີຕິ ວຕ຺ຖໂກຏິສຫສ຺ສານິ ນິວາສນປາຣຸປນທານສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ. ຈຕຸຣາສີຕິ ຖາລິປາກສຫສ຺ສານິ ໂຠຊນທານສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

໒໗໒. ເອວໍ ຠຄວາ ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ກເຖຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ທາຣການໍ ປໍສ຺ວາຄາຣກີຬນໍ ວິຍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຣິນິພ຺ພານມຎ຺ຈເກ ນິປນ຺ໂນວ ປສ຺ສານນ຺ທາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິປຣິຓຕາຕິ ປກຕິວິຊຫເນນ ນິພ຺ພຸຕປທີໂປ ວິຍ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕິກຠາວໍ ຄຕາ. ເອວໍ ອນິຈ຺ຈາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສງ຺ຂາຣາຕິ ເອວໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວຏ຺ເຐນ ອນິຈ຺ຈາ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຠຄວາ ຍຖາ ນາມ ປຸຣິໂສ ສຕຫຕ຺ຖຸພ຺ເພເຘ ຈມ຺ປກຣຸກ຺ເຂ ນິສ຺ເສຓິໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ຈມ຺ປກປຸປ຺ຜໍ ອາທາຍ ນິສ຺ເສຓິໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ໂຕ ໂອຕເຣຍ຺ຍ, ເອວເມວ ນິສ຺ເສຓິໍ ພນ຺ຘນ຺ໂຕ ວິຍ ອເນກວສ຺ສໂກຏິສຕສຫສ຺ສຸພ຺ເພຘໍ ມຫາສຸທສ຺ສນສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ສມ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ຖເກ ຐິຕໍ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ ອາທາຍ ນິສ຺ເສຓິໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ໂຕ ວິຍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ. ເຕເນວ ປຸພ຺ເພ ວສຠຣາຊາ ທີຆຠາຓກຕ຺ເຖຣານໍ ໂລຫປາສາທສ຺ສ ປາຈີນປສ຺ເສ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາຍໍ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ກິໍ, ໂຠ, ມຍ຺ຫໍ ອຍ຺ຍເກນ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຕໂນ ຂາທິຕປີຕຏ຺ຐາເນ ສມ຺ປຕ຺ຕິເມວ ກເຖຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ – ‘‘ເອວໍ ອນິຈ຺ຈາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕກາເລ ‘‘ອິມໍ, ໂຠ, ທິສ຺ວາ ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມຕາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວາມຫຕ຺ຖໍ ສມິຎ຺ຊິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ເຖນ ອປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ – ‘‘ສາຘຸ ສາຘູ’’ຕິ ຕຸຏ຺ຐຫທໂຍ ສາຘຸກາຣໍ ອທາສິ.

ເອວໍ ອທ຺ຘຸວາຕິ ເອວໍ ອຸທກປຸປ຺ຜຸຬາທໂຍ ວິຍ ຘຸວຠາວວິຣຫິຕາ. ເອວໍ ອນສ຺ສາສິກາຕິ ເອວໍ ສຸປິນເກ ປີຕປານີຍໍ ວິຍ ອນຸລິຕ຺ຕຈນ຺ທນໍ ວິຍ ຈ ອສ຺ສາສວິຣຫິຕາ.

ສຣີຣໍ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍາຕິ ສຣີຣໍ ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍ. ອິທານິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສຣີຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂໂປ ວາ ປຏິຊຄ຺ຄນໍ ວາ ນຕ຺ຖິ ກິເລສປຫີນຕ຺ຕາ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄຕສ຺ສາຕິ ວທຕິ. ອິທໍ ປນ ວຕ຺ວາ ປຸນ ເຖຣໍ ອາມນ຺ເຕສິ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ອານຸຠາໂວ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ມຫາສຸທສ຺ສນສ຺ສ ປນ ກາລງ຺ກິຣິຍໂຕ ສຕ຺ຕເມວ ທິວເສ ສຕ຺ຕຣຕນປາກາຣາ ສຕ຺ຕຣຕນຕາລາ ຈຕຸຣາສີຕິ ໂປກ຺ຂຣຓີສຫສ຺ສານິ ຘມ຺ມປາສາໂທ ຘມ຺ມໂປກ຺ຂຣຓີ ຈກ຺ກຣຕນນ຺ຕິ ສພ຺ພເມຕໍ ອນ຺ຕຣຘາຍີຕິ. ຫຕ຺ຖິອາທີສຸ ປນ ອຍໍ ຘມ຺ມຕາ ຂີຓາຍຸກາ ສເຫວ ກາລງ຺ກໂຣນ຺ຕິ. ອາຍຸເສເສ ສຕິ ຫຕ຺ຖິຣຕນໍ ອຸໂປສຖກຸລໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອສ຺ສຣຕນໍ ວລາຫກກຸລໍ, ມຓິຣຕນໍ ເວປຸລ຺ລປພ຺ພຕເມວ ຄຈ຺ຉຕິ. ອິຕ຺ຖິຣຕນສ຺ສ ອານຸຠາໂວ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ຄຫປຕິຣຕນສ຺ສ ຈກ຺ຂຸ ປາກຕິກເມວ ໂຫຕິ. ປຣິຓາຍກຣຕນສ຺ສ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ນສ຺ສຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາຕິ ອິທໍ ປາຬິຍໍ ອາຣຸຬ຺ຫຎ຺ຈ ອນາຣຸຬ຺ຫຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອິຕິ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ

ມຫາສຸທສ຺ສນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.