ອານນ຺ທອຈ຺ຉຣິຍຘມ຺ມວຓ຺ຓນາ

໒໐໗. ວິຫາຣນ຺ຕິ ອິຘ ມຓ຺ຑລມາໂລ ວິຫາໂຣຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕໍ ປວິສິຕ຺ວາ. ກປິສີສນ຺ຕິ ທ຺ວາຣພາຫໂກຏິຍໍ ຐິຕໍ ອຄ຺ຄຬຣຸກ຺ຂໍ. ໂຣທມາໂນ ອຏ຺ຐາສີຕິ ໂສ ກິຣາຍສ຺ມາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສຕ຺ຖາຣາ ມມ ສໍເວຄຊນກໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ກຖິຕໍ, ເຈຕິຍຈາຣິກາຍ ສາຕ຺ຖກຠາໂວ ກຖິໂຕ, ມາຕຸຄາເມ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ, ອຕ຺ຕໂນ ສຣີເຣ ປຏິປຕ຺ຕິ ອກ຺ຂາຕາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຖູປາຣຫາ ກຖິຕາ, ຘຸວໍ ອຊ຺ຊ ຠຄວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ, ຕສ຺ເສວໍ ຈິນ຺ຕຍໂຕ ພລວໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ໂຣທນໍ ນາມ ອຜາສຸກໍ, ເອກມນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂສກໍ ຕນຸກໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ, ໂສ ຕຖາ ອກາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂຣທມາໂນ ອຏ຺ຐາສີ’’ຕິ.

ອຫຎ຺ຈ ວຕມ຺ຫີຕິ ອຫຎ຺ຈ ວຕ ອມ຺ຫິ, ອຫໍ ວຕມ຺ຫີຕິປິ ປາໂຐ. ໂຍ ມມ ອນຸກມ຺ປໂກຕິ ໂຍ ມໍ ອນຸກມ຺ປຕິ ອນຸສາສຕິ, ສ຺ເວ ທານິ ປຏ຺ຐາຍ ກສ຺ສ ມຸຂໂຘວນໍ ທສ຺ສາມິ, ກສ຺ສ ປາເທ ໂຘວິສ຺ສາມິ, ກສ຺ສ ເສນາສນໍ ປຏິຊຄ຺ຄິສ຺ສາມິ, ກສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣິສ຺ສາມີຕິ ພຫຸໍ ວິລປິ. ອາມນ຺ເຕສີຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອນ຺ຕເຣ ເຖຣໍ ອທິສ຺ວາ ອາມນ຺ເຕສິ.

ເມຕ຺ເຕນ ກາຍກມ຺ເມນາຕິ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕວເສນ ປວຕ຺ຕິເຕນ ມຸຂໂຘວນທານາທິກາຍກມ຺ເມນ. ຫິເຕນາຕິ ຫິຕວຸທ຺ຘິຍາ ກເຕນ. ສຸເຂນາຕິ ສຸຂໂສມນສ຺ເສເນວ ກເຕນ, ນ ທຸກ຺ຂິນາ ທຸມ຺ມເນນ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອທ຺ວເຍນາຕິ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ອກເຕນ. ຍຖາ ຫິ ເອໂກ ສມ຺ມຸຂາວ ກໂຣຕິ ນ ປຣມ຺ມຸຂາ, ເອໂກ ປຣມ຺ມຸຂາວ ກໂຣຕິ ນ ສມ຺ມຸຂາ ເອວໍ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ກເຕນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອປ຺ປມາເຓນາຕິ ປມາຓວິຣຫິເຕນ. ຈກ຺ກວາຬມ຺ປິ ຫິ ອຕິສມ຺ພາຘໍ, ຠວຄ຺ຄມ຺ປິ ອຕິນີຈໍ, ຕຍາ ກຕໍ ກາຍກມ຺ມເມວ ພຫຸນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ເມຕ຺ເຕນ ວຈີກມ຺ເມນາຕິ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕວເສນ ປວຕ຺ຕິເຕນ ມຸຂໂຘວນກາລາໂຣຈນາທິນາ ວຈີກມ຺ເມນ. ອປິ ຈ ໂອວາທໍ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຈນມ຺ປິ ເມຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມເມວ. ເມຕ຺ເຕນ ມໂນກມ຺ເມນາຕິ ກາລສ຺ເສວ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ ວິວິຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ອໂຣໂຄ ໂຫຕຸ, ອພ຺ຍາປຊ຺ໂຊ ສຸຂີ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕິເຕນ ມໂນກມ຺ເມນ. ກຕປຸຎ຺ໂຎສີຕິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ໂນສີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກຕປຸຎ຺ໂຎສີຕິ ຈ ເອຕ຺ຕາວຕາ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ມາ ປມາທມາປຊ຺ຊິ, ອຖ ໂຂ ປຘານມນຸຍຸຎ຺ຊ. ເອວຎ຺ຫິ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຂິປ຺ປໍ ໂຫຫິສິ ອນາສໂວ, ຘມ຺ມສງ຺ຄີຕິກາເລ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສສິ. ນ ຫິ ມາທິສສ຺ສ ກຕປາຣິຈຣິຍາ ນິປ຺ຜລາ ນາມ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໒໐໘. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ມຫາປຖວິໍ ປຕ຺ຖຣນ຺ໂຕ ວິຍ ອາກາສໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ວິຍ ຈກ຺ກວາຬຄິຣິໍ ໂອສາເຣນ຺ໂຕ ວິຍ ສິເນຣຸໍ ອຸກ຺ຂິເປນ຺ໂຕ ວິຍ ມຫາຊມ຺ພຸໍ ຂນ຺ເຘ ຄເຫຕ຺ວາ ຈາເລນ຺ໂຕ ວິຍ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ຄຸຓກຖໍ ອາຣຠນ຺ໂຕ ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຍປິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫີ’’ຕິ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕໍ? ອຎ຺ຎສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍ. ເອເຕເນວ ເຈຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ‘‘ຍຖາ ຈກ຺ກວາຬນ຺ຕເຣປິ ອຎ຺ໂຎ ພຸທ຺ໂຘ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ. ເມຘາວີຕິ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນາທີສຸ ກຸສໂລ.

໒໐໙. ຠິກ຺ຂຸປຣິສາ ອານນ຺ທໍ ທສ຺ສນາຍາຕິ ເຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປສ຺ສິຕຸກາມາ ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ, ເຍ ຈ ‘‘ອາຍສ຺ມາ ກິຣານນ຺ໂທ ສມນ຺ຕປາສາທິໂກ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ສງ຺ຆໂສຠໂນ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ຄຸເຓ ສຸຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຠິກ຺ຂຸປຣິສາ ອານນ຺ທໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອຕ຺ຕມນາຕິ ສວເນນ ໂນ ທສ຺ສນໍ ສເມຕີຕິ ສກມນາ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ‘‘ກຈ຺ຈິ, ອາວຸໂສ, ຂມນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ໂຍນິໂສ ມນສິກາເຣນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຖ, ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍ ວຕ຺ຕໍ ປູເຣຖາ’’ຕິ ເອວຣູປໍ ປຏິສນ຺ຖາຣຘມ຺ມໍ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ – ‘‘ກຈ຺ຈິ, ຠຄິນິໂຍ, ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ເມ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕຖາ’’ຕິ ອິທມ຺ປິ ນານາກຣຓໍ ໂຫຕິ. ອຸປາສເກສຸ ອາຄເຕສຸ ‘‘ອຸປາສກ, ນ ເຕ ກຈ຺ຈິ ສີສໍ ວາ ອງ຺ຄໍ ວາ ຣຸຊ຺ຊຕິ, ອໂຣຄາ ເຕ ປຸຕ຺ຕຠາຕໂຣ’’ຕິ ນ ເອວໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ປນ ກໂຣຕິ – ‘‘ກຖໍ ອຸປາສກາ ຕີຓິ ສຣຓານິ ປຎ຺ຈ ສີລານິ ຣກ຺ຂຖ, ມາສສ຺ສ ອຏ຺ຐ ອຸໂປສເຖ ກໂຣຖ, ມາຕາປິຕູນໍ ອຸປຏ຺ຐານວຕ຺ຕໍ ປູເຣຖ, ຘມ຺ມິກສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປຏິຊຄ຺ຄຖາ’’ຕິ. ອຸປາສິກາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອິທານິ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິນາ ສທ຺ຘິໍ ອຸປມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣເມ ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຂຕ຺ຕິຍາຕິ ອຠິສິຕ຺ຕາ ຈ ອນຠິສິຕ຺ຕາ ຈ ຂຕ຺ຕິຍຊາຕິກາ. ເຕ ກິຣ – ‘‘ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ນາມ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ອາກາເສນ ວິຈຣນ຺ໂຕ ຣຊ຺ຊໍ ອນຸສາສຕິ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມຣາຊາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ຄຸຓກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ສວເນນ ທສ຺ສນມ຺ປິ ສມ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ. ຠາສຕີຕິ ກເຖນ຺ໂຕ – ‘‘ກຖໍ, ຕາຕາ, ຣາຊຘມ຺ມໍ ປູເຣຖ, ປເວຓິໍ ຣກ຺ຂຖາ’’ຕິ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກໂຣຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ປນ – ‘‘ກຖໍ ອາຈຣິຍາ ມນ຺ເຕ ວາເຈຖ, ກຖໍ ອນ຺ເຕວາສິກາ ມນ຺ເຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ທກ຺ຂິຓໍ ວາ ວຕ຺ຖານິ ວາ ກປິລໍ ວາ ອລຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກໂຣຕິ. ຄຫປຕີສຸ – ‘‘ກຖໍ ຕາຕາ, ນ ໂວ ຣາຊກຸລໂຕ ທຓ຺ເຑນ ວາ ພລິນາ ວາ ປີຬາ ອຕ຺ຖິ, ສມ຺ມາ ເທໂວ ຘາຣໍ ອນຸປເວຈ຺ຉຕິ, ສສ຺ສານິ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກໂຣຕິ. ສມເຓສຸ – ‘‘ກຖໍ, ຠນ຺ເຕ, ປພ຺ພຊິຕປຣິກ຺ຂາຣາ ສຸລຠາ, ສມຓຘມ຺ເມ ນ ປມຊ຺ຊຖາ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກໂຣຕິ.